Hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ
chấp hành hình phạt tù trong Luật hình sự Việt
Nam (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn tại địa
bàn tỉnh Phú Thọ)
Hà Thanh Loan
Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số 60 38 01 04
Người hướng dẫn: GS.TS. Đỗ Ngọc Quang
Năm bảo vệ: 2014
Keywords. Hình phạt tù; Hoãn chấp hành hình phạt; Tạm đình chỉ chấp hành hình
phạt; Luật hình sự; Pháp luật Việt Nam.
Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thi hành án hình sự ở Việt Nam thì hình phạt tù có thời hạn là một trong các
hình phạt thể hiện rõ nhất chính sách hình sự và nguyên tắc của Nhà nước đối với người phạm
tội, đồng thời ngăn ngừa người phạm tội tiếp tục phạm tội, động viên, khuyến khích người
phạm tội chứng tỏ khả năng giáo dục, cải tạo người phạm tội. Hình phạt tù có thời hạn là
nhằm tách người phạm tội ra khỏi cộng đồng trong một khoảng thời gian nhất định khi mà
hành vi phạm tội của họ buộc phải tách họ ra khỏi cộng đồng một thời gian để ngăn ngừa tội
phạm và giáo dục người phạm tội. Về nguyên tắc mọi bản án hình sự, trong đó có bản án phạt
tù sau khi có hiệu lực pháp luật phải được thi hành, nhưng thực tế có những trường hợp có
nhiều lý do khác nhau mà không thể bắt buộc người bị kết án phạt tù phải thi hành ngay đúng
thời gian quy định hoặc người bị kết án đã thi hành án được một thời gian nhưng vì những lý
do nhất định mà người bị phạt tù đang chấp hành hình phạt được tạm dừng việc ở lại trại giam
đình chỉ chấp hành hình phạt tù nên vẫn còn tình trạng áp dụng không đúng các quy định của
chế định này, vi phạm về nội dung, điều kiện, phạm vi áp dụng dẫn đến giảm hiệu quả trong
công tác thi hành án hình sự.
Thực tế đó đã đặt ra yêu cầu cần phải nghiên cứu một cách có hệ thống, tìm hiểu sâu
hơn những vấn đề lý luận cơ bản về hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình
phạt tù. Trên cơ sở đó tiến hành tổng kết có đầy đủ hơn, đưa ra những kinh nghiệm thành
công cũng như chưa thành công của thực tiễn công tác hoãn chấp hành phạt tù, tạm đình chỉ
chấp hành hình phạt tù, các giải pháp để tiếp tục hoàn thiện Bộ luật hình sự hiện hành và giải
quyết những vướng mắc của thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự.
Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống về hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm
đình chỉ chấp hành hình phạt tù ở nước ta hiện nay có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Với những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài "Hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm
đình chỉ chấp hành hình phạt tù trong Luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở nghiên cứu thực
tiễn tại địa bàn tỉnh Phú Thọ)" làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ Luật học của mình.
Nội dung của đề tài cố gắng nghiên cứu một cách tổng thể quy định của Pháp luật về hoãn
chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù. Đề tài cũng đưa ra những luận
cứ khoa học về thực trạng hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù,
thực trạng áp dụng tại địa phương; đồng thời đề ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả
công tác hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù phù hợp với điều
kiện thực tiễn của Việt Nam đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp trong thời gian
tới.
2. Tình hình nghiên cứu
Trong lĩnh vực thi hành án hình sự đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến
hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù được đề cập, phân tích trong
một số Giáo trình và sách tham khảo như: 1) Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung),
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 1997; 2) Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung), Tập
thể tác giả do TSKH. Lê Cảm chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001 và 2003 (tái bản
lần thứ nhất); 3) Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Tập I, Tập thể tác giả do GS.TS. Nguyễn
hiệu quả của công tác hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, đồng
thời đưa ra được các giải pháp góp phần hoàn thiện các quy định của Pháp luật về các chế
định này và thực hiện tốt nguyên tắc nhân đạo của Luật hình sự Việt Nam, chính sách khoan
hồng của Nhà nước đối với người phạm tội.
