BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

NGUYỄN THỊ LOAN

GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Sơn La, năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

NGUYỄN THỊ LOAN

GIÁO DỤC MÔI TRƢỜNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

Chuyên ngành: Phƣơng pháp dạy học Tự nhiên - Xã hội

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngƣời hƣớng dẫn: ThS. Lê Văn Đăng

Sơn La, năm 2015




MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................... 1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ................................................................................ 2
3. Mục đích nghiên cứu ......................................................................................... 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................ 4
5. Giả thiết khoa học ............................................................................................. 4
6. Phạm vi, đối tƣợng, khách thể nghiên cứu của đề tài ....................................... 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài .................................................................. 4
8. Đóng góp của đề tài ........................................................................................... 5
9. Cấu trúc của đề tài ............................................................................................. 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC
HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ GDMT QUA MÔN TNXH ........................... 6
1.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN ........................................................................................... 6
1.1.1. Một số vấn đề về GDMT ............................................................................ 6
1.1.1.1 Các khái niệm cơ bản ................................................................................ 6
1.1.1.2. Giáo dục môi trƣờng trong trƣờng tiểu học ............................................. 8
1.1.2. Hoạt động ngoại khoá ở trƣờng tiểu học................................................... 11
1.1.2.1 Khái niệm ................................................................................................ 11
1.1.2.2 Vai trò của các hoạt động ngoại khoá trong nhà trƣờng tiểu học ........... 12
1.1.2.3. Đặc điểm của hoạt động ngoại khoá GDMT ......................................... 12
1.1.3. Mục tiêu của môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3. ........................................... 13
1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN .................................................................................... 14
1.2.1. Nhận thức và hành vi của học sinh tiểu học về môi trƣờng và bảo vệ môi
trƣờng .................................................................................................................. 14
1.2.2. Thực trạng tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT môn TNXH trong
nhà trƣờng tiểu học.............................................................................................. 17
Tiểu kết chƣơng 1................................................................................................ 22
CHƢƠNG 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ GDMT CHO

2. Một số kiến nghị .............................................................................................. 51
2.1. Đối với công tác quản lí chỉ đạo chuyên môn .............................................. 51
2.2. Đối với giáo viên tiểu học ............................................................................ 52
TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Vấn đề môi trƣờng trong mấy thập kỉ gần đây đã nổi lên nhƣ một trong
những mối quan tâm hàng đầu của nhân loại. Cùng với sự phát triển kinh tế ồ
ạt, dƣới tác động của khoa học - kĩ thuật và sự gia tăng dân số quá nhanh, con
ngƣời đã khai thác quá mức các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tàn phá môi
trƣờng, gây nên những tác động nặng nề đến môi trƣờng trên nhiều phƣơng
diện. Có thể nói, môi trƣờng ngày nay đang thực sự lâm vào khủng hoảng với
quy mô toàn cầu và trở thành nguy cơ trực tiếp ảnh hƣởng tới cuộc sống hiện
tại và sự tồn vong của xã hội loài ngƣời trong tƣơng lai.
Ở Việt nam, vấn đề môi trƣờng cũng đang đứng trƣớc những thách thức
nghiêm trọng đòi hỏi cần phải có sự hợp tác rộng rãi trên nhiều phƣơng diện
của tất cả các tổ chức, cá nhân và của cả cộng đồng để bảo vệ môi trƣờng cái nôi sinh thành của nhân loại.
Từ hàng chục năm nay, ngƣời ta bằng cách này hay cách khác, bằng con
đƣờng này hay con đƣờng khác, đã cố gắng bảo vệ môi trƣờng, song kết quả còn
nhiều hạn chế. Có lẽ, chính thực trạng môi trƣờng hiện nay buộc chúng ta phải có
nhiều cách làm mới, nghĩa là chúng ta không thể chỉ dừng lại ở mức độ bảo vệ môi
trƣờng về mặt kĩ thuật mà phải đặt ra vấn đề đạo lí, ý thức trách nhiệm và tình cảm
vì môi trƣờng, bởi vì ý thức và tình cảm vì môi trƣờng sẽ giúp con ngƣời tự giác,
tích cực bảo vệ môi trƣờng bằng mọi cách, coi đó là đạo lí, là lƣơng tâm của mình.
Để đạt đƣợc điều này, chúng ta phải thực hiện hàng loạt các biện pháp phức tạp,
trong đó, GDMT đƣợc coi là biện pháp có hiệu quả nhất.
GDMT có thể đƣợc tiến hành thông qua nhiều cấp học khác nhau, song
GDMT ở trƣờng tiểu học chiếm vị trí đặc biệt bởi vì trƣờng tiểu học là nơi đào

