DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
1.
2.
3.
4.

TDTT : Thể dục thể thao.
HLV : Huấn luyện viên.
VĐV: Vận động viên.
HS : Học sinh.

5.
6.
7.
8.

BT : Bài tập
GD & ĐT : Giáo dục và đào tạo.
THPT : Trung học phổ thông.
QĐ-BGDĐT: quyết định bộ Giáo dục đào tạo

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1


I. LỜI MỞ ĐẦU.
Bộ Giáo dục và Đào tạo có chủ trương phát triển các môn thể thao dân tộc
trong nhà trường, trong đó có môn Vovinam là một môn võ truyền thống của
Việt Nam đang được phổ biến rộng rãi trên thế giới và đã bắt đầu đưa môn thể
thao dân tộc này vào chương trình học thể dục trong các trường phổ thông, thông
qua nội dung học thể thao tự chọn, được bắt đầu áp dụng từ năm học 2011-2012

mà trong đó nhất là nội dung thi quyền võ vovinam. Vì đó là mục tiêu mủi
nhọn hàng đầu được xác định trước khi bước vào xây dựng kế hoạch huấn
luyện cho đội tuyển học sinh giỏi môn thể dục trường THPT triệu sơn 2.
2. Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên.
Như chúng ta đã biết việc huấn luyện đội tuyển hay bất kỳ huấn luyện một
vấn đề gì về công việc nào cũng đều cần phải hướng tới mục đích và thành tích
đạt được. Chính vì vậy việc huấn luyện đội tuyển học sinh Vovinam của trương
THPT triệu sơn 2 cũng không nằm ngoài mục tiêu đó.
Sau nhiều năm huấn luyện và đưa học sinh đi thi đấu tại các giải học sinh
giỏi môn thể dục cấp tỉnh và cũng đã có hai học sinh tham gia hai kỳ hội khỏe
phù Đổng toàn Quốc tại phú Thọ năm 2008 ( tham gia một học sinh thi môn võ
Karate và đạt 1 HCV) và tại Cần Thơ năm 2012 ( Tham gia 1 học sinh thi môn
võ Vovinam và đạt 1 HCĐ) và tham gia các cuộc thi học sinh giỏi cấp tỉnh hàng
năm. Đội tuyển học sinh giỏi môn thể dục trường THPT triệu sơn 2 tham gia thi
nội dung võ Vovinam luôn đạt được những thành tích cao trong khối THPT
trong toàn tỉnh. Nhất là nội dung thi quyền Vovinam đã mang về cho nhà trường
nhiều giải cao từ năm học 2011 cho đến nay mà dặc biệt là năm 2012 đã đạt một
01 HCĐ toàn quốc nội dung quyền và cho đến năm học 2014-2015 này đội đã
đạt giải nhì toàn đoàn học sinh giỏi môn võ Vovinam cấp tỉnh.
Từ những kết quả đã đạt được trong nhiều năm huấn luyện và đưa đội tuyển
học sinh đi thi. Nên chính vì vậy tôi mạnh dạn viết lại sáng kiến kinh nghiệm của
mình:

“Một số kinh nghiệm trong huấn luyện quyền VOVINAM cho đội
tuyển học sinh giỏi môn thể dục trường THPT Triệu sơn 2, Huyện
Triệu Sơn, Tỉnh Thanh Hóa’’

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
3


Ở tuổi 16 - 18 tim phát triển to hơn, thành cơ tim dày lên, van tim phát triển
tốt làm cho cơ tim bóp mạnh hơn, làm cho cung lượng tim lớn hơn, tần số mạch