Từ mục đích nghiên cứu nêu trên, tác giả luận văn đặt cho mình các nhiệm vụ nghiên
cứu chủ yếu sau:
- Về mặt lý luận: Trên cơ sở nghiên cứu lịch sử phát triển của công tác hoãn chấp
hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, phân tích khái niệm, các đặc điểm cơ
bản của hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, mối quan hệ giữa
các cơ quan, tổ chức thi hành hoãn chấp hành hình phạt tù và tạm đình chỉ chấp hành hình
phạt tù với các cơ quan khác trong tố tụng hình sự. Phân tích nội dung điều kiện, trình tự thủ
tục hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, đặc điểm chung và khác
biệt giữa hai chế định này để làm sáng tỏ bản chất pháp lý và nội dung cơ bản của hoãn chấp
hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù. Trong đó có các cơ quan, tổ chức tiến
hành thi hành biện pháp hoãn chấp hành hình phạt tù và các cơ quan, tổ chức tiến hành thi
hành biện pháp tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù.
- Về mặt thực tiễn: Trên cơ sở số liệu của địa bàn tỉnh Phú Thọ, tác giả đánh giá thực
trạng áp dụng biện pháp hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù tại
địa phương để từ đó có thể nghiên cứu, đánh giá việc áp dụng các quy phạm pháp luật trong
các chế định này. Phân tích những tồn tại xung quanh việc quy định về trình tự, thủ tục, điều
kiện về cơ quan, tổ chức tiến hành thi hành hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp
hành hình phạt tù nhằm đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định của
Pháp luật và nâng cao hiệu quả về hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình
phạt tù trong qúa trình cải hành tư pháp hiện nay.
4. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu một số vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn hoãn chấp hành
hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù trong Luật hình sự Việt Nam, thực tiễn áp
dụng tại địa bàn tỉnh Phú Thọ từ năm 2009 đến 2013 trên cơ sở những quy định của Luật hình
tù và cơ quan thi hành án hình sự về bản chất, yêu cầu, ý nghĩa của việc quy định và thi hành
biện pháp hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù.
- Góp phần bổ sung vào các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực thi hành án hình
sự, kết quả của luận văn là tài liệu tham khảo trong việc hoàn thiện các quy định của pháp luật
về thi hành biện pháp hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, nâng
cao hiệu quả trong việc thi hành các biện pháp này.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định về thi hành chế định hoãn chấp
hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, góp phần nâng cao hiệu quả công tác
phổ biến, tuyên truyền, giáo dục và áp dụng pháp luật của người, cơ quan có thẩm quyền về
thi hành các chế định này.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn
gồm 3 chương:
Chương 1: Nhận thức chung về hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành
hình phạt tù trong pháp luật hình sự Việt Nam.
Chương 2: Quy định của pháp luật hình sự về hoãn chấp hành hình phạt tù, tạm đình
chỉ chấp hành hình phạt tù và thực tiễn áp dụng tại địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Chương 3: Những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về hoãn chấp hành
hình phạt tù, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù.
Reference
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong khoa
học Luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
2.
8.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
9.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
10. Đảng Cộng sản Việt Nam (2014), Kết luận số 92-KL/TW ngày 12/3/2014 của Bộ Chính
trị về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 49-NQ/TW, ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị
khóa IX về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
11. Vũ Trọng Hách (2006) Hoàn thiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án hình sự ở
Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội
12. Trần Minh Hưởng (Chủ biên) (2014), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (đã được sửa
đổi bổ sung), Nxb Hồng Đức, Hà Nội.
13. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (phần
chung), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
14. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam,
Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
15. Hoàng Phê (Chủ biên) (2008), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng.
16. Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
17. Quốc hội (1988), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội.
18. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.
19. Quốc hội (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
20. Quốc hội (2002), Luật tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội.
pháp, Hà Nội.
34. Trường Đại học Luật Hà Nội (2013), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (tập I), Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội.
35. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1993), Pháp lệnh thi hành án phạt tù, Hà Nội.
36. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2002), Pháp lệnh Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân, Hà
Nội.
37. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2007), Pháp lệnh thi hành án phạt tù (sửa đổi, bổ sung),
Hà Nội.
38. Viện Khoa học pháp lý (2005), Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng và phát
triển ngành Tư pháp, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
39. Viện Khoa học pháp lý (2005), Ngành Tư pháp 60 năm phấn đấu xây dựng và trưởng thành,
Nxb Tư pháp, Hà Nội.
40. Trịnh Tiến Việt (2003) Pháp luật hình sự và thực tiễn áp dụng, Nxb Giao thông vận tải,
Hà Nội
41. Trịnh Tiến Việt (2013) Tội phạm và trách nhiệm hình sự, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
42. Võ Khánh Vinh (chủ biên) (2004), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
43. Võ Khánh Vinh, Nguyễn Mạnh Kháng (2006), Pháp luật thi hành án hình sự Việt Nam Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội.