MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự hình thành chế độ dân chủ là kết quả của quá trình phát triển
kinh tế và chính trị, có tác động to lớn đến diện mạo chung của xã hội, đến
sự tăng trưởng kinh tế và giải phóng năng lực sáng tạo của con người.
Song, hiệu quả tác động của dân chủ lại phụ thuộc vào sự hoàn thiện của
HTCT với tư cách là hệ thống các thiết chế chính trị và cơ chế thực hiện
quyền lực chính trị.
Đại hội VI, VII và VIII của Đảng đã đặc biệt quan tâm đến đổi mới
HTCT trong thời kỳ quá độ lên CNXH nhằm từng bước xây dựng và hoàn
thiện nền dân chủ XHCN, coi đó là một trong những nhiệm vụ cơ bản và
cấp bách của quá trình đổi mới.
Mặt trận Tổ quốc vừa là phương thức, vừa là môi trường để nhân
dân thực hiện quyền lực chính trị của mình. Xây dựng khối đại đoàn kết
dân tộc và phát huy vai trò quyền làm chủ của nhân dân thông qua Mặt trận
Tổ quốc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược để tập hợp lực lượng, phát huy sức
mạnh có tổ chức, huy động tiềm lực to lớn, sáng tạo của nhân dân trong
suốt tiến trình của cách mạng Việt Nam và thực hiện quyền lực của nhân
dân lao động trong sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa. Đảng ta đã đánh giá: "Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân đã
coi trọng các hình thức tập hợp đa dạng nhằm mở rộng khối đại đoàn kết
toàn dân, động viên nhân dân thực hiện nhiệm vụ chính trị, đẩy mạnh các
hoạt động xã hội, chăm lo và bảo vệ lợi ích thiết thực của nhân dân. Sự
tham gia của Mặt trận và các đoàn thể trong công tác xây dựng luật pháp,
chính sách, xây dựng chính quyền các cấp, thực hiện các chính sách kinh
tế- xã hội... ngày càng được tăng cường [6, 13-14].
1


Trong khi đánh giá cao thành tựu đổi mới hệ thống chính trị nói


Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm kinh tế lớn của cả nước,
đồng thời còn là một trong những trung tâm văn hóa của Việt Nam. Thành
phố Hồ Chí Minh có một vị trí quan trọng sau Thủ đô Hà Nội, nhân dân lao
động thành phố Hồ Chí Minh vốn có tinh thần yêu nước nồng nàn, có
truyền thống cách mạng kiên cường, đồng thời lại rất năng động và sáng
tạo. Sài Gòn - thành phố Hồ Chí Minh - một thành phố với lịch sử hơn 300
năm và một phần tư thế kỷ xây dựng và phát triển khi đất nước Việt Nam
hoàn toàn độc lập và thống nhất.
Mặt trận Tổ quốc thành phố Hồ Chí Minh trong hoạt động thực tiễn
của những năm qua cho thấy, công cuộc đổi mới ở thành phố có những
thành tựu của việc xây dựng và phát huy nền dân chủ XHCN ở nhiều mức
độ khác nhau, nhiều hình nhiều vẻ được tích lũy từ thực tiễn cách mạng
phong phú của nhân dân thành phố. Điều đó ngày càng cho thấy Mặt trận
Tổ quốc thành phố Hồ Chí Minh đã và đang thật sự là một nhân tố quan
trọng trong cơ chế hiện thực hóa quyền lực chính trị của nhân dân thành
phố hiện nay.
Nhận thức được vấn đề này, tôi chọn đề tài: "Mặt trận Tổ quốc
thành phố Hồ Chí Minh với việc thực thi quyền lực chính trị của nhân
dân lao động" làm luận văn Thạc sĩ chính trị học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Ở nước ta, việc củng cố và hoàn thiện HTCT nói chung và với từng
thành tố cấu trúc nên HTCT, cũng như với Mặt trận Tổ quốc nói riêng, luôn
là vấn đề đặc biệt, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học.
Vai trò các đoàn thể chính trị xã hội trong việc phát huy quyền làm
chủ của nhân dân lao động luôn được các nhà khoa học nghiên cứu gắn liền
với vấn đề củng cố hệ thống quyền lực và xây dựng nền dân chủ. Đáng chú
ý là các công trình nghiên cứu: "Quan điểm, lý luận và phương pháp
nghiên cứu về dân chủ và cơ chế thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa ở
3

Việt Nam trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị của nhân dân lao động.