4


đập thấp xuống mức 66 - 72 lần/phút, huyết áp khoảng 105/66 đến 109/69.
Thành mạch vững chắc, mao mạch phát triển, từ đó góp phần nhanh chóng nâng
cao được trình độ kỹ thuật, thể lực.
* Đặc điểm phát triển hệ thống hô hấp.
Ở tuổi 16 - 18 hệ thống hô hấp đã phát triển gần đạt trình độ của người
trưởng thành. Tần số hô hấp giảm còn 18 - 19 lần phút do dung tích sống tăng và
VO2 max tăng. Chính nhờ sự tăng lớn của dung tích sống cũng như năng lực hấp
thụ oxy tối đa và năng lực chịu đựng nợ oxy của các em 16 - 18 tuổi được nâng
cao làm cho sức bền ưa khí tăng qua đó góp phần tăng sức mạnh tốc độ của
VĐV.
Do các hoóc môn giới tính phát triển làm cho sự phát triển cơ thể cũng có
nhiều khác biệt giữa nam và nữ, như chu kỳ kinh nguyệt làm ảnh hưởng nhất
định tới hiệu quả huấn luyện phát triển sức bền và các tố chất thể lực khác ...
1.2.2. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 16 - 18.
Đặc điểm nổi bật về tâm lý của lứa tuổi 16 - 18 là chịu ảnh hưởng mạnh mẽ
của cả 2 nhân tố bên trong và bên ngoài.
* Nhân tố bên trong gồm các yếu tố như sự khát vọng ham muốn hiểu biết,
khám phá thế giới trong đó có sự thử sức với các hoạt động TDTT. Vì vậy TDTT
đã có sức cuốn hút mạnh mẽ đối với các em.
Ở tuổi 16 - 18 về tình cảm do các em thích làm người lớn vì vậy mà các biểu
hiện nghĩa hiệp, sự vui buồn chia xẻ thường đan xen nhau. Chính vì vậy, trong
quá trình huấn luyện thể thao cho các em HLV phải kịp thời nắm bắt diễn biến
tình cảm của các em để có thể điều chỉnh uốn nắn kịp thời. Chỉ có như vậy mới
có thể đạt được hiệu quả tốt trong giảng dạy huấn luyện.

dạy.
Hiện nay, ngoài việc tập luyện các bài đơn luyện để tăng cường thể lực, nâng cao sức khỏe,
thi lên cấp đai theo chương trình, các bài quyền còn được đưa vào thi đấu, tranh giải tại các địa
phương; do đó việc tập luyện và huấn luyện các bài quyền (đơn luyện) đều phải đạt được mục
đích, tiêu chuẩn chung như : phải thuộc đòn cơ bản, nắm vững động tác lẻ rồi mới ghép vào
bài. Thực hiện bài tập đúng trình tự, chính xác từng động tác, dứt khoát trước khi bắt đầu động
tác kế tiếp.

2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
2.1. Thực trạng và những khó khăn, thuận lợi trước khi thực hiện huấn luyện
đội tuyển Vovinam.
2.1.1. Những điểm khó khăn:
+ Về phía giáo viên:
- Thời gian huấn luyện ít còn bị phụ thuộc nhiều vào học sinh.
- Các tài liệu, tư liệu về giảng dạy Vovinam có ít đặc biệt các phương pháp
huấn luyện Vovinam cho học sinh THPT hầu như là không có.
6


- Có một giáo viên tham gia huấn luyện đội tuyển.
+ Vế phía học sinh
- Các nội dung luyện tập Vovinam để đi thi đấu là rất khó và cao so với
trình độ của học sinh mới học vì các nội dung thi Vovinam trong đại hội toàn
quốc là những nội dung trong chương trình học Vovinam phong trào của người
đã tập từ hơn 2 năm, thậm chí cho đến từ 3 năm trở lên mới có thể thực hiện
được như : Bài song luyện 3, Quyền kiếm, Đoàn chân tấn công…
- Học sinh ở trường THPT triệu sơn 2 đa số là con nhà thuần nông ngoài
công việc học tập các em còn phải phụ giúp gia đình công việc nhà và hầu như
các em ít có điều kiện và thời gian để chơi các môn thể thao nhất là các môn võ
thuật thì còn mới lạ đối với các em. Việc học sinh học tập văn hóa cả ngày nên

