Tình huống 3: Lợi thế cạnh tranh của thép Hoà Phát
Trong bối cảnh hiện nay, hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế tất yếu đối với hầu hết
các quốc gia trên toàn cầu. Đây là điều kiện cần thiết để các quốc gia đạt được mục
tiêu phát triển bền vững. Từ đó, Đảng và nhà nước ta đã nhận thức quan trọng của hội
nhập kinh tế thế giới, dần dần chuyển đổi nền kinh tế nước ta theo hướng công nghiệp
hóa, hiện đại hóa. Theo đó, thúc đẩy sự phát triển của khoa học- kĩ thuật làm mọi
ngành kinh tế , mọi doanh nghiệp ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn.
Ngay từ rất lâu, Đảng và nhà nước ta đã chú trọng phát triển công nghiệp nặng và
Thép chính là một trong những sản phẩm chủ đạo của ngành. Thép là một loại vật liệu
phục vụ trong nhiều nghành và chủ yếu cho các ngành công nghiệp và xây dựng. Thép
được coi là sản phẩm chiến lược cho sự đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng để nhà nước ta
thực hiện kế hoạch công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Bởi tính đặc thù của nó
mà thép là nguyện liệu không thể thiếu và không thể thay thế được. Vì vậy, mà lĩnh
vực sản xuất và kinh doanh Thép đã được nhà nước ta quan tâm và đầu tư từ rất sớm,
đã có rất nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư sản xuất kinh doanh trong
lĩnh vực này khiến cho tình hình cạnh tranh trong nước ngày càng gay gắt . Hơn nữa,
các doanh nghiệp trong nước hầu hết là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở vật chất
kĩ thuật còn nhiều hạn chế, nên năng lực sản xuất còn yếu kém, sức cạnh tranh chưa
cao. Vì vậy mà nâng cao lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm Thép trong điều kiện hội
nhập kinh tế toàn cầu là yêu cầu cấp thiết và quan trọng cho sự phát triển của ngành
thép nói riêng và cho nền kinh tế quốc gia nói chung.
Hiện nay nước ta có rất nhiều doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này và Hòa Phát là
1 trong những doạnh nhiệp tiêu biểu nhất trong sản xuất và kinh doanh các loại thép
xây dựng và dân dụng với nguồn vốn hàng nghìn tỉ đồng, cùng với những dây chuyền
sản xuất, lò nung với công xuất hàng triệu tấn/năm. Sản phẩm Thép Hòa Phát đang và
đang có vị thế trên thị trường ở khắp các tỉnh thành của Việt Nam.
I.
Cơ sở lý thuyết
1. Nguồn lực và năng lực
a. Nguồn lực



tra giám sát, hệ thống tổ chức bộ máy.
-

Nguồn lực vô hình thì bao gồm những yếu tố từ quyền sở hữu trí tuệ, mạng

lưới kinh doanh, kỹ năng tổ chức kinh doanh, danh tiếng và mối quan hệ cộng đồng.
Nguồn lực hữu hình không phải là tất cả tài sản của doanh nghiệp chính vì thế năng
lực cạnh tranh của một tổ chức thường không phản ánh qua tài chính của nó. Các nhà
quản trị chiến lược thường ưa chuộng việc lựa chon các nguồn lực vô hình làm năng
lực cốt lõi của doanh nghiệp mình hơn. Bởi lẽ, sẽ rất khó cho đối thủ cạnh tranh của
mình nhìn ra, hiểu, bắt chước hay thay thế. Trên thực tế nguồn lực nào càng khó quan
sát thì nó càng trở thành điểm tựa cho lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
⇒ Nguồn lực hữu hình và nguồn lực vô hình đã trở thành yếu tố then chốt cho sự phát
triển của lợi thế cạnh tranh.
b. Năng lực


Năng lực là khả năng liên kết các nguồn lực để cùng phục vụ cho một mục đích
chung. Năng lực biểu thị sự liên kết giữa những nguồn lực hữu hình và vô hình có
riêng của mỗi tổ chức. Năng lực thể hiện khả năng sử dụng các nguồn lực, đã được
liên kết có mục đích tại các lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt được kết
quả mong muốn. Qua thời gian, dưới sự tác động qua lại rất phức tạp của các nguồn
lực hữu hình và vô hình sẽ làm xuất hiện các năng lực tổ chức – có ý nghĩa như là chất
keo dính của tổ chức kinh doanh. Năng lực của tổ chức dựa vào sự phát triển, thu
thập, trao đổi thông tin và kiến thức của toàn bộ nguồn nhân lực để hình thành nền
tảng tri thức của doanh nghiệp.Và những nền tảng tri thức này sẽ trở thành yếu tố
quan trọng tạo nên lợi thế cho các công ty trong môi trường cạnh tranh khôc liệt hiện
nay.
Nền tảng quan trọng nhất tạo nên năng lực:

