Bé GD& §T
Néi dung tù chän m«n ng÷ v¨n - líp 8&9
Hµ néi, 4-2004
1
định hớng lựa chọn và đề xuất các nội dung tự chọn
môn ngữ văn THCS
1. Tổng kết và hệ thống hoá các kiến thức và kĩ năng đã học trong chơng trình chính khoá.
Ví dụ: Hệ thống hoá một số vấn đề của VHVN đầu thế kỉ XX ( giai đoạn 1900-1945)
2. Tổng kết nâng cao một số vấn đề đã học nhng cha có điều kiện mở rộng nâng cao
Ví dụ: Những yếu tố nghệ thuật cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình
3. Chú ý tính chất tích hợp của các chủ đề.
Ví dụ: Vai trò và tác dụng của dấu câu trong văn bản nghệ thuật hoặc Vai trò và tác dụng của các biện pháp tu
từ qua thực hành phân tích TPVH
4. Chú ý tính toàn diện và đồng bộ giữa nội dung- phơng pháp và kiểm tra, đánh giá
Thể hiện: có đầy đủ các phơng diện nội dung cả ba phân môn; chú ý cả phơng pháp và đánh giá
5. Chú ý tính thực hành, ứng dụng
Thể hiện: Các nội dung đều yêu cầu thực hành, ứng dụng, chú ý các vấn đề gần gũi với cuộc sống
6. Dựa vào chơng trình Ngữ văn 8, 9 nhng kết hợp ôn tập các nội dung đã học lớp 6-7
Ngữ văn 8: Văn xuôi và thơ đầu thế kỉ, Văn nghị luận trung đại và hiện đại, Văn thuyết minh...
Kết hợp ôn: Các biện pháo tu từ, dấu câu, từ đồng nghĩa, văn miêu tả, văn bản điều hành...
7. Chú ý rèn luyện cách thức, kĩ năng, hình thành năng lực tự học
Thể hiện: phân tích vai trò, tác dụng của dấu câu, các biện pháp tu từ, cách lựa chọn từ ngữ, sửa chữ những sai
sót thờng gặp, cách phân tích thơ trữ tình, thơ mới... Cách viết hớng dẫn HS tự học
2
các chủ đề tự chọn lớp 8 - môn ngữ văn
STT Tên các chủ đề nâng cao STT Tên các chủ đề bám sát
1
Vai trò và tác dụng của dấu câu trong văn
bản nghệ thuật
8
Về một số nhà thơ thuộc phong trào thơ

1900 - 1945)
6
Nghệ thuật lập luận trong văn nghị luận
13
Những sai sót thờng gặp khi viết các văn
bản điều hành (HC- CV)
7
Những yếu tố nghệ thuật cần chú ý khi
phân tích thơ trữ tình
14
Viết tắt và một số từ ngữ viết tắt thông
dụng (Việt Nam và quốc tế)
Chủ đề đáp ứng
15
Một số thể thơ độc đáo
3
các chủ đề tự chọn lớp 9 - môn ngữ văn
STT
Tên các chủ đề nâng cao STT Tên các chủ đề bám sát
1
Những chủ đề lớn xuyên suốt văn học Việt
Nam qua các thời kì lịch sử
8
Hệ thống hoá một số vấn đề về lịch sử văn
học Việt Nam
2
Những sáng tạo của Nguyễn Du trong
truyện Kiều
9
Vẻ đẹp của văn xuôi trung đại qua một số

15
Một số chuyện vui ngôn ngữ và bài học tiếng
Việt
16
Một số văn bản pháp quy và hành chính -
công vụ cần biết
4
các chủ đề tự chọn lớp 9 - môn ngữ văn - nâng cao
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
1
Những chủ
đề lớn
xuyên suốt
văn học
Việt Nam
qua các
thời kì lịch
sử
6
1. Văn học Việt Nam có những
bộ phận nào lớn. Nền văn học
ấy đã phát triển qua các thời kì
nào ?
2. Những nội dung (chủ đề) lớn
nổi bật của văn học Việt Nam
là những nội dung gì ? Chúng
biểu hiện trên những phơng
diện nào, ở những tác gia tác
phẩm nào ?
3. Vai trò và tác dụng của

thể đã nêu trong tài liệu
- Luyện tập, thực hành sử
dụng và phân tích vai trò
tác dụng của dấu câu trong
khi đọc hiểu và tạo lập văn
bản.
- Tổ chức cho HS tập
thuyết trình trớc tập thể về
một chủ đề cụ thể
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
5
2
Những
sáng tạo
của
Nguyễn Du
trong
truyện
Kiều
6
1. Khái niệm sáng tạo trong
văn học.
2. Những sáng tạo của Nguyễn
Du trong truyện Kiều thể hiện
trên những phơng diện nào ?
- Về nghệ thuật kể chuyện ( tự
sự )
- Về ngôn ngữ
- Về xây dựng nhân vật
3. Vai trò và ý nghĩa của những

