DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết đầy đủ

Chữ viết tắt

Bộ chính trị

BCT

Chủ nghĩa xã hội

CNXH

Chủ nghĩa xã hội khoa học

CNXHKH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNH, HĐH

Hệ thống chính trị

HTCT

Hội đồng nhân dân

HĐND

Mặt trận Tổ quốc

chất lượng thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa
bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội hiện nay
1.2. Thực trạng chất lượng thực hiện quy chế dân chủ ở cơ

10

sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội
hiện nay, nguyên nhân và một số vấn đề đặt ra

31

Chương 2. YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

59

HIỆN NAY

2.1. Yêu cầu nâng cao chất lượng thực hiện quy chế dân
chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố
Hà Nội hiện nay
2.2. Một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng thực hiện

59

quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ,
thành phố Hà Nội hiện nay
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

ở xã, phường, thị trấn. Đây là một bước tiến lớn thể hiện sự quyết tâm của
Đảng, Nhà nước trong xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nước ta.
Nhờ đó, quyền làm chủ của nhân dân đã được thực hiện trên thực tế, chất
lượng thực hiện QCDC ở cơ sở từng bước được nâng lên, tạo động lực to lớn,
góp phần quan trọng đưa công cuộc đổi mới toàn diện đất nước giành được
những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử.
Huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội là huyện thuộc tỉnh Hà Tây cũ
được sáp nhập về Hà Nội từ tháng 8 năm 2008. Trong những năm qua, cùng
với thành tựu chung về dân chủ trong quá trình đổi mới đất nước và thành
phố Hà Nội, chất lượng thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc
Thọ đã đạt được những thành tựu quan trọng như: các hình thức dân chủ trực
tiếp, dân chủ đại diện và dân chủ tự quản được phát huy; quyền và lợi ích
chính đáng của nhân dân được đảm bảo; đời sống vật chất, tinh thần của
nhân dân ngày càng được cải thiện; an ninh chính trị được giữ vững… Tuy

3


vậy, xem xét và đánh giá khách quan thì đời sống dân chủ và chất lượng
thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ còn bộc lộ những hạn
chế, bất cập như: tình trạng dân chủ hình thức còn khá phổ biến, quyền làm
chủ của nhân dân ở một số xã, thị trấn còn bị vi phạm, có nơi nghiêm trọng;
trình độ nhận thức và năng lực thực hành dân chủ của một bộ phận nhân
dân, trong đó có cán bộ cơ sở còn hạn chế; tình trạng cục bộ, quan liêu, tình
trạng khiếu kiện đang là vấn đề bức xúc ở một số xã trong huyện chưa được
giải quyết… Đó là những lực cản đối với quá trình xây dựng và phát triển
của huyện trong những năm qua.
Hiện nay, sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, trong đó có
CNH, HĐH nông nghiệp, nông dân, nông thôn, nâng cao chất lượng
thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ là một việc làm

đưa ra quan niệm riêng về góc độ dân chủ của mình, luận giải tương đối rõ
những cơ sở lý luận và thực tiễn về dân chủ, dân chủ XHCN, đồng thời đánh
giá đúng thực trạng kết quả thực hiện dân chủ ở các địa phương, đơn vị, từ đó
đề xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng
thực hiện dân chủ trong thời gian tiếp theo.
* Nhóm các công trình nghiên cứu về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở:
“Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trong tình hình hiện nay, một số
vấn đề lý luận và thực tiễn” của PGS. TS Nguyễn Cúc, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 2002; “Quá trình thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở một số tỉnh
đồng bằng sông hồng hiện nay” của TS Nguyễn Thị Ngân, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 2003; “Dân chủ và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở” do
TS Lương Gia Ban chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; “Thực
hiện dân chủ ở xã trên địa bàn tỉnh Sơn La - Thực trạng và giải pháp”, luận
văn thạc sĩ, chuyên ngành CNXHKH của Nguyễn Thanh Sơn, Hà Nội, 2003;
“Dân chủ ở xã từ góc nhìn pháp lý”, Thạc sĩ, Nguyễn Minh Tuấn, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội, 2003; “Phát huy dân chủ ở xã, phường” của PGS, TS
Văn Hiền, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004; “Phát huy vai trò của Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”, luận văn

