SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT
ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
NỘI TRÚ HUYỆN GÒ QUAO
Phần mở đầu
1. Bối cảnh của đề tài
Tự học là một thuộc tính vốn có của con người; hoạt động tự học là một
hoạt động quan trọng trong quá trình nhận thức của con người nhằm chiếm lĩnh
tri thức của loài người và khám phá ra các quy luật khoa học, ôn luyện, củng cố,
khắc sâu, mở rộng kiến thức cho người học, chính vì vậy hoạt động tự học phải
được định hướng, tổ chức, quản lý có phương pháp đối với học sinh như Bác Hồ
đã từng nói: “Về cách học phải lấy tự học làm cốt”. Luật giáo dục năm 2005
Điều 36 cũng quy định “Phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, tự
nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo”.
Hiện tại học sinh ở nội trú ý thức tự học còn yếu thường là tự phát chưa
được quản lý chặt chẽ, chưa xây dựng được nề nếp, chưa xây dựng được
động cơ học tập. Việc tự học, từ đào tạo là hình thức để phát huy nội lực
vươn lên trong quá trình cập nhật kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm đáp ứng
yêu cầu ngày càng cao của xã hội là một đòi hỏi tất yếu trong thời đại “Kinh
tế tri thức” của chúng ta ngày nay. Vấn đề đặt ra cần phải hình thành ý thức
tự học cho học sinh một cách tự giác và được quản lý chặt chẽ, đưa vào nề
nếp, đầy đủ, mạnh mẽ cho học sinh. Từ đó học sinh có thể tự giác tự học, có ý
thức tự học suốt đời phải có các biện pháp quản lý tự học của học sinh.

triển giáo dục, về tâm lý cán bộ quản lý trung học, các yếu tố ảnh hưởng chi
phối nếu xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh.
Phát hiện thực trạng công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh nội
trú: phân tích mặt mạnh, yếu và nguyên nhân thực trạng.
Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tự học đảm
bảo cho bộ máy quản lý của trường PTDTNT hoàn thành mục tiêu của ngành,
của trường.

Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Quản lý hoạt động tự học
Khái niệm
Tự học là học khi có thầy và cả khi không có thầy, người học biết tự xác
định mục tiêu, tự lập kế hoạch, tự đánh giá việc học tập của bản thân. Tự học
là học mà không cần có sự giám sát bên ngoài. Tự học là “tự động học tập”,
nó thể hiện tính tự giác, tích cực, tự lực rất cao trong quá trình lĩnh hội khái
niệm khoa học của người học.
Như vậy, tự học là tự mình suy nghĩ, tự mình sử dụng kiến thức, kỹ năng
đã biết, các năng lực và phẩm chất cùng với cả động cơ tình cảm, nhân sinh
quan, thế giới quan của bản thân để chiếm lĩnh một lĩnh vực tri thức, kỹ năng
nào đó của nhân loại.
Vai trò của tự học
Tự học, tự đào tạo là mục đích của quá trình giáo dục – đào tạo, là
phương thức tạo ra chất lượng thực sự, lâu bền của quá trình giáo dục – đào
tạo. Tự học là cốt lõi của việc học, hễ có học là có tự học, không ai có thể
thay đổi người khác được. Khi nói đến học, hàm ý nói đến mối quan hệ giữa
nội lực của người học và ngoại lực của người dạy, còn khi nói đến tự học thì
chỉ xét riêng đến nội lực của người học.
Như vậy, hoạt động tự học của học sinh có phạm vi rất rộng, từ tự học
trên lớp dưới sự điều khiển trực tiếp của thầy giáo đến tự học ngoài giờ lên

