ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN QUANG BÌNH

VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TIẾP CẬN ĐỒNG BỘ
TÁC PHẨM VĂN CHƯƠNG VÀO DẠY HỌC TÙY BÚT
NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ CỦA NGUYỄN TUÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN QUANG BÌNH

VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM TIẾP CẬN ĐỒNG BỘ
TÁC PHẨM VĂN CHƯƠNG VÀO DẠY HỌC TÙY BÚT
NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ CỦA NGUYỄN TUÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN NGỮ VĂN)
Mã số: 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hà Văn Đức

HÀ NỘI – 2014

2.1. Những yêu cầu khi dạy học tùy bút Người lái đò Sông Đà ....................35
2.1.1. Phù hợp với trình độ tiếp nhận và tâm lý lứa tuổi học sinh phổ thông........35
2.1.2. Phát huy tính tích cực, chủ động của người học .................................37

1


2.1.3. Vận dụng thích hợp tri thức ngoài văn bản ......................................... 41
2.1.4. Nắm vững đặc trưng thể loại tuỳ bút Nguyễn Tuân .............................49
2.2. Những đề xuất về biện pháp dạy học tùy bút Người lái đò Sông Đà ..... 52
2.2.1. Phương hướng chung ...........................................................................52
2.2.2. Các biện pháp cụ thể ...........................................................................53
CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
3.1. Giáo án thực nghiệm ...............................................................................66
3.2. Quá trình thực nghiệm ............................................................................82
3.2.1. Mục đích thực nghiệm .........................................................................82
3.2.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm .......................................................82
3.2.3. Nội dung và tiến trình thực nghiệm ......................................................83
3.2.4. Kết quả thực nghiệm ............................................................................85
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ..............................................................88
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH .............................................................90
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...........................................................................91
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 93

2


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã

nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học, có tổ chức đánh giá, thi cử, chuẩn
hóa trường
biệt: đó là sự thâm trầm trong ý nghĩ, sự lọc lõi trong quan sát, sự hành văn
một cách hoàn toàn Việt Nam”[21, tr.429].
Sau năm 1945, cùng với quá trình phát triển của sự nghiệp Cách mạng
và kháng chiến, số lượng tác phẩm của Nguyễn Tuân nở rộ phong phú, đa
dạng. Trong chín năm kháng chiến chống Pháp trường kỳ gian khổ, bàn chân
Nguyễn tiên sinh đã in dấu trên nhiều nẻo đường của non sông đất Việt, đặc
biệt, vùng giang sơn gấm vóc phía Tây của Tổ quốc. Kết quả là sự ra đời của
những tập tùy bút nổi tiếng Đường vui – 1949; Tình chiến dịch – 1950; Chú
Giao làng Seo – 1953;...
Trong những năm miền Bắc đi lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội, miền
Nam đấu tranh thống nhất Đất nước, Nguyễn Tuân tiếp tục có những đóng
góp lớn cho nền nghệ thuật ngôn từ dân tộc. Giờ đây, ông không chỉ “xê dịch”
trong nước, đến với những địa danh thân thương như Điện Biên, Mộc Châu,
Quỳnh Nhai, Hiền Lương,... mà ông còn “xê dịch” ra nước ngoài, đến với anh
em bè bạn quốc tế để giới thiệu nền văn hóa văn nghệ giàu tiềm năng của đất
Việt, để kêu gọi nhân dân thế giới ủng hộ sự nghiệp đấu tranh thống nhất của
Nhân dân Việt Nam. Và những Tờ hoa, Trang hoa lại tiếp tục nở rộ trong văn
nghiệp Nguyễn Tuân với Tùy bút Kháng chiến và Hòa bình (Tập I – 1955; tập
II – 1956); Sông Đà (1960); Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi (1972),... Vì vậy, cuộc
đời và sự nghiệp Nguyễn Tuân trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà
phê bình trong và ngoài nước.
Ở trong nước, các công trình nghiên cứu về Nguyễn Tuân nói chung và
Người lái đò Sông Đà nói riêng hết sức phong phú. Đó là các Giáo trình đại
học môn Văn học, Lời giới thiệu Tuyển tập Nguyễn Tuân và các Luận án Tiến
sĩ, Luận văn thạc sỹ,...

4



5


nhiều phát hiện mới về cuộc đời sáng tạo của nghệ sĩ lớn – nhà văn hoá
Nguyễn Tuân. Trong công trình nghiên cứu này, tuy không tìm hiểu riêng về
Người lái đò Sông Đà nhưng bằng bản lĩnh và kinh nghiệm của một nhà khoa
học có uy tín, ông đã phác họa những nét chính về giá trị và vị trí quan trọng
của Người lái đò Sông Đà trong sự nghiệp của Nguyễn Tuân và nền văn học
Cách mạng Việt Nam. Xin được nói thêm, PGS.TS Hà Văn Đức cũng là tác
giả Chương XXII: Nguyễn Tuân trong Giáo trình Văn học Việt Nam 1900 –
1945. Ở chương này, PGS.TS Hà Văn Đức đã xác lập, phân tích sâu sắc các
đặc điểm phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân, đặc trưng thể tài tùy bút đã
làm nên “phong vị” Nguyễn Tuân như là những giá trị mang tính ổn định.
Điều đó giúp chúng ta tìm hiểu về Nguyễn Tuân sau năm 1945 thuận lợi hơn.
Năm 2007, tác giả Bùi Thị Anh Chung giới thiệu luận văn Phong cách
Nguyễn Tuân qua Tuỳ bút Kháng chiến. Sau khi khảo sát vấn đề phong cách
nhà văn, đặc trưng của thể tài tuỳ bút, Bùi Thị Anh Chung đã xây dựng hệ
thống các luận điểm về phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân qua Tuỳ bút
Kháng chiến, đó là:
- Cảm hứng nghệ thuật bao trùm - Kháng chiến như một phong hội mới: tác
giả Bùi Thị Anh Chung viết “Đọc Tuỳ bút kháng chiến của Nguyễn Tuân, ta
nhận ra cảm hứng nghệ thuật bao trùm đó là cảm hứng kháng chiến. Kháng
chiến đối với nhà văn giống như một phong hội mới, mở ra một chặng đường
sáng tác mới. Có một cái gì phơi phới vui tin, một tình cảm chân thành đến
hôn nhiên đối với quê hương Đất nước mình. Tình cảm với Nhân dân và
kháng chiến càng thắm thiết thì lòng yêu thiên nhiên Đất nước cũng dào dạt
hơn. Người đọc vẫn thấy bóng dáng của người nghệ sĩ đi tìm cái đẹp nhưng
không còn là những hình ảnh u ám, úa tàn trên cái nền ảm đạm của một thời
xưa cũ”[8, tr.40].