Đứng trƣớc nguy cơ môi trƣờng đang biến đổi ngày càng xấu đi trên
phạm vi toàn cầu, thế giới nói chung và mỗi quốc gia nói riêng ngày càng quan
tâm hơn đến vấn đề GDMT.
Ở Việt Nam, vấn đề GDMT mới đƣợc bắt đầu từ cuộc cải cách giáo dục lần
thứ 3 với một số nội dung của sách giáo khoa đƣợc cải tiến. Đặc biệt vào năm
1986, tác giả Nguyễn Dƣợc đã đề cập đến việc GDMT trong nhà trƣờng phổ
thông, trong đó khẳng định tầm quan trọng của GDMT ở Việt Nam. Từ đó trở
đi, công tác GDMT trong nhà trƣờng phổ thông mới thực sự đƣợc chú trọng và
GDMT mới đƣợc lồng ghép vào môn TNXH trong nhà trƣờng tiểu học.
2


Đối với bậc Tiểu học, có nhiều công trình nghiên cứu đáng chú ý nghiên
cứu về mục tiêu, nội dung và các phƣơng pháp nhằm nâng cao chất lƣợng
GDMT cho học sinh tiểu học, nhƣ: “Vị trí và bước đầu định hướng nội dung,
biện pháp GDMT ở bậc tiểu học ở Việt Nam” của tác giả Phạm Đình Thái; “Một
số biện pháp nâng cao chất lượng GDMT cho học sinh tiểu học” của tác giả
Nguyễn Thị Vân Hƣơng.
Riêng với nội dung: GDMT qua các hoạt động ngoại khoá môn TNXH ở
trƣờng tiểu học, nghiên cứu về nội dung và cách thức tổ chức các hoạt động ngoại
khoá GDMT qua môn TNXH, qua tìm hiểu tôi nhận thấy vấn đề này chƣa nhận
đƣợc nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về hoạt
động ngoại khoá GDMT qua môn TNXH vẫn còn khiêm tốn, chủ yếu đi sâu
nghiên cứu cơ sở lí luận và xây dựng các mẫu thiết kế hoạt động ở mức độ chung
chung, các giải pháp mang tính định hƣớng chung, còn thiếu những gợi ý cụ thể
cho giáo viên. Cũng đã có một số công trình nghiên cứu về vấn đề GDMT qua môn
TNXH nhƣng chủ yếu đi sâu phân tích, xây dựng kế hoạch dạy học cho một bài
học cụ thể trong các giờ học nội khoá nhƣ: “Các mẫu hoạt động GDMT dùng cho
trường tiểu học” (Dự án VIE/95/ 041, GDMT trong nhà trƣờng phổ thông Việt
Nam); “Thiết kế mẫu mô - đun giáo dục môi trường ở trường phổ thông”, (Chƣơng

ngoại khoá môn TNXH cho học sinh lớp 3
6.2. Khách thể nghiên cứu
Học sinh, giáo viên trƣờng tiểu học Phong Vân – huyện Lục Ngạn – tỉnh
Bắc Giang.
6.3. Đối tượng nghiên cứu
GDMT qua hình thức tổ chức các hoạt động ngoại khoá môn TNXH lớp 3
7. Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài
Để hoàn thành các nhiệm vụ trên của đề tài, tôi đã sử dụng kết hợp các
phƣơng pháp sau:
7.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
Nghiên cứu các tài liệu về môi trƣờng, giáo dục môi trƣờng, các tài liệu về
tâm lí học… và các tài liệu bàn về vấn đề tổ chức các hoạt động ngoại khoá.
Việc nghiên cứu cơ sở lí luận này giúp tôi có căn cứ để xác định đƣợc các khả
năng, tiêu chí lựa chọn các hình thức tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT
qua môn TNXH lớp 3.

