Một số biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh
trường Phổ thông Dân tộc Nội trú huyện Gò Quao
Phần mở đầu
1. Bối cảnh của đề tài
Tự học là một thuộc tính vốn có của con người; hoạt động tự học là một
hoạt động quan trọng trong quá trình nhận thức của con người nhằm chiếm lĩnh
tri thức của loài người và khám phá ra các quy luật khoa học, ôn luyện, củng cố,
khắc sâu, mở rộng kiến thức cho người học, chính vì vậy hoạt động tự học phải
được định hướng, tổ chức, quản lý có phương pháp đối với học sinh như Bác Hồ
đã từng nói: “Về cách học phải lấy tự học làm cốt”. Luật giáo dục năm 2005
Điều 36 cũng quy định “Phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, tự
nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo”.

Hiện tại học sinh ở nội trú ý thức tự học còn yếu thường là tự phát chưa
được quản lý chặt chẽ, chưa xây dựng được nề nếp, chưa xây dựng được
động cơ học tập. Việc tự học, từ đào tạo là hình thức để phát huy nội lực
vươn lên trong quá trình cập nhật kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm đáp ứng
yêu cầu ngày càng cao của xã hội là một đòi hỏi tất yếu trong thời đại “Kinh
tế tri thức” của chúng ta ngày nay. Vấn đề đặt ra cần phải hình thành ý thức
tự học cho học sinh một cách tự giác và được quản lý chặt chẽ, đưa vào nề
nếp, đầy đủ, mạnh mẽ cho học sinh. Từ đó học sinh có thể tự giác tự học, có ý
thức tự học suốt đời phải có các biện pháp quản lý tự học của học sinh.

2. Lý do chọn đề tài
Trường PTDTNT huyện Gò Quao có 250 học sinh với 8 lớp trong đó học
sinh ở nội trú hơn 70 em với 18 giáo viên, 10 cán bộ công nhân viên, trong đó
03 cán bộ quản lý. Học sinh của trường là học sinh dân tộc Khmer thuộc vùng
khó khăn, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Phần lớn các em ngoan, chăm học
nhưng cũng có một phần lớn học yếu, thiếu sự dạy bảo của người lớn. Đội ngũ

1

của học sinh trung học, lý luận về tâm lý lứa tuổi, về dự báo quy hoạch phát
triển giáo dục, về tâm lý cán bộ quản lý trung học, các yếu tố ảnh hưởng chi
phối nếu xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh.
Phát hiện thực trạng công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh nội
trú: phân tích mặt mạnh, yếu và nguyên nhân thực trạng.
2


Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tự học đảm
bảo cho bộ máy quản lý của trường PTDTNT hoàn thành mục tiêu của ngành,
của trường.

3


Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Quản lý hoạt động tự học
Khái niệm
Tự học là học khi có thầy và cả khi không có thầy, người học biết tự xác
định mục tiêu, tự lập kế hoạch, tự đánh giá việc học tập của bản thân. Tự học
là học mà không cần có sự giám sát bên ngoài. Tự học là “tự động học tập”,
nó thể hiện tính tự giác, tích cực, tự lực rất cao trong quá trình lĩnh hội khái
niệm khoa học của người học.
Như vậy, tự học là tự mình suy nghĩ, tự mình sử dụng kiến thức, kỹ năng
đã biết, các năng lực và phẩm chất cùng với cả động cơ tình cảm, nhân sinh
quan, thế giới quan của bản thân để chiếm lĩnh một lĩnh vực tri thức, kỹ năng
nào đó của nhân loại.
Vai trò của tự học
Tự học, tự đào tạo là mục đích của quá trình giáo dục – đào tạo, là

từ đó giúp họ có những hành động tự học nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ học
tập, nhà trường phải thường xuyên đồng thời phải tiến hành nhiều biện pháp
và hình thức giáo dục truyền thống, giáo dục nâng cao nhận thức về mục tiêu,
yêu cầu đào tạo, các chế độ, quy chế, quy định về giáo dục – đào tạo, xây
dựng bầu không khí học tập tích cực trong tập thể học sinh. Hoạt động tự học
của học sinh bình đẳng như các hoạt động khác, song nó có tính độc lập cao
và mang đậm sắc thái cá nhân, đều này càng khẳng định nó phải được thúc
đẩy bởi hệ thống động cơ học tập nói chung và động cơ tự học nói riêng.
Thường xuyên giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò to lớn của hoạt động tự
học sẽ trực tiếp góp phần xây dựng và thúc đẩy động cơ tự học của học sinh.
Động cơ tự học cũng có nhiều cấp độ khác nhau, bắt đầu từ sự thỏa mãn nhu
cầu phải hoàn thành nhiệm vụ tự học, tự khẳng định mình, mong muốn thành
nghề trong tương lai,… cho tới cấp độ cao là thỏa mãn nhu cầu hiểu biết, lòng
khát khao tri thức. Mọi động cơ đều có nguồn gốc, được hình thành từ những
tác động bên ngoài và được cá nhân hóa thành hứng thú, tâm thế, niềm tin, …
5


