TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

KẾ TOÁN QUỐC TẾ

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ

SVTH: NGUYỄN THỊ KIM CHI
STT: 06
LỚP: 16C1ACC52201
KHÓA 25 (2015 – 2017)
GVHD: TS. PHẠM QUANG HUY

TP. HCM, tháng 08 năm 2016


NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................


1. Lịch sử hình thành và phát triển của chuẩn mực kế toán quốc tế
1.1. Sự cần thiết phải có chuẩn mực kế toán quốc tế và những rào cản đối với việc
hình thành chuẩn mực kế toán quốc tế
 Giai đoạn hình thành:
- Trong quá trình nghiên cứu về lịch sử kế toán, các nhà khoa học đã tìm thấy
nhiều tài liệu ghi khắc trên các cổ vật bằng đá, bằng đất nung của các dân tộc xa xưa cho
thấy kế toán đã xuất hiện rất lâu, từ khoảng 3, 4 ngàn năm trước công nguyên. Điều này
như minh chứng rõ hơn về lịch sử của kế toán: hình thành và phát triển cùng lúc với sự
hình thành đời sống kinh tế xã hội của loài người.
- Để có thể tồn tại và phát triển trước những thử thách khắc nghiệt của giới tự
nhiên,con người luôn tìm mọi cách đương đầu và vượt khó khăn, cố gắng nâng cao đời
sống thông qua hoạt mua bán trao đổi hàng hóa. Và để hỗ trợ trong việc đo lường hiệu quả,
đánh giá và tiên liệu những hoạt động kinh tế phát sinh, con người đã sử dụng một công
cụ, đó chính là hạch toán. Khi xã hội phát triển thì công cụ này cũng ngày càng phát triển,
phong phú và đa dạng về nội dung, hình thức và phương pháp.Phương pháp hạch toán kế
toán ra đời và trở thành một bộ phận không thể tách rời của lịch sử hạch toán.
- Có thể nói trước khi trở thành một môn khoa học độc lập, hạch toán kế toán đơn
thuần chỉ là công cụ được con người sử dụng để phản ánh, sao chép hiện thực của đời sống
kinh tế một cách thụ động trong đầu óc của con người, không có sự hỗ trợ của các công cụ
tính toán, dù là thô sơ nhất. Cho đến khi chữ viết và số học cao cấp ra đời, đỉnh cao là việc
phát minh ra hệ đếm thập phân và sử dụng rộng rãi chữ số Ả rập, đã tạo điều kiện cho hạch
toán kế toán phát triển, xuất hiện phương pháp hạch toán kế toán đầu tiên: phương pháp kế
toán đơn. Phương pháp này chịu sự ảnh hưởng nhiều bởi nền văn minh La Mã cổ đại và Ba
Tư, thể hiện ở sự lệ thuộc vào các quy tắc của tài khoản tài sản và tiền tệ khi họ cho rằng,
ban đầu người ta cần kê lại mọi tài sản, do đó phương pháp kiểm kê ra đời trước tiên. Tuy
nhiên để thực hiện công việc này, cần thiết phải phân loại tài sản theo một số tiêu thức nhất
định, điều này đã dẫn đến việc hình thành một phương pháp mới: phương pháp tài khoản,
và tài khoản trở thành một hệ thống thống nhất khi xuất hiện thước đo bằng tiền tệ.
 Giai đoạn hình thành:

được đặt ra trong vấn đề này đó là thực chất của quá trình xích lại gần nhau của
GAAP(“generally accepted accounting principles” – là thuật ngữ kế toán bao gồm các
nguyên tắc, quy tắc và thông lệ kế toán được chấp nhận) và IFRS là như thế nào? Chuẩn
mực kế toán toàn cầu sẽ là một sự kết hợp mang tính toàn diện hay là sự kết hợp bao gồm
cả 2 hệ thống (hệ thống kế toán dựa trên các điều luật và hệ thống kế toán dựa trên các quy
tắc) nhưng tách biệt nhau.
Một sự chấp nhận đối với một chuẩn mực kế toán dựa trên các nguyên tắc có
nghĩa là đã cho nó một chỗ đứng qua việc làm hiểu rõ các nguyên tắc kế toán được áp
dụng như thế nào. Chính điều này có thể chứa đựng những rủi ro tiềm tàng tạo ra sự không
nhất quán đối với các báo cáo của các quốc gia. Trên thực tế, đây là một sự cản trở cho các
quốc gia trong việc nỗ lực tham gia quá trình toàn cầu hóa này.
Ủy ban Châu Âu, một bộ phận điều hành của Khối liên minh Châu Âu trong lĩnh
vực này cũng đã thành lập những bộ phận tư vấn như là một sự xác nhận của IFRS.
Eumedion - một diễn đàn về quản trị doanh nghiệp trong lĩnh vực đầu tư cũng bày tỏ
những mỗi quan tâm của mình đối với việc chuyển đổi sang hệ thống kế toán dựa trên các
[2]


