Tên đề tài:
MỘT VÀI KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG
HỌC SINH GIỎI VĂN

1


A/ PHẦN MỞ ĐẦU.
I/BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI:
Vấn đề xây dựng một nền giáo dục mới phù hợp với giai đoạn cách mạng mới
đã trở thành vấn đề bức thiết được đặt ra cho toàn xã hội nói chung, cho ngành giáo
dục-đào tạo nói riêng.
Môn văn trong nhà trường THPT có một vai trò đặc biệt trong việc hình thành
nhân cách và những phẩm chất tư duy cho học sinh nhằm đáp ứng những yêu cầu của
thời đại trong mục tiêu đào tạo con người. Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn văn
cũng có một vị trí quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành khoa
học xã hội và nhân văn. Do vậy, thời gian qua, việc đổi mới phương pháp dạy và học
văn cũng như công tác bồi dưỡng học sinh giỏi bộ môn văn đã được ngành giáo dụcđào tạo, các trường chuyên, các trường trung học phổ thông hết sức quan tâm.
Bồi dưỡng nhân tài là một trong những nhiệm vụ quan trọng và thiêng liêng mà
đất nước và thời đại giao phó cho ngành giáo dục. Mỗi nhà trường, mỗi người thầy
được nhận và phải nhận lấy nhiệm vụ đó như một vinh quang lại vừa như một thách
thức lớn nhất trong nghề nghiệp của mình.
II/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
“Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý”- (Phạm Văn
Đổng). Người giáo viên khi đã chọn nghề dạy học là đã thể hiện lòng yêu nghề, yêu
người. Mục tiêu quan trong của ngành giáo dục là giáo dục nhân cách, đào tạo nhân tài
cho đất nước. Một trong những niềm vui, niềm tự hào nhất của giáo viên là đào tạo và
bồi dưỡng được những học sinh giỏi các cấp. Để có được những học sinh đạt giải
trong các kì thi tuyển chọn học sinh giỏi thì ngoài năng lực, tố chất của học sinh thì
công lao bồi dưỡng của người thầy là điều không thể phủ nhận được.


thêm hoặc củng cố thêm một số khái niệm lí luận văn học; vận dụng những hiểu biết
về lí luận để lí giải các hiện tượng văn học thường xuyên xuất hiện trong các bài học.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng trong bồi dưỡng học sinh giỏi là bồi
dưỡng phương pháp tư duy, phương pháp học văn, nói cụ thể hơn là phương pháp làm
bài, cách vận dụng kiến thức…Đây là công việc khó khăn, không những đối với người
học mà đối với cả người dạy. Bởi thế, kết quả dạy học sinh cách vận dụng kiến thức,
cách làm bài là những căn cứ khá tin cậy để đánh giá trình độ và tay nghề của thầy
giáo dạy học sinh giỏi.
Để đạt được một số thành công trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn văn
mỗi giáo viên lựa chọn những phương pháp phù hợp và vận dụng linh hoạt theo cách
riêng của mình. 11 năm liền nhận nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi văn của trường
THPT Long Thạnh là 11 năm tôi có học sinh giỏi đạt giải của tỉnh, trong đó có 2 năm
có học sinh giỏi đạt giải quốc gia. Vì vậy, năm nay tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một vài
kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi văn” để trao đổi cùng đồng nghiệp.
III/ PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG CỦA ĐỀ TÀI
Muốn bồi dưỡng học sinh giỏi đạt hiệu quả thì mỗi giáo viên cần nắm
vững toàn bộ chương trình Ngữ văn THPT về : văn học sử, tiếng Việt, làm văn, lí luận
văn học…nhưng điều quan trọng là phải giúp các em từ việc hiểu rộng, hiểu sâu vấn
đề văn học, vấn đề của cuộc sống, biết cách vận dụng kiến thức vào việc lí giải các vấn
đề cụ thể của đề bài. Do sự phong phú về nội dung cần ôn tập, sự vận dụng linh hoạt
về phương pháp, trong bài viết này tôi chỉ trình bày một vài kinh nghiệm đã bồi dưỡng
thành công đối với học sinh giỏi lớp 11, 12.
IV/ MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI

4


Bồi dưỡng học sinh giỏi không phải chỉ bó hẹp trong việc chuẩn bị để có học
sinh đoạt giải trong các kì thi chọn học sinh giỏi mà việc thi học sinh giỏi và các kì thi
này cũng là một căn cứ tin cậy để đánh giá chất lượng dạy và học. Chất lượng, kết quả

