Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

I - MỞ ĐẦU
Với sự phân công của lớp học, em được phân công thực tập tại Bệnh viện
Phục hồi chức năng Hương Sen với thời gian từ 18/7 đến 23/7/2016. Tại đây, em
thấy Bệnh viện có rất nhiều đối tượng. Để phục vụ cho bài cuối kỳ và theo khả
năng của cá nhân. Em đã chọn đối tượng là trẻ tự kỷ.
Trong cuộc sống mà chứng ta đang trải qua, có biết bao người không còn biết
đến tuổi thơ của mình, có người vì muốn quên lãng mà để tự nó chìm sâu vào tiềm
thức, nhưng còn có những người không cảm nhận được - những em bé tự kỷ. Tự
kỷ là một căn bệnh mà người ta thường ví như sự tự trừng phạt của con người, khi
mà chúng ta đang từng ngày cố gắng thể hiện mình thì những người đó lại ngày
càng muốn thu hẹp bản thân, gói gọn trong một cái vỏ bọc cứng cỏi. Nếu không
được tự mình chứng kiến thì có lẽ ít ai thấu hiểu được nỗi khốn khổ của những bậc
làm cha, làm mẹ sinh con mắc chứng bệnh này.
Có lẽ cũng vì lý do đó trong đợt thực hành CTXH cá nhân lần này, em đã
chọn trường hợp em H - một đứa bé mắc chứng bệnh tự kỷ làm thân chủ cho hoạt
động thực hành của mình. Qua đó giúp mọi người có cái nhìn chân thực hơn về
căn bệnh này.

II - KHÁI QUÁT VỀ BỆNH VIỆN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HƯƠNG SEN
Trang 1


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

1. Lịch sử hình thành và phát triển của Bệnh viện PHCN Hương Sen.
Bệnh viện Phục hồi chức năng Hương Sen được thành lập theo Quyết định số
489/QĐ-UBND ngày 20/6/1997của UBND tỉnh Tuyên Quang, tính đến nay đã
hoạt động được 18 năm. Tên gọi đầu tiên của Bệnh viện là Trung tâm Hương Sen,
năm 2006 đổi tên là Trung tâm PHCN Hương Sen, đến tháng 12.2014 đổi tên

sở giáo dục đào tạo hợp pháp khác.
+ Thực hiện đào tạo liên tục, bồi dưỡng kiến thức về chuyên ngành PHCN và
cấp giấy chứng nhận theo đúng chương trình đào tạo.
- Nghiên cứu khoa học.
- Chỉ đạo tuyến về PHCN và chương trình PHCN dựa vào cộng đồng.
- Phòng bệnh:
Thực hiện tuyên truyền phòng ngừa khuyêt tật, bệnh tật và tham gia công tác
phòng chống dịch bệnh theo quy định.
- Truyền thông giáo dục sức khỏe.
- Tư vấn cho người bệnh và gia đình người bệnh về PHCN, tâm lý, giáo dục hướng
nghiệp, tạo cơ hội cho người bệnh tự lập trong cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.
- Thực hiện quy chế Bệnh viện theo quy định hiện hành.
- Quản lý kinh tế.
- Hợp tác quốc tế và là cầu nối giúp đỡ người khuyết tật.
- Tổ chức sản xuất, cung cấp và hướng dẫn sử dụng hiệu quả dụng cụ trợ giúp
cho người bệnh.
- Thực hiện nhiệm vụ khác liên quan đến khám, chữa bệnh.

III - NHỮNG VẤN ĐỀ CÁ NHÂN CÓ TRƯỚC ĐỢT THỰC TẬP

Trang 3


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

Đây là lần đầu tiên, em được thực tế môn học tại Bệnh viện PHCN Hương
Sen nên không thể tránh khỏi những bỡ ngỡ và lo lắng như thân chủ của mình sẽ
như thế nào? Cách tiếp cận làm sao để thân chủ chấp nhận trao đổi thông tin với
mình. Tuy nhiên, khi xuống cơ sở thực tập, em và các bạn được lãnh đạo Bệnh
viện tiếp đón chu đáo, cởi mở tạo điều kiện giúp chúng em hoàn thành đợt thực

chăm sóc rất chu đáo tuy nhiên bố mẹ em không khỏi lo lắng khi ngày càng nhận
thấy con mình có những biểu hiện khác thường so với những đứa trẻ khác cùng
xóm như chậm biết đi, hầu như không khóc kể cả khi bị ngã đau hay bị quát mắng;
rất hiếu động và thường tự chơi một mình, không chú ý đến ai ngay cả bố mẹ em
khi gọi em cũng không hề chú ý; đặc biệt là đến bây giờ khi đã được 4 tuổi em
cũng chưa biết nói (ngoại trừ vài câu mà khi 3 tuổi em bắt đầu tập như bà bà, bố,
măm măm)
Khi được đưa đi mẫu giáo, em hầu như không tiếp xúc với bạn bè, em thường
làm những việc rất khó hiểu và kỳ quặc như: chơi một mình rất lâu với một đồ vật
gì đó với một hành động lặp đi lặp lại, viết vẽ linh tinh. Cô giáo rất lo lắng và
thường thông báo cho gia đình nếu em có biểu hiện gì đó không bình thường, các
bạn trong lớp thấy H kỳ quặc nên dần dần không đến gần để chơi với em. Bố mẹ
em cũng chia sẻ: trong nhà cháu đi lại rất nhiều, và thường chạy ra đường chơi nếu

Trang 5


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

không có người theo dõi trông nom, hầu như không buồn ngủ nếu không bị bố mẹ
hay bà nội ép ngủ.
2. Giai đoạn 1: Tiếp cận thân chủ
Nhân viên CTXH tiếp xúc thân chủ trong vai trò là người bạn, với mục đích
là tạo mối quan hệ với thân chủ, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình trợ giúp thân
chủ. Mục tiêu trước mắt của nhân viên CTXH trong buổi đầu tiếp xúc tạo được
mối quan hệ thân thiện và sự tin tưởng ở thân chủ, nhân viên CTXH đã sử dụng
một số kỹ năng nghề nghiệp để thân chủ tin tưởng và đồng ý nói chuyện như: kỹ
năng giao tiếp không lời (ánh mắt, nét mặt, cử chỉ, giọng nói…), kỹ năng hỏi và
đặt câu hỏi, kỹ năng thấu cảm…ngoài ra nhân viên CTXH còn tạo ra bầu không
khí thân mật cởi mở, thoải mái để lấy được sự tin tưởng của thân chủ và phụ huynh

(bà nội của H) và hồ sơ bệnh án của H tại bệnh viện Hương Sen.
- Quan sát: Đây là một trong những kỹ năng được sử dụng nhiều và rất hiệu
quả. Kỹ năng này được sử dụng lần đầu khi em gặp H tại bệnh viện Hương Sen,
nhờ vậy em đã có được những bằng chứng xác thực, những thông tin xác thực về
tình trạng bệnh của thân chủ. Kỹ năng này còn được sử dụng nhiều khi em tiến
hành cùng H thực hiện một số hoạt động trị liệu.
- Vãng gia: Sau khi có được những thông tin cơ bản về H, được sự đồng ý của
gia đình H em đã dành 01 buổi tối thứ 3 (ngày 19/7) tiến hành vãng gia thân chủ,
qua đó càng hiểu rõ hơn về môi trường sống hiện tại cũng như cuộc sống thường
ngày của H.
- Kỹ năng đặt câu hỏi: Có thể nói đây là kỹ năng luôn luôn thường trực và
không thể thiếu khi muốn thu thập thông tin nào đó. Với kỹ năng sử dụng những
câu hỏi đóng, mở, kết hợp, em đã có được các thông tin cần thiết về thân chủ và
một số thông tin có liên quan như: tâm trạng của các thành viên trong gia đình,
những mong muốn, hy vọng cũng như những nỗ lực mà gia đình đã làm nhằm cải
thiện tình trạng cho H, kết quả đạt được và cả những khó khăn gặp phải.
- Kỹ năng tạo lập mối quan hệ: Đây là một trong những kỹ năng được sử dụng
xuyên suốt trong quá trình hỗ trợ thân chủ. Qua cử chỉ, thái độ, lời nói, ánh

Trang 7


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

mắt...tất cả đều thể hiện sự tôn trọng và mong muốn được giúp đỡ H dù kết quả chỉ
là một sự cải thiện nhỏ nhất cho em.
Ngoài các kỹ năng trên, em đã sử dụng nhiều kỹ năng khác kết hợp vào để có
thể có được những thông tin cần thiết, cụ thể và xác thực nhất. Qua đó có cái nhìn
cụ thể hơn về vấn đề thân chủ em đang gặp phải.
Có thể, thấy em H đang gặp rất nhiều vấn đề nhưng các vấn đề đó đều liên