- Năng lực quản trị tốt tạo ra các sản phẩm ngày càng tốt, rẻ và ổn định hơn.
- Thông tin về sản phẩm của DN tới khách hàng có phạm vi và mật độ hơn đối thủ.
- Thương hiệu của DN tốt hơn so với đối thủ.
- Sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm hơn đối thủ để có những bước đột phá.
Ngoài ra DN còn thực hiện các hình thức phi chính thức khác để cạnh tranh:
- Sử dụng nguồn tài chính mạnh hơn đối thủ kết hợp với sẵn sàng chấp nhận mạo
hiểm.
- Liên kết với đối thủ trong một liên minh để bóp chết một đối thủ khác hoặc để cùng
nhau thao túng giá, phân chia thị trường.
- Mua lại hay sát nhập với đối thủ
- Lũng đoạn chính sách: vận động hành lang để ra các quy định pháp luật có lợi cho
DN của mình.
- Lợi dụng kẽ hở của luật pháp để giảm chi phí như trốn thuế.
- Tung tin thất thiệt về đối thủ.
- Làm giả sản phẩm của đối thủ để hạ uy tín đối thủ
- Ắn cắp thông tin của đối thủ
- Dùng công cụ của nhà nước hoặc thậm chí là luật rừng để loại bỏ đối thủ


Ngoài việc phụ thuộc vào năng lực DN thì mỗi ngành cũng có những đặc điểm phù
hợp với một số lợi thế nhất định.
Lợi thế cạnh tranh là yếu tố quan trọng để xây dựng chiến lược cạnh tranh:

Đặc điểm ngành

Đặc điểm doanh nghiệp

Lợi thế cạnh tranh

Chiến lược cạnh tranh

cấu trúc theo mô hình Tập đoàn, trong đó Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát giữ vai
trò là Công ty mẹ cùng các Công ty thành viên và Công ty liên kết. Ngày 15/11/2007,
Hòa Phát chính thức niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam với mã
chứng khoán HPG. Tính đến tháng 3/2016, Tập đoàn Hòa Phát có 18 Công ty thành
viên.
Tập đoàn Hòa Phát hoạt động chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực: Sắt thép xây dựng;
Các ngành nghề điện lạnh, nội thất, máy móc thiết bị; Bất động sản, gồm Bất động sản
Khu công nghiệp, Bất động sản nhà ở; Lĩnh vực nông nghiệp gồm sản xuất thức ăn
chăn nuôi và chăn nuôi. Đến thời điểm hiện tại, sản xuất sắt thép xây dựng là lĩnh vực
sản xuất cốt lõi chiếm tỷ trọng gần 80% doanh thu và lợi nhuận toàn Tập đoàn.
Trong nhiều năm liền, Hòa Phát được công nhận trong Top các doanh nghiệp lớn nhất
và hiệu quả nhất Việt Nam. Năm 2015, Hòa Phát thuộc Top 5 Công ty tư nhân lớn


nhất Việt Nam, Top 50 Công ty niêm yết tốt nhất, Top 50 Công ty hiệu quả nhất Việt
Nam, Top 40 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam,….
Tầm nhìn :
Trở thành Tập đoàn sản xuất công nghiệp hàng đầu Việt Nam hoạt động đa ngành với
thế mạnh là sản xuất thép, các ngành công nghiệp truyền thống và bất động sản.
Sứ mệnh:
Hòa cùng sự phát triển của xã hội, sản phẩm luôn hướng tới lợi ích khách hàng
Hợp tác bền vững, đối tác tin cậy, mang lại giá trị lâu dài cho các cổ đông
Phát huy tài năng, trí tuệ và đem đến cuộc sống tốt đẹp cho các thành viên công ty
Triển vọng mở rộng đầu tư để góp phần to lớn vào sự hưng thịnh của Việt Nam
III.