Việc huấn luyện môn sinh chịu tác động từ nhiều phía:Từ HLV, từ chương
trình, sân bãi, điều kiện thể lực của các em ... Ở độ tuổi cuối cấp 17-18 là lứa
tuổi hầu như phát triển hoàn thiện về sinh lý. Thực tế trong huấn luyện trong
nhiều năm qua, ở đối tượng này mọi người huấn luyện viên, võ sư đều cho rằng:
- Rất khó huấn luyện độ mềm dẻo ở cơ khớp cho các em, trong khoảng thời
gian ngắn việc này nó ảnh hưởng không nhỏ đến kỹ thuật và biên độ động tác.
- Những nội dung huấn luyện đội tuyển thi hội khỏe phù đổng môn Vovinam
cho học sinh THPT mới học là quá khó. Ví dụ như: Trong bài quyền ngũ môn ở
trình độ người mới học 3-4 tháng chưa đủ kỹ thuật để có thể đá đạp lái 180 độ…
- Chưa có một chương trình nào hay phương pháp huấn luyện Vovinam nào
được soạn thảo riêng để huấn luyện cho Học sinh THPT.
-Năm học 2011-2012 Vovinam mới được đưa chính vào trường học phổ
thông nên tấp cả đang còn mới lạ và nghèo nàn về phương pháp và cơ sở vật chất
Chính vì vậy xuất phát từ những yếu tố trên mà HLV phải tự chọn ra cho
mình một phương pháp tốt nhất, hiệu quả và phù hợp nhất để huấn luyện.
2.3. Cơ sở để đưa ra các phương pháp huấn luyện.
Trước tiên theo tôi quan niệm cũng như lý luận trong dạy học và huấn luyện
thể dục thể thao là phải dựa trên các nguyên tắc luyện tập. Như nguyên tắc vừa
sức, hệ thống…Vì theo lý luận TDTT thì luyện tập TDTT muốn đạt được hiệu
quả cao thì các phương pháp đưa ra phải phù hợp với lứa tuổi, giới tính, tâm sinh
lý và trình độ vận động của người học. Đây là một trong những cơ sở quan trọng
để tôi đưa ra phương pháp huấn luyện phù hợp với học sinh, chính vì thế sáng
kiến của tôi đã lần lượt trải qua hai giai đoạn như sau
Giai đoạn 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn để lựa chọn một số phương pháp
huấn luyện đội tuyển võ Vovinam cho học sinh trường THPT Triệu sơn 2.

8


Giai đoạn 2: Từng bước tiến hành áp dụng các phương pháp và đánh giá

như Khóa gỡ là gì. Chiến lược là gì. Các thế phản đòn tay, đòn chân, học để làm
gì….
9


Biểu diễn cho võ sinh xem 1 thế võ để có khái niệm bao quát về thế võ đó.
Bước 1: Giới thiệu, nói tên thế võ, đòn mới :
Trước tiên phải nói tên thế võ hoặc giới thiệu, định nghĩa, lọai đòn thế sẽ học
như: Khóa gỡ là gì. Chiến lược là gì, các thế phản đòn tay, đòn chân, học để làm
gì….
Biểu diễn cho võ sinh xem 1 thế võ để có khái niệm bao quát về thế võ đó.
Bước 2: Giải thích thế võ gồm có mấy động tác :
Việc này tiến hành từng bước :
- Giới thiệu toàn bộ động tác.
- Yêu cầu làm động tác.
- Cách thức làm động tác.
Sau đó nhấn mạnh phần cơ bản, chủ yếu quyết định đến kết quả động tác. Khi
giảng dạy cần chú trọng đến:
- Vị trí của chân đứng, thế đứng
- Sự vận động của cánh tay chân
- Sự chuyển động của cổ tay, bàn tay, chân trụ
- Hướng dẫn cách té ngã, chống đỡ an toàn đối với người chịu đòn
Chú ý, khi giải thích phải rõ ràng, chính xác, ngắn gọn,nổi bật được những điểm
cần chú ý. Tránh giải thích dài dòng làm cho võ sinh ngồi lâu để nghe. Để cho võ
sinh ở trạng thái tĩnh trong giờ tập võ, là điểm tối kỵ cần phải tránh. Dùng lời nói
dễ hiểu, gần gủi trình độ người tập, nhất là khi dùng lời chuyên môn.
Bước 3: Làm mẫu động tác
Huấn luyện viên làm mẩu động tác phải chính xác, rõ ràng, đẹp mắt, đúng yếu
lĩnh và kỹ thuật nhằm gây cho võ sinh hứng thú luyện tập, ấn tượng sâu sắt vào
ký ức để võ sinh dễ tiếp thu vào làm theo.

