I HC QUC GIA H NI
TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN
---------------------*--------------------

ĐặNG THị LàI

BIệN PHáP GIáO DụC CộNG ĐồNG NHằM GIảM THIểU
BạO HàNH TRẻ EM TRONG GIA ĐìNH ở NÔNG THÔN
(NGHIÊN CứU TRƯờNG HợP TạI Xã YÊN SƠN,
HUYệN ĐÔ LƯƠNG, TỉNH NGHệ AN)

LUậN VĂN THạC Sĩ
CHUYÊN NGàNH CÔNG TáC Xã HộI

Hà Nội - 2014


I HC QUC GIA H NI
TRƯờNG ĐạI HọC KHOA HọC Xã HộI Và NHÂN VĂN
---------------------*--------------------

ĐặNG THị LàI

BIệN PHáP GIáO DụC CộNG ĐồNG NHằM GIảM THIểU
BạO HàNH TRẻ EM TRONG GIA ĐìNH ở NÔNG THÔN
(NGHIÊN CứU TRƯờNG HợP TạI Xã YÊN SƠN,
HUYệN ĐÔ LƯƠNG, TỉNH NGHệ AN)

LUậN VĂN THạC Sĩ
CHUYÊN NGàNH CÔNG TáC Xã HộI


Hà Nội, ngày 8 tháng 11 năm 2014.
Học viên

Đặng Thị Lài


MỤC LỤC
MỤC LỤC ......................................................................................................... 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................. 4
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................... 5
DANH MỤC BIỂU ĐỒ .................................................................................... 6
Phần 1: PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................. 7
1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 7
2. Tổng quan nghiên cứu ................................................................................. 9
2.1 Các nghiên cứu nước ngoài..................................................................... 9
2.2 Các nghiên cứu ở trong nước ................ Error! Bookmark not defined.
3. Ý nghĩa của nghiên cứu ............................. Error! Bookmark not defined.
3.1 Ý nghĩa khoa học .................................. Error! Bookmark not defined.
3.2 Ý nghĩa thực tiễn ................................... Error! Bookmark not defined.
4. Đối tƣợng nghiên cứu và khách thể nghiên cứuError! Bookmark not defined.
4.1 Đối tượng nghiên cứu ........................... Error! Bookmark not defined.
4.2 Khách thể nghiên cứu ........................... Error! Bookmark not defined.
5. Phạm vi nghiên cứu .................................... Error! Bookmark not defined.
5.1 Phạm vi nội dung nghiên cứu ............... Error! Bookmark not defined.
5.2 Phạm vi không gian............................... Error! Bookmark not defined.
5.3 Phạm vi thời gian .................................. Error! Bookmark not defined.
6. Mục đích nghiên cứu .................................. Error! Bookmark not defined.
7. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................. Error! Bookmark not defined.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu........................... Error! Bookmark not defined.
8.1 Phương pháp luận ................................. Error! Bookmark not defined.

1.2.2. Những thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứuError! Bookmar
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG TRẺ EM BỊ BẠO HÀNH TRONG GIA
ĐÌNH Ở NÔNG THÔN TẠI XÃ YÊN SƠN, HUYỆN ĐÔ LƢƠNG,
TỈNH NGHỆ AN ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.1 Thực trạng, bạo hành đối với trẻ trong gia đình ở xã Yên SơnError! Bookmark
2.1.1 Thực trạng bạo hành đối với trẻ em ... Error! Bookmark not defined.

2.1.1.1 Thực trạng bạo hành trẻ em qua ý kiến của cha mẹError! Bookmark not d

2.1.1.2 Thực trạng bạo hành trẻ em qua ý kiến của trẻ em.Error! Bookmark not d

2.1.1.3 Quan điểm, thái độ của trẻ em về vấn đề bạo hành trẻ em.Error! Bookmar

2.1.1.4 Các hình thức cha mẹ sử dụng giáo dục trẻ emError! Bookmark not defin

2.2 Hậu quả của việc sử dụng bao hành đối với trẻ em.Error! Bookmark not defined
2.2.1 Góc độ bố mẹ ..................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Góc độ trẻ em. .................................... Error! Bookmark not defined.
2.3 Các yếu tố ảnh hƣởng đến việc sử dụng bạo hành trong việc giáo dục
trẻ em của ngƣời dân nông thôn ................... Error! Bookmark not defined.
2.3.1.Từ phía bố mẹ .................................... Error! Bookmark not defined.
2


2. 3.1.1 Hoàn cảnh kinh tế gia đình ....... Error! Bookmark not defined.
2.3.1.2 Tương quan giữa bố mẹ đánh con với trình độ học vấn.Error! Bookmark
2.3.1.3 Quan hệ giữa nghề nghiệp bố mẹ và hành vi bạo hành
trẻ em con cái. ........................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Từ phía trẻ em .................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC CỘNG ĐỒNG

UNICEF

: Quỹ nhi đồng liên hợp quốc

LHQ

: Liên hợp quốc

NBSLEA

: Điều tra cơ bản quốc gia về các trải nghiệm
trong cuộc sống của thanh thiếu niên