cầu phải hoàn thành nhiệm vụ tự học, tự khẳng định mình, mong muốn thành
nghề trong tương lai,… cho tới cấp độ cao là thỏa mãn nhu cầu hiểu biết, lòng
khát khao tri thức. Mọi động cơ đều có nguồn gốc, được hình thành từ những
tác động bên ngoài và được cá nhân hóa thành hứng thú, tâm thế, niềm tin, …
của mỗi cá nhân. Hình thành động cơ hoạt động phải bắt đầu từ xây dựng các
điều kiện bên ngoài cho phù hợp với nhận thức, tình cảm của cá nhân.
- Quản lý kế hoạch tự học:
Kế hoạch tự học là bảng phân chia nội dung tự học theo thời gian một
cách hợp lý, dựa trên yêu cầu, nhiệm vụ tự học, khả năng của bản thân và các
điều kiện được đảm bảo, nhằm hướng tới mục tiêu đào tạo, mục tiêu môn
học. Việc xây dựng kế hoạch tự học giúp cho học sinh biết mình phải làm gì
để đạt mục tiêu nào, nó làm cho quá trình tự học diễn ra đúng dự kiến, do đó
nó giúp học sinh thực hiện các nhiệm vụ tự học và kiểm soát được toàn bộ
quá trình tự học một cách thuận lợi, tiết kiệm được thời gian.
Kế hoạch tự học của học sinh càng rõ ràng thì càng tạo điều kiện thuận
lợi cho việc kiểm tra, đánh giá kết quả và mức độ đạt được mục tiêu tự học,
tự đào tạo của học sinh. Muốn vậy, kế hoạch tự học của học sinh cần được cụ
thể hóa thành thời gian biểu tự học trong từng buổi học, từng tuần, từng
tháng,…
Do vậy, quản lý việc xây dựng kế hoạch và quản lý việc thực hiện kế
hoạch tự học sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tự học của học sinh.
- Quản lý nội dung tự học:
Nội dung tự học, tự đào tạo trong nhà trường đã được xác định một cách
chặt chẽ theo mục tiêu đào tạo, bao gồm các khối kiến thức về khoa học cơ
bản, khoa học xã hội và nhân văn. Ngoài nội dung học tập bắt buộc trong nhà
trường, học sinh có thể tự học, tự nghiên cứu những lĩnh vực tri thức theo sở
thích riêng, theo năng khiếu sở trường của bản thân,… Ngoài việc chiếm lĩnh
tri thức khoa học, bằng tự học, tự đào tạo, người học rất có điều kiện để
chiếm lĩnh tri thức về phương pháp, rèn luyện đạo đức, ý chí và sức khỏe.
Để quản lý được nội dung tự học, hướng cho nội dung tự học phù hợp

hoạch tự học, tự đào tạo từng ngày, từng tháng, từng năm; phải tận dụng được
sự giúp đỡ của giáo viên, của cấp trên, cấp dưới và đồng cấp cùng với các
phương tiện kỹ thuật để tự học, tự đào tạo.
- Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả tự học:
Kiểm tra xây dựng kế hoạch tự học của học sinh (hàng tuần, hàng tháng,
năm học).
Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tự học theo các mục tiêu, yêu cầu,
nhiệm vụ tự học, phát hiện sai lệch. Giúp học sinh điều chỉnh hoạt động tự
học.
Vấn đề tự kiểm tra, tự đánh giá trong tổ chức hoạt động tự học của học
sinh là một yếu tố quyết định thắng lợi của việc học tập nói chung, tự học nói
riêng; mọi sự tác động từ bên ngoài như từ phía thầy, bạn,… chỉ đóng vai trò
hỗ trợ.
Để đảm bảo việc tự học, người học sinh cần đạt được các yêu cầu nội
dung sau:
+ Phải có nhận thức sâu sắc về vai trò quyết định của hoạt động tự học
đối với việc hoàn thành các nhiệm vụ học tập, có mục đích và học tập đúng
đắn, có lý tưởng và hoài bão khoa học, có tầm nhìn xa cùng những mục tiêu
trước mắt, trước hết phải có ý chí lớn thì mới có năng lực tự học sáng tạo.
+ Phải huy động hết mọi nguồn lực có trong tay và trong tầm tay: cơ sở
vật chất (phòng ở, thư viện, phòng vi tính…), tài liệu tham khảo, thầy giáo,
bạn bè,… trước khi sử dụng sự hỗ trợ từ bên ngoài (phương châm cơ bản của
tự học).
+ Có lòng tin vào khả năng tự học của mình, khắc phục bệnh tự ty, đồng
thời cũng phải biết tránh tâm lý dễ thỏa mãn.
+ Hình thành được phương pháp tự học phù hợp, phải dành thời gian
thích đáng cho việc tự học.
+ Có thói quen học ở mọi lúc, mọi nơi, mọi người và với mọi nội dung
nhằm rèn luyện được các loại tư duy như tư duy logic, tư duy trừu tượng, tư
duy biện chứng, tư duy quản lý, tư duy kỹ thuật, tư duy thuật toán.

