Trờng Tiểu học Phơng Trung II
nghiệm

Đề tài sáng kiến kinh

II . PHN M U
1.Lý do chn ti.
Ngy nay t nc ta ang thc hin s nghip Cụng nghip hoỏ, Hin i hoỏ
tin ti dõn giu, nc mnh, xó hi cụng bng, dõn ch, vn minh. Mt trong
nhng vn chin lc thc hin thnh cụng s nghip cụng nghip y l yu
t con ngi. o to c con ngi ỏp ng nhng yờu cu phỏt trin kinh txó hi ca t nc, Giỏo dc v o to phi gii quyt hng lot nhng vn
quan trng trong ú vn cú tớnh chin lc l i mi phng phỏp dy hc.
Giỏo dc Tiu hc l c s ban u ht sc quan trng, t nn múng cho s
phỏt trin ton din con ngi, t nn tng cho giỏo dc ph thụng. Vỡ vy phng
phỏp dy hc bc tiu hc cú tm quan trng c bit .Chớnh vỡ vy vic hỡnh
thnh cho hc sinh phng phỏp hc tp ỳng n hỡnh thnh np t duy sỏng to
ngay t khi cỏc em bt u n trng ph thụng
Hin nay giỏo dc nc ta vn i mi phng phỏp dy bc Tiu hc
ang din ra mt cỏch sụi ng, c nghiờn cu ng dng rng rói trờn bỡnh din
c v mt lớ lun cng nh v mt thc tin. Vic dy hc theo hng Tớch cc
hoỏ ngi hc hay hng tp trung vo hc sinh tng cng dy phng phỏp
hc t chc cho hc sinh hot ng cỏc em cúth
T chim lnh kin thc bng chớnh hot ng hc ca mỡnh l nh hng
1
Giỏo viên :Lu Th Hu


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
cơ bản trong đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học.

1.1.Mục đích chọn đề tài
Đề tài nhằm mục đích nghiên cứu, đề xuất những biện pháp góp phần vào đổi
mới cách dạy học sinh viết đoạn văn ngắn trong phân môn Tập làm văn lớp 2.Từ
cách đổi mới phương pháp dạy của thầy góp phần đổi mới cách học của trò. Phát
huy hết khả năng tự phát hiện của học sinh thông qua cách tổ chức câu, ý sao cho lô
gích, cách sử dụng từ chính xác và hay khi viết.
1.2.Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Thời gian nghiên cứu từ tháng 9 năm 2013 đến đầu tháng 4năm 2014.
Nghiên cứu ở hai lớp 2A3 và 2A4 của trường Tiểu học Phương Trung II.
1.3. Thực trạng nghiên cứu:
Qua thực tế giảng dạy và dự giờ thăm lớp, tôi nhận thấy việc dạy viết đoạn ngắn
cho học sinh lớp 2 hiệu quả còn nhiều hạn chế cơ bản do máy nguyên nhân sau :
a.Về phía giáo viên:

3
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
Giáo viên chưa coi trọng việc rèn đoạn cho học sinh cách dạy của giáo viên còn
đơn điệu, lệ thuộc một cách máy móc vào sách giáo viên, hầu như rất ít sáng tạo,
linh hoạt , chưa cuốn hút được học sinh . Cách dạy của giáo
viên có phần xáo rỗng, khuôn mẫu. Từ ngữ mà giáo viên dùng để hướng dẫn viết
đoạn đôi khi còn xa lạ đối với học sinh.
Ví Dụ: Khi dạy học sinh bài Tập làm văn tuần 20 “ Tả ngắn về bốn mùa “ .
Giáoviên đã hướng dẫn gợi mở theo các câu hỏi theo sách giáo khoa:
?. Mùa hè bắt đầu từ tháng nào trong năm ?
+ Mùa hè bắt đầu từ tháng tư trong năm.

