ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
------------------

Đào Văn Huy

NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG HỢP LÝ ĐẤT
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN PHÚC THỌ,
HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HOC

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
------------------

Đào Văn Huy

NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG HỢP LÝ ĐẤT
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN PHÚC THỌ,
HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
Mã số: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:



MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................................................. 6
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ......................................................................... 8
1.1. Một số vấn đề lý luận về sử dụng đất .................................................................... 8
1.1.1. Đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất nông nghiệp ............................................. 8
1.1.2. Đặc điểm sử dụng đất nông nghiệp vùng khí hậu nhiệt đớiError! Bookmark not
defined.
1.1.3. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp ............................Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất bền vững ....Error! Bookmark not defined.
1.2. Những vấn đề về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệpError! Bookmark not defined.
1.2.1. Khái quát về hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất .......Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Đặc điểm và phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ......... Error!
Bookmark not defined.
1.3. Những xu hướng phát triển nông nghiệp .............. Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Những xu hướng phát triển nông nghiệp trên thế giớiError!
Bookmark
not
defined.
1.3.2. Phương hướng phát triển nông nghiệp Việt Nam trong những năm tới .......... Error!
Bookmark not defined.
1.3.3. Xây dựng nền nông nghiệp bền vững ......................Error! Bookmark not defined.
1.4. Phương pháp đánh giá đất đai của FAO ................ Error! Bookmark not defined.
1.5. Những nghiên cứu liên quan đến nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
và sản xuất nông nghiệp bền vững .................................. Error! Bookmark not defined.
1.5.1. Các nghiên cứu trên Thế giới ...................................Error! Bookmark not defined.
1.5.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam ................................Error! Bookmark not defined.
1.5.3. Những nghiên cứu về đất trước đây của huyện Phúc ThọError! Bookmark not

3.1.4. Đặc điểm địa chất, thủy văn .......................................Error! Bookmark not defined.
3.1.5. Các nguồn tài nguyên .................................................Error! Bookmark not defined.
3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Cơ cấu hành chính, dân số..........................................Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Khái quát về hiện trạng kinh tế - xã hội ....................Error! Bookmark not defined.
3.3. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn huyệnError! Bookmark not defined.
3.3.1. Tình hình quản lý đất đai ............................................Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Hiện trạng sử dụng đất đai .........................................Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Đánh giá chung về quỹ đất huyện Phúc Thọ ............Error! Bookmark not defined.
3.4. Phân loại đất và thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Phúc ThọError! Bookma
3.4.1. Phân loại tài nguyên đất theo FAO ............................Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp .........................Error! Bookmark not defined.
3.5. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ........... Error! Bookmark not defined.
3.5.1. Vùng sản xuất nông nghiệp và các loại hình sử dụng đấtError! Bookmark not
defined.
3.5.2. Hiệu quả kinh tế - xã hội của các loại hình sử dụng đấtError! Bookmark not
defined.
3.5.3. Hiệu quả môi trường ...................................................Error! Bookmark not defined.
3.5.4. Đánh giá chung ...........................................................Error! Bookmark not defined.
3.6. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cho huyện Phúc ThọError! Bookmark not d
3.6.1. Những quan điểm chủ yếu nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
Error! Bookmark not defined.
3.6.2. Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệpError! Bookmark
not defined.
3.6.3. Một số giải pháp chính nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
của huyện Phúc Thọ ..............................................................Error! Bookmark not defined.
I. KẾT LUẬN .................................................................. Error! Bookmark not defined.
II. KIẾN NGHỊ ............................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................. 9


Diện tích điều tra

DTTN

Diện tích tự nhiên

ĐGĐĐ

Đánh giá đất đai

ĐVĐĐ

Đơn vị đất đai

FAO

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (Food and
Agriculture Organization of the United Nations)

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product)

GTGT

Giá trị gia tăng

GTSX

Giá trị sản xuất

TCVN

Tiêu chuẩn Việt Nam

TTCN

Tiểu thủ công nghiệp

UBND

Ủy ban Nhân dân

UNESCO

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc

WRB

Cơ sở tham chiếu tài nguyên đất thế giới

iv


DANH MỤC BẢNG
Bảng 1. Trình tự cơ bản của đánh giá đất đai theo FAO ............. Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2. Cấu trúc bảng phân loại khả năng thích nghi đất đai ..... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3. Các vị trí điều tra phẫu diện đất điển hình huyện Phúc Thọ . Error! Bookmark
not defined.

