SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Giáo viên: Nguyễn Thị Ngọc Xuyến
Đề tài: Một số biện pháp phát huy hiệu quả việc tổ chức
cho trẻ 5-6 tuổi đóng kịch.

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Với trẻ Mầm non, trò chơi là một hoạt động không thể thiếu
trong cuộc sống của trẻ. Bên cạnh rất nhiều các trò chơi như đồ chơi
ô tô, xe máy, búp bê, trò chơi dân gian, đồng dao... thì trong đó
đóng kịch theo tác phẩm văn học là một hoạt động - trò chơi đặc
biệt không chỉ được trẻ em say mê, hứng thú chơi mà còn mang lại
ý nghĩa quan trọng đối sự phát triển nhân cách của trẻ.
Trong trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học trẻ không chỉ biến
mình thành người lớn, mà còn phải “ hoá thân” thành các nhân vật
với nội tâm phong phú, phức tạp với những cá tính khác biệt, với
những hành động vừa thực tê, vừa kỳ ảo… Để đóng được vai này
trẻ phải trải qua một quá trình lao động nghệ thuật gần giống như
người nghệ sĩ. Kết quả của trò chơi đóng kịch có một ý nghĩa rất
quan trọng, nó giúp trẻ tích luỹ được kinh nghiệm sống. Qua trải
nghiệm các nhân vật trong tác phẩm, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự
1


phát triển ngôn ngữ và sự phát triển xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ của
trẻ. Qua trò chơi đóng kịch trẻ lĩnh hội được ngôn ngữ giàu hình
ảnh, học được giọng nói diễn cảm rõ ràng và trẻ hoàn thiện mình
hơn về đạo đức, trẻ sẽ học ở đó lòng dũng cảm, tính trung thực, tình
yêu quê hương đất nước, yêu những điều thiện, bênh vực những
người yếu đuối, lên án những cái xấu, cái ác…Đặc biệt trò chơi
đóng kịch đã phát triển ở trẻ tính tích cực cá nhân, tính độc lập,

Kinh nghiệm chuyển thể kịch bản tác phẩm văn học còn hạn
chế, chưa có những biện pháp thích hợp để tổ chức một hoạt động
dạy trẻ đóng kịch tốt.
Đồ dùng đồ chơi tuy đã được trang bị nhưng chưa đáp ứng
được nhu cầu chơi của trẻ nhất là các đồ dùng đồ chơi phục vụ cho
trò chơi đóng kịch nên chưa tạo được hứng thú cho trẻ và chưa phát
huy được tính tích cực độc lập, sáng tạo của trẻ.

3


Trẻ đi học không đều, nhiều trẻ đến lớp còn nhút nhát, chưa
mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp.
2.1.3. Kết quả khảo sát kỹ năng đóng kịch của trẻ lớp 5-6
tuổi.
Số

Nội dung và kết quả khảo sát
Trẻ hiểu nội dung tác
Biết nhập vai chơi và thể

trẻ
phẩm và hiểu tính cách của

hiện sáng tạo trong khi

các nhân vật trong tác

chơi


9
29

Yếu
15
48,4

Từ thực trạng trên và qua kết quả khảo sát kỹ năng đóng kịch của
trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong lớp, để cho trẻ đạt kết quả tốt hơn trong
trò chơi đóng kịch tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “một số biện pháp
phát huy hiệu quả việc tổ chức cho trẻ 5-6 tuổi đóng kịch”.
2.2. Một số biện pháp phát huy hiệu quả hoạt động dạy trẻ
5 - 6 tuổi đóng kịch
2.2.1 Lựa chọn tác phẩm văn học phù hợp với lứa tuổi.
Để tổ chức có hiệu quả trò chơi đóng kịch cho trẻ mẫu giáo
lớn thì công việc lựa chọn tác phẩm văn học phù hợp với đặc điểm
tâm sinh lý, hứng thú của trẻ là rất quan trọng.
4


