Sáng kiến kinh nghiệm

Đề Tài:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM
RÈN KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU CHO
HỌC SINH LỚP 1


Sáng kiến

MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KĨ NĂNG
ĐỌC HIỂU CHO HỌC SINH LỚP 1

PHẦN THỨ NHẤT
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Trong dạy học môn tập đọc ở tiểu học, việc rèn đọc hiểu chiếm vị trí đặc
biệt quan trọng. Việc đọc hiểu được sử dụng để tìm hiểu nội dung bài mới. Rèn
đọc hiểu giúp việc nâng cao năng lực tư duy của học sinh, từ đó các em tự chiếm
lĩnh kiến thức mới và vận dụng kiến thức đó theo năng lực bản thân.
2. Ta nhận thấy rằng, việc đọc hiểu ở tiểu học có nhiều phương pháp
(cách dạy) khác nhau, phương pháp nào cũng mang tính đặc trưng riêng của
phương pháp đó, sao cho có tính khoa học, tính logic... Nhưng qua thực tế giảng
dạy, việc rèn kĩ năng đọc hiểu thì một số giáo viên còn chưa hiểu được một cách
sâu sắc yêu cầu đặc trưng của môn học.
Trong sự phát triển chung của giáo dục, có sự thay đổi cải tiến của
môn Tiếng Việt nói chung và môn Tập đọc nói riêng về cả nội dung cũng như
phương pháp dạy học. Mục tiêu của môn học theo mức độ từ dễ đến khó, từ đơn

2


Tập đọc giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp tinh tế của nghệ thuật
ngôn từ.
Tập đọc đặc biệt là đọc hiểu giúp các em học được cách nói, cách viết
một cách chính xác, trong sáng có nghệ thuật, góp phần không nhỏ vào việc rèn
luyện kĩ năng đọc mà còn phát triển cho học sinh vốn từ ngữ Tiếng Việt phong
phú. Từ đó, các em sẽ học tốt các môn học khác bởi đọc đúng, hiểu được chính xác
nội dung một vấn đề nào đó. Từ đó, các em sẽ làm Toán đúng, viết đúng và nói
đúng...
Với tư cách, nhiệm vụ là một phân môn thực hành Tiếng Việt, Tập
đọc hiểu góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển năng lực cho học
sinh. Những bài tập đọc trong chương trình sách giáo khoa lớp 1 mới là những bài
văn, bài thơ hay trong kho tàng văn học trong nước và nước ngoài. Chính vì thế mà
các em có vốn văn học dân tộc, hay trên thế giới khá lớn. Bên cạnh đó, có các bài
tập đọc còn cung cấp cho các em vốcn từ ngữ phong phú, thuộc nhiều chủ đề để sử
dụng vào việc tập viết, tập chép đoạn văn, bài thơ... Và đặc biệt là việc viết các bài
Tập làm văn của các lớp 2, 3, 4, 5. Sử dụng vào việc giao tiếp, ứng xử hàng ngày,
Mặt khác các bài tập đọc còn là bức tranh muôn hình, muôn vẻ về đề tài thiên
nhiên, xã hội phong phú, về phong tục tập quán, lối sống và kinh nghiệm sống.
Cho nên việc đọc hiểu giúp các em càng thêm hiểu biết về con người, về đất nước
trong quá khứ cũng như trong hiện tại và tương lai.
Khi học phân môn Tập đọc, đặc biệt là phần đọc hiểu giúp trí tuệ của
các em ngày càng được nâng cao, bồi dưỡng cho các em tình yêu, niềm tin trong
cuộc sống. Dạy Tập đọc nói chung và dạy Tập đọc ở lớp 1 nói riêng thì việc đọc
hiểu sẽ giúp các em phát triển tư duy logic, rèn luyện khả năng thông hiểu ngôn
ngữ, khả năng suy nghĩ lo gic và tổng hợp.
Cũng như các môn học khác ở các cấp học, môn Tập đọc đòi hỏi giáo
viên phải đổi mới phương pháp: Lấy học sinh làm trung tâm., học sinh giữ vai trò

Hiểu được nghĩa các từ thông thường và ý của câu. Bên cạnh đó còn
kết hợp ôn luyện vần và luyện nói.
3.Tình hình chung của việc dạy Tập đọc ở lớp 1
* Nhận thức đặc trưng phương pháp bộ môn
Nhìn chung, có ý kiến của giáo viên đều cho rằng dạy tập đọc ở lớp 1
là dạy cho học sinh đọc to, đọc đúng, đọc rõ ràng là đạt yêu cầu. Còn vấn đề đọc
hiểu và bước đầu đọc diễn cảm chưa chú trọng. Phần đọc hiểu còn được xem nhẹ.
Vẫn đề quan trọng nhất là sách giáo khoa lớp 1 mới các bài tập đọc mới, quy trình
phương pháp dạy cũng hoàn toàn mới đối với giáo viên.
* Thiết kế bài dạy của giáo viên
Tất cả các giáo viên đều chuẩn bị những thiết kế bài dạy một cách
chung chung như sách hướng dẫn. Đặc biệt là phần đọc hiểu còn chưa sâu, mới chỉ
đưa ra hình thức giáo viên hỏi để học sinh trả lời câu hỏi.
Do đó, đa số giáo viên sử dụng phương pháp giảng giải là chủ yếu.
Giáo viên tập trung vào giảng từ, giảng nội dung câu, của đoạn chính. Đôi khi việc
giảng từ còn chưa sát, còn lan man sa đà vào giảng văn. Chưa chú trọng đến việc
rèn đọc hiểu cho học sinh lớp 1. Điều đó khiến cho học sinh dễ bị thụ động trong
việc lĩnh hội kiến thức của bài. Chất lượng đọc hiểu chưa cao, chỉ mới dừng lại ở
mực độ đọc đúng. Kĩ năng đọc hiểu còn chưa cao dẫn đến kết quả đọc chưa đáp
ứng được yêu cầu của việc hình thành kĩ năng cơ bản quan trọng.
Trong tiết dạy, giáo viên chưa hướng dẫn cho học sinh tự tìm tòi
khám phá cái hay, cái đẹp của các bài văn, bài thơ. Về phương pháp chưa có nhiều
đồi mới. Những vấn đề mang tính khoa học cũng chưa được giáo viên nghiên cứu
đầy đủ. Giáo viên chưa mạnh dạn áp dụng việc đổi mới phương pháp giảng dạy và
các hình thức học tập cho học sinh.

