Cơ sơ lý luận và thực tiễn về tranh tụng tại phiên
tòa trong xét xử vụ án hình sự ở tỉnh Bắc Ninh
Nguyễn Thị Hồng Nhung
Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự; Mã số: 60 38 01 04
Người hướng dẫn: PGS.TS. Trần Văn Luyện
Năm bảo vệ: 2014
Keywords. Tranh tụng; Vụ án hình sự; Luật hình sự; Pháp luật Việt Nam

Content
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài:
Những năm qua, tình hình vi phạm pháp luật ở nước ta xảy ra nghiêm trọng, diễn biến phức
tạp, có chiều hướng gia tăng ảnh hưởng đến quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Cùng
với sự nỗ lực của toàn xã hội, các cơ quan tiến hành tố tụng đã có nhiều cố gắng trong công tác tư pháp
nên đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, chất
lượng công tác tư pháp nói chung và công tác xét xử nói riêng còn chưa ngang tầm với yêu cầu và
nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó, còn bộc lộ nhiều yếu kém, bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô
tội, xâm phạm đến các quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, của xã hội và công dân. Trong khi
chất lượng tranh tụng hiện nay còn nhiều hạn chế như sự có mặt của người bào chữa tại phiên tòa,
quyền bào chữa của bị cáo chưa thực sự được đảm bảo… Đội ngũ Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều
tra viên, Luật sư và các cán bộ tư pháp khác chưa được chuẩn bị đầy đủ về kỹ năng nghề nghiệp
theo yêu cầu cải cách tư pháp; kinh nghiệm thực tiễn về tranh tụng còn hạn chế nên không tránh
khỏi khó khăn, lúng túng trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của pháp
luật.
Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 “Về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp
trong thời gian tới” và Nghị quyết 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 “Về chiến lược cải cách tư pháp đến
năm 2020” của Bộ Chính trị ra đời trở thành định hướng chiến lược cho công cuộc cải cách tư pháp
ở nước ta. Nghị quyết này đề cập nhiều nội dung khác nhau của công tác tư pháp từ hoạt động điều
tra, truy tố, xét xử cho đến việc đào tạo cán bộ tư pháp, trong đó tăng cường tranh tụng trong quá
trình xét xử vụ án hình sự được coi là vấn đề trọng tâm của Nghị quyết. Theo đó, các quy định
trong tố tụng hình sự phải đảm bảo tính khách quan, phán quyết của Tòa án phải căn cứ chủ yếu

về tranh tụng tại phiên tòa đóng vai trò quan trọng nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả xét xử của
Tòa án nói chung và hiệu quả phiên tòa xét xử vụ án hình sự nói riêng. Hơn nữa, hiện nay chưa có
nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này đặc biệt là trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Trước yêu cầu đó,
nhằm đảm bảo sự dân chủ, bình đẳng trong hoạt động tố tụng hình sự tránh bỏ lọt tội phạm làm oan
người vô tội, góp phần làm sáng tỏ về mặt lý luận và thực tiễn nên tác giả chọn đề tài: "Cơ sở lý
luận và thực tiễn về tranh tụng tại phiên tòa trong xét xử vụ án hình sự ở tỉnh Bắc Ninh" làm
luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài:
Đã có nhiều bài viết, bài nghiên cứu và sách chuyên khảo đề cập đến vấn đề tranh tụng tại
phiên tòa xét xử vụ án hình sự như:
Luận văn thạc sỹ luật học: “Thực hiện pháp luật đảm bảo nguyên tắc tranh tụng trong xét
xử án hình sự sơ thẩm ở Việt Nam hiện nay” của Nguyễn Tiến Long, Học viện chính trị hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh, 2005.
Luận văn thạc sỹ luật học “Chất lượng tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
của Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa” của Mai Thị Nam, Học viện chính trị
hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2005.
Bài viết: “Bàn về một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về tranh tụng tại phiên tòa” của
Nguyễn Mạnh Tiến, Tạp chí Tòa án nhân dân số 17/2005.
Bài viết “Hoàn thiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự hiện hành nhằm nâng cao
chất lượng tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm” của Nguyễn Đức Mai, Tạp chí Luật học, trường Đại
học Luật Hà Nội số 7/2008;
Bài viết “Một số vấn đề về mối quan hệ giữa tranh tụng trong tố tụng hình sự với chức năng
xét xử của Tòa án trong bối cảnh cải cách tư pháp” của Nguyễn Thương Tín, tạp chí nhà nước và
pháp luật số 10/2008;
Bài viết “Tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm hình sự theo tinh thần cải cách tư pháp một số
vấn đề lý luận và thực tiễn” của Nguyễn Đức Mai, Tạp chí tòa án nhân dân số 7/2007;
Bài viết “Vấn đề tranh tụng và tăng cường tranh tụng trong tố tụng hình sự theo yêu cầu cải
cách tư pháp” của Nguyễn Thái Phúc, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 8/2008;