Ghi chú:
: Liên hệ một chiều
: Liên hệ 2 chiều
Trong sơ đồ trên ta thấy H nhận được sự quan tâm của rất nhiều thành viên,
nhưng em không đáp lại những tình cảm đó, ngay cả bố và mẹ. Hầu như em chỉ
đáp lại tình cảm của bà nội em. Sự thu mình lại của H không phải do em bị đối xử
lạnh nhạt, không được quan tâm hay do bị đánh đập mà vì em mắc một chứng bệnh
hiện nay khá phổ biến là hội chứng trẻ tự kỷ. Với nhiều mức độ biểu hiện khác
nhau, trong đó H thuộc mức độ trung bình. Ở mức độ này, các em có trí thông
minh bình thường hoặc trên mức bình thường nhưng thiếu những kỹ năng giao tiếp
bằng lời, khó chia sẻ, hòa nhập với bạn bè và thường có biểu hiện bên ngoài vô
cùng hiếu động và không chú ý đén bất cứ thứ gì.
Tiếp theo, nhân viên CTXH cùng với mẹ thân chủ trao đổi để vẽ được sơ đồ
sinh thái tìm những nguồn lực để hỗ trợ giải quyết vấn đề của em.
Bệnh viện
Hương Sen

Bà nội H

Thân
Hàng xóm (3 gia
đình có TTK
cùng phòng
bệnh)

chủ H
Trang 9

Bố mẹ H


khỏe tốt

- Có nghề, thu
nhập cao

- Thân thiết với bà nội.

- Gia đình không
hòa thuận

- Đã bập bẹ nói được vài
câu đơn giản

- Thương yêu con

- Thương
cháu. Luôn
luôn cận kề
trông nom,
chăm sóc
cháu

- Hàng xóm (ở
cùng phòng
bệnh) thân
thiện, chia sẻ
- Bác sỹ điều
trị nhiệt tình,
cảm thông


nguyên nhân và đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu của thân chủ, nhân viên
CTXH lên kế hoạch phối hợp trị liệu cụ thể:
Bảng kế hoạch trị liệu
T
T

Mục tiêu

Thời
gian

Các hoạt động

Kết quả
mong đợi
Trang 11


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

Tìm hiểu về nơi
thực tập, tìm
hiểu đối tượng
tiếp cận
Ngày
18/7

1

- Đến bệnh viện Phục hồi

Giúp em thể
hiện việc nhận
biết sự có mặt
của người khác,
trở thành một
người bạn của
em
Tăng cường khả
năng giao tiếp,
khả năng chú ý
thông qua các
trò chơi

Ngày
19/7

- Tiếp xúc với thân chủ và - Tạo được sự
phụ huynh, giới thiệu về bản tin tưởng của
thân và mục đích thực tập.
phụ huynh thân
- Nắm được các thông tin cơ chủ qua đó nắm
bắt các thông ti
bản về thân chủ.
cơ bản của thân
- Tham gia hoạt động tư vấn, chủ như tên,
tuyên truyền của bệnh viện.
tuổi, quê quán,
- Thực hiện vãng gia thân hoàn cảnh gia
chủ (nếu có điều kiện và thời đình, quá trình
phát triển của

của em đến một
- Chơi những trò chơi của em vấn đề khác vấn
hoặc các trò chơi liên quan đề mà em quan
đến sở thích của em
tâm
- Bắt chước những hành
động của H để cùng chơi với
Trang 12


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

em...