Vận dụng giải quyết tình huống

Câu 1: Lợi thế cạnh tranh của thép Hòa Phát là gì? Bạn đánh giá như thế nào về
lợi thế cạnh tranh đó trong bối cảnh thị trường Việt Nam hiện nay?

sử dụng ít điện năng hơn giúp vị thế cạnh tranh của Hòa Phát được củng cố hơn nữa,
khi mà lợi thế giá điện rẻ hơn so với khu vực của Việt Nam có thể bị biến mất trong
tương lai.
-

Vốn và nợ vay: của hòa Phát chỉ bằng 0.8 lần vốn chủ sở hữu. Trong khi phần

lớn các doanh nghiệp trong ngành phải đi vay và tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu trung
bình của các công ty thép trên sàn hiện nay khoảng 2.7 lần. Đây lại là 1 lợi thế lớn cho
Hòa Phát trong việc duy trì lợi nhuận.
-

Năng lực: Khả năng doanh nghiệp sử dụng nguồn lực hiệu quả và hợp lý, hệ

thống phân phối cùng chính sách chiết khấu, kế hoạch chi tiêu vốn hợp lý. Từ đó, tập
đoàn thép Hòa Phát biến khủng hoảng thành cơ hội để tạo lập vị thế trong thị trường,
dòng tiền tự do của Hòa Phát luôn duy trì ở mức cao, đảm bảo cho công ty có thể
giảm thêm nợ gốc và lãi
Thép Hòa Phát có đầy đủ những lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ: Hòa Phát có đầy
đủ những lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ: Hòa Phát có đầy đủ lợi thế cạnh tranh
tiềm năng trước đối thủ khi sở hữu quy mô sản xuất và thị phần lớn, tích hợp dọc đầy
đủ, công nghệ hiện đại và sự haauk thuẫn lớn về tiềm lực tài chính, có thể chuyển hóa
những lợi thế cạnh tranh này thành kết quả tỷ suất lợi nhuận cao.

b. Đánh giá về những lợi thế trong bối cảnh hiện nay

Trong khi năng lực sản xuất thép của các doanh nghiệp tại việt nam đã cao gấp
khoảng 2 lần nhu cầu sử dụng thép trong nước thì tập đoàn Hòa Phát vẫn tiếp tục đầu
tư mở rộng sản xuất mặt hàng này do những lợi thế cạnh tranh của mình đã sẵn có và


ty thương mại Nhật Bản.


Nhờ thực hiện các giải pháp đồng bộ , sản lượng thép hòa phát được tiêu thụ tăng dần
qua các năm , thị phần theo đó cũng lớn dần. đây là điều hoàn toàn trái ngược với bức
tranh chung của ngành thép , bởi theo hiệp hội thép Việt Nam , sản lượng bán ra của
phần lớn các doanh nghiệp thuộc hiệp hội trong mấy tháng qua đều giảm so với tháng
trước dẫn đến mức tiêu thụ toàn ngành giảm.
Trong bối cảnh ảnh hưởng suy giảm kinh tế , nhiều doanh nghiệp thép dừng sản xuất
hoặc hoạt động cầm chừng. tập đoàn Hòa Phát vừa tăng được lượng bán ra , vừa mở
rộng đầu tư.
Với lợi thế cạnh tranh vốn có , Hòa Phát không có hàng tồn kho mặc dù nguồn cung
tăng trưởng mạnh mẽ nhờ khu liên hợp gang thép (KLH) , thép hòa phát sản xuất ra
tới đâu hết tới đó. Đây là những tín hiệu vui đầu tiên trong lộ trình phấn đấu trở thành
nhà sản xuất thép hàng đầu Việt Nam.
Khu liên hợp gang thép Hòa Phát được coi là vũ khí đặc biệt của công ty tạo ra những
lợi thế cạnh tranh hiệu quả cho thép Hòa Phát trong thời điểm giá điện tăng mạnh và
thị trường ngoại tệ biến động . khu liên hợp có quy trình sản xuất kép kín , thép Hòa
phát ra đời từ nguyên liệu tinh quặng được hòa phát khai thác và thu mua trong nước
thay vì sử dụng phế liệu nhập khẩu từ nước ngoài theo công nghệ cũ đang được các
doanh nghiệp thép khai thác tại Việt Nam áp dụng.
Một ưu thế khác từ công nghệ lò cao của khu liên hợp đó là luyện bằng than coke siêu
sạch từ nhà máy than coke Hòa Phát, công nghệ này giúp tiết kiệm điện tối ưu và an
toàn cho môi trường so với lò điện. công nghệ tiên tiến đã giúp hòa phát phát triển bền
vững trong bối cảnh thị trường thép ngày càng khốc liệt , như phân tích của VSA giá
điện sẽ loại bỏ các doanh nghiệp sử dụng công nghệ lạc hậu.
Câu 2: Cập nhật thêm thông tin về thép Hòa Phát và xây dựng mô thức IFAS để
đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường bên trong đến chiến lược kinh
doanh của công ty?
I.1.

