ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
----------------------------

Ngô Thị Bích

ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ Ô NHIỄM HỢP CHẤT HỮU CƠ Ở
SÔNG TÔ LỊCH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP
GIẢM THIỂU

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – Năm 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
----------------------------

Ngô Thị Bích

ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ Ô NHIỄM HỢP CHẤT HỮU CƠ Ở
SÔNG TÔ LỊCH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP
GIẢM THIỂU

Chuyên ngành:

Khoa học môi trường

Mã số:


TỔNG QUAN .............................................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.1 Mức độ ô nhiễm các hợp chất hữu cơ trong nước ở các sông trên Thế giới và
Việt Nam .................................................................... Error! Bookmark not defined.

1.1.1 Mức độ ô nhiễm các hợp chất hữu cơ trong nước ở các sông trên Thế giớiError! Boo
1.1.2 Mức độ ô nhiễm các hợp chất hữu cơ trong nước trong các sông ở Việt
Nam ......................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2 Ảnh hưởng của các chất ô nhiễm hữu cơ đến sức khỏe con người và các loài
thủy sinh ..................................................................... Error! Bookmark not defined.

1.2.1 Ảnh hưởng của các chất ô nhiễm hữu cơ đến sức khỏe con ngườiError! Bookmark n

1.2.2 Ảnh hưởng của các chất ô nhiễm hữu cơ đến các loài thủy sinhError! Bookmark not
1.3 Các biện pháp quản lý, giảm thiểu các chất ô nhiễm hữu cơ ở một số nước
trên thế giới và Việt Nam .......................................... Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Các biện pháp quản lý, giảm thiểu các chất ô nhiễm hữu cơ ở MỹError! Bookmark n
1.3.2 Các biện pháp quản lý, giảm thiểu các chất ô nhiễm hữu cơ ở Châu Âu ..... 19

1.3.3 Biện pháp quản lý, giảm thiểu các chất ô nhiễm hữu cơ ở Việt NamError! Bookmark
1.4 Các tiêu chuẩn quy định đối với các chất ô nhiễm ưu tiên ở một số nước trên
thế giới và ở Việt Nam............................................................................................... 23
1.4.1 Tiêu chuẩn chất lượng nước mặt của Mỹ ...................................................... 23
1.4.2 Tiêu chuẩn chất lượng nước mặt của Châu Âu ............................................. 23
1.4.3 Tiêu chuẩn chất lượng môi trường nước của NhậtError! Bookmark not defined.
1.4.4 Tiêu chuẩn chất lượng nước mặt của Thái LanError! Bookmark not defined.
1.4.5 Quy chuẩn nước mặt QCVN 08:2008 của Việt NamError! Bookmark not defined.


CHƢƠNG 2.................................................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.

Bảng 1.3. Nồng độ (ng/l) các phthalate trong nước ở một số sông trên thế giới ......... 10
Bảng 1.4. Ảnh hưởng có hại của Bis(2-ethylhexy)phthalate ........................................ 14
Bảng 1.5. Các ảnh hưởng có hại của PPCPs ............................................................... 15
Bảng 1.6. Ảnh hưởng của Bis(2-ethylhexyl)phthalate đến các loài thủy sinh .............. 16
Bảng 2.1. Độ thu hồi của các chất trong các mẫu nước sông Tô Lịch ......................... 29
Bảng 3.1. Lưu lượng các cống thải đổ vào sông Tô Lịch ............................................. 36
Bảng 3.2. Kết quả phân tích nước thải tại các cống thải.............................................. 37
Bảng 3.3. So sánh nồng độ một số chất hữu cơ trong nước sông Tô Lịch (mùa mưa)
với tiêu chuẩn .................................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4. So sánh nồng độ một số chất hữu cơ trong nước sông Tô Lịch (mùa khô)
với tiêu chuẩn .................................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.5. Thương số nguy hại của các chất ô nhiễm hữu cơ (mùa mưa) .................... 51
Bảng 3.6. Thương số nguy hại của các chất ô nhiễm hữu cơ (mùa khô) ..................... 51
Bảng 3.7. Các thông số tính toán cho công thức Thomas (1950) ................................ 52
Bảng 3.8. Khả năng tự làm sạch của đoạn sông nghiên cứu ........................................ 54


