Khai thác kiến thức cơ bản
trong quy trình bồi dưỡng học sinh giỏi toán thcs
theo phương pháp dạy học tích cực
Phần thứ nhất: Đặt vấn đề
I- Thực tiễn đòi hỏi phải tích cực đổi mới phương pháp
bồi dưỡng học sinh giỏi toán THCS.
1- Bồi dưỡng học sinh giỏi là một khâu hết sức
quan trọng của quá trình dạy học; Hơn
nữa lại là khâu thể hiện khá đầy đủ, đa dạng
và phong phú năng lực sư phạm ( Kiến thức,
kỹ năng, kỹ xảo, phương pháp dạy học )
của cả giáo viên và học sinh. Chúng ta đang
thực hiện đổi mới PPDH ở tất cả các môn học
thì tất yếu phải đổi mới PPBDHSG ở cả phư
ơng diện kiến thức, phương pháp và thiết kế
bài dạy bồi dưỡng.
2- Hãy thử nhìn lại kết qủa môn Toán trong kỳ
kiểm tra học kỳ I năm học 2007 2008.
0
10
20
30
40
50
60
G
K
TB
Y


Nhi
Ba
KK
KDG

4- Tồn tại thường có trong dạy và học Hình học hiện nay.
Về phía giáo viên:
- Trong dạy học chính khóa:
+ Chưa coi trọng yếu tố trực quan trong
dạy học Hình học ( Một giờ dạy chỉ
một hình vẽ, vẽ hình chưa hấp dẫn,
chưa sử dụng phấn màu ).
+ Chưa chú trọng hướng dẫn vẽ hình.
+ Sử dụng công cụ hình học chưa thường
xuyên, chưa khoa học.
+ ít bồi dưỡng năng lực suy luận, suy diễn.
- Trong bồi dưỡng HSG:
+ Chưa gắn BD HSG từ việc giảng dạy
hàng ngày, hướng dẫn học ở nhà,
luyện tập, thực hành và bồi dưỡng.
+ Thiếu biện pháp bồi dưỡng năng lực tư
duy cho HS.
+ Nặng về dạy học Nhồi nhét kiến thức
Về phía học sinh:
- Thiếu tinh thần, ý thức và thái độ học tập
nghiêm túc.
- Biểu hiện rất rõ ít yêu thích môn học.
- Ngại và sợ học hình học, làm bài tập hình.
- Thiếu dụng cụ học tập.
- Sử dụng dụng cụ hình học còn yếu.

đến kỹ năng; từ phwong pháp đến tư duy; từ
trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng.
- Bồi dưỡng thường xuyên, liên tục, kiên trì và
sáng tạo.
- Gắn dạy học đại trà với BD HSG.
3- Người thầy trong bồi dưỡng HSG toán.
* Phương châm: HS học một để biết hai, ba..
- Thầy phải nắm vững nội dung, yêu cầu của chương
trình, phạm vi, mức độ kiến thức, xu hướng thời
đại.
- Thầy phải biết hai, ba để dạy một.
- Thầy phải thực sự là một nhà sư phạm.
- Thầy phải thực sự tâm huyết với nghề nghiệp.
- Thầy phải có quá trình tự học nghiêm túc.
* Phương pháp dạy học của thầy quyết định cách thức
học tập và nghiên cứu của trò.
* Phương pháp dạy học bồi dưỡng HSG:
- Bám sát phương pháp đặc trưng bộ môn.
- Thực hiện thiết kế BD HSG ngay từ dạy đại trà.
- Coi trọng dạy học nêu và giải quyết vấn đề.
- Khai thác triệt để yếu tố trực quan kết hợp với kiểu
dạy học tín hiệu để định hướng suy nghĩ cho HS,
dùng trực quan, trực giác để hỗ trợ tư duy. Điều
này còn có ý nghĩa trong việc HS làm bài theo
kiểu trắc nghiệm khách quan.

4- Dạy gì, học gì trong bồi dưỡng học sinh giỏi toán THCS ?
* Chất lượng học tập của trò thể hiện chất lượng giảng
dạy của thầy; vì vậy mục tiêu của dạy học là ở
học sinh; mục tiêu ấy thống nhất ở cả thầy và

- Kiến thức thường xuất hiện trong nhiều mối quan hệ hình học,
thường thể hiện dưới nhièu kĩ năng cơ bản, thường được
vận dụng nhiều trong các tình huống toán học cụ thể, thể
hiện được phương pháp cơ bản để vận dụng trong nhièu
loại toán.
* Vài kiến thức hình học cần quan tâm bồi dưỡng:
- Trung điểm của đoạn thảng ( lớp 6 ) gắn với đường trung trực
( Lớp 6 ), trung tuyến ( lớp 7 ), tam giác bằng nhau ( lớp 7 ), đư
ờng trung bình và hình bình hành ( Lớp 8 )
- Tam giác bằng nhau ( lớp 7 ), tam giác đồng dạng ( lớp 8)
- Hệ thức lượng trong tam giác vuông.

Phần thứ hai: thiết kế bài dạy bồi dưỡng học sinh giỏi
theo hướng: kết hợp trong dạy học chính khoá với bồi dưỡng đội tuyển
Kiến thức cần dạy:
Trung điểm của đoạn thẳng
1- Cần thấy rõ sự liên hệ của kiến thức trong
chương trình hình học THCS:
- Lớp 6: Trung điểm của đoạn thẳng - Đường
trung trực
- Lớp 7: Trung tuyến Tam giác bằng nhau
- Lớp 8: Đường trung bình Hình bình hành
- Lớp 9: Dây cung
2- Kỹ năng cần bồi dưỡng:
- Dựng hình, vẽ hình.
- Phương pháp suy nghĩ và vận dụng.
- Đường phụ.
- Đoán nhận, thử nghiệm.
- Lập luận và trình bày.
- Phương pháp đặc trưng.

2- Cách vẽ:
- Thông thường: Dùng đo đạc bằng dụng cụ.
- Lẽ ra phải vẽ đoạn thẳng trước, nhưng để đơn giản
có thể vẽ theo theo quy trình sau:
3- So sánh các đoạn thẳng: AB với AM và MB; MA
với AB.
4- Sử dụng trắc nghiệm khách quan và tự luận
5- ở hình 5 cho P là trung điểm của HG, HQ = GK thì
P có là trung điểm của KQ không ?






=

MBMA
ABM
B
A
M
QK
PH
G

Trong bồi dưỡng học sinh giỏi
Lớp 7
1- Bài toán 1:
Cho hình vẽ.