SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Dạy Tập làm văn lớp 3 như thế nào để
đáp ứng yêu cầu đổi mới

A.Phần mở đầu
I.

Lí do chọn chuyên đề.

Môn Tiếng Việt cùng với các môn học khác, có nhiệm vụ cung cấp cho
học sinh 4 kĩ năng đó là: “nghe-nói-đọc-viết”. Trong đó môn Tiếng Việt có các phân
môn như: Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập viết, Tập làm
văn…Trong đó, phân môn Tập làm văn là phân môn có tính chất tích hợp của các
phân môn khác. Qua tiết Tập làm văn, học sinh có khả năng xây dựng một văn bản,
đó là bài nói, bài viết. Nói và viết là những hình thức giao tiếp rất quan trọng, thông
qua đó con người thực hiện quá trình tư duy-chiếm lĩnh tri thức, trao đổi tư tưởng, tình
cảm, quan điểm, giúp mọi người hiểu nhau, cùng hợp tác trong cuộc sống lao động.
Ngôn ngữ (dưới dạng nói-ngôn bản, và dưới dạng viết-văn bản) giữ vai
trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển xã hội. Chính vì vậy, hướng dẫn cho học
sinh nói đúng và viết đúng là hết sức cần thiết. Nhiệm vụ nặng nề đó phụ thuộc phần
lớn vào việc giảng dạy môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Tập làm văn lớp 3 nói
rêng. Vấn đề đặt ra là: người giáo viên dạy tập làm văn theo hướng đổi mới như thế
nào để đáp ứng được khả năng tiếp thu của học sinh? Cách thức tổ chức, tiến hành tiết
dạy Tập làm văn ra sao để đạt hiệu quả như mong muốn.
Qua thực tế giảng dạy chúng tôi nhận thấy phân môn Tập làm văn là phân môn
khó trong các phân môn của môn Tiếng Việt. Do đặc trưng phân môn Tập làm văn với
mục tiêu cụ thể là: hình thành và rèn luyện cho học sinh khả năng trình bày văn bản


(nói và viết) ở nhiều thể loại khác nhau như: miêu tả, kể chuyện, viết thư, tường thuật,
kể lại bản tin, tập tổ chức cuộc họp giới thiệu về mình và những người xung



2.

Cơ sở thực tiễn:

2.1 Thuận lợi:
+ Đối với giáo viên:
-

Năm học 2005-2006 là năm thứ tư tiến hành chương trình thay

sách, giáo viên đã nắm được yêu cầu của việc đổi mới phương pháp một cách
cơ bản, việc sử dụng dồ dùng tương đối có hiệu quả.
-

Sự chỉ đạo chuyên môn của phòng giáo dục, trường, tổ chuyên

môn có vai trò tích cực, giúp giáo viên đi đúng nội dung, chương trình phân
môn Tập làm văn.
-

Qua các tiết dạy mẫu, các cuộc thi, hội thảo đã có nhiều giáo viên thành

công khi dạy Tập làm văn.
-

Qua các phương tiện thông tin đại chúng: ti vi, đài, sách, báo… giáo viên

tiếp cận với phương pháp đổi mới Tập làm văn thường xuyên hơn.

về phân môn tập làm văn còn hạn chế. Bước đầu kế thừa, tập làm quen phân môn tập
làm văn của lớp 2.
-

Kiến thức về cuộc sống

thực tế của học sinh còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc tiếp thu bài học.
-

Vốn từ vựng của học sinh

chưa nhiều cũng ảnh hưởng đến việc thực hành độc lập. Cụ thể là: các em viết câu rời
rạc, chưa liên kết, thiếu lôgic; tính sáng tạo trong thực hành viết văn chưa cao, thể hiện
ở cách bố cục bài văn, cách chấm câu, sử dụng hình ảnh gợi tả chưa linh hoạt, sinh
động.
-

Một số học sinh còn phụ thuộc vào bài văn mẫu, áp dụng một cách máy

móc, chưa biết vận dụng bài mẫu để hình thành lối hành văn của riêng mình. Ví dụ:
phần lớn học sinh dùng luôn lời cô hướng dẫn để viết bài của mình.

