33

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
================

LÊ THỊ CÚC

ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ CỦA TRẺ EM
TỪ 1 ĐẾN 3 TUỔI

LUẬN VĂN THẠC SỸ TÂM LÝ HỌC

Hà nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
================

LÊ THỊ CÚC

ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ CỦA TRẺ EM
TỪ 1 ĐẾN 3 TUỔI
Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 603180
LUẬN VĂN THẠC SỸ TÂM LÝ HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS TRƢƠNG THỊ KHÁNH HÀ

Hà nội - 2014


năm 2014
Tác giả

LÊ THỊ CÚC


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................9
1. Lý do chọn đề tài .....................................................................................................9
2. Mục đích nghiên cứu .............................................................................................10
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................10
4. Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu ..........................................................................10
5. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu ...........................................................................10
6. Giả thuyết nghiên cứu .............................................. Error! Bookmark not defined.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu.......................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1. NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ CỦA TRẺ EM TỪ 1
ĐẾN 3 TUỔI ............................................................ Error! Bookmark not defined.
1.1. Tổng quan một số nghiên cứu đặc điểm phát triển ngôn ngữ trẻ em
............................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài ............ Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam .................. Error! Bookmark not defined.
1.2. Những vấn đề lý luận cơ bản của đề tài ..... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Các khái niệm cơ bản ............................. Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Đặc điểm ngôn ngữ của trẻ 1 đến 3 tuổi Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ ....... Error!
Bookmark not defined.
1.2.4. Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ ..... Error! Bookmark not
defined.
CHƢƠNG 2. TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .. Error! Bookmark

Bookmark not defined.
3.2.3. So sánh giữa các khả năng ngôn ngữ trước và sau thực nghiệm......... Error!
Bookmark not defined.
3.4. Phân tích chân dung tâm lý ........................ Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Trường hợp 1 .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Trường hợp 2............................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................ Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...............................................................11
PHỤ LỤC ................................................................. Error! Bookmark not defined.

6


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Đặc điểm nghe hiểu của trẻ ................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2. Đặc điểm diễn đạt của trẻ ...................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3. Độ dài câu trong ngôn ngữ diễn đạt của trẻ......Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4. Mẫu câu hỏi chủ yếu của trẻ ..............................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.5. Đặc điểm tƣơng tác của trẻ ................................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6. Độ dài phổ biến trong đối thoại của trẻ.............Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7. Kiểu đối thoại chủ yếu của trẻ ...........................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.8. Kiểu tƣơng tác của trẻ trong khi chơi................Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9. Những lĩnh vực cha mẹ quan tâm khi nuôi dạy trẻ........ Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.10. Lựa chọn của cha mẹ về thời điểm bắt đầu phát triển ngôn ngữ cho trẻ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.11. Mức độ thực hiện các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ ................. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.12. Mức độ thực hiện các nhóm biện pháp phát triển ngôn ngữ ................... Error!
Bookmark not defined.

3. M: Giá trị trung bình
4. NN: Ngôn ngữ
5. NNTK: Ngôn ngữ tự kỷ
6. ĐĐNN: Đặc điểm ngôn ngữ

9


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trẻ em là thế hệ tƣơng lai của một quốc gia, vì vậy công tác chăm sóc giáo
dục trẻ em luôn nhận đƣợc sự quan tâm sâu sắc của toàn xã hội.
Những năm đầu tiên là một quãng thời gian có tầm quan trọng đặc biệt trong
quá trình phát triển chung của trẻ em. Nhịp độ phát triển của trẻ trong thời kì này rất
nhanh và nhịp độ phát triển nhƣ vậy không bao giờ còn thấy đƣợc trong những năm
tháng về sau. Đồng thời, những thành tựu phát triển mà trẻ đạt đƣợc trong khoảng
thời gian này có ý nghĩa rất lớn cho sự trƣởng thành sau này của trẻ. Chính vì vậy,
các bậc cha mẹ và các nhà giáo dục đã luôn dành cho giai đoạn này sự quan tâm
lớn, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển về mọi mặt của trẻ, trong đó có vấn đề PTNN.
Hiện nay ở nƣớc ta các công trình nghiên cứu khoa học về giai đoạn lứa tuổi
này nhiều hơn bất kì giai đoạn nào khác, trong đó vấn đề NN cũng luôn đƣợc đề cập
đến. Nhƣng nhìn chung, các nghiên cứu về NN trẻ em vẫn tập trung vào lứa tuổi
mẫu giáo (3 – 6 tuổi) hơn là giai đoạn vƣờn trẻ (trẻ 1 – 3 tuổi). Hơn nữa, những
nghiên cứu của chúng ta phần lớn vẫn là nghiên cứu mô tả và thống kê, tập trung
vào những phƣơng pháp và biện pháp giáo dục, PTNN về số lƣợng (sử dụng nhiều
từ, nói đƣợc nhiều câu…) còn chất lƣợng NN, những vấn đề tâm lý NN: ý nghĩa nội
dung của NN, khả năng ngữ dụng, vai trò của nó trong giao tiếp và hình thành ý
thức…thì vẫn chƣa đƣợc tìm hiểu nhiều.
Trong thực tiễn chăm sóc và giáo dục trẻ em 1 – 3 tuổi hiện nay, mối quan
tâm của các bậc cha mẹ thƣờng thiên về phát triển thể chất cho trẻ hơn là phát triển