* Kỹ năng
- Các học sinh đều khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch học tập và tự học.
- Bị động trong quá trình tiếp thu kiến thức bài giảng trên lớp.
- Chậm thích nghi với phương pháp dạy học mới, khả năng vận dụng
thực hành yếu.
- Do có thói quen sống tự do tại các vùng kinh tế văn hóa thấp, nên việc
tham gia sinh hoạt tập thể, tổ chức các hoạt động ngoại khóa đối với học sinh
nội trú là hết sức hạn chế.
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
* Tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò tự học và thúc đẩy
hoạt động tự học của học sinh.
Nhận thức có tác dụng định hướng hành động của con người. Nhận thức
được hoạt động tự học, hiểu rõ vai trò quyết định của nó đối với việc hoàn
thành các nhiệm vụ học tập sẽ giúp người học thực sự tự giác, tích cực, tự
lực, tự học và tìm kiếm các phương pháp tự học hiệu quả, phù hợp nhất với
bản thân mình. Tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò của tự học
và thường xuyên thúc đẩy hoạt động tự học của học sinh bằng nhiều biện
pháp thích hợp sẽ giúp duy trì hứng thú, tạo ra sự chú ý liên tục ở người học
sinh, giúp học sinh có được ý chí, nghị lực vượt mọi khó khăn, đạt tới mục
tiêu học tập đã định. Do kết quả quan trọng của giáo dục, trong đó phải kể
đến tác dụng của giáo dục hướng nghiệp, học sinh trúng tuyển vào học ở
trường và có định hướng nghề nghiệp. Tuy nhiên, khi nhập trường, nhận thức
của học sinh về các nhiệm vụ học tập, về vai trò của hoạt động tự học đối với
việc hình thành, phát triển, hoàn thiện các phẩm chất nhân cách người học
sinh trong suốt quá trình học tại trường mới ở mức độ nhận thức chưa sâu sắc.
Do đó, học rất cần được giáo dục nhận thức sâu sắc về truyền thống của nhà
trường, về mục tiêu, yêu cầu đào tạo, quy định về giáo dục – đào tạo nhằm
xây dựng thái độ, trách nhiệm học tập (tự học) đúng đắn để hoàn thành các
nhiệm vụ học tập theo mục tiêu đào tạo của nhà trường. Đây là một việc làm
tất yếu, cần được nhà trường quan tâm tổ chức thực hiện thường xuyên, liên

tháng, tuần trên cơ sở mục tiêu đào tạo, chương trình kế hoạch môn học, thời
khóa biểu, hướng dẫn nội dung tự học của giáo viên, đặc điểm, trình độ của
bản thân học sinh và các điều kiện đảm bảo như thời gian, trang thiết bị, sách,
tài liệu,…
- Quản lý việc xây dựng kế hoạch tự học của học sinh
- Quản lý việc thực hiện kế hoạch tự học của học sinh
+ Giáo viên bồi dưỡng phương pháp tự học cho học sinh thông qua vận
dụng các phương pháp dạy học tích cực
+ Giáo viên hướng dẫn phương pháp tự học cho học sinh
+ Cán bộ lớp giúp học sinh hoàn thành nhiệm vụ tự học
+ Tổ chức hội nghị trao đổi kinh nghiệm tự học
* Quản lý nội dung tự học của học sinh
Đây là hoạt động quản lý nhằm tận dụng thời gian tự học của học sinh
bằng những nội dung tự học hướng tới mục tiêu, yêu cầu đào tạo, Giáo viên
giao nhiệm vụ tự học cho học sinh một cách cụ thể sẽ phát huy được tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học, đồng thời phát
huy được trách nhiệm, nâng cao hiệu quả công tác của cán bộ quản lý trong
nhiệm vụ quản lý hoạt động tự học của học sinh.
- Giáo viên giao nhiệm vụ tự học cho học sinh một cách hệ thống và cụ thể:
+ Hướng dẫn đọc sách, tài liệu bắt buộc
+ Hướng dẫn đọc sách, tài liệu tham khảo
+ Xây dựng hệ thống bài tập bắt buộc
+ Định hướng nghiên cứu theo chuyên đề
- Nâng cao trách nhiệm của cán bộ quản lý lớp
+ Quản lý nội dung tự học của học sinh
+ Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cán bộ quản lý lớp
+ Gắn nội dung nghiên cứu khoa học với nội dung tự học của học sinh
* Quản lý phương pháp tự học của học sinh
Muốn tự học tốt, người học phải có phương pháp học tập (tự học) khoa
học thì họ mới tiết kiệm được thời gian, sức lực và mang lại hiệu quả cao.