- Ôn tập và củng cố dần dần
Bước 6: Biện pháp sửa chữa thiếu sót :
HLV phải đi lần lượt từng nhóm, từng người để uốn nắn động tác làm sai. Có thể
sửa chữa bằng lời, nói rõ những chỗ tập sai, có thể trực tiếp uốn nắn từng võ
sinh. Khi nào nhận thấy có một sai lầm chung HLV chọn 1 em nào sai nhiều
nhất, vừa sửa chữa vừa giải thích cho toàn thể lớp:
- Giải thích, chỉ dẫn lại yêu cầu và cách làm động tác
- Làm mẫu lại động tác
- Yêu cầu làm lại động tác chính xác. Làm từ từ, từng bộ phận rồi đến tòan bộ
- Ôn tập nhiều lần
Bước 7: Kiểm tra :
Tùy theo mức độ tiếp thu của võ sinh, HLV có thể áp dụng phương pháp kiểm
tra chất lượng động tác bằng cách gọi một số người ra, lần lượt biểu diễn 1 số
động tác. Sau đó, phân tích chổ đúng, sai để đánh giá việc thực hiện động tác.
11


4.1.3. Huấn luyện các thế tấn :
Các thế tấn có trong bài quyền đều phải được tập trước. cần chú ý làm cho võ
sinh nắm vững vị trí bàn chân, vị trí đùi, tư thế của thân.
Bước 1: Huấn luyện cách chuyển tấn :
Chú ý nắm vững sự vận động của chân khi chuyển tấn, chân chuyển luôn luôn
phải trở về chân trụ . Hướng dẫn cụ thể, rành mạch cách chuyển tấn.
Bước 2: Huấn luyện cách đá :
Gồm các loại đá, đạp. Hướng dẫn võ sinh hiểu rõ cách lấy sức bật ở hông, ở đầu
gối, cách lầy đà, đá ra và rút chân về.
Bước 3: Huấn luyện vị trí vận động của 2 cánh tay :
Chú ý đến tác dụng: Che thân, che mặt, đầu, biên độ rộng thì hở sườn, hở bụng,
hạ bộ, mặt. Chú ý cách vận động cổ tay, bàn tay.
Bước 4: Huấn luyện cách phối hợp giữa thế tấn, tay, chân, hướng mặt, mắt nhìn

sống ở đó, như ăn, uống sinh hoạt, khí hậu, làm quen với nhà thi đấu, thảm
đấu…
- Đến lúc thi đấu tôi luôn ở kề bên học sinh, động viên an ủi và đưa ra những
yêu cầu thấp để tránh tình trạng các em rơi vào căng thẳng và tâm lý.
Nhờ việc sử dụng phương pháp huấn luyện tâm lý này mà đa số VĐV của
tôi trong quá trình kiểm tra và thi đấu tại các giải học sinh giỏi cấp tỉnh và tại
hội khỏe Phù Đổng toàn Quốc lần thứ 8 tại Cần Thơ thì vấn đề tâm lý trong
thi đấu các em tỏa ra rất ổn định và rất tự tin. Nên chính điều đó đã giúp các
em hoàn thành tốt các nội dung thi của mình.
4.2. Phương pháp sử dụng các phương tiện vào trong huấn luyện.
Để hổ trợ trong quá trình huấn luyện đội tuyển Vovinam học sinh THPT
triệu sơn 2 ngoài việc sử dụng những dụng cụ và phương tiện chuyên môn ra tôi
còn sử dụng các phương tiện thông tin như, băng đĩa, máy chiếu, máy vi tính,
máy quay video cá nhân và tư liệu chuyên môn về Vovinam để hổ trợ vào trong
quá trình huấn luyện cho học sinh.
Phương pháp tiến hành và sử dụng :
Dùng máy chiếu và các đầu thu phát để chiếu các đoạn video, các bài thi có
các nội dung thi Vovinam mà tôi đang huấn luyện cho VĐV xem để học hỏi và
rút kinh nghiệm, các đoạn video thường là các bài tập mẩu hoặc các nội dung thi
đấu quyền đỉnh cao của các VĐV thi quốc tế đạt giải cao.
Sử dụng máy quay video cá nhân quay lại các nội dung bài tập, bài thi của
từng VĐV để coi lại chậm, phát hiện những điểm yếu những điểm chưa thực
hiện được để từ đó đưa ra biện pháp sửa chữa kỹ thuật cho từng VĐV đồng thời
cũng cho VĐV xem lại video bài tập của mình để các em so sánh với những
video bài tập mẩu xem còn điểm nào họ còn kém còn chưa thực hiện được từ đó
giúp các em tích cực luyện tập và sữa chữa những nhược điểm của mình.
13