5


Hai là: Phản ánh tình hình tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ
quốc thành phố Hồ Chí Minh trong việc phát huy quyền làm chủ về chính
trị của nhân dân trong thời kỳ đổi mới; xác định nguyên nhân và những vấn
đề đặt ra cần phải giải quyết.
Ba là: Đưa ra được hệ thống những giải pháp cơ bản nhằm nâng
cao hiệu quả thực thi quyền lực chính trị của nhân dân lao động theo định
hướng XHCN trên địa bàn thành phố.
4. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lý luận: Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam
về quyền lực chính trị của nhân dân lao động.
4.2. Cơ sở thực tiễn: Mặt trận Tổ quốc thành phố Hồ Chí Minh
trong việc phát huy quyền lực chính trị của nhân dân lao động trong mười
lăm năm đổi mới vừa qua, trên cơ sở đó, luận chứng những vấn đề có liên
quan tới việc thực hiện những nhiệm vụ cơ bản mà luận văn nêu ra.
4.3. Phương pháp nghiên cứu: Vận dụng tổng hợp những nguyên
tắc phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử;
kế thừa và khai thác những thành quả khoa học của các công trình đã được
công bố; sử dụng phương pháp lôgíc và lịch sử trong phân tích, sử dụng các
số liệu thống kê, báo cáo, điều tra nghiên cứu thực tế, trên cơ sở đó thực
hiện phân tích, so sánh và tổng hợp; vận dụng tối đa phương pháp so sánh phương pháp đặc trưng của chính trị học. Ngoài ra, trong luận văn cũng sử
dụng một số phương pháp khác của xã hội học.
5. Cái mới về mặt khoa học của luận văn
Kết quả nghiên cứu góp phần:
+ Phân tích, làm rõ bản chất của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
TRONG VIỆC PHÁT HUY QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ
CỦA NHÂN DÂN LAO ĐỘNG

Thắng lợi của cách mạng Việt Nam do nhiều nhân tố hợp thành,
trong đó có nhân tố hết sức quan trọng là Mặt trận. Đây là một sáng tạo của
cách mạng Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và
Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta, là bài học
lớn của cách mạng Việt Nam. Xuất phát từ điều kiện lịch sử tự nhiên - xã
hội đặc thù của đất nước ta luôn phải chống với thiên tai, địch họa nên cộng
đồng dân tộc Việt Nam phải gắn bó với nhau trong lao động và chiến đấu
để dựng nước, giữ nước. Suốt chiều dài lịch sử bốn ngàn năm của dân tộc
đã dạy cho mỗi người trong cộng đồng Việt Nam ý thức được rằng "đoàn
kết thì sống, chia rẽ thì chết". Qua các triều đại phong kiến ở đất nước ta
cho thấy: khi nào đoàn kết vua tôi, trên dưới một lòng thì giặc ngoại xâm
dù có mạnh đến mấy cũng phải thất bại. Tinh thần đoàn kết lưu truyền từ
đời này sang đời khác, trở thành truyền thống quý báu của dân tộc Việt
Nam, làm nên sức mạnh Việt Nam. Đảng và Bác Hồ đã sớm nhận thức sâu
sắc về vai trò của Mặt trận trong việc kế thừa và phát huy truyền thống
đoàn kết, yêu nước của dân tộc ở thời đại mới - Thời đại giương cao ngọn
cờ độc lập dân tộc và CNXH. Chỉ có đoàn kết toàn Đảng, toàn quân, toàn
dân, đoàn kết các dân tộc, đoàn kết lương giáo, đoàn kết quốc tế mới thực
hiện thắng lợi đường lối của Đảng vạch ra.
Ngay sau khi thành lập Đảng (3/2/1930) Đảng ta đã thấy sự sự cần
thiết tập hợp mọi lực lượng yêu nước đoàn kết xung quanh Đảng chống
thực dân, phong kiến. Các giai cấp, các tầng lớp ở Việt Nam đều bị thực
8