4


7.2. Phương pháp điều tra, khảo sát
Tiến hành dự giờ, lập các phiếu điều tra thực trạng nhận thức và hành vi
của giáo viên và học sinh về vấn đề môi trƣờng và bảo vệ môi trƣờng, tìm hiểu
thực trạng vấn đề tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT trong nhà trƣờng
tiểu học nhằm tìm ra những khó khăn, hạn chế của giáo viên khi tiến hành các
hoạt động ngoại khoá GDMT. Đây chính là cơ sở thực tiễn cho việc thiết kế các
hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá GDMT phù hợp với trình độ, năng lực
của giáo viên cũng nhƣ của học sinh.
7.3. Phương pháp thống kê toán học
Đƣợc dùng để phân tích và xử lí các kết quả thu đƣợc qua điều tra và
thực nghiệm.

Môi trƣờng là một khái niệm rộng, chỉ không gian bao quanh có mối liên hệ
qua lại với chủ thể. Khái niệm môi trƣờng đƣợc sử dụng ở nhiều mức độ khác
nhau. Ví dụ: môi trƣờng kinh doanh của xí nghiệp, môi trƣờng ngoại giao của
một nƣớc,….
Trong giáo dục môi trƣờng: Chủ thể của môi trƣờng ở đây đƣợc coi là con
ngƣời cho nên môi trƣờng là “những điều kiện để ủng hộ cho chủ thể”. Hay nói
cách khác, môi trƣờng chính là tập hợp những điều kiện ảnh hƣởng đến đời sống
con ngƣời.
Khái niệm “Môi trƣờng” đƣợc Chƣơng trình Môi trƣờng của Liên hợp quốc
(UNEP) sử dụng là khái niệm do tổ chức UNESSCO đƣa ra vào năm 1981: Môi
trƣờng của con ngƣời là toàn bộ hệ thống tự nhiên và hệ thống do con ngƣời tạo
ra (các hệ sinh thái, các môi trƣờng văn hoá,…) trong đó con ngƣời sống và
bằng lao động của mình, khai thác những tài nguyên tự nhiên và nhân tạo nhằm
thoả mãn những nhu cầu của con ngƣời.
Các khái niệm về MT rất phong phú và đa đạng. Tuy nhiên, trong phạm vi
đề tài này, thuật ngữ “Môi trƣờng” đƣợc hiểu theo khái niệm MT tƣơng đối rõ
ràng và đầy đủ tại Điều 1 “Luật bảo vệ Môi trƣờng” của Việt Nam ban hành
tháng 1 năm 1994 nhƣ sau: “Môi trường bao gồm toàn bộ các yếu tố tự nhiên,
các yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con
người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con
người và thiên nhiên”.
b. Bảo vệ môi trường
F.Ănghen đã nói “Bản thân con người là sản phẩm của tự nhiên, con
người tồn tại trong môi trường tự nhiên và cùng phát triển với môi trường tự

6


nhiên đó”. Do đó, BVMT là yêu cầu cấp thiết của con ngƣời, cho con ngƣời và
vì con ngƣời.