Thƣờng Tín – Hà Nội.
17 cha mẹ và 02 giáo viên của các trẻ em nói trên.
5. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn nội dung nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung tìm hiểu ĐĐNN của trẻ
em từ 1 – 3 tuổi trên 3 khả năng: diễn đạt (ngôn ngữ nói), cảm nhận (nghe hiểu lời
nói) và tƣơng tác xã hội.
- Giới hạn khách thể nghiên cứu: Do những điều kiện khách quan và chủ quan khác
nhau, đề tài chỉ nghiên cứu 17 trẻ em đang học ở trƣờng mầm non Nhị Khê – Thƣờng Tín
– Hà Nội.
- Giới hạn thời gian và địa điểm nghiên cứu:
+ Thời gian: Từ tháng 11/2013 đến tháng 10/2014
+ Địa điểm: Trƣờng mầm non Nhị Khê – Thƣờng Tín – Hà Nội.

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
1. Đào Thanh Âm (2007), Giáo dục mầm non (tập III), Nxb Đại học sƣ phạm
2. Nguyễn Huy Cẩn (1986), Quá trình hình thành và phát triển ngôn ngữ trẻ em,
Luận án PTS Ngôn ngữ học, Matxcova
3. Nguyễn Huy Cẩn (2005), “ Những hƣớng nghiên cứu mới của Việt ngữ học và
cách tiếp cận liên ngành”, Tạp chí Thông tin khoa học xã hội (12), tr31.
4. Phạm Thị Châu – Nguyễn Thị Oanh – Trần Thị Sinh (2002), Giáo dục học mầm
non (in lần 5), Nxb ĐHQG Hà Nội
5. Nguyễn Văn Đồng (2004), Tâm lý học phát triển, Nxb Chính trị Quốc gia
6. Trƣơng Khánh Hà (2009), Bài giảng Tâm lý học phát triển, Trƣờng ĐH KHXH&NV
7. Phạm Minh Hạc (1996), Tuyển tập tâm lý học J. Piaget, Nxb Giáo dục
8. Phạm Minh Hạc (1998), Tâm lý học Vư-gốt-xki (tập I), Nxb Giáo dục
9. Phạm Minh Hạc (2005), Tuyển tập tâm lý học, Nxb Chính trị Quốc gia

25. Elaine Weitman (2005), Học nói với hứng thú (sách dịch)
26. Bộ giáo dục đào tạo (2010), Chương trình giáo dục mầm non (ban hành kèm
theo thông tƣ số 17/2009/TT – BGDĐT ngày 25/7/2009 của Bộ giáo dục và đào
tạo), Nxb Giáo dục
27. Trần Thị Ngọc Trâm, Lê Thu Hƣơng, PGS.TS. Lê Thị Ánh Tuyết (đồng chủ
biên) (2010), Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non (nhà
trẻ 3 – 36 tháng), Nxb Giáo dục
Tài liệu tiếng Anh
28. Laura E. Berk (1991), Child development, Prentice Hall, Massachusettes
29. P.Drum (1985), Language Acquisition and Human Development, International
Encyclopedia of Education, V4, P2872 – 2877, Pergamon Press, New York –
London – Paris – Sydney – Toronto – Frankfurt
30. H.Gardner (1998) Cơ Cấu trí khôn – lý thuyết về nhiều dạng trí khôn, NXB
Giáo dục, Hà Nội (tr. 89)
31. Beverley H. Hall (2000), Investigating alternative methodologies for english
teaching to 4-5 year olds in Vietnam La trobe university, Bundoora, Victoria,
3083, Australia (Luận án tiến sỹ)

13


32. D.I. Johnson (1985), Vocabulary development, International Encyclopedia of
Education, V9 P.5469 – 5473, Pergamon Press, New York – Longdon – Paris –
Sydney – Toronto – Frankfurt
33. Penelope Leach (1989), Your baby and child from birth to age five, Alfred A.
Knopf, New York
34. Robert S. Siegler (1998), Children’s Thinking, Prentice Hall, Upper Saddle
River, New Jersey
35. Burton L. White (1990), The first three years of life, Prentice Hall Press, New York