5


thạc sĩ chuyên ngành nhà nước và pháp luật của Nguyễn Thanh Bình, Hà Nội,
2005; “Nâng cao năng lực thực hành dân chủ của hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị
cơ sở Binh đoàn Hương Giang hiện nay”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành
CNXHKH của Nguyễn Khắc Bằng, Hà Nội, 2005; “Ý thức dân chủ xã hội
chủ nghĩa của hạ sĩ quan, chiến sĩ ở đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Việt
Nam hiện nay”, luận án tiến sĩ chuyên ngành CNXHKH của Nguyễn Văn
Quang, Hà Nội, 2006; “Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện
dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành

thực hiện QCDC ở cơ sở cũng như vai trò của việc mở rộng quyền làm chủ
của nhân dân đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội; trên cơ sở đó đề
xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm tiếp tục nâng cao chất
lượng thực hiện QCDC ở cơ sở trên đia bàn Hà Nội trong thời gian tới. Tuy
đã đạt được các kết quả nghiên cứu đáng trân trọng, song những công trình
nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống về thực hiện QCDC ở cơ sở
vẫn chưa nhiều, nhất là đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất
lượng thực hiện QCDC ở cơ sở đáp ứng nhu cầu dân chủ của nhân dân trong
thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế
hiện nay. Vì vậy, đề tài luận văn “Chất lượng thực hiện quy chế dân chủ ở
cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội hiện nay” mà tác giả
lựa chọn là nghiên cứu độc lập, không trùng lặp với các công trình khoa học,
luận văn, luận án đã được công bố.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng thực
hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, luận văn
đề xuất yêu cầu và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng thực
hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn này hiện nay.
*Nhiệm vụ nghiên cứu
- Luận giải một số vấn đề lý luận về chất lượng thực hiện QCDC ở cơ
sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội hiện nay.

7


- Khảo sát, đánh giá thực trạng chất lượng thực hiện QCDC ở cơ sở trên
địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội hiện nay, chỉ rõ nguyên nhân và một
số vấn đề đặt ra.
- Đề xuất yêu cầu và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng

sở và Pháp lệnh về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn hiện nay.
* Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn cung cấp một số luận cứ khoa học cho HTCT cơ sở ở huyện
Phúc Thọ, thành phố Hà Nội nghiên cứu, tham khảo, vận dụng trong lãnh đạo,
chỉ đạo tổ chức thực hiện nhằm nâng cao chất lượng thực hiện QCDC ở cơ sở
đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH, xây dựng huyện ngày càng phát triển
về mọi mặt; đồng thời, đấu tranh chống những lực cản đến việc thực thi và
mở rộng dân chủ trên địa bàn hiện nay.
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo
trong nghiên cứu, giảng dạy những vấn đề có liên quan ở các trường trong và
ngoài quân đội hiện nay.
7. Kết cấu của đề tài
Luận văn được kết cấu gồm: Mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh
mục tài liệu tham khảo và phụ lục.

Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG

9


THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN PHÚC THỌ, THÀNH PHỐ HÀ HỘI HIỆN NAY

1.1. Một số vấn đề lý luận về quy chế dân chủ ở cơ sở và chất lượng
thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố
Hà Nội hiện nay
1.1.1. Quy chế dân chủ ở cơ sở và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở
trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội
* Dân chủ và quy chế dân chủ ở cơ sở

kiện cho người dân được phát huy quyền làm chủ của mình trên mọi lĩnh vực.
Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm dân
chủ có nghĩa dân là chủ và dân làm chủ; “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu
lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân. Công việc đổi mới, xây
dựng là trách nhiệm của dân…nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi
dân” [31, tr.698]. Dân có quyền được hưởng mọi quyền con người, có quyền
làm bất cứ việc gì pháp luật không cấm. Mọi công việc có quan hệ đến vận
mệnh quốc gia, dân tộc phải được công khai bàn bạc với dân, do dân quyết định.
Nhân dân có quyền kiểm tra, giám sát, đánh giá, thẩm định quá trình thực hiện
chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Dân chủ có vai trò đặc biệt quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã
hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: có dân chủ là có tất cả, dân chủ là của quý báu
nhất của nhân dân, thực hành dân chủ là “chìa khóa vạn năng” có thể giải quyết
mọi khó khăn. Tuy nhiên, để dân thực hiện được quyền làm chủ của mình, để
phát huy dân chủ, thì phải có cơ cấu quyền lực xã hội mà ở đó người dân, cả trực
tiếp, cả gián tiếp qua dân chủ đại diện tham gia xây dựng một hệ thống chính trị
“do dân cử ra”, “do dân tổ chức nên”, “phải để cho nhân dân bàn bạc kỹ và tự
mình quyết định một cách thực sự dân chủ” [35, tr.822]. Đây là điều kiện không
thể thiếu trong phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở cũng như các cấp.
Để đảm bảo quyền dân chủ của dân được thực hiện trên thực tế, theo Chủ tịch
Hồ Chí Minh trước hết phải xây dựng cho được bộ máy chính quyền dân chủ từ
Trung ương đến cơ sở vững mạnh: “Cơ quan Chính phủ từ toàn quốc đến làng,