5

6

Tăng cường khả
năng ngôn ngữ

Cung cấp một số
thông tin cần
thiết cho phụ
huynh của em
trong việc chăm
sóc em

Ngày
22/7

đánh giá phản ánh lại với đối tượng những cái mà thân chủ đã đạt được. Huy động
các nguồn hỗ trợ.
- Cùng với bà nội của thân chủ giúp em thể hiện việc nhận biết sự có mặt của
người khác, trở thành một người bạn của em. Thông qua các cuộc nói chuyện, chia
sẻ nhằm tạo bầu không khí gần gũi, thân mật với em. Thường xuyên bên cạnh và
chơi với em tạo cho em một cảm giác an toàn.
- Tìm hiểu các cuốn tô màu về đồ chơi, con vật mà em yêu thích, các trò chơi
bắt chước những hành động của em nhằm tăng khả năng giao tiếp, chú ý, phát âm.
- Đặc biệt, cung cấp thông tin trong việc chăm sóc, giáo dục cho gia đình thân
chủ mà cụ thể là bà nội của em, người trực tiếp cùng em tham gia điều trị: phải
kiên trì, nhẫn nại, không nên la hét, mắng hoặc áp dụng hình phạt.
8. Giai đoạn 7: Lượng giá
Thông qua việc xác định vấn đề cũng như qua quá trình trị liệu cho thân chủ
bị mắc hội chứng tự kỷ nhân viên CTXH đã lượng giá về phía thân chủ như sau:
Trang 13


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

Nếu như thời gian đầu H không chịu tiếp xúc, không để ý hay chơi cùng nhân
viên xã hội thì sau những nỗ lực, cố gắng từ hai phía H đã chơi các trò chơi cùng
nhân viên xã hội, em đã biết thể hiện niềm vui khi được chơi cùng người khác mà
không phải là bà nội của em (cụ thể là với nhân viên xã hội). Mức độ chú ý và
tham gia các trò chơi hay các hoạt động như đi chơi ra khỏi khuân viên bệnh viện
với nhân viên xã hội có chiều hướng tích cực hơn, có xu hướng biết nghe lời, biết
chia sẻ đồ chơi.
- Đã tham vấn cho phụ huynh thân chủ những kỹ năng, kiến thức về cách
chăm sóc trẻ tự kỷ và quan trọng là không được chán nản trong quá trình điều trị
của H tại bệnh viện. Từ đó, giúp em từng bước thay đổi, tăng cường khả năng giao
tiếp, phát âm, học nói. Điều quan trọng là biết kiềm chế cảm xúc như giảm trạng

VIII - KẾT LUẬN
Bệnh tự kỷ là một là một trong những chứng bệnh mà trẻ em ngày nay hay
mắc phải có liên quan đến sự phát triển kinh tế và môi trường sống, thực tế cho
thấy xã hội càng phát triển hiện đại thì tỷ lệ trẻ mắc bệnh tự kỷ càng cao. Thực
chất bệnh tự kỷ là những rối loạn về tâm lý rất có hại đối với cuộc sống hiện tại và
tương lai của trẻ em nên rất cần được quan tâm nghiên cứu và điều trị kịp thời.
Trong khuôn khổ của đợt thực hành tại bệnh viện Hương Sen với khả năng và
hiểu biết còn hạn chế nên việc trình bày báo cáo thực tập còn nhiều thiếu sót em rất
mong các thầy cô giáo hướng dân thực tập và các y bác sỹ ở bệnh viện Hương Sen
quan tâm, gúp đỡ, có những nhận xét đánh giá những mặt em làm được và những
tồn tại hạn chế cần khắc phục để những đợt thực tập sau em có thẻ làm tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.
Trang 15


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

NHẬT KÝ THỰC TẬP

Trang 16


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

Ngày 18/7/2016:
Tôi đến bệnh viện Phục hồi chức năng Hương Sen lúc 8 giờ 30 phút. Đây là lần
đầu tiên, tôi được đi thực tế tại cơ sở nên không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Tại
Bệnh viện PHCN Hương Sen, chúng tôi được Ban giám đốc tiếp đón chu đáo và
tạo mọi điều kiện để chúng tôi được thực tế. Ở bệnh viện có rất nhiều đối tượng
như: trẻ người khuyết tật, người già, trẻ tự kỷ…Theo sự phân công, tôi được trợ