nguyên tắc này. Qua diễn đàn, cũng có nhiều ý kiến bày tỏ rằng sẽ có những rủi ro tiềm ẩn
đó là các thông tin tiêu cực sẽ không được chia sẻ với các thành viên của Ủy ban chuẩn
mực kế toán quốc tế và cuối cùng nó sẽ ảnh hưởng đến quá trình quản trị công ty. Diễn đàn
cũng nhìn nhận và chỉ thẳng ra các vấn đề còn tồn tại như là thiếu tính khách quan, không
có khả năng so sánh, thiếu các thông tin về địa lý và sự không nhất quán đối với các tiêu
chí đo lường mà họ đã áp dụng.
Một mối quan tâm khác cũng được đưa ra thảo luận đó là ảnh hưởng của nó đến
những người thuộc cộng đồng quốc gia Hồi giáo, nơi mà con người có thói quen là đặt
niềm tin vào đồng tiền. Thời kỳ phát triển của nền tài chính Hồi giáo thường được biết đến
là vào năm 1970 với sự ra đời hàng loạt các ngân hàng Hồi giáo tại Ả Rập và Tiểu vương
quốc Ả Rập thống nhất. Nền tài chính của Hồi giáo phát triển được dựa trên nguồn gốc là
luật Hồi giáo và Sharia. Sharia tuyên bố rằng không có khoảng cách nào giữa nhà thờ và

hòa về các nguyên tắc kế toán giữa các quốc gia.
1.2. Sự hình thành và phát triển của tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc tế
1.2.1. Ủy ban xây dựng chuẩn mực kế toán quốc tế (IASC):
 Ra đời năm 1973 ở London, nước Anh:
Thế nhưng, bất chấp những rào cản kể trên, năm 1973, Ủy ban xây dựng chuẩn
mực kế toán quốc tế (IASC) đã ra đời tại London, nước Anh với tư cách là tổ chức soạn
thảo chuẩn mực quốc tế đầu tiên trên thế. Sự ra đời của IASC là kết quả của một thỏa
thuận giữa các hiệp hội nghề nghiệp của các nước Autralia, Canada,Pháp, Đức,
Nhật,Mexico, Phần Lan, Anh, Ireland và Mỹ.
IASC được thành lập trong một thời kỳ chứng nhiều biến động trong quy định kế
toán. Ở Mỹ, Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính (FASB) vừa mới được thành lập. Ở
Anh, cơ quan soạn thảo chuẩn mực quốc gia đầu tiên ra đời (accounting standads
committee – ASC). Trong khi đó, EU đang soạn thảo những điểm chính trong kế hoạch hài
hòa hóa hệ thống kế toán của riêng mình (được đánh dấu bởi sự ra đời của chỉ thị số bốn
(fourth directive) ban hành ngày 25/7/1978 bởi hội đồng liên minh Châu Âu). UN và
OECD tại thời điểm này cũng vừa mới thành lập hội đồng kế toán của riêng mình.
 Giai đoạn nỗ lực để tồn tại như một tổ chức độc lập với IFAC và duy trì vai trò
là tổ chức duy nhất soạn thảo các chuẩn mực kế toán quốc tế:
Đến năm 1977, Liên đoàn kế toán quốc tế (IFAC) được thành lập. IASC đã phải
đấu tranh quyết liệt để kháng cự lại những nỗ lực muốn biến IASC thành thành viên của
IFAC. Cuối cùng, IASC phải đi đến một nhượng bộ là dù cho IASB vẫn tồn tại độc lập với
IFAC nhưng các thành viên của IFAC tự động trở thành viên của IASC và IFAC có thể đề
cử thành viên cho cơ quan soạn thảo các chuẩn mực kế toán quốc tế.
Cả UN và OECD trong giai đoạn những năm 70 của thế kỷ 19 đều rất tích cực
soạn thảo những nguyên tắc kế toán quốc tế. Thế nhưng, IASC đã thành công trong việc
thuyết phục UN và OECD hãy để IASC soạn thảo những nguyên tắc quốc tế về ghi nhận
và xác định giá trị của các đối tượng kế toán.
Như vậy, IASC đã thành công trong việc duy trì vai trò của mình là tổ chức soạn
thảo chuẩn mực kế toán quốc tế duy nhất trên thế giới. Tuy nhiên, IASC lại gặp khó khăn
trong việc thuyết phục mọi người sử dụng các chuẩn mực do chính mình soạn thảo ra. Dù

