ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
==================

NGÔ VĂN TRUNG

HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN HIỆP HOÀ, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
==================

NGÔ VĂN TRUNG

HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN HIỆP HOÀ, TỈNH BẮC GIANG
Chuyên ngành: Công tác xã hội

Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn cán bộ lãnh đạo và ngƣời dân
huyện Hiệp Hòa, đặc biệt là lãnh đạo, cán bộ nhân viên Phòng Lao động TB&XH huyện Hiệp Hòa đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện
nghiên cứu tại địa phƣơng.
Dù đã rất cố gắng và tâm huyết với đề tài nhƣng do kiến thức của bản
thân về lĩnh vực nghiên cứu chƣa thực sự chuyên sâu, thời gian nghiên cứu
còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong nhận
đƣợc sự đóng góp ý kiến từ phía các thầy cô giáo để khóa luận của tôi đƣợc
hoàn chỉnh và chất lƣợng hơn.
Hà Nội, ngày 26 tháng 12 năm 2014
Học viên thực hiện luận văn

Ngô Văn Trung


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU................................................................................................................................................. 1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN ............................................................ 19

1.1. Các khái niệm công cụ .................................................................................. 19
1.1.1. Khái niệm khuyết tật................................................................................... 19
1.1.2. Khái niệm về người khuyết tật.................................................................... 19
1.1.3. Chính sách xã hội ....................................................................................... 21
1.1.4. Công tác xã hội với ngƣời khuyết tật ......................................................... 22
1.1.5. Khái niệm vai trò ........................................................................................ 23
1.1.6. Khái niệm hòa nhập cộng đồng ................................................................. 23
1.1.7. Khái niệm nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) .................................... 23
1.2. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu (Cách tiếp cận trong nghiên cứu) ..... 24
1.2.1. Lý thuyết con người và môi trường ............................................................ 24
1.2.2. Lý thuyết nhu cầu của A. Maslow ............................................................. 25
1.2.3. Lý thuyết vai trò ......................................................................................... 28

huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang ......................................................................... 58
2.3.2. Những thuận lợi và khó khăn trong triển khai chính sách dành cho người
khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang ................................................... 65
Tiểu kết chƣơng 2................................................................................................. 70
CHƢƠNG 3: CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC HỖ TRỢ TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH
DÀNH CHO NGƢỜI KHUYẾT TẬT TẠI HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG ............. 71

3.1. Hoạt động với vai trò là ngƣời biện hộ ......................................................... 71
3.2. Hoạt động công tác xã hội với vai trò là ngƣời tạo và tăng cƣờng năng lực 79
3.3. Hoạt động với vai trò tạo điều kiện, vai trò là nhà giáo dục ......................... 92
3.4. Hoạt động tuyên truyền ................................................................................. 98
Tiểu kết chƣơng 3............................................................................................... 101
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................................................... 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................................. 105
PHỤ LỤC............................................................................................................................................. 108


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ASXH

An sinh xã hội

BHXH

Bảo hiểm xã hội

BHYT

Bảo hiểm y tế


Ủy ban nhân dân

UNICEF

Qũy nhi đồng liên hợp quốc


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1. Tỷ lệ NKT vừa và nặng trên thế giới năm 2000 và dự báo năm 2035............... 5
Bảng 2. Nguyên nhân của khuyết tật của Việt Nam năm 2013 ................................ 9
Bảng 3. Các dạng khuyết tật chủ yếu ở Việt Nam ...................................................... 9
Bảng 4. Thái độ của cộng đồng về người khuyết tật ................................................. 47
Bảng 5. Bảng thống kê số lƣợng ngƣời khuyết tật chia theo giới tính tại huyện
Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang............................................................................................... 55
Bảng 6. Bảng thống kê số lƣợng ngƣời khuyết tật chia theo độ tuổi tại huyện
Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang .............................................................................................. 56
Bảng 7. Bảng thống kê số lƣợng ngƣời khuyết tật chia theo mức độ tại huyện Hiệp
Hòa, tỉnh Bắc Giang ......................................................................................................... 57
Bảng 8. Bảng thống kê số lượng NKT chia theo dạng khuyết tật tại huyện Hiệp
Hòa, tỉnh Bắc Giang ........................................................................................................ 57
Bảng 9. Tỷ lệ NKT từ 15 tuổi trở lên phân theo trình độ học vấn tại huyện Hiệp
Hòa, tỉnh Bắc Giang ........................................................................................................ 58
Bảng 10. Số lƣợng ngƣời khuyết tật biết về các chính sách dành cho ngƣời
khuyết tật phân theo xã/thị trấn tại huyện Hiệp Hòa ............................................... 100