Kết quả của trò chơi đóng kịch phụ thuộc vào việc lựa chọn
tác phẩm văn học . Tác phẩm văn học lựa chọn để tổ chức trò chơi
đóng kịch phải là tác phẩm có ý nghĩa giáo dục nhân cách trẻ, có
nhiều tình tiết hấp dẫn đối với trẻ và hình thức đối thoại là chủ yếu.
Để tổ chức cho trẻ đóng kịch giáo viên nên lựa chọn những
câu truyện dân gian đặc biệt là truyện cổ tích như: Tấm Cám, Cây
Khế, Ba cô gái, Tích Chu, …..Những câu truyện cổ tích này mang
đầy đủ phẩm chất của kịch bản. Trong truyện có mâu thuẩn kịch
tính, có sự cọ sát tính cách,có những tình huống gai góc và chứa đầy
xúc cảm, hội thoại ngắn gọn diễn cảm,ngôn ngữ đơn giản, giàu hình

viên vẫn đóng vai trò chủ đạo trong việc truyền cảm hứng cho trẻ.
Giáo viên phải có giọng đọc, giọng kể truyền cảm cuốn hút trẻ, giúp
trẻ cảm thụ tác phẩm đúng nội dung tư tưởng, sâu sắc, biết nhìn
nhận và đánh giá hành động nhân vật.
2.2.3.Chuyển thể tác phẩm văn học sang kịch bản.
6


Chuyển thể tác phẩm văn học sang kịch bản là yếu tố quyết định
đến sự thành công của trò chơi đóng kịch. Khi chuyển thể người
chuyển thể (tác giả) cần chú ý tới các đặc trưng của kịch bản để tuân
thủ và đảm bảo tính kịch trong kịch bản. Cốt truyện của kịch bản
phải mạch lạc rõ ràng, ngắn gọn, mạch lạc, có các nhân vật với tính
cách, hành động, ngôn ngữ của kịch. Khi chuyển thể cần chú ý một
số nguyên tắc:
+ Phải nghiên cứu, đọc kĩ tác phẩm nắm vững nội dung tư
tưởng, các chi tiết, tình tiết cơ bản, các nhân vật chính phụ trong tác
phẩm, lời nói, giọng điệu của nhân vật, tình huống xảy ra trong tác
phẩm.
+ Chuyển thể kịch nhưng phải tuyệt đối tôn trọng nội dung tư
tưởng của tác phẩm.
+ Không bê nguyên xi tác phẩm văn học, mà phải có sự sáng
tạo để hấp dẫn trẻ, sáng tạo nhưng không làm thay đổi nội dung tư
tưởng của tác phẩm.
+ Phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, nhất là dung
lượng, ngôn ngữ và hành động kịch.
Như vậy khi chuyển thể tác phẩm văn học sang kịch bản,
người ta có thể lược bớt những chi tiết rườm rà, không cần thiết,

7

băng lại cho én nhé (Hứ! Băng này! Băng này! Còn lâu nhé, ta giả
vờ lấy giẻ rách cột lại thế thôi!). Đối với những nhân vật chính diện
cũng vậy ngay trong ngôn ngữ của họ cũng đã thể hiện được cái đẹp
của tâm hồn họ rồi. Như trong truyện “Ba cô gái” có đoạn: “Cô Út
đang nhào bột. Sóc con đưa thư cho cô út. Đọc thư xong cô hốt
hoảng, tất tả đi thăm mẹ ngay”. Thì khi chuyển thể lời thoại của cô
Út: - Trời đất! Mẹ chị ốm ư! Sao bây giờ em mới nói. Thôi chúng ta
đi về với mẹ chị nhanh lên kẻo muộn. Mẹ, mẹ ơi, đợi con với nhé
mẹ!. Chính những đoạn thể hiện rõ tính cách nhân vật như thế này
khiến trẻ rất hứng thú khi nhập vai.
2.2.4. Hướng dẫn trẻ hóa thân vào các nhân vật
Trước hết các cô giáo tiến hành phân vai, nhập vai nhân vật
cho trẻ. Các cô luôn chú ý rằng việc phân vai, chọn vai và nhập vai
cũng rất quan trọng trong việc góp phần vào sự thành công của vở
kịch. Trẻ đóng vai gì không quan trọng bằng việc trẻ nhập vai đó và
thể hiện vai như thế nào mới là quan trọng, quyết định chất lượng
9