11


đều là công bộc của dân”; “Chính phủ nhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi
nhân dân lên hết thảy”. Chủ tịch Hồ Chí Minh lý giải nội dung quyền dân chủ
của nông dân và khẳng định đây chính là thước đo dân chủ của một chế độ xã
hội: “Bao giờ ở nông thôn người dân thật sự nắm chính quyền, nông dân được

chức thành 4 cấp: Trung ương, tỉnh, huyện và xã (cơ sở) là cấp cuối cùng. Xã,
phường, thị trấn là nơi trực tiếp thực hiện đường lối của Đảng, chính sách
pháp luật của Nhà nước, là nơi kiểm nghiệm một cách chính xác nhất đường
lối của Đảng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội.
Dân chủ ở cơ sở
Cơ sở là nơi mọi biểu hiện về dân chủ hết sức rõ ràng, nơi trực tiếp giải
quyết các nhu cầu, lợi ích của quần chúng nhân dân. V.I.Lênin đã chỉ ra, không
phải cứ tuyên truyền về dân chủ hay giao trách nhiệm cho “những người đại diện”
nhân dân là đủ, mà phải xây dựng chế độ dân chủ từ cơ sở, dựa vào ý kiến của
quần chúng, sự tham gia của quần chúng vào mọi công việc nhà nước.
Dân chủ, là quyền tự nhiên của con người được thực hiện trước hết là ở cơ
sở. Nhân dân có quyền được biết, được bàn và được tham gia giải quyết và kiểm
tra giám sát mọi hoạt động diễn ra ở cơ sở. Lần đầu tiên, trong Chỉ thị 53-CT/TW
của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa V (28-11-1984) “Về tăng cường công tác
quần chúng của Đảng” đã nhấn mạnh: phải thật sự tôn trọng quyền làm chủ tập
thể của nhân dân lao động, thực hiện tốt khẩu hiệu: Dân biết, dân bàn, dân làm,
dân kiểm tra trong sản xuất, phân phối cũng như tất cả các công tác quan hệ trực
tiếp đến quần chúng.
Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra đường lối đổi mới năm
1986, với quan điểm “lấy dân làm gốc”, bên cạnh nhấn mạnh việc thực hiện
dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ cho nhân dân lao động, Đảng ta đã cảnh báo
tình trạng quan liêu, mất dân chủ trong các cơ quan lãnh đạo của Đảng, chính
quyền và đoàn thể, với biểu hiện sự xa dân, lộng quyền, hách dịch, sống xa
hoa lãng phí. Đến Đại hội VII (năm 1991), đã đề ra Cương lĩnh xây dựng đất
nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH với nội dung: “toàn bộ tổ chức và hoạt
động của HTCT nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng và từng bước

