ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VŨ VĂN CƢỜNG

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN
DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI KHU BẢO TỒN
THIÊN NHIÊN PÙ LUÔNG, THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội, 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VŨ VĂN CƢỜNG

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN
DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI KHU BẢO TỒN
THIÊN NHIÊN PÙ LUÔNG, THANH HÓA
Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Phạm Hồng Long

Hà Nội, 2014


1.2.3. Mục tiêu và các nguyên tắc chủ yếu phát triển du lịch cộng đồng
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Các điều kiện cơ bản để hình thành và phát triển du lịch cộng đồng. Error!
Bookmark not defined.
1.2.5. Mức độ tham gia của cộng đồng vào các hoạt động phát triển du lịchError!
Bookmark not defined.
1.2.6. Vị trí và vai trò của các bên tham gia vào DLCĐError! Bookmark not
defined.


1.2.7. Các loại hình du lịch và dịch vụ có sự tham gia của cộng đồng địa
phương ................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.8. Những tác động từ việc phát triển du lịch cộng đồng đến tài nguyên
môi trường du lịch, phát triển du lịch và phát triển cộng đồng............. Error!
Bookmark not defined.
1.2.9. Ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng ...... Error! Bookmark not defined.
1.3. Một số bài học kinh nghiệm và mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu
trên thế giới và ở Việt Nam. ............................. Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Một số bài học từ phát triển du lịch cộng đồng.Error! Bookmark not
defined.
1.3.2. Một số mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu ở Việt Nam và thế giới
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG, HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU
LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở PÙ LUÔNG .............. Error! Bookmark not defined.
2.1. Tổng quan về khu bảo tồn thiên nhiên Pù LuôngError! Bookmark not
defined.
2.1.1. Điều kiện về địa lý lịch sử ........................ Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Đặc điểm dân cư và lao động địa phương.Error!


2.4.5 Về chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch ............................................ 88
2.4.6. Về vấn đề bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc ......................... 89
2.4.7. Mối liên kết giữa BQL – các hãng lữ hành – cộng đồng dân cư bản
địa trong hoạt động du lịch cộng đồng tại Pù Luông .................................. 89
2.5. Đánh giá cơ hội và thách thức trong việc phát triển du lịch cộng đồng
ở khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông – tỉnh Thanh Hóa. .......................... 90
2.5.1. Cơ hội .................................................................................................... 90
2.5.2. Thách thức ............................................................................................ 91
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 ............................................................................... 93
Chƣơng 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH
PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỔNG TẠI PÙ LUÔNG TỈNH
THANH HÓA ................................................................................................ 94
3.1. Định hƣớng phát triển du lịch cộng đồng tại khu bảo tồn thiên nhiên
Pù Luông ........................................................................................................ 94
3.1.1. Quan điểm và mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng tại khu bảo tồn
thiên nhiên Pù Luông. ................................................................................... 94


3.1.2. Định hướng quy hoạch phát triển du lịch cộng đồng tại khu bảo tồn
thiên nhiên Pù Luông. ................................................................................... 95
3.2 Một số giải pháp hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng ở khu bảo tồn
thiên nhiên Pù Luông .................................................................................. 102
3.2.1. Giải pháp về cơ chế chính sách ......................................................... 102
3.2.2 Giải pháp về vốn và đầu tư ................................................................ 102
3.2.3. Giải pháp về cơ sở hạ tầng ................................................................. 103
3.2.4. Giải pháp hỗ trợ cộng đồng địa phương giữ gìn và phát huy bản sắc
văn hoá dân tộc............................................................................................. 103
3.2.5. Giải pháp về liên kết, hợp tác ............................................................ 104
3.2.6. Giải pháp chống ô nhiễm môi trường .............................................. 106
3.3. Một số giải pháp phát triển du lịch cộng đồng ở khu bảo tồn thiên

: Du lịch.

 CĐĐP

: Cộng đồng địa phương.

 DLCĐ

: Du lịch cộng đồng

 DLCĐ

: Du lịch cộng đồng.

 KBT

: Khu bảo tồn.

 KBTTN

: Khu bảo tồn thiên nhiên

 KBTTNPL

: Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.

 UBND

: Uỷ ban Nhân dân.


Hình 2.2: Tổ chức bộ máy của Ban quản lý khu BTTN Pù Luông ................ 79
Hình 3.1: Mô hình bộ máy đề xuất ............................................................... 120
Danh mục biểu đồ
Biểu đồ: 2.1 Cơ cấu khách đến KBTTN Pù Luông năm 2012 ................ Error!
Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.2: Mức độ người dân tham gia hoạt động du lịchError! Bookmark
not defined.
Biểu đồ2.3:Các khâu chủ yếu người dân tham gia trong hoạt động DL
của ĐP ............................................................. Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.4: Vấn đề khách không hài lòng nhất khi đến tham quan
KBTTNPL ...................................................... Error! Bookmark not defined.