lặp lại trong bài.
b. Về phía học sinh :
Học sinh có hứng thú trong giờ tập làm văn song chủ yếu tập trung vào các bài
tập làm miệng với các yêu cầu nói lời cám ơn, xĩn lỗi, đáp lại lời khẳng định phủ
định… Học sinh thích thú nói về các con vật, người, quang cảnh và những gì diễn
ra xung quanh trẻ. Song kỹ năng diễn đạt bằng ngôn ngữ viết của học sinh còn hạn
5
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
chế nên đôi khi các em chưa nhận ra được sự khác biệt giữa các ngôn ngữ nói và
ngôn ngữ viết.
Ví dụ: Khi học bài tập làm văn tuần 10
Dựa theo lời kể bài 1 hãy viết 1 đoạn văn ngắn ( từ 3 đến 5 câu ) kể về ông bà
hoặc người thân của em.
Ví dụ: Bài viết của học sinh : Bà em đã lên 58 tuổi rồi rất quý em. Một hôm bà dẫn
em ra ngoài vườn hoa chơi bà bảo em mang bánh ra cho ăn. bà cho em một chai
sôcôla uống xong bà hỏi cháu có ăn kẹo cao su không. Không
cháu không ăn đâu ạ thế là về.
Học sinh thường viết theo ý hiểu bằng ngôn ngữ của mình cho nên câu văn
chưa giàu hình ảnh đôi khi rất ngây thơ, ngộ nghĩnh.
Ví dụ : Cũng viết đoạn văn ngắn kể về ông, bà hoặc người thân ở bài tập làm
Văn nói trên có một học sinh viết : Ông đã già, 70 tuổi. Nghề là uỷ ban nhân
dân xã. Hôm nào ông thích ông lại rủ em đi chơi với ông.
Một số học sinh còn dùng từ địa phương khi viết đoạn
Ví dụ: Cô giáo lớp 1 của em là Trịnh thị Nguyệt. Cô rất yêu thương em. Hôm ấy
đến lượt em trực nhật, em quên. Thế là cô “ bẩu ” e lấy cho cô hai chiếc “ chủi “ để

7
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
* Đề bài: Em hãy viết một đoạn văn ngắn từ 3 đên 5 câu kể về cô giáo lớp 1 của
em.
Thời gian: 15 phút
• Đối tượng học sinh : 57 em học sinh lớp 2
Kết quả đạt được như sau

Kết quả
Lớp
Sĩ số

Giỏi
SL
%

Khá
SL
%

TB
SL
%

Yếu


7

23

16

53

2

7

Nhìn vào bảng số liệu ta nhận thấy ngay rằng tỉ lệ bài viết điểm khá giỏi ít mà tỉ
lệ điểm yếu cao.
Trước thực trạng đó tôi đã tìm tòi, tham khảo nghiên cứu và đưa ra một số biện
pháp cụ thể.
6. Các giải pháp nghiên cứu.a.Về nhận thức của giáo viên : Giáo viên cần chú
trọng việc rèn viết đoạn văn ngắn cho học sinh. Cần coi đây là công việc có vị trí
quan trọng trong chương trình Tiếng Việt lớp 2. Vì có viết đoạn văn
tốt thì học sinh mới có nền tảng vững chắc để học văn sau này.
8
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
b.Về nội dung: Mỗi đoạn văn là cả một thực tế sinh động diễn ra xung quanh các
em. Song có được đoạn văn theo yêu cầu của bài là cả một quá trình học sinh phải

thể trả lời cho câu hỏi nào? ( Trên mặt biển có những gì ?)
Bên cạnh đó giáo viên cần quan tâm đến cách sử dụng từ địa phương trong đoạn
viết.
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh không dùng từ “ Bẩu mà phải dùng là bảo “ Không
nói “ cái chủi” mà nói “ cái chổi” không nói” quả ủi” mà nói” quả ổi”….
+ Giáo viên nhắc nhở học sinh lưu ý giữa ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết. Khi viết
đoạn văn dẫn lời nói của người khác em phải cho trong ngoặc kép.
Ví dụ : Muốn kể lại lời nói của Dì trong đoạn viết về người thân của em, cần phải
viết:
* Dì em bảo: “Cháu cứ lấy kẹo ra mà ăn “.
Họăc khi trích dẫn lời nói của chú vẹt khi viết về một loài chim mà em thích.
Mỗi khi có khách đến chơi chú lại nhanh nhảu: “ Có khách ! Có khách !”.

10
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
Việc rèn cho học sinh viết đoạn cần tạo điều kiện phát huy tính tích cực, chủ
động của học sinh. Phải làm sao cho mỗi đoạn văn là một cơ hội sáng
tạo cho học sinh thâm nhập, quan sát, phân tích từ thực tế.
Ví dụ: Viết 2 đến 3 câu về loài chim mà em thích.
Từ hôm trước giáo viên yêu cầu mỗi học sinh quan sát kỹ con chim trong thực tế
mà mình yêu thích . Cụ thể là : Các bộ phận của chim : đầu , mình ,
chân, hoạt động, tiếng hót… của chim.
c.Biện pháp thực hiện.
Bài tập viết đoạn văn ngắn là loại bài sản sinh lời nói. Học sinh tập viết đoạn văn
là tập sản sinh lời nói,văn bản. Vì vậy giáo viên cần dựa vào các bước sau để hướng