Bằng việc áp dụng thêm phương pháp này tôi đã tạo nên những tác động

T
Giải thi
Số học sinh
Năm thi
Thành tích ở tỉnh tích quốc
T
quyền
tham gia thi
gia

14


1

2011-2012

10

06

2 hcv, 2 bạc, 6
đồng

01 HCĐ

2 nhất, 2 nhì, 6
giải 3
2 nhất, 3 nhì, 5
4 2013-2014

06

Từ những kết quả đạt được trong quá trình huấn luyện tôi đi đến một số kết
luận và đề xuất như sau.
I. Kết luận.
Qua kết quả ban đầu đạt được trong quá trình huấn luyện quyền Vovinam
Cho học sinh trường THPT Triệu sơn 2 đã giúp tôi tự tin và mạnh dạn hơn trong
công việc huấn luyện, giảng dạy trong nhà trường và đồng thới thông qua đó là
cơ sở giúp tôi tiếp tục phát huy phát triển phong trào dạy và huấn luyện môn võ
dân tộc trong trường học phổ thông được tốt hơn.

15


- Hiệu quả áp dụng của các phương pháp này còn có thể đạt cao hơn nữa nếu
thời gian huấn luyệnốc nhiều và học sinh đã có phong trào học võ từ trước.
- Khả năng phát triển của các phương pháp này sẽ phát huy tốt hơn nếu được
trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, dụng cụ và phương tiện cho tập luyện và thi đấu.
-Trong quá trình huấn luyện và giảng dạy kỷ thuật môn Vovinam việc áp
dụng các phương pháp, phương tiện vào huấn luyện quyền Vovinam từ đó lựa
chọn ra phương pháp huấn luyện phù hợp là hoàn toàn cần thiết. Có như vậy mới
nâng cao được thành tích của quá trình huấn luyện.
II. Bài học kinh nghiệm và kiến nghị.
1. Bài học kinh nghiệm:
Qua áp dụng một số phương pháp huấn luyện quyền VOVINAM cho học
sinh trường THPT Triệu sơn 2 với những kết quả bước đầu đạt được tôi rút ra
một số bài học kinh nghiệm như sau:
Các phương pháp, tôi đã sử dụng huấn luyện đội tuyển Vovinam học sinh
trường THPT triệu sơn 2 các bước trên đã mang lại những thành tích cao đó là:
+Các bước tiến hành huấn luyện một bài quyền.

pháp mới nâng cao thành tích huấn luyện.
- Đối với sở GD-ĐT cần tổ chức nhiều các lớp tập huấn cho giáo viên thể
dục về kỹ thuật và phương pháp huấn luyện Vovinam để giáo viên có thêm nhiều
kiến thức và kinh nghiệm. Tổ chức nhiều giải thi đấu Vovinam cho học sinh và
đặc biệt nhất là hổ trợ và cung cấp các cơ sở vật chất, trang thiết bị dung cụ cho
luyện tập và thi đấu Vovinam cho nhà trường.
Trong phạm vi sáng kiến kinh nghiệm này, với một khả năng còn nhiều
giới hạn cũng như thời gian ngắn nhưng bằng sự nhiệt tình và tâm huyết với
nghề tôi mạnh dạn trình bày lại những kinh nghiệm huấn luyện quyền mà
bản thân đã áp dụng và bước đầu cũng đã đạt được những hiệu quả. Nhưng
qua đây tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến và học hỏi thêm những kinh
nghiệm quí giá khác của quý vị Võ sư, Huấn Luyện viên, Giáo viên đã hoặc
đang trực tiếp giảng dạy huấn luyện môn Vovinam để đề tài của tôi được
hoàn thiện hơn.
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG CƠ QUAN

Thanh Hoá, ngày 25/5/2015
CAM KẾT KHÔNG COPY
Người viết

Nguyễn Văn Dương

17


Tài Liệu Tham Khảo.
TT
1
2

2001
1999
1984
2009
1985
2009

18


19


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG HUẤN LUYỆN
QUYỀN VOVINAM CHO ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI
MÔN THỂ DỤC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TRIỆU SƠN 2 HUYỆN TRIỆU SƠN, TỈNH THANH HÓA

Người thực hiện: Nguyễn Văn Dương
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực môn: Thể dục

THANH HOÁ NĂM 2015
20