+ Đối với giáo viên:
Tiếng Việt là môn học khó, nhất là phân môn Tập Làm Văn đòi hỏi người giáo
viên phải có kiến thức sâu rộng, phong phú. Cần phải có vốn sống thực tế, người giáo
viên biết kết hợp linh hoạt các phương pháp trong giảng dạy. Biết gợi mở óc tò mò,
khả năng sáng tạo, độc lập ở học sinh, giúp cho các em nói viết thành văn bản, ngôn
ngữ quả không dễ.
Các điều về CSVC phần nào chưa đáp ứng được đầy đủ cho việc nghiên cứu,
giảng dạy học tập của giáo viên, một số bài dạy còn thiếu tranh ảnh, nên giáo viên

13/85

15.3%

4.Biết trình bày đoạn văn.

34/85

40%

Bài viết học sinh đạt từ trung bình trở

57/85

67%

ảnh.

lên

Qua khảo sát cho thấy học sinh chưa biết cách diễn đạt câu văn có hình ảnh,
vốn từ vựng chưa nhiều, hiểu biết thực tế còn ít; do vậy chất lượng bài viết của các em
chưa cao, ý văn nghèo nàn, câu văn lủng củng. Kết quả này cũng thể hiện phương
pháp giảng dạy của giáo viên chưa phát huy được tính tích cực của học sinh trong giờ
học.


III.

Phạm vi nghiên cứu của chuyên đề:

-

Kỳ 2: 15 tiết + 2 tiết ôn tập.

Yêu cầu trang bị cho học sinh một số kiến thức và kĩ năng phục vụ cho học tập
và đời sống hàng ngày như: điền vào giấy tờ in sẵn, viết thư, làm đơn, tổ chức họp và
phát biểu trong cuộc họp, giới thiệu hoạt động của tổ, lớp, trường, ghi chép sổ tay…
Tiếp tục rèn kĩ năng đọc, nghe, nói, viết thông qua kể chuyện và miêu tả như:
kể một việc đơn giản, tả sơ lược về người, vật xung quanh theo gợi ý bằng tranh hoặc
bằng câu hỏi.
Rèn kĩ năng nghe thông qua các bài tập nghe.


2.

Các hình thức luyện tập.

Các hình thức luyện tập

Bài tập nghe

Bài tập viết
Bài tập nói

1.Bài tập nghe: Gồm các tiết:
- Tuần 4: Nghe kể: Dại gì mà đổi.
- Tuần 7: Nghe kể: Không nỡ nhìn.
- Tuần 11: Nghe kể: Tôi có đọc đâu.
- Tuần 14: Tôi cũng như bác.
- Tuần 15: Nghe kể: Giấu cày.

- Tuần 28: Kể lại một trận thi đấu thể thao.
- Tuần 32: Nói về bảo vệ môi trường.
* Yêu cầu:
- Học sinh nói đúng và rõ ý, diễn đạt rõ ràng dễ hiểu.
- Học sinh nói theo nội dung, chủ đề cho trước.


- Nói thành câu, biết cách dùng từ chân thực.
- Nói thành đoạn văn.
3.

Bài tập viết: Gồm các tiết:

- Tuần 1: Điền vào giấy tờ in sẵn (ĐTNTP).
- Tuần 2: Viết đơn.
- Tuần 3,4: Điền vào tờ giấy in sẵn.
- Tuần 10: Tập viết thư và phong bì thư.
- Tuần 12: Viết về cảnh đẹp đất nước.
- Tuần 13: Viết thư.
- Tuần 17: Viết về thành thị nông thôn.
- Tuần 22: Viết về người lao động trí óc.
- Tuần 28: Viết lại một tin thể thao trên báo, đài.
- Tuần 29: Viết về một trận thi đấu thể thao.
- Tuần 30: Viết thư.
- Tuần 32: Viết về bảo vệ môi trường.
* Yêu cầu các bài tập viết:
- Đủ số lượng câu.
- Trình bày thành đoạn văn.
- Biết cách chấm câu, viết các câu theo mẫu đã học (ai là gì, ai làm gì?, để
ntn?).


-

Thực hành giải lần lượt các bài tập bằng nhiếu hình thức.
-

Chú ý đặc trưng của từng tiết dạy. Ví dụ: rèn nghe-nói-

đọc-viết hoặc những hình thức khác nhau nhằm đạt được mục đích yêu
cầu.
3.

Củng cố dặn dò 1’-2’.