nghĩa nhƣ sau: “GDMT là một quá trình tác động thường xuyên qua đó con
người nhận thức được môi trường của họ và thu được kiến thức, giá trị, kĩ năng,
kinh nghiệm cùng quyết tâm hành động để giải quyết các vấn đề môi trường
hiện tại và tương lai, đáp ứng các yêu cầu của các thế hệ hiện tại mà không vi
phạm khả năng đáp ứng các nhu cầu của các thế hệ tương lai"
Nhƣ vậy, GDMT là một bộ phận trong việc giáo dục nhân cách con ngƣời
mới. Thực chất của GDMT là hình thành văn hoá sinh thái cho thế hệ trẻ, cụ thể
đó là: về mặt tri thức, phải từng bƣớc làm cho học sinh nắm đƣợc những tri thức
cơ sở của sinh thái học. Về niềm tin và hành vi BVMT, ở đây có nghĩa là chỉ cho
mỗi cá nhân thấy rằng mỗi việc làm của họ đều ảnh hƣởng tốt hoặc xấu đến môi
trƣờng và họ có nghĩa vụ giữ gìn, bảo vệ và cải thiện môi trƣờng cho hôm nay và
cho thế hệ mai sau bằng những hành động cụ thể. Mục đích cuối cùng của GDMT
chính là để bảo vệ môi trƣờng.
1.1.1.2. Giáo dục môi trường trong trường tiểu học
a. Vị trí, vai trò của GDMT đối với học sinh tiểu học
Từ hàng chục năm nay, chúng ta đã bằng cách này hay cách khác, bằng con
đƣờng này hay con đƣờng khác, bằng phƣơng tiện này hay phƣơng tiện khác, đã
cố gắng bảo vệ môi trƣờng, song kết quả còn nhiều hạn chế. Có lẽ, chính thực
trạng môi trƣờng hiện nay buộc chúng ta phải có nhiều cách làm mới, nghĩa là
chúng ta không thể chỉ dừng lại ở mức độ bảo vệ môi trƣờng về mặt kĩ thuật
mà phải đặt ra vấn đề ý thức trách nhiệm và tình cảm vì môi trƣờng, bởi ý thức
và tình cảm vì môi trƣờng sẽ giúp con ngƣời tự giác, tích cực bảo vệ môi
trƣờng bằng mọi cách. Để đạt đƣợc điều này, chúng ta phải thực hiện hàng loạt
các biện pháp, trong đó GDMT đƣợc coi là một trong các biện pháp có hiệu
quả nhất. GDMT cần thiết cho mọi thành phần trong xã hội và là cơ sở cho mọi
hoạt động bảo vệ môi trƣờng. Thông qua GDMT để cung cấp cho mỗi cá nhân
một năng lực biết suy xét và xử lí thông tin dựa trên khía cạnh sinh thái, thẩm
mĩ và đạo đức. Điều quan trọng hơn, GDMT thúc đẩy mạnh mẽ sự thay đổi
hành vi, giúp chúng ta biết quyết định và biết tham gia bảo vệ môi trƣờng một
cách tự giác và tích cực.

c. Mục tiêu GDMT ở trường tiểu học
Dựa trên đặc điểm lứa tuổi, trình độ nhận thức và khả năng hành động của
từng cấp học theo tiêu chuẩn quan trọng là “hành động tích cực của cá nhân và
tập thể trong việc cải thiện chất lƣợng môi trƣờng”, các nhà nghiên cứu về
9


GDMT đã đƣa ra những mục tiêu cụ thể trong GDMT mà học sinh tiểu học cần
đạt đƣợc nhƣ sau:
- Trang bị hệ thống những kiến thức cơ bản ban đầu về môi trƣờng phù hợp
với độ tuổi và tâm sinh lý cho học sinh. Cụ thể:
+ Có những hiểu biết cơ bản ban đầu về tự nhiên, về môi trƣờng.
+ Nhận thức đƣợc mối quan hệ khăng khít, tác động lẫn nhau giữa con
ngƣời với môi trƣờng tự nhiên và xã hội xung quanh.
- Trang bị cho học sinh những kĩ năng và hành vi tích cực đối với môi trƣờng.
+ Kĩ năng đánh giá những tác động của con ngƣời tới tự nhiên, dự đoán
đƣợc những hậu quả của những tác động đó.
+ Kĩ năng đề ra cách giải quyết đúng, những biện pháp nhằm bảo vệ và cải
thiện môi trƣờng.
+ Kĩ năng phổ biến những tƣ tƣởng và thái độ quan tâm tới môi trƣờng.
- Hình thành ý thức, thái độ quan tâm, có trách nhiệm đối với môi
trƣờng. Cụ thể:
+ Từng bƣớc bồi dƣỡng cho học sinh lòng yêu quý thiên nhiên, tình cảm
trân trọng tự nhiên, tha thiết muốn bảo vệ môi trƣờng.
+ Có ý thức về tầm quan trọng của môi trƣờng trong sạch đối với sức khoẻ
con ngƣời, phát triển thái độ tích cực đối với môi trƣờng, không khoan nhƣợng
với thái độ và việc làm gây ảnh hƣởng tới môi trƣờng.
+ Có ý thức tuyên truyền, vận động mọi ngƣời cùng tham gia bảo vệ môi
trƣờng sống.
+ Tham gia tích cực và có hiệu quả vào các hoạt động giữ gìn vệ sinh, bảo