tranh tụng tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự.
- Phạm vi nghiên cứu: Tranh tụng là vấn đề lớn trong hoạt động tố tụng, có nhiều nội dung
thể hiện ở các giai đoạn của quá trình giải quyết vụ án nên trong phạm vi của một Luận văn thạc sĩ
không thể xem xét và giải quyết hết mọi vấn đề mà chỉ tập trung nghiên cứu chính đến vấn đề điều
khiển tranh tụng tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự theo thẩm quyền xét xử của Tòa án tỉnh Bắc
Ninh giai đoạn 2008 đến 2013.
4. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài:
Để hoàn thành luận văn, tác giả đã dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về pháp luật, về cải cách tư
pháp.
Đồng thời, luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể sau: Phương pháp phân
tích, tổng hợp; phương pháp thống kê, so sánh; phương pháp lịch sử; phương pháp đàm thoại (trao đổi
ý kiến với những chuyên gia đầu ngành, những người làm công tác thực tiễn lâu năm); phương
pháp thống kê xã hội học về vấn đề tranh tụng tại phiên tòa hình sự.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm ba chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về tranh tụng tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự.


Chương 2: Thực trạng xét xử vụ án hình sự và hoạt động tranh tụng tại phiên tòa xét xử vụ
án hình sự ở tỉnh Bắc Ninh
Chương 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tranh tụng tại phiên tòa xét xử vụ án
hình sự trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

References
1. Đào Duy Anh (2005), Hán - Việt tự điển, NXB Văn hóa thông tin.
2. Thạc sỹ Trần Duy Bình (2012), Thực trạng và một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng
tranh tụng tại phiên tòa hình sự theo tinh thần cải cách tư pháp,
/>article_details=1&item_id=11719754
3. Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2002), Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày
02/01/2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới.

(1), tr.3.


19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.

Phạm Hồng Hải (1999), Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội, Nxb. Công an nhân
dân, Hà Nội, tr.34-37.
Phạm Hồng Hải (2004), “Thực trạng tranh tụng trong phiên tòa hình sự của Kiểm sát viên
dưới góc nhìn của Luật sư”, Tạp chí Kiểm sát, (8).

57.
58.
59.
60.

năm 2002, Nxb. Chính trị quốc gia.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002), Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân
dân năm 2002, Nxb. Chính trị quốc gia.
Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2003), Bộ luật tố tụng hình sự năm
2003 và toàn bộ các văn bản hướng dẫn thi hành, Nxb Tư pháp.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, (1998), Bộ luật tố tụng hình sự năm
1988.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945), Hiến pháp.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1959), Hiến pháp.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1980), Hiến pháp.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1992), Hiến pháp.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2013), Hiến pháp.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002), Pháp lệnh thẩm phán và Hội
thẩm nhân dân.
Trần Đại Thắng (2003), “Bàn về vấn đề tranh tụng trong tố tụng hình sự”, Tạp chí Kiểm sát,
(9).
Lê Hữu Thể (2008), Tranh tụng trong tô tụng hình sự Việt Nam theo tinh thần cải cách tư
pháp (Phẩn tổng thuật), Đề tài khoa học cấp Bộ, Hà Nội.
Nguyễn Mạnh Tiến (2005), “Bàn về một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về tranh tụng
tại phiên tòa”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (17).
Nguyễn Thương Tín (2008), “Một số vấn đề về mối quan hệ giữa tranh tụng trong tố tụng
hình sự với chức năng xét xử của Tòa án trong bối cảnh cải cách tư pháp”, Tạp chí nhà nước
và pháp luật, (10);
Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2013), Báo cáo kết quả công tác của ngành Tòa án nhân
dân tỉnh Bắc Ninh từ năm 2008-2013.