5


Đọc hiểu ở tiết Tập đọc theo tôi là khâu mà học sinh chưa đạt được

vẹn.
- Hiểu được cả bài thơ hay bài văn.
Trong hai tiết Tập đọc, để giúp các em hiểu sâu vấn đề tạo nên hững
thú trong giờ học, giáo viên nên cho học sinh tự phát hiện kiến thức hoặc tự kiểm
tra bạn, hoặc kiểm tra chính mình. Như phần kiểm ta bài cũ ở tiết 1, giáo viên nên
cho học ính đọc một đoạng văn hoặc khổ tho mà các em yêu thích và nêu lí do tại
sao em lại thích đoạng văn hay khổ thơ đó. Tổ chức cho các em kiểm tra lẫn nhau
theo nhóm nhỏ (nhóm 2) quay vào nhau để bàn bạc, thảo luận về việc đọc bài và trả
lời câu hỏi có trong bài. Như thế sẽ tạo hứng thú học tập cho học sinh ngay từ đầu tiết
học.
Phần kiểm tra bài cũ cũng có thể tổ chức cho học sinh đọc thầm một
đoạng văn, một khổ thơ, biết tìm và đặt câu hỏi trong bài để cho bạn mình trả lời.
Ví dụ: Khi dạy bài: Mưu chú sẻ- Tiếng Việt 1 - tập 2 . Giáo viên yêu
cầu học sinh đọc thầm đoạn: “Nghe vậy, Mèo... đã muộn mất rồi”. Rồi tự nêu câu
hỏi để tìm hiểu sự thông minh nhanh trí của Sẻ. Học sinh sẽ tự học đọc, tự tìm hiểu
và nêu một câu hỏi để tìm hiểu đoạng văn. Sẽ có rất nhiều ý kiến khác nhau, chẳng
hạn:
- Sẻ làm gì khi nào đặt nó xuống đất?
- Mèo vừa đặt Sẻ xuống đất, Sẻ đã làm gì?

7


- Tại sao Sẻ lại thoát khỏi miệng Mèo?
Từ những ý kiến mà học sinh đưa ra, giáo viên phải tổ chức để học
sinh trả lời, đồng thời kiểm tra hiểu bài của từng cá nhân học sinh.
Hình thức thứ hai có thể chuyển những hoạt động bằng lời của học
sinh thành các bài tập thông qua việc sử dụng vở bài tập phiếu học tập hay bảng
phụ.
Ví dụ: Khi dạy bài: Quyển vở của em - Tiếng Việt 1- tập 2 (tiết 2)

- Đọc câu tả chú quạ không uống được nước?
- Đọc câu văn tả chú quạ uống được nước?
Hầu hết học sinh đều nắm được bài và đọc được diễn cảm những câu
văn đó.
Để hiểu sâu bài văn, bài thơ thì học sinh phải thực sự là người chủ
động tìm tòi ra cái hay, cái đẹp của bài văn, bài thơ đó.
Việc tổ chức lớp học để học sinh tự phát hiện ý, phát hiện nghệ thuật
là yêu cầu căn bản đối với giáo viên. Trong lĩnh vực này, hầu như gioá viên chư a
chú ý cao. Giáo viên còn nói nhiều, giảng nhiều làm cho giờ học biến thành tiết
giảng văn. Hoặc giáo viên nêu câu hỏi để học sinh trả lời làm cho tiết học nhàm
chán, không khắc sâu, không cô đọng được nội dung bài, không hiểu được từ ngữ
hay, một số câu hoặc nội dung bài. Điều đó dẫn đến kết quả giờ tập đọc không
cao.
Phát hiện ý của bài: bao gồm phát hiện tình cảm chứa đựng trong bài
thực hiện việc phản ánh đời sống qua đoạn văn, khổ thơ, bài văn, bài thơ.
Phát hiện tính cách nhân vật được thể hiện như thế nào? Em hãy tỏ
thái độ yêu hay không yêu với các nhân vật trong bài. Qua đó giáo dục tình cảm
thái đội cho học sinh. Bước đầu học sinh biết phát hiện nghệ thuật: bao gồm nghệ
thuật dùng từ, nghệ thuật viết câu.

9