thức, kĩ năng học tập về môi trƣờng và bảo vệ môi trƣờng đã đƣợc học trong
chƣơng trình chính khoá.
Với cách hiểu nhƣ trên, hoạt động ngoại khoá đƣợc xem là một hình thức tổ
chức dạy học quan trọng, là một trong những con đƣờng để thực hiện đổi mới
phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng: “phát huy tính tích cực, chủ động, sáng
tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lứa tuổi, môn học; bồi dƣỡng
phƣơng pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức đó vào thực tiễn; tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Nhƣ vậy, việc học tập trên lớp và học tập ngoài lớp là hai bộ phận hữu cơ
hợp thành một thể thống nhất trong quá trình thực hiện mục tiêu giáo dục của
11


nhà trƣờng phổ thông. Các hình thức tổ chức học tập ngoại khoá phải đƣợc đặt
trong mối quan hệ biện chứng với học tập chính khoá.
1.1.2.2 Vai trò của các hoạt động ngoại khoá trong nhà trường tiểu học
Các hoạt động ngoại khoá GDMT góp phần hình thành tinh thần trách
nhiệm, ý thức gắn bó với tập thể ở học sinh. Thông qua các hoạt động ngoại
khoá, học sinh sẽ hoà nhập vào môi trƣờng, vào cuộc sống tập thể một cách vui
vẻ, tự nguyện và tự tin, có hứng thú học tập và có lòng yêu thiên nhiên, yêu quê
hƣơng, đất nƣớc. Đó là những tiền đề quan trọng để rèn luyện các em trở thành
những con ngƣời lao động mới, đáp ứng mục tiêu giáo dục hiện nay.
Đặc biệt, trong quá trình tham gia ngoại khoá GDMT, tính độc lập và sáng
tạo của học sinh đƣợc phát huy, các kĩ năng làm việc độc lập hay tập thể đƣợc rèn
luyện. Nhƣ vậy, hoạt động ngoại khoá sẽ phát huy đƣợc tính tích cực, tự giác, chủ
động và sáng tạo của học sinh, bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, rèn luyện kĩ năng
vận dụng kiến thức vào thực tế để các em có thể tham gia các hoạt động bảo vệ môi
trƣờng ở địa phƣơng.
Với vai trò to lớn nhƣ trên, nếu ngƣời giáo viên tổ chức tốt đƣợc các hoạt
động ngoại khoá GDMT cho học sinh thì có thể tạo nên chiếc cầu nối, sự liên