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Tổng nồng độ PAHs trong nước sông Menderes, Thổ Nhĩ Kỳ ........................ 6
Hình 2.1. Sơ đồ vị trí lấy mẫu nước sông Tô Lịch ......................................................... 26
Hình 3.1. Tổng nồng độ các nhóm chất hữu cơ trong nước sông Tô Lịch mùa mưa .... 39
Hình 3.2. Tổng nồng độ các nhóm chất hữu cơ trong nước sông Tô Lịch mùa khô...... 39
Hình 3.3. Sự phân bố DEHP trong nước sông Tô Lịch ................................................. 45
Hình 3.4. Sự phân bố isophorone trong nước sông Tô Lịch .......................................... 46
Hình 3.5. Sự phân bố 4-nonylphenol trong nước sông Tô Lịch ..................................... 47
Hình 3.6. Sự phân bố diethyl phthalate trong nước sông Tô Lịch ................................. 47
Hình 3.7. Sự phân bố dimethyl phthalate trong nước sông Tô Lịch .............................. 48
Hình 3.8. Sự phân bố fenobucarb trong nước sông Tô Lịch.......................................... 49
Hình 3.9. Sự phân bố benzo(k)fluoranthene trong nước sông Tô Lịch ......................... 49


DEP

Diethyl phthalate

DMP

Dimethyl phthalate

DOP

Di–n-octyl phthalate

GC-MS

Gas chromatography - mass

Sắc ký khí-khối phổ

spectroscopy
HCH

Hexachlorocyclohaxane

LOEC

Lowest observed effect

Nồng độ thấp nhất gây ra

concentration


PCBs

Polychlorinated biphenyl

PCDDs

Polychlorinated Dibenzo-pdioxins

PCDFs

Polychlorinated Dibenzofurans

POPs

Persistent organic pollutants

Các chất ô nhiễm hữu cơ
bền vững

ppb
PPCPs

Một phần tỉ
Pharmaceuticals and Personal

Dược phẩm và các sản

Care Products


trường Mỹ


USEPA IRIS

USEPA Integrated Risk

Hệ thống thông tin tích hợp

Information System

rủi ro của cơ quan bảo vệ
môi trường Mỹ

VOCs

Volatile Organic Compounds

Các hợp chất hữu cơ dễ bay
hơi


MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Sự bùng nổ dân số cùng với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa đang tạo ra sức ép
lớn tới môi trường. Vấn đề ô nhiễm môi trường ở nước ta đã và đang tạo ra sức ép lớn
cho xã hội đặc biệt ở các thành phố lớn. Ở Hà Nội, trung bình mỗi ngày đêm xả ra
450.000 m3 nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý và 400 cơ sở sản xuất đổ vào hệ thống
thoát nước thành phố khoảng 260.000 m3/ngày đêm, trong đó chỉ có khoảng 40 cơ sở đầu
tư trạm xử lý nước thải, số còn lại mới xử lý sơ bộ hoặc xả thẳng ra sông, hồ gây ô nhiễm

GC-MS sử dụng phần mềm AIQS-DB, việc “Đánh giá nguy cơ ô nhiễm hợp chất hữu
cơ ở sông Tô Lịch và đề xuất các biện pháp giảm thiểu” là rất cần thiết để kiểm soát
và bảo vệ nguồn nước mặt đang ngày càng bị ô nhiễm.
2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
Đánh giá nguy cơ ô nhiễm của một số hợp chất hữu cơ đặc thù qua khảo sát nguồn
thải. Từ đó, đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm nước sông Tô Lịch.
3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
 Tổng quan tài liệu
 Phân tích đồng thời các hợp chất hữu cơ bằng phần mềm AIQS-DB tích hợp trên
thiết bị GC-MS
 Đánh giá nguy cơ ô nhiễm hợp chất hữu cơ qua khảo sát nguồn thải và mức độ ô
nhiễm trong nước sông Tô Lịch
 Đánh giá khả năng tự làm sạch của sông Tô Lịch theo kịch bản giả định
 Đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm nước sông Tô Lịch