mực kế toán được giao cho một hội đồng quốc gia chuyên trách và độc lập thay vì cho một
hội nghề nghiệp kế toán đảm trách. Sự chuyển đổi này có thể thấy ở Anh và Mỹ. Ở Mỹ,
việc soạn thảo chuẩn mực kế toán được giao cho Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính
(FASB) thay vì cho hiệp hội kế toán công chứng Mỹ (AICPA). Còn ở Anh là giao cho Ủy
ban chuẩn mực kế toán (ASC) sau đổi thành hội đồng chuẩn mực kế toán (ASB) thay vì
cho hiệp hội kế toán công chứng Anh (ACCA).
 Mốc son năm 2000:
Năm 2000 có thể nói là một năm có nhiều biến động với IASC. Tháng 5 năm
2000, các thành viên IOSCO đã bỏ phiếu chấp nhận chính thức tất cả các chuẩn mực kế
toán quốc tế của IASC. Đây là một bước tiến đáng kể sau rất nhiều nỗ lực kiên trì và bền bỉ
của các thành viên IASC với hai lần sửa đổi chuẩn mực kế toán kế toán quốc tế vào năm
[5]


1993 và 1995. Giấc mơ về một bộ chuẩn mực kế toán chung được sử dụng rộng rãi trên
toàn thế giới đã có cơ hội được trở thành hiện thực bất chấp rất nhiều khó khăn và rào cản.
IASC cuối cùng đã nhận được sự hậu thuẫn của các cơ quan quản lý chứng khoán toàn cầu
thông qua IOSCO.
Tháng 6 năm 2000, Cao Ủy Châu Âu đưa ra tuyên bố sẽ đưa việc sử dụng các
chuẩn mực kế toán quốc tế của IASC trong việc lập trình và trình bày báo cáo tài chính
làm điều kiện cho các công ty có ý định niêm yết chứng khoán tại bất kỳ nước thành viên
nào của Liên Minh Châu Âu (EU). Đây là một thành công ngoài sự mong đợi của IASC.
Kể từ thời điểm đó, EU đã trở thành một tổ chức có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với tiến trình
thúc đẩy sự tiếp nhận của cộng đồng thế giới đối với các chuẩn mực kế toán quốc tế. Quả
thực, sự hậu thuẫn từng một thời là cứu cánh của IOSCO đối với IASC nay đã giảm bớt
tầm quan trọng trước tuyên bố trên của Cao Ủy Châu Âu.
Tiếp đó, tháng 7 năm 2000, các thành viên của IASC đã bỏ phiếu tán thành
chuyển đổi cơ cấu từ chỗ dựa trên các hiệp hội nghề nghiệp thành một hội đồng soạn thảo
chuẩn mực kế toán chuyên trách và độc lập với các hội nghề nghiệp. Ủy ban xây dựng
chuẩn mực kế toán quốc tế (IASC) chính thức đổi tên thành Hội đồng kế toán quốc tế

viên và gặp nhau ít nhất 3 lần một năm. Hội đồng này được tham vấn bởi IASB trong
những dự án quan trọng. Hội đồng cũng tư vấn cho IASB về những ưu tiên trong lịch trình
hoạt động và tác động của các chuẩn mực được đề xuất có ảnh hưởng đến người sử dụng
và người lập báo cáo tài chính.
Ủy ban giải thích chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRIC) đưa ra những chỉ dẫn về
cách áp dụng và giải thích các tiêu chuẩn báo cáo tài chính quốc tế. Ủy ban này chịu trách
nhiệm về những vấn đề báo cáo tài chính mới xuất hiện mà chưa được nêu ra trong các tiêu
chuẩn báo cáo tài chính quốc tế hoặc những vấn đề mà chưa có cách giải thích phù hợp
hoặc có những sự giải thích trái ngược.
Trong quá trình hoạt động, hội đồng này đã sửa đổi, bổ sung một số chuẩn mực
kế toán cũ, thay thế chuẩn mực kế toán cũ bằng những những chuẩn mực kế toán bằng
trình bày báo cáo tài chính và ban hành một số chuẩn mực kế toán mới về những vấn đề
chưa được đề cập trước đó.
2. Quy trình soạn thảo các chuẩn mực kế toán quốc tế
Chuẩn mực kế toán quốc tế được hình thành qua một hệ thống các quy trình
chuẩn và được sự tham vấn rộng rãi của cộng đồng quốc tế.
Quy trình chuẩn cho việc soạn thảo một chuẩn mực kế toán quốc tế gồm các bước
sau:
-