Bảng 24. Mức độ sử dụng phân bón một số cây trồng .. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC HÌNH
Hình 1. Sơ đồ vị trí hành chính huyện Phúc Thọ - Thành phố Hà Nội ................. Error!
Bookmark not defined.
Hình 2. Diễn biến một số yếu tố khí hậu huyện Phúc Thọ.......... Error! Bookmark not
defined.
v


Hình 3. Biểu đồ biến động đất nông nghiệp huyện Phúc Thọ giai đoạn 2003 - 2013
....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 4. Phẫu diện đất phù sa đọng nước ....................... Error! Bookmark not defined.
Hình 5. Phẫu diện đất phù sa có tầng biến đổi .............. Error! Bookmark not defined.
Hình 6. Phẫu diện đất phù sa điển hình ......................... Error! Bookmark not defined.
Hình 7. Phẫu diện đất phù sa ít chua ............................. Error! Bookmark not defined.
Hình 8. Phẫn diện đất cát ............................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 9. Phẫu diện đất xám huyện Phúc Thọ ................. Error! Bookmark not defined.
Hình 10. Nhóm đất loang lổ huyện Phúc Thọ ............... Error! Bookmark not defined.
Hình 11. Sơ đồ đất huyện Phúc Thọ .............................. Error! Bookmark not defined.
Hình 12. Tỉ lệ sử dụng đất huyện Phúc Thọ năm 2013 . Error! Bookmark not defined.
Hình 13. Sơ đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Phúc Thọ, năm 2013 .. Error! Bookmark
not defined.
Hình 14. Sơ đồ thích nghi đất đai huyện Phúc Thọ....... Error! Bookmark not defined.
Hình 15. Sơ đồ đề xuất sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Phúc Thọ ........ Error!
Bookmark not defined.

vi


ĐẶT VẤN ĐỀ

nông nghiệp bền vững. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu sử
7


dụng hợp lý đất sản xuất nông nghiệp huyện Phúc Thọ, Hà Nội” nhằm đạt được những
mục tiêu sau:
- Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Phúc Thọ.
- Phân loại và xây dựng bản đồ đất, bản đồ thích nghi cho các cây trồng chính
của huyện Phúc Thọ, Thành phố Hà Nội.
- Đề xuất các giải pháp nhằm góp phần giúp người dân lựa chọn phương thức sử dụng
đất phù hợp và nâng cao hiệu quả sử dụng đất đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp bền
vững.

8


CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Một số vấn đề lý luận về sử dụng đất
1.1.1. Đất nông nghiệp và tình hình sử dụng đất nông nghiệp
Đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến những khái niệm, định nghĩa về
đất. Có quan điểm cho rằng: “Đất là một vật thể thiên nhiên cấu tạo độc lập lâu đời do kết
quả quá trình hoạt động tổng hợp của 5 yếu tố hình thành đất đó là: sinh vật, đá mẹ, khí
hậu, địa hình và thời gian” [14]. Tuy vậy, khái niệm này chưa đề cập đến khả năng sử
dụng và sự tác động của các yếu tố khác tồn tại trong môi trường xung quanh. Do đó, sau
này một số học giả khác đã bổ sung các yếu tố: nước của đất, nước ngầm và đặc biệt là
vai trò của con người để hoàn chỉnh khái niệm về đất nêu trên.
Như vậy, đất đai là một khoảng không gian có giới hạn gồm: khí hậu, lớp đất bề
mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, nước ngầm và khoáng sản trong lòng
đất. Trên bề mặt đất đai là sự kết hợp giữa các yếu tố thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn,
thảm thực vật cùng với các thành phần khác có vai trò quan trọng và ý nghĩa to lớn đối