đa số doanh nghiệp ngành thép Việt Nam sử dụng, lò điện (EAF). Ước tính,
điện năng tiêu thụ trên mỗi tấn thép sản xuất từ công nghệ BOF thấp hơn từ
10-15% so với công nghệ EAF. Ngoài ra, Hòa Phát có khả năng tự chủ được
khoảng 40% nhu cầu điện năng cho Khu liên hợp gang thép nên cũng ít bị ảnh
hưởng bởi việc tăng giá điện so với các công ty khác trong ngành. Do đó, mặc
dù chi phí điện chỉ chiếm chưa đến 5% giá thành sản xuất thép nhưng cũng
góp phần cũng cố hơn nữa lợi thế về giá thành của Hòa Phát so với các công ty
khác trong ngành. Quy mô sản xuất đồng bộ, khép kín giúp Hòa Phát kiểm
soát rất tốt giá thành. Đây chính là lợi thế lớn đảm bảo sức mạnh đột phá và
bền vững của thép Hòa Phát trên thị trường. Lợi thế ấy không chỉ là một phần
dây chuyền sản xuất mà nằm ở toàn bộ khu liên hợp được đầu tư hiện đại và
đồng bộ . Nó dẫn đến kết quả giảm chi phí nhiên liệu cũng như chí phí vận
hành.


-

Hòa Phát cũng chủ động được nguồn nguyên liệu chiếm đến 30% giá thành
thép, đó là than coke - sản phẩm của Nhà máy năng lượng Hòa Phát cũng năm
trong khuôn viên KLH. Hơn nữa, gần đây giá than mỡ trên thế giới (một
nguyên liệu chính để sản xuất than coke) giảm mạnh lại tạo thành cạnh tranh
lớn cho thép Hòa Phát.

-

Những nhân tố này cấu thành giúp thép Hòa Phát có giá thành thấp hơn so
với ngành thép khu vực và Đông Nam Á (ASEAN). Chính vì thế, Hòa Phát tự
tin rằng quy trình sản xuất khép kín từ thượng nguồn sẽ giúp thép Hòa Phát
cạnh tranh sòng phẳng với thép Trung Quốc nhập khẩu cũng như một số nước
ASEAN.

Độ
quan
trọng

Xếp
loại

Chú thích

4

Tổng
điểm
quan
trọng
0,4

Nguồn nguyên
liệu đầu vào
giá rẻ

0,1

Sản phẩm chất
lượng cao có
áp dụng lò
công nghệ mới

0,2


0,05

3

0,15

Đối thủ cạnh
tranh

0,1

4

0,4

Giảm chi phí, nâng
cao lợi nhuận

tiết
thế
tạo
với

Tạo vị thế trên thị
trường, doanh thu
lớn
Đáp ứng đầy đủ
nhu cầu khách hàng
Hệ thống phân phối
với chiết khấu hợp

tranh
trong
ngành
Các sản phẩm
thay thế

0,15

2

0,3

0,1

3

0,3

0,05

1

0,05

Tổng

1,0

hưởng đến hình ảnh
của công ty

- Lợi thế chủ động về nguyên liệu đầu vào của Hòa Phát. Với việc mua được nguồn
quặng giá rẻ cùng với việc chủ động trong nguồn nguyên liệu vô cùng qua trọng trong
luyện thép là than cốc cùng nhà máy mới theo công nghệ lò cao hiện đại đã giúp giá
thành sản xuất ra sản phẩm của Hò Phát thấp hơn đối thủ ít nhất 5%. Việc tiên phong
ứng dụng công nghệ lò cao sử dụng ít điện năng hơn đã giúp vị thế cạnh tranh của
Hòa Phát được củng cố, chi phí choản xuất giảm đáng kể.


