ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ VÂN ANH

TÍCH HỢP GIÁO DỤC SỨC KHỎE
SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN THEO CHỦ ĐỀ
TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG "SINH SẢN",
SINH HỌC 8 TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Chuyên ngành

: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Sinh học

Mã số

: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM SINH HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Dƣơng Tiến Sỹ

HÀ NỘI - 2014

1


MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... i
MỤC LỤC ........................................................................................................ ii

1.3.3.Nội dung giáo dục SKSS VTN ở trường phổ thông ............................ 13
1.4. Cơ sở thực tiễn ........................................................................................ 14
1.4.1. Mục đích điều tra ................................................................................ 14
1.4.2. Nội dung và kết quả điều tra................................................................ 15
Kết luận chƣơng 1 ......................................................................................... 17
Chƣơng 2. TÍCH HỢP GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH
NIÊN THEO CHỦ ĐỀ TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG SINH SẢN, SINH
HỌC 8 TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ................................................... 18
2.1. Các nguyên tắc tích hợp giáo dục SKSS VTN trong dạy học Sinh học 8
Trung học cơ sở ............................................................................................... 18
2.2. Các địa chỉ tích hợp giáo dục SKSS VTN theo chủ đề trong dạy học
chƣơng :Sinh sản”, Sinh học 8 THCS ......................................................... 20
2.2.1. Nội dung các chủ đề giáo dục SKSS VTN .......................................... 20
2.2.2. Các địa chỉ tích hợp giáo dục SKSS VTN theo chủ đề trong dạy học
chương sinh sản, Sinh học 8 trường THCS ................................................. 21
2.3. Quy trình chuẩn bị bài học tích hợp giáo dục SKSS VTN trong dạy
học Sinh học 8 ................................................................................................ 34
2.4. Phƣơng pháp tổ chức bài học tích hợp giáo dục SKSS VTN ........... 035
2.5. Thiết kế một số hoạt động tích hợp giáo dục SKSS VTN qua dạy học
chƣơng sinh sản, Sinh học 8 trƣờng THCS ................................................ 39
Kết luận chƣơng 2 ......................................................................................... 42
Chƣơng 3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM .................................................... 43
3.1. Mục đích TN ........................................................................................... 43
3.2. Nội dung TN............................................................................................ 43
3.3. Phƣơng pháp TN .................................................................................... 43
3.3.1. Chọn trường TN ................................................................................... 43
3.3.2. Bố trí TN ............................................................................................... 44

3


học, nâng cao chất lượng giáo dục.
1.2. Xuất phát từ thực trạng công tác giáo dục sức khỏe sinh sản trong nhà
trường phổ thông
Vấn đề giáo dục SKSS đã và đang được toàn xã hội quan tâm. Trong giáo
dục, vấn đề giáo dục SKSS cũng đã là nội dung giáo dục xuyên suốt trong tất cả các
cấp học, bậc học. Chúng ta không xây dựng bộ sách giáo khoa riêng cho nội dung
giáo dục này nhưng vấn đề này đã được tích hợp trong nhiều môn khoa học khác
nhau như: Văn học, Địa lí, Sinh học, Giáo dục công dân... Tuy nhiên, hiệu quả giáo
dục SKSS vẫn chưa cao bởi lẽ văn hóa phương đông vẫn coi đây là vấn đề tế nhị, đã
gây ra sự e ngại cho cả GV và HS. Thực tế cho thấy, mặc dù nội dung giáo dục

5


SKSS đã được triển khai từ nhiều năm nay nhưng hiện tượng HS mang thai ngoài ý
muốn, tỷ lệ nạo phá thai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục đang có xu
hướng ngày càng gia tăng.
Từ thực trạng trên cho thấy, chúng ta cần tăng cường hơn nữa việc giáo dục
và nâng cao hiệu quả giáo dục SKSS cho HS để các em có kiến thức về SKSS; hoàn
thiện nhân cách và rèn luyện các kĩ năng sống cơ bản; vững vàng bước vào cuộc
sống gia đình và xã hội.
1.3. Xuất phát từ ưu điểm của dạy học tích hợp và khả năng tích hợp giáo
dục sức khỏe sinh sản vị thành niên trong dạy học Sinh học 8
Tích hợp các môn học không chỉ nhằm rút gọn thời lượng trình bày tri thức
của nhiều môn học, mà quan trọng hơn là tập dượt cho HS cách vận dụng tổng hợp
các tri thức vào thực tiễn. Như chúng ta đã biết, để giải quyết một vấn đề thực tiễn
thường phải huy động tri thức của nhiều môn học trong khi dạy từng môn học riêng
chỉ đem lại những tri thức hàn lâm có hệ thống mà khó vận dụng vào thực tiễn. Hơn
nữa, nhờ tích hợp nên số đầu sách giáo khoa được giảm bớt, không cần đào tạo GV
giảng dạy chuyên về các môn phụ trong khi vẫn có thể tích hợp các mặt giáo dục