kết… Phù hợp với nội dung đoạn viết để học sinh vận dụng viết bài.
Bước 2: Học sinh viết bào vào vở.( Trước khi viết vào vở cho học sinh nêu miệng
bài văn)
Bước 3: Chấm bài – chữa lỗi.
- Học sinh đổi chéo vở đọc bài, sửa câu từ, nhận xét bài lẫn cho nhau.
12
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
- Giáo viên yêu cầu một số học sinh đọc bài viết của mình và đọc bài viết đã được
bạn sửa (Câu từ) trước lớp. Học sinh dưới lớp nhận xét sửa chữa bổ sung.
- Giáo viên chấm và chữa một số lỗi cơ bản (Từ, câu, ý).
- Giáo viên đọc đoạn văn mẫu mà giáo viên đã chuẩn bị để học sinh tham khảo.
* Ví dụ: Khi dạy học sinh viết một đoạn từ 3 đến 5 câu nói về mùa hè, giáo
viên cần hướng dẫn theo các bước như sau.
Bước 1: Xác định yêu cầu bài. Định hướng học sinh viết.
- Học sinh đọc yêu cầu bài: “Hãy viết từ 3 đến 5 câu nói về mùa hè”.
- Giáo viên phân tích yêu cầu.
+ Hướng dẫn học sinh định hướng viết.
H: Viết đoạn gồm mấy câu?
(Viết đoạn từ 3 đến 5 câu).
H: Viết về cái gì?
(Viết về mùa hè).
+ Hướng dẫn học sinh sẵp xếp ý.
H: Mùa hè bắt đầu từ tháng nào trong năm?
(Mùa hè bắt đầu từ tháng 4 trong năm).
H: Mặt trời mùa hè như thế nào?


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
Vậy đoạn văn có thể viết :
Ý1----- Ý2------- Ý3
Hoặc: Ý1----- Ý3------- Ý2
Hoặc: Ý1----- Ý3 nồng Ý2
+ Hướng dẫn học sinh phát triển thành đoạn văn. Với 3 ý này học sinh có thể phát
triển mỗi ý thành 1 hoặc 2 câu. Từ câu này sang câu khác phải có sự liên kết tránh
lặp lại; từ ý này phát triển tiếp ý kia.
* Giáo viên gợi ý:
Với ý 1 nói về thời điểm và đặc điểm tiêu biểu mà mùa hè các em cần lưu ý
không nên lặp lại từ mùa hè trong 2 câu tiếp liên tiếp.Khi viết về ánh nắng
mặt trời nên dùng cách so sánh như: Nắng như thiêu như đốt, nắng cháy cả da,
cháy thịt, nắng chang chang, nắng rát cả mặt…
H: Ánh nắng mùa hè em đã cảm nhận bằng những giác quan nào?
(Em đã cảm nhận bằng mắt, da…).
H: Em có ngửi thấy mùi hương của hoa không?
(Có).
H: Có được ăn hoa quả trong mùa hè không?
(Có).
H: Đó là hương vị ta cảm nhận được bằng gì?
(Cảm nhận được bằng mũi và lưỡi).
15
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
nghiÖm

§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh

- Xây dựng kế hoạch bài dạy, tập làm văn lớp 2 các bài có yêu cầu viết đoạn: Tuần
8, tuần 10, tuần 11, tuần 13, tuần 15, tuần 16, tuần 20, tuần 21, tuần 26, tuần 28,
tuần 31, tuần 33, tuần 34.
- Dạy thực nghiệm.
Chọn 02 lớp có trình độ tiếp thu kiến thức ngang nhau, chất lượng học tập
tương đương nhau:
* Lớp dạy thực nghiệm: Lớp 2A4
* Lớp đối chứng: Lớp 2A3.
- Tiến hành khảo sát lần 1, lần 2, lần 3 để lấy số liệu đánh giá chất lượng viết
đoạn của học sinh.
- Tổng kết và đánh giá kết quả thực nghiệm.
b. Bài dạy thực nghiệm:
- Tiến hành dạy bằng phương pháp nói trên tất cả các tiết Tập làm văn có bài tập
yêu cầu viết đoạn.
- Bài: “Chia vui. Kể về anh chị em”.
A. Mục tiêu:- Học sinh hiểu được thế nào là nói chia vui và lợi ích của việc nói
chia vui.Nắm được cách kể ngắn về anh chị em mình.

17
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
- Học sinh biết nói lời chia vui( Chúc mừng) hợp với tình huống giao tiếp.Viết được
doạn văn ngắn kể về anh chị em mình.
B . Đồ dùng dạy học

văn “Kể ngắn về gia đình em”.
+ Giáo viên nhận xét tuyên dương, nhắc nhở.
2. Dạy bài mới:
a. Giới thiệu bài:(1’)
Các em đã biết kể ngắn về gia đình, biết an ủi
khi người khác gặp nỗi buồn hay có sự bất
hạnh.
Vậy khi bạn bè hoặc người thân có
niềm vui ta cần phải làm gì? Cần kể về anh,
chị, em trong gia đình bằng tình cảm như thế
nào? Cô mời các em đi tìm hiều bài học ngày
hôm nay có tựa đề:
“Chia vui – Kể ngắn về anh chị em”.
- Giáo viên ghi bảng.
b.Hướng dẫn học sinh làm bài tập:(28’)
Bài 1: (Miệng).
19
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát tranh
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ
trong sách giáo khoa.
H: Tranh vẽ mấy nhân vật?