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Con ngƣời khi sinh ra ai cũng mong muốn mình đƣợc mạnh khỏe, có

mô hình thí điểm đã đƣợc Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội triển khai về
các chính sách dành cho ngƣời khuyết tật nhƣ đào tạo nghề và hỗ trợ về sản
xuất cho ngƣời khuyết tật... Ở nhiều tỉnh thành và địa phƣơng trong cả nƣớc
đều thành lập Hội Ngƣời khuyết tật với mong muốn hỗ trợ cho ngƣời khuyết
tật giải quyết các vấn đề khó khăn đang gặp phải và xóa bỏ sự mặc cảm, tự ti
của các hội viên. Bên cạnh đó, các trung tâm nhƣ Trung tâm Sống độc lập tại
Hà Nội đã có những hoạt động thiết thực nhằm giúp đỡ ngƣời khuyết tật
“sống độc lập” theo đúng nghĩa…
Gắn với thực tiễn tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang hiện đang có số
lƣợng ngƣời khuyết tật là 3.463 ngƣời. Với sự đa dạng về dạng tật nhƣ khuyết
tật vận động, khiếm thị, khiếm thính… Trong đó, không phải tất cả ngƣời
khuyết đều có sự hiểu biết, hay thụ hƣởng các chế độ chính sách xã hội của
Đảng và nhà nƣớc. Hơn nữa, một bộ phận cán bộ công chức các cấp, các
ngành, và một bộ phận dân cƣ còn chƣa có sự nhận thức đúng đắn về vị trí,
vai trò, tầm quan trọng cũng nhƣ các chế độ chính sách xã hội mà ngƣời
khuyết tật đƣợc thụ hƣởng. Từ đó, bản thân tôi nhận thức đƣợc thực trạng
việc thực hiện chế độ chính sách xã hội với nhu cầu đƣợc đáp ứng các dịch
vụ, các chính sách xã hội dành riêng cho ngƣời khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa,
tỉnh Bắc Giang hiện nay là cần thiết nên tôi đã lựa chọn đề tài “Hoạt động
công tác trong việc thực hiện chính sách đối với người khuyết tật trên địa bàn
huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
Với mong muốn, thông qua đề tài này có thể làm rõ hơn thực trạng ngƣời
khuyết tật nói chung và tình hình triển khai thực hiện các cách sách xã hội
dành cho ngƣời khuyết tật tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, đánh giá công
tác hỗ trợ chính sách xã hội cho ngƣời khuyết tật tại đây và khẳng định vai trò
trong việc đề ra các giải pháp phù hợp của Công tác xã hội với ngƣời khuyết
2


TÀI LIỆU THAM KHẢO

17. Lê Văn Phú (2004), Nhập môn công tác xã hội, Nhà xuất bản Đại học
Quốc gia Hà Nội.
18. Nguyễn Công Khanh (2000), Tâm lý trị liệu, Nhà xuất bản Đại học Quốc
gia Hà Nội.
19. Nguyễn Hiệp Thƣơng (20120), Tập bài giảng nhập môn công tác xã hội
với ngƣời khuyết tật, Đại học Sƣ phạm Hà Nội.
20. Nguyễn Hữu Hải (2007), Báo cáo chuyên đề thực trạng trợ giúp xã hội và ƣu
đãi xã hội ở nƣớc ta năm 2001 - 2007 và khuyến nghị tới năm 2015, Hà Nội.
21. Nguyễn Hữu Hải (2012), Giáo trình nhập môn An sinh xã hội, Nxb Lao
động Xã hội, Hà Nội.
22. Nguyễn Ngọc Toản (2010), Chính sách trợ giúp xã hội thƣờng xuyên
cộng đồng tại Việt Nam.
23. Nguyễn Thị Hà (2014), Giáo trình công tác xã hội với ngƣời khuyết tật.
24. Nguyễn Thị Kim Liên, Giáo trình “Phát triển cộng đồng”, nhà xuất bản
Lao động - Xã hội, năm 2008.
25. Nguyễn Thị Hồng Nga, Giáo trình “Hành vi con người và môi trường xã
hội” - Nhà xuất bản Lao động - Xã hội, năm 2008
26. Phạm Huy Dũng (2007), Bài giảng thực hành công tác xã hội, Nhà xuất
bản Đại học Sƣ phạm.
27. Trần Đình Tấn, Nguyễn Chí Dũng (2004), “ Giáo trình Xã hội học trong
quản lý”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
28. Trần Đình Tuấn, 2009, CTXH lý thuyết và thực hành, Nhà xuất bản Đại
học Quốc gia, Hà Nội.
29. Trần Thị Minh Đức (Chủ biên) (1995), Tâm lý học xã hội, Nhà xuất bản
Giáo dục, Hà Nội.
30. Trần Văn Kham - Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc
gia Hà Nội.
4