A. Lời mở đầu
Từ khi mới xuất hiện đến nay chức năng chính của Luật quốc tế là
điều chỉnh các mối quan hệ giữa các nhà nước với nhau, bởi vậy chủ thể
chính của luật quốc tế trong lịch sử phát triển của nó là các quốc gia. Do đó,
việc xem xét, nghiên cứu những khía cạnh khác nhau để hiểu rõ về quốc gia
nói riêng, các chủ thể khác của luật quốc tế nói chung là điều cần thiết. Với
nội dung đề tài “Chứng minh rằng: với các yếu tố cấu thành và thuộc tính
chính trị pháp lý vốn có, quốc gia là chủ thể có quyền năng đầy đủ nhất
trong số các chủ thể của luật quốc tế khi tham gia vào quan hệ quốc tế”, bài
tiểu luận xin góp phần tìm hiểu rõ hơn khía cạnh quyền năng chủ thể luật
quốc tế mà trọng tâm là quốc gia với quyền năng chủ thể đầy đủ nhất trong
số các chủ thể của luật quốc tế khi tham gia vào các quan hệ quốc tế.
B. Phần nội dung
1. Khái quát về chủ thể luật quốc tế và quyền năng chủ thể của luật
quốc tế
Xét ở góc độ lý luận có thể hiểu chủ thể của luật quốc tế là những
thực thể tham gia vào quan hệ pháp luật quốc tế một cách độc lập, có đầy đủ
quyền và nghĩa vụ quốc tế và có khả năng gánh vác những trách nhiệm pháp
lý quốc tế do chính hành vi của chủ thể gây ra. Đây là thuộc tính chủ quyền
gắn liền với địa vị pháp lý quốc tế, tạo nên sự phân biệt về địa vị pháp lý của
quốc gia với chủ thể do quốc gia tạo ra là tổ chức quốc tế liên quốc gia (liên
chính phủ); Về mặt pháp lý: quốc gia, tổ chức quốc tế, các dân tộc đang đấu
tranh giành quyền tự quyết và các chủ thể đặc biệt được thừa nhận là những
thực thể có những quyền và nghĩa vụ quốc tế cơ bản xuất phát từ chính khả
năng thực tế của những thực thể này khi tham gia vào các quan hệ pháp lý
quốc tế.
Theo đó, chủ thể của Luật quốc tế bao gồm: quốc gia, các dân tộc
đang đấu tranh giành quyền tự quyết, tổ chức quốc tế liên chính phủ và một
số chủ thể đặc biệt khác như Toà thánh Vaticang, vùng lãnh thổ. Khi tham
gia vào các quan hệ quốc tế, các chủ thể của luật quốc tế thể hiện quyền
năng chủ thể quốc tế của mình. Quyền năng chủ thể luật quốc tế có thể hiểu

tuyên bố rằng sự công nhận là điều kiện để quốc gia mới này tham gia đầy
đủ sinh hoạt quốc tế và cũng không có cơ sở pháp lý quốc tế nào để khẳng
định sự xuất hiện của quyền năng chủ thể pháp luật quốc tế của quốc gia gắn
với sự công nhận các quốc gia đó.
Các tổ chức Quốc tế liên Quốc gia có được quyền năng chủ thể luật Quốc tế
không phải căn cứ vào “Những thuộc tính tự nhiên” như Quốc gia mà do
thoả thuận của các Quốc gia thành viên tự trao cho..
Quyền năng chủ thể LQT của quốc gia là tổng thể những quyền và nghĩa vụ
mà quốc gia có được khi tham gia vào quan hệ pháp lý quốc tế.
2.1. các yếu tố cấu thành quốc gia
Quốc gia là chủ thể cơ bản và chủ yếu của luật quốc tế. Quốc gia là một
phần tạo nên cộng đồng quốc tế, hiện nay trong khoa học pháp lý quốc tế
chưa có một định nghĩa thống nhất được chấp nhận chung về thuật ngữ
“quốc gia”. Tuy nhiên, tại điều 1 Tuyên bố Montevideo về quyền và nghĩa
vụ của các quốc gia được thông qua tại Hội nghị quốc tế các nước châu Mỹ
ngày 27/12/1933 có đưa ra một vài yếu tố chính dẫn đến sự hình thành quốc
gia, đó là:
2


- Thứ nhất, có lãnh thổ xác định: đây là dấu hiệu có bản nhất hình thành
quốc gia. Không tồn tại lãnh thổ thì không thể có quốc gia. Lãnh thổ quốc
gia được xác định là một phần của trái đất và được coi là cơ sở vật chất cho
sự tồn tại và phát triển của quốc gia. Lãnh thổ quốc gia là ranh giới để xác
định chủ quyền quốc gia đối với dân cư của mình. Vấn đề kích thước lãnh
thổ rộng hay hẹp, địa hình thuận lợi hay bất lợi đều không có ý nghĩa quyết
định đến sự tồn tại hay mất đi của danh nghĩa quốc gia. Lãnh thổ có mối
quan hệ chặt chẽ với các yếu tố cầu thành khác của quốc gia. Một lãnh thổ
không có dân cư, chính phủ là lãnh thổ vô chủ. Ngược lại, lãnh thổ là khoản
không gia thực thi quyền lực của chính phủ, đồng thời là một trong những