-2 học sinh nhắc lại đầu bài.


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
- Giáo dục học sinh có thái độ đồng cảm , chia sẻ vui buồn với mọi người
và lòng yêu mến anh , chị ,em trong gia đình.

SL

%

SL

%

SL

%

2A2

29

7

24

10

34

9

33

3


Tiến hành cho học sinh làm thực hành làm một đề bài như sau:
Đề bài: Em hãy viết đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu nói về một loài chim mà em yêu
thích.
Thời gian: 15 phút
Đối tượng : 57 học sinh lớp 2
Kết quả đạt được như sau:

Kết quả
Lớp
Sĩ số

Giỏi
SL
%

SL

Khá
%

T.Bình
SL
%

2A4

29

10



14

46,5

2

7

Lần 3: Tuần 27: Ngày 16 tháng 03 năm 2014
Đề bài: Em hãy viết đoạn văn ngắn từ 4 đến 5 câu nói về con vật mà em yêu thích.
Thời gian: 15 phút
Đối tượng : 57 học sinh lớp 2
Kết quả đạt được như sau:

Kết quả
Lớp
Sĩ số

Giỏi
SL
%

Giáo viªn :Lưu Thị Huệ

Khá
SL
%
21



0

0

2A3

30

8

27

10

33

11

34

1

3

Nhìn chung vào các bảng kết quả trên cho thấy lớp thực nghiệm có cách tổ chức
học sinh viết đoạn ngắn theo hướng đã trình bày ở trên giúp học sinh có kĩ năng viết
đoạn chắc chắn, thành thạo, chất lượng đoạn văn viết của học sinh tăng lên rõ rệt
qua từng đợt kiểm tra. Nếu như đợt 1 tỉ lệ điểm yếu của lớp thực nghiệm vẫn còn 1
em( đạt 4.%) Đến đợt 2 tỉ lệ lệ điểm yếu còn 1 em (đạt 4%).Đến đợt 3 số học sinh

môn Tập làm văn nói riêng. Đặc biệt cần nắm chắc, hiểu rõ những vấn đề, kiến thức
đổi mới của Tiếng Việt 2 so với chương trình cải cách giáo dục
từ đó có những sáng tạo, cải tiến về mặt phương pháp sao cho phù hợp với từng bài
dạy cụ thể, từng đối tượng học sinh.
Cần xác định rõ mục đích – yêu cầu của bài dạy, các bước dạy viết đoạn văn
ngắn cho học sinh.
23
Giáo viªn :Lưu Thị Huệ


Trêng TiÓu häc Ph¬ng Trung II
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh
nghiÖm
Thường xuyên dự giờ, quan sát, tìm hiểu thực tế để rút ra ưu nhược điểm của
phương pháp giảng dạy mình đang thực hiện từ đó có hướng khắc phục.
Phải có phương tiện tối thiểu cần thiết phục vụ bài giảng
Tranh minh hoạ, bảng phụ. Song cần lưu ý rằng: Hãy sử dụng triệt để đồ dùng sẵn
có như: Tranh minh hoạ trong sách giáo khoa, cảnh tự nhiên xung quanh trẻ….
Dạy học bằng phương pháp trên khơi dậy hứng thú học tập lòng say mê ham
thích học hỏi của học sinh, cần làm cho học sinh cảm thấy mỗi giờ học như một
buổi đi thăm quan, khám phá những điều mới lạ có trong cuộc sống xung quanh các
em không nên gò ép các em theo một khuôn thước nhất định mà cần phát huy tính
sáng tạo, chủ động của học sinh.
Qua nghiên cứu thực trạng dạy – học viết đoạn văn ngắn ở lớp 2 tôi thấy việc rèn
học sinh kĩ năng viết đoạn là việc làm vô cùng quan trọng. Công việc này đòi hỏi
người giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo song cũng cần kiên trì, chịu khó trong suốt
quá trình giảng dạy Tập làm văn nói chung và dạy học sinh viết đoạn văn nói riêng.
Việc dạy học sinh viết đoạn theo hướng nêu trên đã đem tới sự tiến bộ vượt bậc
không chỉ ở riêng phân môn Tập làm văn mà trong các giờ kể chuỵên ngôn ngữ kể
của các em cũng sát thực và