Ngày soạn: 16/9/06
Ngày dạy: 18/9/06
Tiết 11
Văn bản văn học
A.Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
1.Nắm được nghóa rọng và nghóa hẹp của khái niệm văn bản văn học.
2. Nắm chắc đặc điểm của văn bản văn học về ngôn từ, hình tượng để hiểu được ý
nghóa của văn bản, cá tính sáng tạo của nhà văn
3. Tù đó vận dụng vào đọc- hiểu văn bản văn học
B.Phương tiện thực hiện- cách thức tiến hành
-sgk, sgv
-thiết kế bài học
GV tổ chức giờ dạy học theo cách nêu vấn đề kết hợp với các hình thức trao đổi
thảo luận, trả lời câu hỏi
C. Tiến trình dạy học
I. Ổ n đònh
II. Kiểm tra bài cũ:
III. Bài mới:Trong chương trình ngữ văn của THCS chúng ta đã được học những văn
bản từ " Chiếu dời đô", " Hòch tướng só" "Dế mèn phiêu lưu kí"," Lão Hạc.
Văn bản nào được coi là văn bản văn học? Văn bản văn học có những đặc điểm gì?
Để thấy được điều đó chúng ta cùng tìm hiểu văn bản văn học
IV. Tìm hiểu bài:
Hoạt động gv-hs Nội dung cần đạt
- Thế nào là VBVH được hiểu
theo nghóa rộng? Cho vd?
Chiếu dời đô, Hòch tướng só,,
cáo bình ngô, Viếng lăng Bác,
Dế mèn phiêu lưu kí.
- Thế nào là VBVH theo nghóa
hẹp? Cho vd?

- Từ đó có thể rút ra kết luận
gì?
Đặc điểm thứ 2 của hình tượng
vh là gì?
Hãy lấy vd, phân tích để làm
rõ đặc điểm của hình tượng
trong VBVH?
Bt2.Phân tích tính nghệ thuật
II.Đặc điểm của VBVH
1. Đặc điểm về ngôn từ
a. Tính nghệ thuật và tính thẩm mó.
Vd:Bây giờ mận mới hỏi đào...
Vậy tính và thẩm mó của ngôn ngữ trong VBVH
là cách sắp xếp có vần điệu lời diễn tả có hình
ảnh sinh động , có những biện pháp tu từ. Tính
thẩm mó có được là do sự liên tưởng thoát khỏi tính
thực dụng trực tiếp để tạo ra vẻ đẹp hấp dẫn, ý
nhò, gợi cảm: lối vào vườn hồng không phải đường
đi thất mà là lời tỏ tình
b. Tính hình tượng của ngôn từ.
-Tính hình tượng của ngôn từ trong VBVH là do
trí tưởng tượng của người viết tạo ra.
- Tính hình tượng trong VBVH có đặc điểm là làm
cho VB thoát li khỏi các sự thật cụ thể để nói tới
sự thật có tính khái quát
c. Tính biểu tượng đa nghóa
Cũng gọi là mẹ, song " mẹ ơi, con đi đây"là ngôn
ngữ hàng ngày thiên về tính thực dụng. Trong khi
đó mẹ trong đoạn thơ của TH không phải là bà mẹ
cụ thể nào mà là biểu tượng chung cho bà mẹ VN

tạo ra hình tượng mà còn tạo ra nhòp điệu. Những
tiếng " thanh thanh" gợi ra màu sắc thanh đạm
"nao nao"nước chảy nhẹ êm."Nho nhỏ" gợi ra vẻ
thanh tú của chiếc cầu. Tất cả là tính nghệ thuật
của ngôn ngữ. Tâm trạng của con người trong cảnh
chiều muộn cũng bân g khuâng lưu luyến, chưa
muốn về. Đó là tính thẩm mó đã tạo ra từ ngôn ngữ
thơ ca.
- Đoạn văn tả cảnh ngày hè oi ả, nắng chang
chang " Trời xanh lồng lộng, có những tảng mây
sáng chói lừ dừ.. Đường vắng hẳn người qua lại.
Họ dạt vào các khoảng bóng cây tránh nắng. Một
vài tiếng động khẽ gợn lên oi ả. Tác giả tạo nên
bức tranh tương phản " Ô ng hai đi nghênh ngang
giứa đường vắng... chúng nó", ông quên cả nắng,
nói chuyện với cả những người không quen biết.
Tạo ra bức tranh tương phản này là nghệ thuật
miêu tả, nghệ thuật ngôn từ. Ngươiø nông dân hiện
ra với những phẩm chất yêu làng xóm quê hương,
đất nước, căm thù giặc như thế thật thú vò. Đó là
tính thẩm mó.
. Dặn dò- chuẩn bò:
- Học bài, làm bài tạp 3/48
- chuẩn bi kiểm tra 1 tiết
- soạn bài Uylixơ trở về