3


(có thể ví dụ vanticang…)
Khi một thực thể được tạo nên bởi 4 yếu tố trên thì nó sẽ trở thành
quốc gia và đương nhiên có thuộc tính chính trị pháp lý là chủ quyền quốc
gia bao gồm 2 nội dung chính là:
+ Quyền tối cao của quốc gia trong phạm vi lãnh thổ của mình nghĩa là quốc
gia có toàn quyền quyết định các vấn đề trong phạm vi lãnh thổ của mình mà
biểu hiện là các quyền: quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp,
quyền quyết định mọi vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội, đời sống vật chất và
tinh thần của quốc gia; quyền đối với mọi công dân, tổ chức và đối với chính
lãnh thổ quốc gia cũng như toàn bộ tài nguyên thiên nhiên trong lãnh thổ mà
các quốc gia, chủ thể khác của Luật quốc tế không có quyền can thiệp.
+ Và quyền độc lập trong các quan hệ quốc tế: quốc gia hoàn toàn độc lập,
không phụ thuộc vào ý chí của quốc gia, chủ thể khác của luật quốc tế trong
việc giải quyết các vấn đề đối ngoại của mình. Trên cơ sở lợi ích của quốc
gia, quốc gia có quyền tự do lựa chọn việc tham gia hay không tham gia và
các tổ chức quốc tế, thiết lập quan hệ với các quốc gia khác, ký kết các điều
ước quốc tế song phương hoặc đa phương.
Chủ quyền là thuộc tính tự nhiên vốn có của bất kỳ quốc gia nào, có
thể trong những trường hợp nhất định chủ quyền có thể bị hạn chế, nhưng đã
là quốc gia thì luôn có chủ quyền với đầy đủ những yếu tố nêu trên mà các
chủ thể khác của luật quốc tế không có đầy đủ được như quốc gia.
Xét trường hợp chủ thể đặc biệt của luật quốc tế như Toà thánh
Vaticăng, ta thấy: Toà thánh Vaticăngđặt trụ sở thực chất thuộc về Italia,
Vaticăng có được lãnh thổ là do một điều ước quốc tế được ký kết giữa Italia
và Vaticăng; về dân cư, thực chất những người dân sống tại Vaticăng đều là
công dân của rất nhiều quốc gia khác nhau nhu Thuỵ Sĩ. Italia… họ chỉ được
coi là dân cư của Vaticăng khi họ phục vụ cho giáo hoàng. Yếu tố dân cư

định được phạm vi quyền và nghĩa vụ cho mình khi tham gia quan hệ pháp
lý quốc tế, mà tham gia trong phạm vi được các thành viên trao quyền.
Tóm lại, quyền năng chủ thể của tổ chức quốc tế là quyền năng chủ
thể phái sinh, chủ thể có quyền năng hạn chế (không đầy đủ) của luật quốc
tế. Về phạm vi quyền năng chủ thể thì quốc gia thể hiện quyền năng chủ thể
luật quốc tế trong phạm vi rộng hơn so với tổ chức quốc tế. với các yếu tố
cấu thành như lãnh thổ, dân cư… quốc gia có điều kiện và khả năng tham
gia vào nhiều lĩnh vực hợp tác khác nhau. Trong khi đó, mỗi tổ chức quốc tế
liên chính phủ được thành lập vì những mục đích nhất định (chính trị, quân
sự, kinh tế…)nên quyền năng chủ thể của luật quốc tế mà các quốc gia
thành viên trao cho chúng cũng chỉ giới hạn trong phạm vi các hoạt động để
đảm bảo đạt được các mục đích này.
Ví dụ như WTO không được tham gia ký kết các điều ước quốc tế liên quan
đến vấn đề an ninh, quốc phòng...theo thỏa thuận của các thành viên, WTO
chỉ tham gia các điều ước quốc tế liên quan đến lĩnh vực thương mại hành
hoá, thương mại dịch vụ, sở hữu trí tuệ...
Đối với chủ thể của luật quốc tế là các dân tộc đang đấu tranh dành
quyền tự quyết. đây là chủ thể đang trong giai đoạn quá độ hình thành nên
một quốc gia với đầy đủ yếu tố cấu thành và thuộc tính pháp lý của nó nên
chủ thể này có chủ quyền dân tộc. Chủ quyền dân tộc là quyền tự quyết định
vận mệnh dân tộc đó trong đời sống quốc tế. về bản chất, các dân tộc đang
đấu tranh dành quyền tự quyết chính là chủ thể đang trong giai đoạn quá độ
để hình thành nên một quốc gia độc lập, có chủ quyền. Do đó, quyền năng
chủ thể luật quốc tế của các dân tộc cũng như với các quốc gia. Tuy nhiên,
quyền năng này không thể hiện đầy đủ như quyền năng chủ thể của quốc
5


gia, nó có những hạn chế nhất định do hoàn cảnh và điều kiện thực tế của
dân tộc khi thiết lập các quan hệ hợp tác quốc tế.