của vở kịch. Vì vậy các cô giáo không nên áp đặt vai cho trẻ, để trẻ
tìm hiểu nhân vật, tự chọn vai theo ý thích của trẻ. Khi trẻ tự
nguyện, thoải mái trong việc chọn vai diễn hợp với trẻ thì trẻ sẽ thể
hiện vai đó hiệu quả, sáng tạo rất nhiều khi diễn. Vai trò của cô giáo
là định hướng, giúp đỡ cùng trẻ nghiên cứu để chọn vai cho phù
hợp. Thông thường trẻ chỉ thích những vai chính diện, tốt đẹp, giàu
cảm xúc còn những vai phản diện, xấu xa, ác độc trẻ thường không
lựa chọn. Vì vậy cô cần phân tích, định hướng tạo hứng thú cho trẻ
nhập vai.
Khi trẻ nhập vai trong kịch bản, trẻ không chỉ thể hiện lại nội
dung như tác phẩm mà còn phải có sự sáng tạo, sự sáng tạo này đòi

này cũng rất quan trọng nhằm tạo hứng thú và khả năng nhập vai tốt
hơn.
Tiếp theo giúp trẻ ghi nhớ ngôn ngữ kịch và hành động kịch.
Muốn diễn tốt trẻ phải thuộc vai, cô có thể dạy trẻ thuộc vai diễn
11


bằng cách: đọc đồng thanh theo cô đúng với ngữ điệu của nhân vật
mà cô làm mẫu, giọng đọc phải thể hiện được tính cách của nhân
vật theo kịch bản. Có thể đọc to một vài lần sau đó cô đảm nhận đọc
vai người dẫn chuyện, trẻ đọc theo các nhân vật. Cô giúp trẻ nhớ lời
thoại và tiến hành diễn kịch theo kiểu đọc. Thực chất đây là hình
thức đọc kịch bản theo các nhân vật, cô dạy trẻ học thuộc lời thoại
(vai diễn) bằng biện pháp truyền khẩu. Cô và trẻ cùng đọc đồng
thanh lời thoại các nhân vật theo kịch bản nhiều lần, từ nhóm trẻ
đến cá nhân trẻ đến khi thuộc. Hoặc cũng có thể cho trẻ học thuộc
lòng bằng hình thức thoại nối tiếp. Trong lời thoại trẻ có thể thêm
bớt từ, nhấn giọng, chuyển giọng tùy thuộc cảm xúc, tính cách, hành
động của nhân vật mà trẻ nhập vai.
Khi tập lời thoại, cô có thể cho trẻ kết hợp lời nói đi kèm hành
động kịch, cảm xúc bộc lộ thành hành động.
2.2.5. Thiết kế bối cảnh và trang phục đẹp và phù hợp nội
dung truyện
2.2.5.1. Bối cảnh diễn kịch
Bối cảnh diễn kịch giữ vai trò rất quan trọng đối với sự thành
công của vở kịch. Với mỗi loại kịch khác nhau thì có bối cảnh khác
nhau, thường thì các loại kịch như kịch nói, kịch câm, ca kịch hay
kịch thơ có thể sử dụng một loại sân khấu của kịch nói. Nhưng đối
12


Tùy vào từng tác phẩm để có thể thiết kế trang phục phù hợp
dưới đây tôi giới thiệu một số mẫu trang phục thường hay sử dụng
cho một số tác phẩm.