Bước 1: Các nhân viên của IASB sẽ nhận diện, xem xét và đề xuất các vấn đề mà

có thể làm cho hội đồng quan tâm. Hội đồng sẽ thảo luận về các dự án tiềm năng và quyết
định để theo đuổi một dự án phải được đưa ra trong một cuộc họp hội đồng công khai.
Trước khi đi đến một quyết định như vậy, IASB sẽ tham vấn SAC để lên một lịch trình
hoạt động và đặt ra các ưu tiên.
- Bước 2: Khi đưa một dự án vào một lịch trình hoạt động, IASB sẽ quyết định có
thực hiện dự án đó một mình hay là sẽ hợp tác với các tổ chức soạn thảo chuẩn mực khác.
- Bước 3: Sau khi xem xét bản chất của vấn đề, IASB sẽ thiết lập một nhóm làm
việc.

các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc gia cho những dự án mang tầm quốc tế.
Quy trình đó như sau:
(a) IASB sẽ phối hợp với các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán của các quốc
gia để khi IASB bắt đầu thực hiện một dự án, các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán đó
sẽ đưa dự án đó vào kế hoạch hoạt động của mình. Nhờ đó, một sự đồng thuận quốc tế cao
trong việc soạn thảo chuẩn mực kế toán có thể đạt được. Tương tự, khi tổ chức soạn thảo
chuẩn mực kế toán của một quốc gia bắt đầu một dự án của họ, IASB cũng sẽ xem xét xem
liệu hội đồng có cần soạn thảo một chuẩn mực kế toán mới hay xem xét lại các chuẩn mực
kế toán hiện hành. Qua một khoảng thời gian hợp lý, IASB và các tổ chức soạn thảo chuẩn
mực kế toán quốc gia sẽ cùng xem xét lại tất cả các chuẩn mực nơi có sự khác biệt đáng kể
và ưu tiên cho những vấn đề có sự khác biệt lớn nhất.
(b) Các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc gia không bắt buộc phải dựa
theo các chuẩn mực kế toán quốc tế khi soạn thảo các chuẩn mực kế toán của quốc gia
mình vì mỗi nước có quyền tự do lựa chọn có sử dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế, có
bổ sung sửa đổi một số điều hay là lựa chọn các chuẩn mực khác. Tuy nhiên, một sự đồng
thuận quốc tế sẽ là một nhân tố mà các nhà soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc gia sẽ xem
[8]


xét đến khi họ soạn thảo các chuẩn mực kế toán của quốc gia mình.
(c) IASB sẽ tiếp tục công bố bản dự thảo chuẩn mực lấy ý kiến công chúng của
riêng mình.
(d) Các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc gia cũng sẽ công bố cho công
chúng bản dự thảo chuẩn mực của riêng mình cùng thời gian với bản dự thảo chuẩn mực
của IASB và sẽ cùng kêu gọi những góp ý cho những sự khác biệt quan trọng trong cả hai
bản dự thảo. Trong một số trường hợp, các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc gia
có thể đưa vào bản dự thảo những quan điểm cụ thể về những vấn đề có liên quan đến
quốc gia họ hoặc có thể kèm theo những chỉ dẫn cụ thể thường có trong những văn bản
tương ứng của IASB.
(e) Các tổ chức soạn thảo chuẩn mực kế toán quốc gia sẽ tuân theo quy trình soạn

không thể hiểu bản chất của các chuẩn mực kế toán quốc gia này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. PTS. Nguyễn Văn Thơm, PTS.Trần Văn Thảo, Th.S Lê Tuấn, Th.S Nguyễn Thế

Lộc,“Kế toán Mỹ”. Nhà xuất bản tài chính. 1999.
2. Nhóm biên dịch Lý Thị Minh Châu, Nguyễn Trọng Nam, “Lý thuyết và thực hành

kế toán Mỹ”. Tập 1 và 2. Trường đại học kinh tế TP. HCM. 1993
3. Chủ biên: TS. Nguyễn Thị Minh Phương – TS. Nguyễn Thị Đông, “Giáo trình kế

toán quốc tế”. Nhà xuất bản thống kê Hà Nội 2002
4. TS.Nguyễn Thị Minh Tâm, “Giáo trình kế toán quốc tế”. Nhà xuất bản đại học

quốc gia Hà Nội. 2004

[10]