đỡ cháu H, những điều bà chia sẻ với tôi sẽ được giữ bí mật, nếu phải cung cấp
những thông tin về cháu, tôi phải có sự đồng ý của bà , nghe tôi nói như vậy bà đã
thay đổi thái độ của bà với tôi, bà đã nhìn tôi với ánh mắt thân thiện, tin tưởng hơn.
Bà cho tôi biết những thông tin cơ bản về cháu như tên, tuổi và hoàn cảnh gia đình;
quá trình lớn lên của H. Tôi đã bước đầu tạo được niềm tin với bà của H khi trao
đổi thông tin.
+ 16 giờ cùng ngày: Tôi đến hội trường bệnh viện PHCN Hương Sen tham gia
Hội nghị tư vấn với chủ đề "Bệnh tự kỷ - Phương pháp phát hiện sớm, chăm sóc,
phòng bệnh tại cộng đồng" do Bệnh viện tổ chức.
+ Tối 19//7/2016: Từ 20 giờ đến 21 giờ 20 phút tại nhà em H ở thị trấn Vĩnh
Lộc, huyện Chiêm Hóa. Tranh thủ về thăm nhà, tôi đã đến chơi vãng gia với mục
đích tìm hiểu thêm thông tin về H từ bố mẹ của em nhưng chỉ gặp được mẹ em là
chị Ma Thị M. Qua cuộc trò chuyện với chị M tôi đã có thêm được nhiều thông tin
hữu ích về tính cách, sở thích, của em cũng như việc quan tâm chăm sóc em từ bố
mẹ; qua đó tôi biết được do đặc thù công việc nên bố mẹ em không có nhiều thời
gian giành cho em đặc biệt là bố em hầu như 1 tuần chỉ gặp con 1 đến 2 lần do anh
là lái xe tải đường dài Bắc - Nam. Mọi việc nhà và chăm sóc H đều do một tay bà
nội em đảm nhiệm. Tạm biệt chị M tôi thầm nghĩ có thể nguyên nhân chính dẫn
đến hội chứng tự kỷ của H chính là môi trường sống tại gia đình, thiếu sự quan
tâm, chăm sóc, trò chuyện từ chính bố mẹ em.

Ngày 20/7/2016:
+ Tôi đến bệnh viện Phục hồi chức năng Hương Sen lúc 8 giờ 20 phút để tiếp
tục kế hoạch trị liệu. Ngày hôm nay với mục đích giúp H thể hiện việc nhận biết sự
có mặt của một người khác không phải là bà nội của em, tôi đã xin phép bà nội H
Trang 18


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân


kết quả hoạt động trong ngày với kiểm huấn viên và cô giáo hướng dẫn thực tập.

Ngày 22/7/2016:
Theo đúng kế hoạch tôi đến Bệnh viện PHCN Hương Sen lúc 8 giờ 30 để tiếp
tục công việc của mình. Hôm nay với mục đích tăng cường khả năng về ngôn ngữ
cho H tôi có mang theo một đồ dùng học tập thường dùng cho trẻ mẫu giáo và lớp
1 đó là một bảng chữ cái chạy bằng pin tiểu có hệ thống phát âm khi nhấn vào các
chữ cái hoặc số trên bảng.
Cả ngày hôm nay tôi đã kiên trì hướn dẫn H nhấn vào các chữ cái và số trên
bảng đồng thời phát âm theo. Tập cho em phát âm số 1 số 2 số 3 và dạy em nói từ
"bà ơi" "mẹ ơi"
+ Đến 16 giờ chiều tôi đến Hội trường Bệnh viện để họp kiểm huấn, báo cáo lại
kết quả hoạt động trong ngày với kiểm huấn viên và cô giáo hướng dẫn thực tập.
Kết quả trong ngày tuy hơi mệt nhưng tôi thấy rất vui vì em đã chú ý bắt chước
nói theo dù không thường xuyên và em không nhớ được gì.
Trang 20


Học viên: Trần Văn Thọ (1980) - Báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân

Ngày 23/7/2016:
Đúng 8 giờ 30 phút tôi có mặt tại bệnh viện PHCN Hương Sen. Hôm nay theo
kế hoạch đã thống nhất với bà nội của H, tôi cùng với 3 bạn nữa đang cùng thực
tập tại đây phối hợp tổ chức một buổi tư vấn cho phụ huynh các trẻ tự kỷ cùng
phòng về căn bệnh tự kỷ nói chung và tự kỷ ở trẻ em nói riêng, đồng thời chúng tôi
cũng đã sưu tầm tài liệu về căn bệnh này và phô tô đóng thành quyền để phát cho
các phụ huynh trẻ tự kỷ tham khảo.
Nội dung chúng tôi phổ biến tập chung vào:
- Giới thiệu căn bệnh tự kỷ, các dấu hiệu nhận biết.
- Nguyên nhân dẫn đến bệnh tự kỷ ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là nguyên nhân

Trang 22