2.2.6. Luyện tập và biểu diễn
Sau khi trẻ đã nhập vai tốt, cô cho trẻ luyện tập kịch. Cô có thể
làm mẫu một vài động tác của nhân vật để trẻ xem và bắt chước, mô
phỏng, hoặc cô mời một vài trẻ khá lên biểu diễn thử cho các bạn
xem.
Khi trẻ tập biểu diễn, cô quan sát, hướng dẫn, chỉnh sửa cho
trẻ về ngôn ngữ, hành động... Sau mỗi lần diễn, cô cùng cả lớp nhận
xét, đánh giá điểm mạnh, yếu kém của các bạn để rút kinh nghiệm.
Trong đó đặc biệt là cách phối hợp giữa hành động và lời nói của
nhân vật khi diễn.
Sự thành công của vở diễn phụ thuộc nhiều vào sự liên kết,
phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, phù hợp tình huống giữa các vai
14


(nhân vật) trên sân khấu, vì vậy giáo viên phải tạo được thái độ hợp
tác và đoàn kết trong trẻ. Nếu như có cảnh trí sân khấu, ánh sáng,
âm thanh... thì sự phối hợp giữa các “diễn viên” và các yếu tố này
cũng rất quan trọng.
Cô giáo nên tổ chức luyện tập cho trẻ vào những thời gian
thích hợp như hoạt động góc (góc nghệ thuật), giờ cho trẻ làm quen
với tác phẩm văn học, giờ sinh hoạt buổi chiều... Trong quá trình
luyện tập, phải hình thành cho trẻ những khả năng nhất định: biết
điều khiển tình cảm, cảm xúc theo nhân vật, có kĩ năng, kĩ xảo trong
thực hành nghệ thuật ở loại hình đóng kịch phù hợp với trẻ. Trẻ hiểu
và thêm yêu một loại hình nghệ thuật sân khấu kịch.

nghiệp vụ thường xuyên theo chu kỳ, tốt hơn hết ở các trường nên
tổ chức nhiều hơn các buổi diễn tập văn nghệ, các hoạt động ngoại
khóa để các giáo viên có điều kiện học hỏi và thể hiện mình.

16


Bên cạnh đó nhà trường thường xuyên cập nhật các thông tin
đại chúng, tư liệu phim ảnh dành cho trẻ. Hiện nay các loại phim
sản xuất dành cho trẻ rất nhiều nhất là các phim hoạt hình 3D, các
chương trình cổ tích được các đạo diễn chuyển hệ dàn dựng và trình
diễn một cách công phu ở các sân khấu lớn các giáo viên có thể xem
và học cách tổ chức của họ.
Bồi dưỡng cho giáo viên những tri thức văn hóa trong và
ngoài nước, tri thức văn hóa từng thời đại khác nhau để giáo viên có
thể linh hoạt sáng tạo trong các khâu nhất là khâu chuẩn bị trang
phục và dàn dựng sân khấu vừa đảm bảo tính thẩm mĩ vừa phù hợp
nội dung tác phẩm.
3. Phần kết luận:
3.1. Ý nghĩa của đề tài.
Đối với trẻ Mầm non kịch đóng vai trò quan trọng đối với sự
phát triển nhân cách của trẻ. Nhưng muốn tổ chức tốt hoạt động
đóng kịch cho trẻ tốt các giáo viên phải nắm những kiến thức cơ bản
về kịch, các khái niệm và đặc trưng của nó. Đặc biệt là các đặc
trưng của kịch dành cho trẻ và có biện pháp tốt để hướng dẫn trẻ
đóng kịch. Từ đó tôi nhận thấy rằng muốn tổ chức tốt hoạt động dạy
trẻ đóng kịch trước hết giáo viên cần nắm những đặc trưng chủ yếu
của kịch dành cho trẻ mầm non:
17