một liên minh chính trị của mọi người Việt Nam yêu nước, là một liên
minh chính trị của các giai cấp, các đảng phái, các dân tộc, các tôn giáo,
các nhân sĩ yêu nước và tiến bộ của dân tộc để hướng vào mục tiêu giải
phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh. Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có quy
định: "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp
tự nguyện của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân
tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo
và người Việt Nam định cư ở nước ngoài " [17, 5].
Với ý nghĩa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính
trị rộng rãi như trên thì Mặt trận cũng là tổ chức tiêu biểu cho khối đại đoàn
kết toàn dân, đại đoàn kết dân tộc do Đảng Cộng sản Việt Nam lập ra và
lãnh đạo.
Chức năng của liên minh chính trị là hoạt động tham chính, tham
gia vào công việc của chính quyền Nhà nước, tham gia tổ chức thi hành
đường lối, chính sách và xây dựng cuộc sống, chăm lo lợi ích của các cộng
đồng dân cư. Tùy theo hoàn cảnh và nhiệm vụ cụ thể, chức năng cụ thể của
Mặt trận có thể thay đổi.
Trong Hiến pháp 1992, Mặt trận Tổ quốc được ghi nhận là cơ sở
chính trị của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam.
Có quan điểm cho rằng, trong CNXH, chế độ chính trị nhất nguyên,
một Đảng duy nhất cầm quyền - Đảng cộng sản, trong Nhà nước pháp
quyền XHCN thì không cần thiết tổ chức Mặt trận, và nếu có Mặt trận thì
Mặt trận có vai trò không lớn. Chúng tôi không đồng tình với quan điểm
trên, vì rằng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là thành viên chiến lược của
HTCT và có vai trò to lớn đã thể hiện trong suốt tiến trình lịch sử của cách
mạng dân tộc dân chủ nhân dân và trong sự nghiệp xây dựng nền dân chủ
XHCN. Một trong những mục tiêu cơ bản của chính trị và cả HTCT trong

Nhà nước ở Trung ương và ở địa phương.
11


- Mặt trận thật sự có đại diện trong các cơ quan quyền lực dân cử:
Quốc hội, HĐND các cấp. Các đại diện ấy do các thành viên của Mặt trận
chọn và cử vào danh sách bầu vào các cơ quan quyền lực của dân.
Mặt trận thật sự thực hiện được chức năng tư vấn và giám sát đối
với Nhà nước và cả đối với Đảng.
- Đồng thời Mặt trận phải là nơi quy tụ đại diện tiêu biểu của các
tầng lớp nhân dân, là một diễn đàn thu hút mọi sáng kiến, mở ra một lĩnh
vực hoạt động rộng rãi cho toàn dân để thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam là một bộ phận quan trọng
trong công tác vận động quần chúng của Đảng. Cách mạng nước ta cũng
như các nước khác, muốn giành thắng lợi sau khi có đường lối đúng phải
tiến hành tuyên truyền giáo dục, giác ngộ, vận động và tập hợp quần chúng
thành lực lượng có tổ chức để làm cách mạng. Đảng của giai cấp công nhân
phải thực hiện liên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp xã hội khác
- sự liên minh ấy là một tất yếu.
Từ khi đất nước thống nhất, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò
to lớn trong việc củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc, có được thành tích đó chính là nhờ: Hồ Chí Minh và
Đảng ta có ý thức sâu sắc về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, bởi
vì Hồ Chủ tịch và Đảng ta luôn nhìn thấy ở mỗi người Việt Nam một người
yêu nước và Mặt trận là sự tập hợp và nhân lên gấp bội nhiệt tình yêu nước
ấy.
Đại hội VIII của Đảng tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán
của Đảng và Nhà nước ta là: "Đoàn kết các giai cấp, các tầng lớp, các dân
tộc, các tôn giáo, mọi giới, mọi lứa tuổi, mọi người trong đại gia đình Việt

6 vạn chi hội nông dân thôn, bản, ấp.
+ Hội Cựu chiến binh Việt Nam (thành lập 12/1989), có 80 vạn hội
viên đại biểu cho khoảng 4 -5 triệu cựu chiến binh (chiếm khoảng 15% dân
số, trong đó có trên 13% tham gia cấp ủy địa phương, 14% tham gia công
tác trong các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, 48% đang lao
14