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, ngành du lịch thực sự đã trở thành một ngành kinh tế mũi
nhọn của nhiều quốc gia trên thế giới với doanh thu lên đến hàng chục tỷ đô
la, chiếm một tỷ trọng lớn trong nền kinh tế quốc dân. Đặc biệt với những
quốc gia hoặc những vùng đất kém phát triển nhưng có nhiều tài nguyên du
lịch thì ngành kinh tế du lịch thực sự đã trở thành cứu cánh cho nền kinh tế.
Tại những địa phương đó, du lịch thực sự đã thể hiện được rõ nét nhất vai trò
xoá đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách thành thị với nông thôn, đem lại
cuộc sống ổn định và ấm no cho nhân dân ở những vùng xa xôi hẻo lánh mà
kinh tế khó có điều kiện phát triển. Mặt khác, những vùng xa xôi hẻo lánh
thường lại là những khu vực rừng núi đầu nguồn mà sự sống còn của các loài
động thực vật ở những nơi đó lại có ảnh hưởng rất lớn đến thời tiết, khí hậu
và môi trường sống của tất cả các sinh vật trên trái đất. Đây là vấn đề mang
tính toàn cầu và một thực tế cho thấy rằng ở đó xuất phát từ phong tục tập
quán và vì sinh kế mà các cộng đồng dân cư địa phương đã và đang tham gia
tàn phá các loài động thực vật rừng ngày một nhiều. Đó chính là một thảm

gia về phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam, Hà Nội.
8. Phạm Kim Cúc (2003), Cộng đồng dân cư địa phương với việc phát
triển du lịch sinh thái nhân văn ở Hương Sơn – Hà Tây, Khóa luận tốt
nghiệp Cử nhân – Khoa Du lịch học – Trường ĐHKHXH&NV –
ĐHQG Hà Nội.
9. Đại học Quốc gia Hà Nội (dịch và giới thiệu) (2002), Các phương pháp
trong quản lý tài nguyên ven biển dựa vào cộng đồng, NXB Nông
Nghiệp.

2


10.Phạm Thị Thúy Hà (2008), Xây dựng mô hình du lịch cộng đồng tại
khu du lịch sinh thái Tràng An – Ninh Bình, Khóa luận tốt nghiệp –
Ngành Văn hóa du lịch, Đại học dân lập Hải Phòng.
11.Nguyễn Thị Hải, Nguyễn An Thịnh (2005). Tổ chức lãnh thổ du lịch
sinh thái phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ môi trường huyện
Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Tạp chí Khoa học. ĐHQG Hà Nội, Khoa học Tự
nhiên và Công nghệ T.XXI, N05 AP.
12.Đỗ Thanh Hoa (2007), Phát huy vai trò của cộng đồng địa phương
phát triển du lịch bền vững. Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 4.
13.Nguyễn Văn Hóa (2008), Nghiên cứu thực trạng và giải pháp phát
triển du lịch cộng đồng ở Vườn Quốc gia Cúc Phương, Khóa luận tốt
nghiệp cử nhân – Ngành quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng, Đại học
Lâm nghiệp.
14.Nguyễn Đình Hòe và Vũ Văn Hiếu (2002), Du lịch bền vững, NXB
ĐHQG Hà Nội.
15.Nguyễn Thượng Hùng (1998), Phát triển du lịch sinh thái quan điểm
phát triển bển vững, Tuyển tập báo cáo Hội thảo Du lịch sinh thái với
phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam, Hà Nội.

Tuyển tập báo cáo Hội thảo du lịch sinh thái với phát triển bền vững ở
Việt Nam, Hà Nội.
24.Phạm Trung Lương (2010), Tài liệu giảng dạy về du lịch cộng đồng,
Viện nghiên cứu phát triển du lịch – Tổng cục du lịch.
25.Phạm Trung Lương (1999), Tiềm năng, hiện trạng và định hướng phát
triển du lịch sinh thái ở Việt Nam, Tuyển tập báo cáo Hội thảo Xây
dựng chiến lược Quốc gia về phát triển du lịch sinh thái tại Việt Nam,
Hà Nội.