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt


1. Đào Văn Bảy (2006), Nghiên cứu phân tích hàm lượng N, P trong nước sông Tô Lịch
và đề xuất xử lý bằng phương pháp sinh học, Luận án tiến sĩ hóa học.
2. Lê Thị Phương Quỳnh, J.G, Trần Kông Tấu, Châu Văn Minh (2007), "Khảo sát chất
lượng nước sông Hồng, sông Nhuệ, sông Tô Lịch: thông số hóa lý, các chất dinh
dưỡng và ô nhiễm hữu cơ", Khoa học đất, 27, tr. 115-119.
3. Nguyễn Thị Bích Nguyệt (2012), "Ảnh hưởng của nước sông Tô Lịch đến Môi trường
và sức khỏe người dân ở khu vực ven sông", Nghiên cứu phát triển bền vững, 1,
tr.38-45.
4. Nguyễn Thị Như Quyên (2012), Nghiên cứu hiện trạng môi trường nước phục vụ quy
hoạch hệ thống xử lý nước thải sông Tô Lịch đoạn từ Hoàng Quốc Việt đến Ngã Tư
Sở, Luận văn thạc sỹ khoa học ngành sử dụng và bảo vệ tài nguyên môi trường.

14. C.A. Bradlee, P.T (2013), "Aquatic toxicity of phthalate esters", Environ. Chem.
Handb, 3, pp. 263-298.
15. D, M., W,Y, Shiu, K,C, Ma (1992), Illustrated Handbook of Physical–Chemical
Properties and Environmental Fate for Organic Chemicals, vol, IILewis Publishers,
Chelsea, MI.
16. D. Camacho-Muñoz, J.M., J. Santos, E. Alonso, I. Aparicio, T. De la Torre, C.
Rodriguez, J. Malfeito (2012), "Effectiveness of three configurations of membrane
bioreactors on the removal of priority and emergent organic compounds from
wastewater: comparison with conventional wastewater treatments", J. Environ.
Monit, 14, pp. 1428-1436.
17. D. González, L.M.R., G. Garralón, F. Plaza, J. Arévalo, J. Parada (2012), "Wastewater
polycyclic aromatic hydrocarbons removal by membrane bioreactor", Desalin
Water Treat, 42, pp. 94-99.


18. D.M. González-Pérez, G.G., F. Plaza, J.I. Pérez, B. Moreno, M.A. Gómez (2012),
"Removal of low concentrations of phenanthrene, fluoranthene and pyrene from
urban wastewater by membrane bioreactors technology", J Environ Sci Health A,
47, pp. 2190-2197.
19. Dargnat, C., Blanchard, M., Chevreuil, M., & Teil, M. J (2009), "Occurrence of
phthalate esters in the Seine River estuary (France)", Hydrological Processes, 23(8),
pp. 1192-1201.
20. Dennis F. Kalf, T.C., And Erik J. Van De Plassche (1997), "Environmental Quality
Objectives for 10 Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs)", Ecotoxicology And
Environmental Safety, 36, pp. 89-97.
21. Duong Thi Hanh, Kiwao Kadokami , Hanako Shirasaka, Rento Hidaka, Chau Thi Cam
Hong, Lingxiao Kong, Nguyen Quang Trung, Nguyen Thanh Thao (2014),
"Occurrence of perfluoroalkyl acids in environmental waters in Vietnam",
Chemosphere, 122, pp.115-124.
22. EU (2008), EU Bis(2-ethylhexyl) Phthalate (DEHP), E. EN/2, pp. 1018-5593

Chemico-Biological Interaction, 183(1), pp. 98-104.


Tài liệu tham khảo trên trang web
80. http://www.epa.gov/epawaste/hazard/tsd/pcbs/pubs/effects.htm.
81. http://www.epa.gov/glnpo/nrtc/index.html.
82. http://www.epa.gov/pesticides/about/types.htm.
83. http://vietnamnet.vn/vn/quoc-te/109539/10-song--ho-o-nhiem-nhat-the-gioi.html.