động trong nông nghiệp, sinh hoạt trong hơn 9.530 tổ chức hội cơ sở. Đây
là tổ chức chính trị - xã hội tiêu biểu của các "Anh bộ đội cụ Hồ" đã từng
vào sinh, ra tử, chiến đấu, hy sinh một phần xương máu cho sự nghiệp
giành, giữ và bảo vệ nền độc lập cho Tổ quốc. Họ là những người lính đã
chuyển ngành, hoặc nghỉ hưu, có mặt trên mọi lĩnh vực, có vai trò đặc biệt
quan trọng trong động viên toàn dân tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
+ Đảng Cộng sản Việt Nam (thành lập 2/1930), có 2.303.174 đảng
viên, là tổ chức chính trị cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam, đại
biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam,
"Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo duy nhất hệ thống chính trị
Việt Nam, vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Mặt trận" [5, 20].
Ngoài ra, còn có tới 160 đoàn thể và hội quần chúng, bao gồm: Liên
hiệp các hội khoa học kỹ thuật, Hội liên hiệp văn học nghệ thuật, Liên hiệp
các tổ chức hữu nghị, Hội phật giáo, Ủy ban đoàn kết công giáo, Hội luật
gia...
Tính thống nhất về tư tưởng và hành động của Mặt trận thể hiện:
- Tất cả các thành viên của mặt trận đều do Đảng cộng sản lập ra,
đều gắn với Đảng và lịch sử hào hùng của dân tộc;
- Mặt trận không tổ chức bầu ra các cơ quan lãnh đạo cao nhất mà
chỉ hiệp thương thống nhất cử ra cơ quan phối hợp thống nhất hành động
chung, đó là Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp;
- Các tổ chức thành viên, tập thể cá nhân hiệp thương thống nhất

ấm no, hạnh phúc. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không ngừng được củng cố
và mở rộng còn góp phần quan trọng xây dựng Đảng, xây dựng và bảo vệ
chính quyền nhân dân, củng cố khối liên minh giữa giai cấp công nhân với
giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức, xây dựng và phát triển lực lượng vũ
trang nhân dân. Nhờ đoàn kết trong nước chúng ta đã mở rộng và phát triển
đoàn kết quốc tế, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ và hợp tác của bạn bè khắp
năm châu. Từ khi ra đời cho đến nay, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có
16


những đóng góp to lớn vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc, trở thành một trong
những nhân tố góp phần quyết định vào thắng lợi của cách mạng Việt
Nam.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một thành quả nổi bật của cách mạng
Việt Nam. Mặt trận đã được xây dựng thành một khối liên minh rộng lớn
và lâu dài, kết hợp sự đa dạng trong một thể thống nhất, do Đảng Cộng sản
Việt Nam lãnh đạo, lấy khối liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp
nông dân và tầng lớp trí thức làm nền tảng để tập hợp đoàn kết rộng rãi
các tầng lớp nhân dân. Sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận là vấn đề có
tính nguyên tắc đảm bảo cho Mặt trận không ngừng được củng cố và mở
rộng.
Hiện nay, Mặt trận các cấp đã tích cực, chủ động mở rộng tổ chức
bằng nhiều hình thức thích hợp, các tổ chức thành viên của Mặt trận đã
tăng lên, đã động viên phong trào quần chúng, góp phần nâng cao dân trí,
năng lực, trình độ chuyên môn.... cho đoàn viên, hội viên, góp phần phục
vụ tích cực cho các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với việc phát triển các hình thức tổ chức, các tổ chức thành
viên đã đổi mới hình thức vận động để thu hút ngày càng rộng rãi các nhân
sĩ, trí thức, chuyên gia, người tiêu biểu trong các dân tộc thiểu số, các chức
sắc tôn giáo, người có uy tín trong cộng đồng tham gia công tác Mặt trận,