4


26.Nguyễn Văn Lưu (2006), Phát triển du lịch cộng đồng trong bối cảnh
kinh tế thị trường, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Bảo vệ môi trường du
lịch với sự tham gia của cộng đồng, Hà Nội.
27.Nguyễn Thị Mai (2013), Phát triển du lịch cộng đồng ở huyện Buôn
Đôn tỉnh Đăk Lăk, Luận văn Thạc sỹ Du lịch – Khoa Du lịch học –
ĐHKHXH&NV – ĐHQG Hà Nội.
28. Trần Thị Mai (2005), Du lịch cộng đồng - Du lịch sinh thái: định
nghĩa, đặc trưng và các quan điểm phát triển, Huế.
29.Phạm Thanh Nghị, Nâng cao ý thức sinh thái cộng đồng vì mục tiêu
phát triển bền vững, NXB khoa học xã hội, 2005
30.Hạnh Nguyên (2008), Hiệu quả từ sự phát triển Du lịch cộng đồng tại
Thừa Thiên Huế, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 9.
31.Nguyễn Hữu Nhân (2004), Phát triển cộng đồng, NXB ĐHQG Hà Nội.
32.Nguyễn Thị Thu Nhàn (2010), Phát triển du lịch gắn với cộng đồng
dân tộc thiểu số tại Sa Pa theo hướng phát triển bền vững, Luận văn
Thạc sỹ Du lịch – Khoa Du lịch học – ĐHKHXH&NV – ĐHQG Hà
Nội.
33.Võ Văn Phong (2012), Nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái cộng

Nam, Hà Nội.
42.Tổng cục Du lịch (2005), Luật Du lịch.
43.Tổng cục Du lịch (2006), Nghiên cứu vận dụng kinh nghiệm của nước
ngoài trong việc quản lý phát triển lưu trú cho khách ở nhà dân, Đề tài
cấp Bộ.
44.Từ điển bách khoa Việt Nam (2000), tập 1, NXB khoa học và kỹ thuật.
45.Bùi Thị Hải Yến (2004), Vai trò giáo dục cộng đồng với phát triển bền
vững trên Thế giới và ở Việt Nam , Tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 4.
46.Bùi Thị Hải Yến (2012), Du lịch cộng đồng, NXB Giáo dục.

6


47.Bùi Thị Hải Yến (chủ biên) và Phạm Hồng Long (2011), Tài nguyên du
lịch, NXB Giáo dục.
48.Bùi Thị Hải Yến (Chủ nhiệm đề tài) (2008 – 2010), Nhận thức và năng
lực du lịch nhằm góp phần xóa đói giảm nghèo cho cộng đồng người
Mường ở khu vực Vườn Quốc gia Cúc Phương, Báo cáo tổng hợp đề tài
cấp ĐHQG Hà Nội, mã số 08 – 35.
49.Dauglas Hainsworth (SNV – Tổ chức phát triển quốc tế Hà Lan)
(2006), Phương pháp tiếp cận du lịch vì người nghèo, một số kinh
nghiệm và bài học ở Việt Nam, Kỷ yếu Hội thảo khoa học, Bảo vệ môi
trường du lịch với sự tham gia của cộng đồng, Hà Nội 2006.
50.Gurung (1999), Bài học từ du lịch sinh thái ở Nepal, Tuyển tập báo cáo
hội thảo xây dựng chiến lược Quốc gia về phát triển du lịch sinh thái tại
Việt Nam, Hà Nội.
51.Saat. SB (1999), Kế hoạch du lịch sinh thái quốc gia: Kinh nghiệm của
Malaysia. Tuyển tập báo cáo Hội thảo xây dựng chiến lược Quốc gia
về phát triển du lịch sinh thái tại Việt Nam, Hà Nội.
52.Triraganon R (1999), Các vấn đề trong xây dựng phát triển du lịch sinh

61.Nicole Hausle and Wollfgang Strasdas (2000), Community Based
Sustainable Tourism A Reader.
62.Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture.
World development, 23(8), 1247-1263.
63.Respondsible Ecological Social Tours, Thailand, 1997.
64.S.singh, D J. Timothy and RK. Dowling (2003), Tourism in Destination
communites, CAPI publisling
WEBSITE
65.Http://cvtdvietnam.net/du-lich-trach-nhiem/du-lich-sinh-thai-congdong/khu-bao-ton-pu-luong.
66.Http://laichau.tourism.vn/index.php?cat=30&itemid=422.

8


67.http://www.lasuco.vn/du-lich-khu-vuc-mien-nui-phat-trien-chua-tuongxung-voi-tiem-nang_n58195_g58195.aspx
68.Http://www.puluong.org.vn/
69.Http://www.sapatourism.info.vn
70.Http://svhttdl.thanhhoa.gov.vn/
71.Http://www.thanhhoatourism.gov.vn/du-lich/kham-pha-thanh-hoa/chitiet/vi-vn/56/Pu-Luong-khu-du-lich-cong-dong-hap-dan.html.
72.Http://www.vietnamhomestay.net
73.Http://www.vietnamtourism.gov.vn

9