- Sau khi học xong môn TNXH lớp 3, học sinh sẽ:
+ Biết tên, chức năng và biết giữ vệ sinh các cơ quan hô hấp, tuần hoàn, bài
tiết nƣớc tiểu và thần kinh. Biết tên và cách phòng tránh một số bệnh thƣờng gặp
ở cơ quan hô hấp, tuần hoàn và bài tiết nƣớc tiểu.
+ Biết mối quan hệ họ hàng nội ngoại. Biết phòng tránh cháy khi ở nhà.
Biết đƣợc những hoạt động chủ yếu của nhà trƣờng và giữ an toàn khi ở trƣờng.
Biết tên một số cơ quan hành chính, văn hoá, giáo dục, y tế và một số hoạt động
thông tin liên lạc, nông nghiệp, công nghiệp, thƣơng mại ở tỉnh (thành phố) nơi
học sinh ở. Biết một số quy tắc đối với ngƣời đi xe đạp. Biết về cuộc sống trƣớc
kia và hiện nay ở địa phƣơng và giữ vệ sinh môi trƣờng.
+ Biết đƣợc sự đa dạng, phong phú của thực vật và động vật; chức năng của
thân, rễ, lá, hoa, quả đối với đời sống của cây và ích lợi đối với con ngƣời. Biết
vai trò của Mặt Trời đối với Trái Đất và đời sống con ngƣời; vị trí và sự
chuyển động của Trái Đất trong hệ Mặt Trời; sự chuyển động của Mặt Trăng
quanh Trái Đất; hình dạng và đặc điểm bề mặt Trái Đất; biết ngày đêm, năm
tháng, các mùa.

13


- Về vấn đề hình thành và phát triển những thái độ và hành vi, mục tiêu
môn TNXH chỉ rõ:
+ Có ý thức thực hiện các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia
đình và cộng đồng.
+ Yêu thiên nhiên, gia đình, trƣờng học và quê hƣơng.
Với mục tiêu giáo dục nhƣ trên, ta nhận thấy môn TNXH, đặc biệt là môn
TNXH lớp 3 là môn học có rất nhiều nội dung GDMT gắn liền với tự nhiên và xã
hội đƣợc lồng ghép. Có thể hiểu các em đƣợc học môn TNXH chính là đƣợc học
về tự nhiên, học về cuộc sống đang hàng ngày, hàng giờ diễn ra xung quanh các
em. Nhƣ vậy, để đạt đƣợc mục tiêu GDMT qua môn TNXH cho học sinh lớp 3,

thấy: các phƣơng tiện thông tin đại chúng là nguồn tác động GDMT lớn nhất sau
đó mới tới nhà trƣờng, (Nguyễn Thị Thấn, 2001). Điều này chứng tỏ GDMT
đang đƣợc triển khai ngày càng mạnh mẽ hơn ở các trƣờng tiểu học. Tuy nhiên,
cũng theo tác giả Nguyễn Thị Thấn (2000) thì trong các môn học ở bậc tiểu học,
năng lực và thời gian của giáo viên mới chỉ tập trung chủ yếu vào các môn Toán
và Tiếng Việt, trong khi đó môn TNXH là môn học có tính chất liên ngành phù
hợp với nội dung GDMT thì sự quan tâm và nhiệt tình của giáo viên không cao
và trình độ của giáo viên về vấn đề này còn nhiều hạn chế. Đây sẽ là một rào cản
rất lớn cho việc tiến hành các hoạt động ngoại khóa GDMT qua môn TNXH.
- Khả năng nhận thức về trách nhiệm và các biện pháp bảo vệ môi trường
của học sinh tiểu học.
Kết quả điều tra cho thấy: 89.76% học sinh đƣợc hỏi đồng ý với ý kiến:
“Học sinh tiểu học có nhiệm vụ BVMT”. Điều này chứng tỏ các em đã nhận
thức đƣợc vai trò, trách nhiệm của mình trong việc BVMT. Bên cạnh đó các em
cũng nhận ra đƣợc khả năng của chính mình, của bạn trong việc BVMT: 89.27%
cho rằng “Học sinh tiểu học có thể làm nhiều việc để BVMT”. Tuy nhiên, chỉ có
15.12% học sinh đồng ý với ý kiến: “Học sinh tiểu học cũng có thể làm nhiều
việc phá hoại môi trƣờng”. Điều này chứng tỏ học sinh tiểu học nhận thức chƣa
thực sự sâu sắc các vấn đề môi trƣờng. Tầm nhìn của các em mới chỉ hƣớng về
các hành vi theo chiều hƣớng tốt. Có thể các em làm một việc gây ảnh hƣởng tới
môi trƣờng nhƣng chính các em không biết hoặc không hiểu hết mức độ ảnh
hƣởng xấu của nó tới môi trƣờng. Nhƣ vậy, việc GDMT cho học sinh đang đòi