Luật pháp đã quy định Mặt trận giám sát cơ quan nhà nước, các tổ
chức xã hội thực hiện nghiêm chỉnh bầu cử, Mặt trận kiểm tra xem nơi nào
làm không đúng quy trình hiệp thương, không làm đúng quy định của luật
pháp về bầu cử, Mặt trận có thể kiến nghị với cơ quan chỉ đạo uốn nắn lại.
Như vậy trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc là hết sức to lớn.
- Mặt trận, với tư cách là tổ chức đại biểu cho ý chí và nguyện vọng
của toàn dân có đủ tư cách tham gia xây dựng các chủ trương, chính sách,
pháp luật nhà nước, như: tham gia xây dựng Luật dân sự, Luật lao động,
Luật hình sự, Luật bầu cử đại biểu Quốc hội, Luật bầu cử đại biểu HĐND,
Luật quốc tịch, Luật khiếu nại tố cáo... và tham gia xây dựng nhiều pháp
18


lệnh, văn bản pháp quy thuộc nhiều lĩnh liên quan đến lợi ích của các thành
viên trong Mặt trận.... những kiến nghị của Mặt trận, dù không quyết định,
nhưng có giá trị như là những đề xuất, những phản biện để Nhà nước tham
khảo, nghiên cứu, tiếp thu.
Một số hoạt động của Mặt trận đã được luật hóa và được tiến hành
có nề nếp như tham gia tố tụng, tuyển chọn thẩm phán, giới thiệu hội thẩm
nhân dân, tham gia xây dựng pháp luật. Việc phối hợp trong công tác tuyên
truyền, phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức và hành vi tôn
trọng pháp luật trong các tầng lớp nhân dân, đồng thời phê phán những
hành vi vi phạm pháp luật. Đến nay, hầu hết Ủy ban Mặt trận các tỉnh,
thành phố đã xây dựng xong Quy chế dân chủ cơ sở trong việc phối hợp
công tác giữa Mặt trận với HĐND và UBND cùng cấp. Qua một số hoạt
động trên, mối quan hệ giữa Mặt trận và chính quyền được tăng cường và
dần đi vào nề nếp; nhiều nơi chính quyền đã quan tâm, phối hợp, tạo điều
kiện để Mặt trận hoạt động có hiệu quả.
- Mặt trận các cấp có quyền tham gia chỉ đạo hoạt động của Ban
thanh tra nhân dân, tiến hành kiểm tra giám sát việc thực hiện chính sách,

không nghiên cứu, giải quyết. Mặt trận Tổ quốc tham gia, phối hợp với cơ
quan Nhà nước trong việc thực hiện những nhiệm vụ có tính xã hội và nhân
dân rộng lớn. Những nhiệm vụ như tuyên truyền, vận động nhân dân thực
hiện quyền làm chủ, thi hành chính sách pháp luật:
+ Tham gia tuyên truyền, động viên nhân dân thực hiện đường lối,
chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
+ Phối hợp tham gia với cơ quan Nhà nước tổ chức các cuộc vận
động nhân dân đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau phát triển kinh tế, xây dựng đời
sống văn hóa, giải quyết các vấn đề xã hội, xây dựng nền quốc phòng toàn
dân, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
+ Tham gia với HĐND, UBND cùng cấp tổ chức vận động nhân
dân thực hiện dân chủ cơ sở, hướng dẫn nhân dân xây dựng hương ước,
quy ước về nếp sống tự quản ở thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố, cộng đồng

20


dân cư khác ở cơ sở phù hợp với pháp luật, góp phần xây dựng và bảo vệ
chính quyền nhân dân.
Hiệu quả thuyết phục, vận động của Mặt trận được thể hiện rõ trong
những phong trào mang tính toàn dân như: Phong trào đền ơn đáp nghĩa;
cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư";
tổ chức quyên góp ủng hộ Cu Ba, quyên góp ủng hộ đồng bào miền Trung,
miền Tây bị lũ lụt; vận động toàn dân mua công trái....
Mặt trận tham gia với Nhà nước trong các chương trình xóa đói
giảm nghèo, chương trình chống tệ nạn xã hội, chương trình giải quyết
1.700 xã nghèo, chương trình xây dựng nhà tình nghĩa, nhà tình thương...
+ Mặt trận cũng là công cụ đầy hiệu quả trong việc tham gia công
tác hòa giải ở địa bàn dân cư; góp phần cùng Đảng và chính quyền giải quyết,
triệt phá các ngòi nổ có thể dẫn tới các " điểm nóng" chính trị hiện nay.

chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân" [15, 15 ].
1.2. MẶT TRẬN LÀ THÀNH VIÊN CHIẾN LƯỢC CỦA HỆ THỐNG
CHÍNH TRỊ

Đặc trưng cơ bản của HTCT ở nước ta là HTCT mang tính giai cấp
sâu sắc, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính giai cấp và tính dân tộc, nhân văn.
Tính dân tộc có lúc nổi trội nhưng tính giai cấp vẫn là cơ sở, là định hướng.
Sự quy định Mặt trận Tổ quốc là thành viên trong HTCT là do yêu cầu
khách quan của sự nghiệp cách mạng, là xuất phát từ bản chất của thể chế
chính trị dân chủ, mọi quyền lực thuộc về nhân dân. Trong Cương lĩnh xây
dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH có xác định, "Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, là cơ sở chính trị
của chính quyền nhân dân" [17, 5 ].
Để phát huy hơn nữa vai trò của các cơ quan quyền lực nhà nước do
dân cử cũng cần xác định lại cho đúng vị trí, vai trò của tổ chức Mặt trận.
Nhân dân thực hiện quyền làm chủ không chỉ thông qua tổ chức nhà nước
22


mà còn thông qua tổ chức xã hội. Hướng phát triển của nền dân chủ XHCN
và ngày càng phát huy vai trò của các tổ chức xã hội thì Mặt trận có vai trò
quan trọng. Đó là một nét khá độc đáo trong quá trình cách mạng Việt Nam.
Một trong những nguyên nhân thành công của Đảng ta là "lấy dân
làm gốc" và khéo vận dụng các hình thức tổ chức thích hợp của Mặt trận để
đoàn kết và động viên các tầng lớp nhân dân rộng rãi. Có thể nói một cách
hình ảnh, Mặt trận là một của ba chân kiềng trong cơ chế Đảng, Chính
quyền và Mặt trận. Mặt trận phát huy được vai trò của mình càng làm vững
thêm các thế kiềng ba chân của cách mạng.
1.2.1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Đảng cộng sản Việt Nam

bảo đảm cho Mặt trận không ngừng được củng cố và mở rộng. Đảng có
nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức cho mỗi
đảng viên và các tầng lớp nhân dân thực hiện đại đoàn kết dân tộc, tăng
cường Mặt trận Dân tộc thống nhất vì sự nghiệp độc lập dân tộc, dân giàu
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, thực hiện thắng lợi sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Đảng cộng sản Việt Nam đã lập ra các tổ chức chính trị - xã hội, và
Mặt trận đến lượt mình là cầu nối giữa Đảng với các tổ chức quần chúng
nhân dân, tổ chức, vận động nhân dân thực hiện chính sách của Đảng và
Nhà nước, góp phần bảo vệ Đảng, xây dựng Đảng lớn mạnh. Đảng ta với
nhân dân có quan hệ từ máu thịt và do đó, nhân dân là người đùm bọc, che
chở cho Đảng, là cơ sở vững mạnh nhất của Đảng.
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã
có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp của Đảng: Động viên tập hợp
nhân dân vào các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm; đấu tranh thực hiện
thống nhất nước nhà; đưa cả nước vào thời kỳ quá độ lên CNXH. Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam là lực lượng to lớn đóng góp vô giá vào việc xây dựng
Đảng. Mặt trận làm cho các thành viên (hội viên, đoàn viên) nắm vững và
thực hiện đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước; kiểm tra, giám sát
hoạt động của đảng viên và tổ chức Đảng; góp ý kiến phê bình đảng viên

24


và bổ sung cho Đảng những phần tử ưu tú; đấu tranh với những luận điệu
xuyên tạc nhằm hạ uy tín của Đảng.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có vai trò rất to lớn trong công tác vận
động nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thắng lợi huy hoàng của Cách
mạng tháng Tám năm 1945 gắn liền với sự nghiệp của Mặt trận Việt Minh;
thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Pháp gắn liền với sự nghiệp