kiến thức, có khả năng cảm thụ, tư duy tốt, biết vận dụng các thao tác lập luận, các
phương thức biểu đạt, kiến thức, kĩ năng để lí giải tốt một vấn đề, một hiện tượng văn
học, đời sống. Như vậy, một tiết dạy học sinh giỏi đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn
bị và đầu tư kĩ lưỡng, thậm chí giáo viên phải có vốn kiến thức vừa rộng vừa sâu thì
giảng dạy mới đạt hiệu quả, mới thuyết phục được học sinh. Tiết dạy phải làm cho học
sinh thực sự hứng thú, tin tưởng và có niềm vui đồng sáng tạo.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ.
1.Thuận lợi:
-Là tổ trưởng chuyên môn, là giáo viên đứng lớp trên 30 năm, bản thân đã đúc
rút được nhiều kinh nghiệm giảng dạy để nâng cao hiệu quả giờ lên lớp; 11 năm bồi
dưỡng học sinh giỏi lớp 11, 12 của trường, tôi dành nhiều thời gian, tâm huyết nghiêm
cứu chuyên môn, vừa dạy vừa rút kinh nghiệm để nâng cao chất lượng giờ dạy bồi
dưỡng học sinh giỏi.
-Bản thân luôn chịu khó đọc các tài liệu tham khảo, các tác phẩm văn học, các
vấn đề lí luận văn học, tham khảo, cập nhật đề thi học sinh giỏi tỉnh, học sinh giỏi
quốc gia hàng năm.
-Ban giám hiệu, hội khuyến học trường, một số đồng nghiệp tâm huyết thường
có sự quan tâm, khen thưởng, động viên đúng mức, kịp thời đến công tác này.

6


-Kết quả thi học sinh giỏi hàng năm của trường luôn là động lực thúc đẩy thầy
và trò chúng tôi phải cố gắng nhiều hơn, không được bằng lòng với những gì đã đạt
được.
2. Khó khăn.
- Trường Trung học phổ thông Long Thạnh ở địa bàn vùng nông thôn, có quyết
định thành trường THPT năm 2000, điểm tuyển học sinh vào học tại trường hàng năm
rất thấp (thường tuyển hết), nhiều em học sinh giỏi hết cấp hai là ra tỉnh học trường
chuyên, lớp chọn. Số học sinh giỏi văn hàng năm của trường không nhiều. Một số em

văn. Người nghệ sĩ khi viết tác phẩm phải dồn hết tâm huyết của mình vào việc sáng
tạo. Họ quan sát thế giới hiện thực, nghiền ngẫm trước những vấn đề đời sống, lựa
chọn đề tài và phương pháp sáng tác nhằm qua tác phẩm của mình gửi đến người đọc
những thông tin thẩm mĩ và có giá trị để từ đó giáo dục, cảm hóa, bồi dưỡng năng lực
nhận thức, năng lực thẩm mĩ của đông đảo bạn đọc. Vì thế, khi học văn học sinh phải
có khả năng tìm ra cái hay, cái đẹp trong từng tác phẩm, hiểu rõ tình cảm của nhà văn
gửi gắm vào trong tác phẩm từ đó biết phát huy cái hay, cái đẹp ấy một cách linh hoạt
sáng tạo trong quá trình học tập và lĩnh hội tác phẩm. Sau đó, học sinh phải có khả
năng tự “giãi bày” theo cách riêng của mình để qua đó biểu lộ được thế giới tâm hồn,
tình cảm, trí tuệ phong phú đa dạng của chính mình.
2. Lập kế hoạch bồi dưỡng.
-Về thời lượng: Đội văn được thành lập và bồi dưỡng từ học kì II lớp 11 đến
giữa học kì I lớp 12. Mỗi học kì học sinh được bồi dưỡng 60 tiết. Tổng cộng khoảng
120 tiết. Giáo viên dạy bồi dưỡng lập kể hoạch, cụ thể nội dung ôn luyện từng học kì.

8


-Về nội dung: căn cứ vào hường dẫn của Sở giáo dục và đào tạo.
3. Biện pháp thực hiện.
a. Tiến hành bồi dưỡng học sinh giỏi từ những tuần cuối học kì 2 lớp 10.
Đồng thời cho học sinh học trước trước chương trình lớp 11, tạo điều kiện cho những
học sinh 11 tham dự thi học sinh giỏi cùng học sinh 12 và để lớp 11 sẽ có thời gian
học trước chương trình 12.
b. Dạy nền:
* Giáo viên cung cấp tài liệu hay, bổ ích cho học sinh đọc thêm bằng cách phô
tô rồi phát cho từng em; cho các em mượn tài liệu chuyền nhau đọc hay cung cấp tên
sách để học sinh tìm đọc.
* Bám sát chương trình, dạy thật kĩ, thật sâu, thật chu đáo từng bài trong
chương trình quy định để các em có một mặt bằng kiến thức chắc chắn, tạo cơ sở cho

e. Giáo viên ra đề cho học sinh thực hành làm bài theo thời gian ấn định.
4. Những việc làm cụ thể.
a. Giáo viên cung cấp tài liệu cho học sinh đọc tham khảo về các tác gia, tác
giả, các tác phẩm của họ được dạy và học trong nhà trường như: Nguyễn Trãi, Nguyễn
Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Khuyến, Tú Xương,…Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc
Tử, Tản Đà, Nguyễn Bính,…Nguyễn Tuân, Thạch Lam,…Nam cao, Vũ Trọng
Phụng,…Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Chế Lan Viên, Quang Dũng, Nguyễn Đình Thi,
Nguyễn Khoa Điềm, Xuân Quỳnh,…Tô Hoài, Kim Lân, Nguyễn Khải, Nguyễn Minh
Châu,…Học sinh tìm hiểu về các tác giả, hoàn cảnh ra đời của các tác phẩm làm cơ sở
cho việc lĩnh hội giá trị các tác phẩm. Trong việc tích lũy kiến thức, kĩ năng đọc có vai

10