theo chủ đề phù hợp với nội dung dạy học chương "Sinh sản", Sinh học 8 sẽ vừa
nâng cao chất lượng dạy học kiến thức chương "Sinh sản", vừa tích hợp giáo dục
SKSS VTN cho HS có hiệu quả.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về tích hợp và dạy học tích hợp để vận dụng vào
tích hợp giáo dục SKSS VTN thông qua dạy học Sinh học ở một số trường THCS.
5.2. Điều tra thực trạng hiểu biết của GV về dạy học tích hợp và thực trạng
việc tích hợp giáo dục SKSS VTN trong dạy học Sinh học ở trường THCS trên địa
bàn thành phố Hà Nội.
5.3. Nghiên cứu những tài liệu về SKSS VTN để xây dựng nội dung một số
chủ đề cần tích hợp trong dạy học chương "Sinh sản", Sinh học 8 trường THCS.
5.4. Xác định nguyên tắc, quy trình và đề xuất phương pháp tích hợp giáo
dục SKSS VTN trong dạy học.
5.5. Thiết kế một số hoạt động tích hợp giáo dục SKSS VTN qua dạy học
Chương "Sinh sản" Sinh học 8 trường THCS.
5.6. Thực nghiệm sư phạm và phân tích kết quả thực nghiệm để chứng minh
tính khả thi của đề tài.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

7


- Nghiên cứu cơ sở lí luận về tích hợp và dạy học tích hợp
- Nghiên cứu tổng hợp tài liệu về SKSS VTN để xây dựng nội dung một số
chủ đề cần tích hợp trong dạy học chương "Sinh sản", Sinh học 8 trường THCS.
6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Thiết kế và sử dụng các phiếu điều tra hiểu biết của GV về dạy học tích hợp
và thực trạng việc tích hợp giáo dục SKSS VTN trong dạy học Sinh học ở trường
THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội.

1.1.1. Tình hình giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên trên thế giới
Giáo dục dân số đã được thực hiện ở một số nước trên thế giới, đặc biệt ở các
nước đang phát triển. Tuy nhiên, trước năm 1994 chính sách dân số và nội dung
GDDS của các nước đều tập trung vào các vấn đề dân số phát triển (quy mô dân số,
di cư, KHHGĐ...)
Năm 1994, Hội nghị ICPD ở Cairo - Ai Cập (1994) đã đánh dấu một mốc
quan trọng trong sự thay đổi chính sách dân số ở các quốc gia. Tuyên ngôn của
ICPD đã kêu gọi các nước đặt vai trò chất lượng dân số là ưu tiên hàng đầu, trong
đó có các vấn đề SKSS, đặc biệt là SKSS VTN. Từ đây, mục tiêu GDDS của các
nước đã thay đổi.
Giáo dục SKSS và SKSS VTN là những vấn đề mới chính thức được thừa
nhận tại Hội nghị quốc tế về "dân số và phát triển" ở Cairo. SKSS VTN được coi là
định hướng chỉ đạo của hầu hết các chương trình dân số thế giới. Cũng chính tại
Hội nghị này, một khái niệm mới về SKSS, giáo dục SKSS VTN bao gồm tất cả các
nội dung liên quan tới tình trạng sức khỏe, quá trình sinh sản và chất lượng cuộc
sống đã được trình bày cặn kẽ trong chương trình hành động của ICPD. Sau Hội
nghị này, hàng loạt các quốc gia trên thế giới cũng lần lượt tổ chức nhiều hội nghị
bàn về vấn đề SKSS VTN như:
- Hội nghị quốc tế tại Bắc Kinh (1995)
- Hội nghị quốc tế về dân số và phát triển tại The Hague Hà Lan (1999)
- Hội nghị dân số cấp cao của Ủy ban kinh tế và xã hội Châu Á - Thái Bình
Dương (ESCAP) và quỹ dân số liên hợp quốc (UNFPA) tại Băng Cốc.
Như vậy, ở hầu hết các nước trên thế giới đều đã hết sức quan tâm tới vấn đề
SKSS, coi đó là một vấn đề có tính chiến lược quốc gia.
1.1.2. Tình hình giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên ở Việt Nam
Ở nước ta trong giai đoạn từ 1989 đến 1992 các dự án GDDS đã bắt đầu
được thử nghiệm. Giai đoạn từ 1994 đến 1998 bước đầu đã thể chế hóa GDDS

9



7.

Hoàng Phê (Chủ biên) (2004), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.

8.

Nguyễn Minh Phương, Cao Thị Thặng (2002), "Xu thế tích hợp môn học trong
nhà trường phổ thông", Tạp chí Giáo dục (22), tr.12

9.

Quốc hội (2005, Luật Giáo dục, Hà Nội.

10. Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (2008), Kế hoạch chung về sức khỏe sinh sản, sức
khỏe tính dục và quyền sinh sản.
11. Dương Tiến Sỹ (1999), Giáo dục môi trường qua dạy học Sinh thái học lớp 11
phổ thông trung học, Luận án tiến sĩ giáo dục học, Trường Đại học Sư phạm
Hà Nội, Hà Nội.
12. Dương Tiến Sỹ (2000), Tích hợp giáo dục phòng chống ma túy - HIV/AIDS
qua giảng dạy bài " Cây thuốc phiện " - Sinh học 7. Tạp chí NCGD. Số chuyên
đề 350, trang 32.
13. Dương Tiến Sỹ (2001), "Giảng dạy tích hợp các khoa học nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục và đào tạo", Tạp chí giáo dục (9), tr. 27-29.
14. Dương Tiến Sỹ (2002), "Phương thức và nguyên tắc tích hợp các môn học
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo", Tạp chí Giáo dục (26), tr.21-22.

10