Nguyễn Du từ tác phẩm
Kim Vân Kiều truyện của
Thanh Tâm Tài Nhân. Từ
đó mà thấy nhũng sáng tạo
của Nguyễn Du trong
Truyện Kiều.
- Hớng dẫn HS rút ra bài
học về vai trò và ý nghĩa
của sáng tạo văn học.
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
6
3
Văn xuôi
Việt Nam
sau cách
mạng
tháng Tám
6
1. Khái niệm văn xuôi Việt
Nam sau cách mạng tháng Tám
1945.
2. Bối cảnh lịch sử và những
tác giả và tác phẩm tiêu biểu
của văn xuôi Việt Nam sau
cách mạng tháng Tám.
3. Những đóng góp của văn
xuôi Việt Nam sau cách mạng
tháng Tám về các phơng diện:
- Nội dung t tởng
- Đặc sắc nghệ thuật

- Tổng kết các ý kiến trâo
đổi của HS.
- Hớng dẫn HS viết bài tự
luận phân tích nét đặc sắc
của văn xuôi VN qua một
số tác phẩm mà mình tâm
đắc.
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
7
4
Thơ ca
Việt Nam
sau cách
mạng
tháng Tám
6
1. Khái niệm thơ ca Việt Nam
sau cách mạng tháng Tám.
2. Bối cảnh lịch sử và những
tác giả và tác phẩm tiêu biểu
của thơ ca Việt Nam sau cách
mạng tháng Tám 1945.
3. Những đóng góp của thơ ca
Việt Nam sau cách mạng tháng
Tám về các phơng diện:
- Nội dung t tởng
- Đặc sắc nghệ thuật
4. Giá trị và ý nghĩa những
đóng góp của thơ ca Việt Nam
sau cách mạng tháng Tám.

đổi của HS.
- Hớng dẫn HS viết bài tự
luận phân tích nét đặc sắc
của thơ ca Việt Nam qua
một số tác phẩm mà mình
tâm đắc.
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
- Nắm đợc khái niệm phơng thức
8
5
Phơng thức
biểu đạt và
sự kết hợp
của chúng
trong một
văn bản
6
1. Khái niệm phơng thức biểu
đạt và kiểu văn bản.
2. Các phơng thức biểu đạt và
các kiểu văn bản đã học trong
chơng trình và SGK Ngữ văn
THCS.
3. Đặc điểm của các phơng
thức biểu đạt: tự sự, miêu tả,
biểu cảm, lập luận, thuyết
minh, hành chính - công vụ
( điều hành)
4. Sự kết hợp các phơng thức
biểu đạt trong một văn bản và

- Hớng dẫn HS luyện tập,
theo yêu cầu của chuyên
đề.
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kĩ năng Gợi ý về phơng pháp
- Nắm đợc các yếu tố trong và
9
6
Những yếu
tố ngoài
văn bản và
việc đọc
hiểu một
tác phẩm
văn học
6
1. Thế nào là một yếu tố ngoài
văn bản (liên hệ, đối chiếu với
yếu tố trong văn bản )
2. Thế nào là đọc-hiểu một văn
bản- tác phẩm
3. Vai trò của các yếu tố ngoài
văn bản đối với việc đọc hiểu
một văn bản- tác phẩm văn
học.
4. Những lu ý khi vận dụng các
yếu tố ngoài văn bản khi đọc-
hiểu một văn bản - tác phẩm .
ngoài văn bản của một tác phẩm
văn học.
+ Yếu tố cấu tạo nên văn bản: từ

vận dụng các yếu tố ngoài
văn bản để đọc- hiểu tác
phẩm.
- Thực hành chữa lỗi về
đọc- hiểu tác phẩm.
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
- Nắm đợc khái niệm thao tác lập - Hớng dẫn HS tự đọc, tự
10
7
Các thao
tác lập
luận và sự
kết hợp
của chúng
trong văn
nghị luận
6
1. Khái niệm thao tác lập luận
và hệ thống thao tác lập lụân
trong văn nghị luận.
2. Vai trò và ý nghĩa của lập
luận trong văn nghị luận.
3. Những lỗi cần tránh khi lập
luận và sử dụng các thao tác
lập luận.
4. Sự kết hợp các thao tác lập
luận trong một bài nghị luận.
luận, phân biệt với các thao tác
tạo nên các kiểu văn bản khác nh-
: kể, tả, thuyết minh, biểu cảm

11
Tt Tên chủ đề Số tiết Các nội dung cơ bản Mục tiêu về kiến thức, kỹ năng Gợi ý về phơng pháp
8
Hệ thống
hoá một số
vấn đề về
lịch sử văn
học Việt
Nam
6
1. Bối cảnh lịch sử- xã hội chi
phối sự hình thành và phát triển
của văn học Việt Nam.
2. Các bộ phận và sự phân kì
của lịch sử văn học Việt Nam.
3. Các tác giả và tác phẩm tiêu
biểu ( về thể loại) của các bộ
phận và thời kì văn học.
4. Những đặc sắc về nội dung,
t tởng và nghệ thuật của văn
học Việt Nam.
5. Giá trị và tác dụng của văn
học Việt Nam trong trờng kì
lịch sử.
- Nắm đợc các đặc điểm của lịch
sử dân tộc, chỉ ra sự chi phối của
các đặc điểm đó đối với sự hình
thành và phát triển của văn học.
- Nắm đợc tiến trình phát triển của
văn học Việt Nam.

Trích đoạn tả và văn thuyết minh qua

---