NQ

: Nghị quyết

NXB

: Nhà xuất bản

BVCS & GDTE

: Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em

UBVHGĐTNTN

: Ủy ban văn hóa gia đình thanh thiếu niên

LĐ- TBXH

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Số lượng trẻ em được phỏng vấn bảng hỏi. .... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 1.2 Số lương cha mẹ được phỏng vấn bảng hỏi ... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.1 Cha mẹ ở nông thôn có thường dùng bạo hành để giáo dục con.
....................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2: Trả lời hiểu biết về khái niệm bạo hành trẻ em dưới góc độ cha mẹ
....................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Quan điểm của cha mẹ về việc bạo hành để giáo dục con ...... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.4: Các loại hình bạo hành trẻ em trẻ em tại gia đình và mức độ thường
xuyên tương ứng với các loại. ....... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.5: Các lỗi trẻ thường mắc phải và mức độ xử lý của bố mẹ (*) .. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Các loại hình bạo hành phân theo người sử dụng Error! Bookmark
not defined.
Bảng 2.7: Hậu quả về mặt thể chất đối với trẻ em bị bạo hành ............... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.8: Tương quan giữa trình độ học vấn của người mẹ và việc sử dụng
bạo hành trẻ em tại nông thôn. ...... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.9: Quan hệ nghề nghiệp và việc dùng bạo hành trẻ em để giáo dục
con cái ............................................. Error! Bookmark not defined.

5


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ cha mẹ biết về bạo hành trẻ em trẻ em .. Error! Bookmark
not defined.

xu hướng gia tăng. Thực tế đó dẫn đến nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội.
Những hành vi như: đánh đập, chửi mắng trẻ em với một số người được xem
như một hình thức giáo dục hợp pháp. Điều này xuất phát từ những quan
niệm truyền thống cho rằng việc giáo dục trẻ em bằng roi vọt là cần thiết.
Với quan niệm “yêu cho roi cho vọt, gét cho ngọt cho bùi”, nhiều bậc
cha mẹ đã nghĩ rằng phải đánh trẻ em để uốn nắn những sai phạm thì trẻ mới
nên người được, do đó sự bạo hành trẻ em được xem như một phương pháp
giáo dục. Chính vì vậy, bạo hành mặc dù diễn ra khá phổ biến song lại không
bị lên án như những hình thức xâm phạm trẻ em khác. Điều này đi ngược lại
với các văn bản pháp luật về bảo vệ và chăm sóc trẻ em như: Công ước quốc
tế về Quyền trẻ em, Luật bảo vệ và chăm sóc trẻ em, Luật hôn nhân và gia
đình, Luật bình đẳng giới. Nội dung của các văn bản này đã quy định: Trẻ em
có quyền được bảo vệ chống lại sự ngược đãi, hành hạ…
Trong những năm gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng đã đưa
tin về những trường hợp bạo hành trẻ em dã man như: dùng điện giật, tra tấn
bằng thanh sắt nung, dùng dây điện trói… là những hành động phi nhân đạo
cần phải chấm dứt.
7


Theo công ước quốc tế Quyền trẻ em, bạo hành trẻ em là không phù hợp,
ngay cả với mục đích giáo dục. Có nhiều quan niệm khác nhau trong việc sử
dụng hình thức kỷ luật khi nuôi dạy con trẻ. Do đó tìm hiểu về thực trạng bạo
hành trẻ em là hết sức cần thiết. Để từ đó đưa ra các mô hình phòng chống bạo
hành trẻ em cũng như đưa ra một số phương pháp giáo dục phi bạo lực.
Xuất phát từ thực tế đó, học viên đã chọn đề tài: “Biện pháp giáo dục
cộng đồng nhằm giảm thiểu bạo hành trẻ em trong gia đình ở nông thôn
(nghiên cứu trường hợp tại xã Yên Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An)
để nghiên cứu luận văn.
Yên Sơn là một xã thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, được thành

Mặc dù công tác phòng chống bạo lực về thân thể, cảm xúc và tình dục
đối với trẻ em gái và trai đã mang lại một sự bảo vệ đáng kể, các vấn đề khác
như sức khỏe cộng đồng và sự phát triển của trẻ em cũng như bạo lực đối với
trẻ em vẫn chưa được thực sự quan tâm trong các chương trình nghị sự chính
sách công. Tuy nhiên, thế giới vẫn đang có được những tiến bộ quan trọng
trong việc hiểu biết sâu hơn nữa về quy mô và phạm vi của những nội dung
này. Trong năm năm gần đây, đã có nhiều nghiên cứu được thực hiện tại các
quốc gia vùng tiểu sa mạc Sahara, vùng Caribbean và các nước châu Á bởi
chính quyền quốc gia, Trung tâm kiểm soát dịch bệnh (CDC) và UNICEF thiết lập nên cơ sở mang tính so sánh và tính toàn cầu đầu tiên về tỷ lệ và mức
độ phổ biến của bạo lực đối với trẻ em. Ngoài ra, còn có các nghiên cứu
chuyên ngành khai thác về các mối quan hệ giữa bạo lực và HIV, và các
nghiên cứu theo thời gian (nghiên cứu dọc) trong gần 15 năm, góp phần nâng
cao hiểu biết về cách thức bạo lực thể hiện trong cuộc sống của trẻ em.
Những gì mà chúng ta được biết về phạm vi và quy mô của vấn đề này
vẫn khá ảm đạm: bạo hành trẻ em diễn ra trong mọi xã hội. Ở các nước tiểu sa
mạc Sahara châu Phi, đã có những điều tra được thực hiện gần đây về bạo lực
đối với trẻ em, ví dụ, trung bình một trong ba trẻ em gái và một trong năm trẻ
em trai phải chịu một số hình thức của bạo hành tình dục trước tuổi 18.[32,Tr.
37]. Bạo lực đối với trẻ em ở Kenya: Những phát hiện từ một quốc gia khảo
sát năm 2010. Báo cáo tóm tắt về Mức độ phổ biến của bạo hành tình dục,
thân thể, cảm xúc Bối cảnh của hành vi bạo hành tình dục đối với các hậu quả
9