của mỗi cá nhân. Hình thành động cơ hoạt động phải bắt đầu từ xây dựng các
điều kiện bên ngoài cho phù hợp với nhận thức, tình cảm của cá nhân.
- Quản lý kế hoạch tự học:
Kế hoạch tự học là bảng phân chia nội dung tự học theo thời gian một
cách hợp lý, dựa trên yêu cầu, nhiệm vụ tự học, khả năng của bản thân và các
điều kiện được đảm bảo, nhằm hướng tới mục tiêu đào tạo, mục tiêu môn
học. Việc xây dựng kế hoạch tự học giúp cho học sinh biết mình phải làm gì
để đạt mục tiêu nào, nó làm cho quá trình tự học diễn ra đúng dự kiến, do đó
nó giúp học sinh thực hiện các nhiệm vụ tự học và kiểm soát được toàn bộ
quá trình tự học một cách thuận lợi, tiết kiệm được thời gian.
Kế hoạch tự học của học sinh càng rõ ràng thì càng tạo điều kiện thuận
lợi cho việc kiểm tra, đánh giá kết quả và mức độ đạt được mục tiêu tự học,

cần tranh thủ, đó là các phương pháp phân tích, so sánh, trừu tượng hóa, khái
quát hóa, quy nạp, diễn dịch trong khi đọc sách, diễn đạt sự hiểu biết của
mình bằng ngôn ngữ, sơ đồ, bản vẽ, ký hiệu,… Bên cạnh các phương pháp
học chung còn có các phương pháp học đặc thù đối với từng môn học, chẳng
hạn như phương pháp học thực hành tiếng trong học ngoại ngữ là các phương
pháp học dựa trên quan điểm giao tiếp tích cực … Từ những quan điểm về
phương pháp, tự học như trên, mỗi học sinh cần xác định và chọn cho mình
một phương pháp học tập phù hợp.
Cán bộ quản lý, thầy giáo cần hướng dẫn cho học sinh xây dựng kế
hoạch tự học và giúp học sinh tự quản lý phương pháp tự học của mình.
Để giải quyết vấn đề quản lý phương pháp học tập, tự học, phải bắt đầu
từ việc xác định mục đích, động cơ học tập đúng đắn, từ việc lựa chọn cách
học, biện pháp học và kỹ thuật phù hợp,… Do vậy, người học sinh cần biết
quản lý phương pháp tự học của mình theo một kế hoạch hợp lý, biết tạo ra
điều kiện cần thiết để đảm bảo cho việc học tập và tự học tập suốt đời, học
hỏi mọi người, mọi lúc, mọi nơi. Muốn tự học thành công, mỗi học sinh phải
biết tự vượt khó, vượt khổ; phải tìm ra được nội dung và phương pháp học
tập phù hợp với điều kiện và năng lực của mình, quyết tâm thực hiện đúng kế
hoạch tự học, tự đào tạo từng ngày, từng tháng, từng năm; phải tận dụng được
7


sự giúp đỡ của giáo viên, của cấp trên, cấp dưới và đồng cấp cùng với các
phương tiện kỹ thuật để tự học, tự đào tạo.
- Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả tự học:
Kiểm tra xây dựng kế hoạch tự học của học sinh (hàng tuần, hàng tháng,
năm học).
Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tự học theo các mục tiêu, yêu cầu,
nhiệm vụ tự học, phát hiện sai lệch. Giúp học sinh điều chỉnh hoạt động tự
học.

+ Quản lý cơ sở vật chất đảm bảo cho việc ăn, ở, học tập trên lớp, tự học,
sinh hoạt tập thể của học sinh.
+ Quản lý sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu tham khảo và phương tiện
kỹ thuật dạy học.
+ Quản lý các hoạt động đảm bảo thời gian tự học của học sinh trong
trường PTDTNT.

2. Thực trạng vấn đề
* Thái độ
- Ý thức tu dưỡng rèn luyện đạo đức tác phong còn yếu. Phần lớn học
sinh quen nếp sống tự do không có người giúp đỡ kèm cặp và bị ảnh hưởng
của môi trường xã hội vùng kinh tế văn hóa chậm phát triển.
- Nhận thức về học tập chưa cao, cá biệt có một bộ phận học sinh mơ hồ
về nhiệm vụ học tập.
- Không có thói quen và khả năng tham gia vào các hoạt động ngoại
khóa và hoạt động xã hội nói chung. Học sinh nội trú đến từ vùng kinh khó
khăn nên không có thói quen sống tập thể, đặc biệt sống trong môi trường nội
trú.
- Chưa có khái niệm tự hào về truyền thống nhà trường.
* Kiến thức
- Chất lượng đầu vào của học sinh còn thấp so với yêu cầu: phần đông
học sinh nắm không vững kiến thức cơ bản. Chưa biết tự học và tự đánh giá,
khả năng giúp đỡ bạn bè yếu.
- Học sinh không biết xây dựng kế hoạch và phương pháp học tập.
9


- Nhận thức về các vấn đề xã hội nơi trường đóng chưa rõ ràng.
* Kỹ năng
- Các học sinh đều khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch học tập và tự học.