13





hạn... nhằm bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh
vực của đời sống ở cơ sở, với phương châm cơ bản là “Dân biết, dân bàn,
dân làm, dân kiểm tra”; là những nội dung về các quyền làm chủ của người
dân được quy định trong QCDC ở cơ sở và Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã,
phường, thị trấn, thể hiện chế độ nhân dân lao động tự quản lý nhà nước của
mình. Đây cũng là xương sống, là trụ cột của quá trình thực hiện dân chủ ở cấp
xã, phường, thị trấn trong quản lý xây dựng mọi hoạt động của chính quyền cơ
sở, là nội dung quan trọng trong nền dân chủ XHCN ở Việt Nam.
Để thực hiện dân chủ ở cơ sở phải có quy chế:
Quy chế là “văn bản nêu các điều, khoản quy định thành chế độ hoạt động
chung của tổ chức, cơ quan, đơn vị trong HTCT hoặc trong xã hội để các thành
viên có liên quan thi hành nhằm đảm bảo sự thống nhất hành động, tinh thần kỷ
luật, hiệu quả công tác và mục đích cần đạt tới” [6, tr.614]. Quy chế bao giờ
cũng gắn với những hoạt động nhất định của một cơ quan, đơn vị hay tổ chức
chính trị xã hội. Quy chế của mỗi tổ chức thường do chính tổ chức đó soạn thảo
và được cơ quan có thẩm quyền chuẩn y thì mới được thi hành để đảm bảo tính
thống nhất của pháp luật nhà nước và quyền dân chủ của các thành viên tham
gia. Tùy theo đặc điểm, nhiệm vụ, tính chất hoạt động của các tổ chức và tùy
theo mục đích cần đạt tới của hoạt động mà quy chế có thể có nhiều hình thức
biểu hiện khác nhau. Dù có nhiều hình thức biểu hiện khác nhau, song mục
đích của quy chế nhằm thống nhất nhận thức và hành động của các thành viên,
nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức, thực hiện tốt mục tiêu đã xác định.
Quy chế dân chủ ở cơ sở là những quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ
của công dân và cơ chế để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiển tra, giám sát
mọi lĩnh vực hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Quy chế dân chủ ban hành
nhằm thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân ở cơ sở trên các lĩnh vực kinh
tế, chính trị, văn hóa, xã hội; vận động và tạo điều kiện cho nhân dân ở cơ sở
trực tiếp tham gia thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,

trên địa bàn; những nội dung, hình thức để nhân dân tham gia ý kiến vào các
chủ trương, chính sách, nhiệm vụ công tác chuyên môn, công tác cán bộ…
trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định; những nội dung, cơ chế để nhân

16


dân giám sát; xác định rõ trách nhiệm của HTCT trong việc tổ chức tiếp dân,
giải quyết khiếu nại tố cáo và trả lời thắc mắc của nhân dân ở cơ sở.
* Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ,
thành phố Hà Nội
- Một số đặc điểm của huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội
Về điều kiện tự nhiên
Phúc Thọ là huyện thuộc tỉnh Hà Tây cũ, được sáp nhập về Hà Nội từ
1/8/2008; là huyện đồng bằng Bắc Bộ, nằm bên bờ hữu ngạn của hai con
sông: sông Hồng và sông Đáy. Phúc Thọ có ranh giới phía Tây giáp thị xã
Sơn Tây, phía Nam giáp huyện Thạch Thất, phía Đông Nam giáp các huyện
Quốc Oai và Hoài Đức, phía Đông giáp huyện Đan Phượng, phía Bắc sông
Hồng là ranh giới của huyện với tỉnh Vĩnh Phúc.
Phúc Thọ là huyện ngoại thành của thành phố Hà Nội, cách trung tâm
Hà Nội khoảng 35 km về phía Tây; có Quốc lộ 32 với chiều dài trên 16 km,
cùng với tuyến tỉnh lộ phân bố đều khắp huyện. Trên địa bàn huyện có 3 con
sông đi qua, trong đó sông Hồng với chiều dài chảy qua huyện khoảng 10km.
Phúc Thọ có tổng diện tích đất tự nhiên là 11.719 ha, được chia làm hai vùng
là vùng đồng bằng và vùng bãi. Đất vùng bãi thường xuyên được phù sa sông
Hồng bồi đáp nên có chất lượng đất tốt, là điều kiện lý tưởng cho việc quy
hoạch một số vùng sản xuất chuyên canh sản phẩm nông nghiệp sạch.
Phúc Thọ có 23 đơn vị hành chính trực thuộc gồm: 01 thị trấn và 22 xã.
Dân số của huyện là 182.327 người; mật độ dân số khá đông, 1.556 người/km2.
Đây cũng vừa tạo thuận lợi vừa có những khó khăn đối với việc thực hiện

Tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học và trung học cơ sở hàng năm đạt 100%, trung học phổ
thông đạt trên 91%. Phúc Thọ đã sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách và
tích cực huy động các nguồn vốn khác trong cộng đồng. Công tác khuyến học
phát triển đa dạng với nhiều hình thức của các tổ chức xã hội, trong dòng họ;
phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong phát triển giáo dục.
Sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho nhân dân có nhiều
tiến bộ. Thực hiện tốt chương trình y tế quốc gia, phòng chống dịch bệnh; nâng
cao chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân; cơ sở vật chất, trang thiết bị từng
bước được quan tâm đầu tư. Đến nay, đã có 100% xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia

18


về y tế, 100% trạm y tế đã triển khai khám bảo hiểm y tế cho người bệnh; 100%
hộ dân trên địa bàn huyện được sử dụng nước hợp vệ sinh.[7, tr.8].
Các chính sách xã hội được quan tâm thực hiện tốt, các phong trào “đền
ơn, đáp nghĩa”, các hoạt động nhân đạo, từ thiện phát triển mạnh, hiệu quả và
thiết thực. Chính trị - xã hội, an ninh, quốc phòng cơ bản ổn định, tạo điều kiện và
mội trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Tính từ năm 2010 đến năm
2015 “toàn huyện giảm 3.700 hộ nghèo, tỷ lệ hộ nghèo của huyện còn 2,29%,
huyện không còn hộ đói”; “Trung bình mỗi năm huyện giải quyết việc làm cho gần
3.000 người” [phụ lục 2]. Các hoạt động tín dụng của Ngân hàng chính sách xã hội
diễn ra sôi động, khá hiệu quả. Các đoàn thể chính trị - xã hội, đặc biệt là Hội Nông
dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh đã thực hiện tốt kênh huy động vốn giúp đỡ
người nghèo, các hộ nghèo phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Đây là điều kiện
thuận lợi cho việc thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện.
Về văn hóa:
Phúc Thọ luôn quan tâm xây dựng và phát triển văn hóa theo hướng vừa
hiện đại, vừa đậm chất truyền thống, giàu bản sắc dân tộc. Các cấp ủy, chính
quyền và đoàn thể chính trị - xã hội đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng nông

nước và hoạch định, xây dựng chính sách của địa phương, đáp ứng yêu cầu
thực tiễn hiện nay.
Các tổ chức chính trị - xã hội trong huyện (Mặt trận Tổ quốc, Đoàn
Thanh niên, Công đoàn, Phụ nữ…) luôn đảm bảo tốt về số lượng và hoạt động
có hiệu quả.
- Quan niệm thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện
Phúc Thọ, thành phố Hà Nội
Thực hiện QCDC ở cơ sở thực chất là thực thi nền dân chủ XHCN, thực
hiện quyền làm chủ của nhân dân trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội thể
hiện quyền lực thuộc về nhân dân. Thực hiện QCDC ở cơ sở nhằm bảo đảm cho
mọi tổ chức, mọi hoạt động ở cơ sở thực sự là của dân, do dân và vì dân.
Trên cơ sở nội dung QCDC ở cơ sở và đặc điểm tình hình huyện Phúc
Thọ, thành phố Hà Nội có thể quan niệm: Thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa
bàn huyện Phúc Thọ là tổng thể hoạt động của các chủ thể ở cơ sở nhằm bảo
đảm quyền và nghĩa vụ của nhân dân theo quy định của quy chế; là sự mở

20


rộng, khơi dậy và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong phát triển kinh
tế, văn hóa, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, góp phần xây dựng đảng,
chính quyền cơ sở trên địa bàn huyện vững mạnh toàn diện.
Từ quan niệm về thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ,
thành phố Hà Nội cho thấy:
Mục đích của việc thực hiện QCDC ở cơ sở: nhằm phát huy quyền làm chủ
và sức mạnh của nhân dân tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế, văn
hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ.
Chủ thể thực hiện QCDC ở cơ sở: là toàn bộ các bộ phận cấu thành
HTCT ở xã, thị trấn và nhân dân trên địa bàn huyện dưới sự lãnh đạo của
Đảng bộ, chi bộ; lực lượng chỉ đạo, quản lý, hướng dẫn là cơ quan chính