2. Hà Thị Thanh Bình (2000), Bài giảng hệ thống canh tác nhiệt đới, Trường Đại học
Nông nghiệp I, Hà Nội.
3. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2009), “Chiến lược phát triển nông nghiệp,
nông thôn giai đoạn 2011 - 2020” ban hành kèm theo công văn số: 3310/BNN-KH ngày
12/10/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hà Nội.
4. Nguyễn Văn Bộ (2000), Bón phân cân đối và hợp lý cho cây trồng, NXB Nông
nghiệp, Hà Nội.
5. Ngô Thế Dân (2001), "Một số vấn đề khoa học công nghệ nông nghiệp trong thời kỳ
CNH - HĐH nông nghiệp ", Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (1), tr. 3 - 4.
6. Đường Hồng Dật và các cộng sự (1994), Lịch sử nông nghiệp Việt Nam, NXB Nông
nghiệp, Hà Nội.
7. Nguyễn Điền (2001), "Phương hướng phát triển nông nghiệp Việt Nam trong 10 năm
đầu của thế kỷ XXI", Tạp chí nghiên cứu kinh tế, (275), tr. 50 - 54.
8. Phạm Vân Đình, Đỗ Kim Chung và các cộng sự (1997), Kinh tế nông nghiệp, NXB
Nông nghiệp, Hà Nội.
9. Dự án quy hoạch tổng thể đồng bằng sông Hồng (1994), Báo cáo nền số 9, Hà Nội.
10. Vũ Năng Dũng (1997), Đánh giá hiệu quả một số mô hình đa dạng hoá cây trồng
vùng đồng bằng sông Hồng, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
11. Nguyễn Như Hà (2000), Phân bón cho lúa ngắn ngày trên đất phù sa sông Hồng,
Luận án tiến sỹ nông nghiệp, Trường đại học Nông nghiệp I, Hà Nội.
12. Quyền Đình Hà (1993), Đánh giá kinh tế đất lúa vùng Đồng bằng sông Hồng, Luận
10


án tiến sỹ nông nghiệp, Trường Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội.
13. Đỗ Nguyên Hải (1999), “Xác định các chỉ tiêu đánh giá chất lượng môi trường trong
quản lý sử dụng đất đai bền vững cho sản xuất nông nghiệp”, Khoa học đất, số 11, tr.120.
14. Đỗ Nguyên Hải (2001), Đánh giá đất và hướng sử dụng đất đai bền vững trong sản
xuất nông nghiệp của huyện Tiên Sơn - Bắc Ninh, Luận án tiến sỹ nông nghiệp, Trường
Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội.

kinh tế sử dụng đất canh tác ở ngoại thành Hà Nội, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học Nông
nghiệp I, Hà nội.
28. Nguyễn Duy Tính (1995), Nghiên cứu hệ thống cây trồng vùng Đồng bằng sông
Hồng và Bắc Trung Bộ, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
28. Niên giám thống kê huyện Phúc Thọ năm 2008, 2013.
29. Tổng cục thống kê (2013), Niên giám thống kê năm 2012, NXB Thống kê, Hà Nội.
30. Tổng cục Thống kê (2014), Niên giám thống kê năm 2013, NXB Thống kê, Hà Nội.
31. Hoàng Việt (2001), “Một số kiến nghị về định hướng phát triển nông nghiệp, nông
thôn thập niên đầu thế kỷ XXI”, Tạp chí nghiên cứu kinh tế, (4), tr. 12 - 13.
32. Nguyễn Thị Vòng và các cộng sự (2001), Nghiên cứu và xây dựng quy trình công
nghệ đánh giá hiệu quả sử dụng đất thông qua chuyển đổi cơ cấu cây trồng, Đề tài
nghiên cứu cấp Tổng cục, Hà Nội.
B - Tiếng Anh
33. ESCAP/FAO/UNIDO (1993), Balanced Fertilizer Use It practical Importance and
Guidelines for Agriculture in Asia Pacific Region, United Nation New York, page 11 - 13.
34. FAO (1992), “Land evaluation and farming systems analysis fof land use planning”,
FAO/ROME.
35. FAO/UNESCO (1992), Guideline for soil description, ROME.
36. Tadon .H.L.S. (1993), Soilfertility and fertilizer Use an Overview of Research for
Increasing and Sustaining Crop Productivity, CASAFA - ISSS - TWA, Workshop on the
Integration of Natural and Man Made Chemicals in Sustainable Agriculture in Asia, New
Delhy, India.
C- Tài liệu trên internet
37. Bách khoa toàn thư Việt Nam. Http/dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn
38. Lê Văn Minh (2005), Nông nghiệp nông thôn - chuyển mình trước vận
hộimới. />5/2005-00021/Mitem.2005-05-26.1401/Marticle.2005

12