- Mặt khác, chi phí thấp do việc vay vốn để đầu tư, nợ vay của Hòa Phát chỉ bằng 0.8
lần vốn chủ sở hữu, trong khi ở các công ty khác là 2.7 lần, đã tạo điều kiện thuận lợi
hơn cho Hòa Phát trong quay vòng vốn đầu tư, đầu tư cơ sở vật chất, ổn định sán
xuất, mở rộng thị trường.
- Về chu trình sản xuất khép kín từ khâu tuyển quặng, luyện gang, sản xuất phôi,
luyện thép và chế biến thành phẩm. Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp thép
có quy mô lớn nhất cả nước. Việc kết hợp lò cao với nguồn năng lượng đầu vào giá
rẻ, chi phí sản xuất phôi thép của Hòa Phát thấp hơn khoảng 10% so với các công ty
nội địa khác sử dụng công nghệ lò điện. Đây cũng là một lợi thế lớn để thép Hòa Phát
chiếm lĩnh thị trường.
2. Chất lượng

- Việc chủ động cho nguyên liệu đầu vào, ứng dụng công nghệ lò cao hiện đại đã
giúp doanh nghiệp kiểm soát được chất lượng ngay từ đầu để sản xuất được sản phẩm
đúng như thiết kế và nhu cầu của người tiêu dùng.
- Sản phẩm của thép Hòa Phát được sản xuất bằng công nghệ dây truyền hiện đại,
được chuyển giao từ các tập đoàn sản xuất thép hàng đầu trên toàn thế giới. Thép Hòa
Phát được các nhà thầu xây dựng lớn đánh giá cao về mác thép, độ bền cơ tính, thẩm
mỹ của sản phẩm. Tất cả các nhà máy của Hòa Phát đều áp dụng hệ thống quản lý
chất lượng tiêu chuẩn ISO 9001 : 2000 (BVQI), sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn
trong nước và xuất khẩu như JS 3112-1987, ASTM A615, TCVN 1651-2008. Đặc
biệt Hòa Phát là đơn vị duy nhất ở Việt Nam sản xuất được thanh thép cỡ lớn D55,

đồng bộ theo chiều dọc, với nền tảng là khu liên hiệp gang thép đươc mở rộng liên
tục trong 7 năm qua. Cuối năm 2013, tập đoàn đã đưa vào hoạt động giai đoạn 2 của
dự án này tại Kinh Môn, Hải Dương, nâng tổng công suất lên tới 1.15 triệu tấn một
năm. Hòa Phát đã đáp ứng cao nhu cầu của thị trường.
Với việc vay vốn thấp, kinh doanh lien tục có lãi (năm 2014 tập đoàn lãi sau thuế
2000 tỷ đồng trong khi quý I/2014 lợi nhuận gộp cũng đã gấp đôi so với cùng kì năm
trước) thép Hòa Phát sẽ có cơ hội phủ kín các khu vực thị trường, xây dựng các chính
sách giá cả hợp lí, linh hoạt với từng thị trường, từng dự án cụ thể.


Kết Luận
Phần lớn doanh nghiệp ngành thép vẫn đang phải đối mặt với khó khăn khi mà cạnh
tranh ngày một cao; nhiều doanh nghiệp thua lỗ vì lãi vay quá lớn. Tuy nhiên, với Hòa
Phát (HPG) thì khó khăn của ngành dường như lại là cơ hội để phát triển.
Tiền thân là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh máy móc, vật liệu xây
dựng từ năm 1992, công ty Hòa Phát đã có những bước tiến vượt bậc, trở thành doanh
nghiệp đa ngành đa nghề, hiện nay chủ yếu là thép, bất động sản và nội thất. Đặc biệt
thép trở thành trọng tâm kinh doanh, chiếm đến 80% lợi nhuận cũng như doanh thu
của Tập đoàn này.
Trong ngành vật liệu xây dựng, Hòa Phát đang nắm giữ thế thượng phong, điểm nhấn
chính là khu liên hiệp gang liên tục được đầu tư và mở rộng quy mô sản xuất trong 7
năm trở lại đây
Phải nói rằng ngành thép như sản xuất thép ống đen, thép mạ kẽm… không phải là sân
chơi dễ nhằn cho các doanh nghiệp nhỏ, cần chiến lược đầu tư dài hạn, nhiều lợi thế
cạnh tranh vững vàng.
Sự phát triển của Hòa Phát, đặc biệt trong thời điểm không mấy khả quan của thị
trường xây dựng cũng như bất động sản, khiến không ít công ty sản xuất thép khác
khỏi ngưỡng mộ.
Tập đoàn Hòa Phát là một trong những tấm gương sáng để nhiều công ty, doanh
nghiệp nhỏ khác tại Việt Nam học tập và áp dụng.