chuyển giao kỹ thuật; mở rộng ngành nghề, tìm việc làm mới, nâng cao thu
nhập, cải thiện đời sống của người dân trên địa bàn huyện Phúc Thọ.
Về xã hội, thực hiện QCDC ở cơ sở góp phần tích cực vào việc tháo gỡ
những khó khăn, bức xúc trong cuộc sống của người dân trên địa bàn huyện,
giảm thiểu tình trạng khiếu kiện, giữ vững ổn định xã hội. Sức người, sức của
của nhân dân trong huyện từng bước được khơi dậy, nhiều ý kiến, sáng kiến
được đóng góp, đề xuất; ngày công, tiền của của người dân được huy động cho
phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Về văn hóa, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, phát huy tác dụng
khi nhân dân được tổ chức thảo luận và thực hiện nếp sống văn minh, lối sống
lành mạnh, xây dựng môi trường văn hóa. Hương ước, quy ước của các làng, xã
chính là sản phẩm văn hóa của quá trình dân chủ hóa, được nhân dân bàn bạc,
thông qua và thực hiện, mang tính cộng đồng, thể hiện khát vọng và ước muốn
của người dân được sống trong môi trường xã hội có trật tự, kỷ cương, góp phần
ổn định và giữ gìn trật tự an ninh xã hội ở cơ sở trên địa bàn huyện.
Về quốc phòng, an ninh, dân chủ là một trong các vấn đề chính trị xã hội
hết sức nhạy cảm, thường được các thế lực thù địch, phản động lợi dụng,
khoét sâu vào những hạn chế, yếu kém trong tổ chức thực hiện dân chủ của
Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội, nhằm bóp méo, xuyên tạc bản
chất của chế độ dân chủ XHCN, gây hoang mang, nghi ngờ và suy giảm niềm
tin của nhân dân. Thực hiện tốt QCDC ở cơ sở, người dân trên địa bàn huyện

22


sẽ phát huy vai trò, trách nhiệm, nêu cao tinh thần làm chủ của mình trong thực
hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, nâng cao ý thức cảnh giác, phòng ngừa,
đấu tranh với những thủ đoạn của các thế lực thù địch và hành vi lợi dụng vấn
đề dân chủ chống phá cách mạng, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự
an toàn xã hội ở địa phương.

được vai trò và ý nghĩa quan trọng của việc thực hiện QCDC ở cơ sở đối với sự
ổn định, phát triển của đất nước, Đảng, Nhà nước đã ban hành một loạt các Chỉ
thị, Nghị định, Pháp lệnh thực hiện QCDC một cách rộng rãi trên toàn xã hội,
nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đặc biệt là ở cơ sở, khơi dậy quyền
làm chủ, thu hút nhân dân tham gia quản lý nhà nước, tham gia kiểm tra, kiểm
soát các công việc của nhà nước, chính quyền địa phương, thôn, xã…để khắc
phục tình trạng suy thoái, quan liêu, mất dân chủ và tham nhũng.
Thông qua thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, giúp cho
chính bản thân các thành tố của HTCT ở cơ sở và mọi người dân trong huyện nhìn
nhận lại chính bản thân mình. Tinh thần đấu tranh, phê và tự phê của đội ngũ cán
bộ cấp cơ sở và nhân dân được phát huy, từng bước loại bỏ các biểu hiện phi dân
chủ và làm trong sạch bộ máy trong HTCT ở cơ sở trên địa bàn huyện, qua đó thắt
chặt mối quan hệ mật thiết giữa nhân dân với HTCT, tạo điều kiện cho HTCT ở
cơ sở thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ trong lãnh đạo, quản lý, tổ chức xây
dựng, phát triển kinh tế, văn hóa xã hội ở cơ sở trên địa bàn huyện.
Thực hiện tốt QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ không những
góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo của các tổ chức đảng, lề lối làm việc
của chính quyền cơ sở theo hướng mở rộng dân chủ, mà còn góp phần nâng
cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng, chất lượng công tác
quản lý điều hành của chính quyền cơ sở. Đồng thời, thông qua thực hiện
QCDC ở cơ sở trên địa bàn huyện còn giúp cho các tổ chức làm tốt công tác
đánh giá, lựa chọn, sàng lọc, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ ở cơ sở có đức có tài;
phát hiện, ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực, vi phạm dân chủ, giúp cho tổ
chức đảng, chính quyền, loại bỏ những phần tử cơ hội, cá nhân chủ nghĩa, bè
cánh… nhằm xây dựng HTCT ở cơ sở trong sạch vững mạnh, ngăn chặn và
đẩy lùi tình trạng tham nhũng gây tác hại đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội
ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ.

24


hội, nói lên giá trị, hiệu quả của một sự vật, sự việc, một hoạt động diễn ra ở

25