về sức khỏe và hành vi do những trải nghiệm bạo hành trong thời thơ ấu.
Nairobi, Kenya: Văn phòng Nhi đồng LHQ Quỹ Quốc gia Kenya, Phòng
chống Bạo hành gia đình, Trung tâm Quốc gia về phòng, chống tai nạn
thương tích, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, và Cục
Thống kê quốc gia Kenya, 2012.
Mức độ bạo lực thân thể và cảm xúc thậm chí còn cao hơn với gần ba

1.

Trần Thị Vân Anh, Nguyễn Hữu Minh, (đồng chủ biên). Bạo lực gia
đình đối với phụ nữ ở Việt Nam, thực trạng, diễn tiến và nguyên nhân.
NXBKHXH. Hà Nội - 2009.

2.

Trần Thị Vân Anh (2003) Nghiên cứu về giáo dục và môi trường bảo vệ
của trẻ em với sự tham gia của trẻ, Việt Nghiên cứu Phát triển Xã hội.

3.

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội của xã Yên Sơn năm 2012 và phương
hướng phát triển kinh tế - xã hội năm 2013.

4.

Nguyễn Đức Chiện (2013), Vốn xã hội cho sự phát triển của xã hội
Việt Nam,Tạp chí khoa học xã hội Việt Nam, số 7 (68), Tr 42 –tr49.

5.

Công ước quốc tế về quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc năm 1989

6.

Đặng Thị Hoa. Thực trạng giáo dục và vai trò của cha mẹ trong giáo
dục con cái ở nông thôn Việt Nam, nghiên cứu tại Yên Bái, Thừa Thiên
Huế và Tiền Giang.

12


12.

Bùi Sĩ Lợi. (Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc Hội).
Phòng, chống các hành vi lạm lạm dụng, xâm hại trẻ em – từ góc nhìn
giới. Tạp chí Lao động và xã hội, số 372 từ 1-15/12/2009.

13.

Luật hôn nhân và Gia đình. NXB Lao động. Hà Nội – 2009.

14.

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. NXB Lao động. Hà Nội – 2007.

15.

Lịch sử Đảng bộ và Nhân dân xã Yên Sơn 1930 – 2009. Nhà xuất bản
lý luận chính trị - 2009.

16.

Luật bảo vệ và chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam (2004), điều 1

17.

Luật phòng chống bạo gia đình của Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 2,
số 02/2007/QH12 ngày 21 tháng 11 năm 2007.

Tạp chí khóa học giáo dục số 54, tháng 3 (Tr 20 -24).

24.

Tài liệu sáng kiến toàn cầu nhằm chấm dứt mọi hình thức “trừng phạt
thân thể trẻ em”, London, tháng 8 - 2004

25.

Tạp chí Gia đình và Giới: Những khác biệt về giới trong lao động của
trẻ em Việt Nam, tr 66. Quyển 18. Số 6/2008.

26.

Judith Ennew và Dominique Piere Plateau (2004), Nghiên cứu trừng
phạt thể xác cà tinh thần trẻ em, NXB Keen, Thailand.
13


27.

Tổ chức cứu trợ Trẻ em, khu vực Đông Nam, Đông Á và Thái Bình
Dương. Nghiên cứu trừng phạt thể xác và tinh thần trẻ em – 2004.

28.

Ủy ban dân số gia đình và trẻ em, (2004).

29.


7.

www.unicef.org

8.

Bài: Những vụ bạo hành trẻ em gây rung động năm 2013. Tin đưa ngày
18/12/2013, lấy về từ:
http://www.baomoi.com/Nhung-vu-bao-hanh-tre-em-gay-rung-dongnam-2013/104/12699258.epi

9.

(http://www.unicef.org/media/media_ 35151.html)

10.

(http://vi.wikipedia.org/)

11.

Bài “ Nghiên cứu bạo lực gia đình ở Việt Nam” Hoàng Bá Thịnh. Tin
đưa ngày25/11/2006, lấy về từ:

http://chuyentrang.tuoitre.vn/TTC/Index.aspx?ArticleID=174432&ChannelID
=3
12. (http://www.unicef.org/media/media_ 35151.html).

15