một số mặt đảm bảo với các biện pháp sau:
- Tăng cường đảm bảo cơ sở vật chất, trang thiết bị
- Tăng cường đảm bảo sử dụng tài liệu, trang thiết bị dạy học
+ Tăng cường trang thiết bị sử dụng sách giáo khoa
+ Tăng cường trang bị, sử dụng các loại tài liệu tham khảo
+ Hiện đại hóa phương tiện dạy học
- Đảm bảo thời gian cho hoạt động tự học
+ Xây dựng chương trình môn học tăng thời gian tự học
+ Xếp lịch tăng thời gian cho hoạt động tự học
+ Hạn chế dùng thời gian tự học vào các hoạt động khác.
* Tăng cường sử dụng phương tiện tin học vào quản lý hoạt động tự học
Hiện nay các chương trình ôn thi, luyện thi, nâng cao kiến thức cho học
sinh đều được đăng tải trên mạng. Việc mở phòng máy vi tính cho học sinh
được học tập trên máy nhằm gây hứng thú và tăng cường sự tìm tòi cho học sinh
là vô cùng cần thiết, đồng thời giáo viên cũng quản lý được học sinh tự học.
Việc xây dựng trang web của trường đăng tải lên mạng và công khai các
lịch hoạt động của nhà trường, các kết quả học tập, rèn luyện của học sinh
giúp cho phụ huynh học sinh và các thầy cô giáo, học sinh chủ động thực
hiện và quản lý. Đồng thời qua từng trang web học sinh có thể trao đổi các
chủ đề với các bạn trong tỉnh, toàn quốc và các thầy cô giáo trong các câu lạc
bộ mình yêu thích. Công việc này cũng cần phải quản lý giám sát chặt chẽ,
tránh học sinh chuyện phiếm, chat,… trên mạng. Việc đưa kết quả học tập,
rèn luyện của học sinh lên mạng cũng kích thích hứng thú, củng cố động cơ
học tập cho học sinh do sự quản lý của phụ huynh, động viên của bạn bè, dư
luận.
* Tăng cường cải tiến công tác xã hội hóa giáo dục
Các tổ chức xã hội đặc biệt là lực lượng cha mẹ học sinh có tác dụng rất
quan trọng trong việc quản lý và giám sát việc tự học của học sinh. Việc
thành lập các tổ chức hội cha mẹ học sinh cùng với lực lượng nhà trường
tham gia công tác quản lý học sinh trong các hoạt động sinh hoạt ngoài giờ

So sánh kết quả học kỳ I của hai năm liên tục thì nhận thấy học kỳ I năm
học 2011-2012 học sinh học tập tiến bộ hơn và đạo đức cũng tiến bộ hơn.
Phần kết luận
1. Những bài học kinh nghiệm
Trên cơ sở kết quả thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đã được trình bày
trong đề tài tôi rút ra một số kết luận sau:
* Hoạt động tự học là một bộ phận hữu cơ của quá trình học tập và quá
trình dạy học, là quá trình tự giác, độc lập chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ
năng, kỹ xảo cho chính người học. Tự học có vai trò rất quan trọng đối với
việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Tự học là yếu
tố cơ bản quyết định chất lượng học tập của người học nói riêng và chất
lượng đào tạo của nhà trường nói chung.
* Hoạt động tự học của học sinh trường PTDTNT huyện Gò Quao là quá
trình nhận thức tích cực, độc lập ở trình độ tạo dựng phương pháp cho học
sinh và hình thành nhân cách, tác phong của học sinh, sự tổ chức, điều khiển
của giáo viên. Tự học được xem như một hình thức dạy học cơ bản có quan
hệ với các hình thức tổ chức hoạt động khác, có quan hệ chặt chẽ với hoạt
động dạy của giáo viên và công tác quản lý của nhà trường.
* Để quản lý hoạt động tự học có hiệu quả thì việc tìm biện pháp tăng
cường quản lý vừa mang tính thực tiễn, vừa mang tính lý luận là một điều cần
thiết. Trong đề tài này đề xuất 8 biện pháp nhằm góp phần nâng cao chất
lượng tự học của học sinh trường PTDTNT huyện Gò Quao.
2. Khả năng ứng dụng
Những biện pháp nêu trong đề tài có tính cấp bách và tính khả thi ở mức
độ tương đối cao. Vì vậy, để thực hiện một cách có hiệu quả, các biện pháp
này phải được tiến hành đồng bộ, hợp lý theo đúng nhiệm vụ chức năng để
đạt mục tiêu đề ra. Nếu thực hiện như vậy thì đề tài này có khả năng vận dụng
tốt trong hệ thống các trường PTDTNT cấp huyện.
3. Những kiến nghị, đề xuất
* Ưu tiên hơn nữa trong kinh phí đầu tư xây dựng, mua sắm trang thiết


Phần mở đầu
1. Bối cảnh của đề tài 2
2. Lý do chọn đề tài 2
3. Phạm vi và đối tượng của đề tài 3
4. Mục đích của đề tài 3
5. Sơ lược những điểm mới cơ bản nhất trong kết quả nghiên cứu 3
6. Khẳng định tính sáng tạo về khoa học và thực tiễn của vấn đề 3
Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận của vấn đề 4
2. Thực trạng vấn đề 9
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 10
4. Hiệu quả của sáng kiến, kinh nghiệm, giải pháp 15
Phần kết luận
1. Những bài học kinh nghiệm 16
2. Khả năng ứng dụng 16
3. Những kiến nghị, đề xuất 17