15


hỏi cụ thể và sâu sắc hơn nữa. Cần GDMT cho các em trong chính môi trƣờng,
trong chính cuộc sống đang hàng ngày hàng giờ diễn ra xung quanh các em.
- Hành vi của học sinh tiểu học trong việc BVMT
Trong các nhiệm vụ GDMT cho học sinh thì nhiệm vụ giáo dục thói quen,

thiên nhiên, nhiều em có ham muốn đƣợc tham gia vào những hoạt động xã hội
công ích. Điều đó cho thấy, để các em có một thái độ, một ý thức trách nhiệm
cao hơn nữa với những hành vi của mình, có thể phát huy hết khả năng lao động
phù hợp với lứa tuổi thì cần sự quan tâm hơn nữa, tạo điều kiện cho các em
đƣợc hoạt động qua các phong trào Đoàn, Đội, tổ chức các hoạt động ngoại
khoá GDMT. Điều này nằm trong phạm vi kiến thức của các môn học trong nhà
trƣờng, nhất là môn TNXH lớp 3. Vậy, với thực tế nhận thức và hành vi về MT
và BVMT nhƣ trên của học sinh tiểu học thì việc tổ chức các hoạt động ngoại
khoá nhằm nâng cao chất lƣợng GDMT cho các em đƣợc tiến hành nhƣ thế nào
trong nhà trƣờng tiểu học?
1.2.2. Thực trạng tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT môn TNXH
trong nhà trƣờng tiểu học
Tôi tiến hành điều tra, tìm hiểu thực trạng tổ chức các hoạt động ngoại
khoá GDMT môn TNXH trong nhà trƣờng tiểu học qua phiếu trƣng cầu ý kiến
đối với giáo viên tiểu học tại trƣờng tiểu học Phong Vân ở huyện Lục Ngạn tỉnh
Bắc Giang (xem Phụ lục). Sau quá trình tổng hợp và đánh giá kết quả điều tra,
tôi thu đƣợc kết quả nhƣ sau:
Với câu hỏi tìm hiểu về nhận thức của giáo viên về tác dụng của các hoạt
động ngoại khoá GDMT thì phần lớn giáo viên 72.3% lựa chọn “hoạt động
ngoại khoá có tác dụng mở rộng kiến thức về MT và BVMT cho học sinh” 68%
chọn ý “Nâng cao ý thức BVMT cho học sinh” và 56.1% lựa chọn “Giúp học
sinh thêm gần gũi, thân thuộc với môi trƣờng xung quanh”. Tuy nhiên, chỉ có
49.4% giáo viên lựa chọn “Hoạt động ngoại khoá có tác dụng hình thành cho
học sinh kĩ năng và hành vi BVMT”. Đây là một con số không cao. Điều này
bƣớc đầu chứng tỏ sự nhận thức của giáo viên về tác dụng của các hoạt động
ngoại khoá chƣa cao. Đa số giáo viên mới chỉ nhận thức đƣợc tác dụng của các
hoạt động ngoại khoá ở mức độ chung chung mà chƣa nắm đƣợc những tác
dụng cơ bản mà hoạt động ngoại khoá đem lại. Bởi vì, các hoạt động ngoại khoá
chủ yếu hƣớng học sinh đến với tự nhiên. Ở đó, các em đƣợc tìm hiểu, tham gia,
17

18


100
90
80
70
60

Thường xuyên
Thỉnh thoảng

50

Chưa bao giờ

40
30
20
10
0
y1

y2

y3

y4

y5

MT”…nhƣng là một điều đáng quan tâm khi các hoạt động nhƣ: “trò chơi, đố
vui, hái hoa dân chủ…với nội dung GDMT”, “đọc sách báo, nói chuyện về
MT”… lại chỉ đƣợc tổ chức ở mức độ “thỉnh thoảng” trong các trƣờng tiểu học.
19