Câu hỏi thường gặp về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên
Câu 1: Tuổi dạy thì là thế nào?
Trả lời:
Tuổi dậy thì là mốc đánh dấu sự trưởng thành về mặt sinh học của cơ thể. Dậy thì là một quá trình thường kéo dài
khoảng 3-4 năm và được chia làm 2 giai đoạn: giai đoạn tiền dậy thì và giai đoạn dậy thì hoàn toàn.
• Theo Tổng cục DS - Bộ Y tế thì tuổi dậy thì của người Việt Nam vào độ tuổi từ 9 đến 14 tuổi (ở nữ) và 12 đến 15
tuổi (ở nam). Đối với người Việt Nam: trẻ em nữ dậy thì hoàn toàn vào khoảng 13-15 tuổi, đánh dấu bằng lần có
kinh nguyệt đầu tiên.Trẻ en nam dậy thì hoàn toàn vào khoảng 14-16 tuổi, đánh dấu bằng lần xuất tinh không chủ
định đầu tiên.
• Ở tuổi dậy thì, dưới tác dụng sinh lý của tuyến hóc môn, cơ thể trẻ em diễn ra hàng loạt những thay đổi về hình
dáng, tâm sinh lý, cơ quan sinh dục, phân biệt rõ giới tính nam/nữ và bắt đầu có khả năng tình dục, khả năng sinh
sản.
Câu 2: Cơ thể tuổi dậy thì ở nam có những đặc trưng cơ bản nào?
Trả lời:
Cơ thể tuổi dậy thì ở nam có những đặc trưng: lớn nhanh về chiều cao, cân nặng; mái tóc bắt đầu dầy thêm và lật
ra sau; trứng cá xuất hiện; có đủ răng vĩnh viễn; giọng ồm, vỡ giọng; lông trên cơ thể và mặt xuất hiện; vai rộng
hơn và ngực nở; mọc lông nách, lông ngực; các cơ bắp phát triển, rắn chắc; mọc lông vùng mu; cơ quan sinh dục
ngoài phát triển; bắt đầu sản xuất tinh dịch và xuất tinh (mộng tinh)
Câu 3: Cơ thể tuổi dậy thì ở nữ có những đặc trưng cơ bản nào?
Trả lời:
Cơ thể tuổi dậy thì ở nữ có những đặc trưng: lớn nhanh về chiều cao, cân nặng; da trở nên mỡ màng; trứng cá
xuất hiện; có đủ răng vĩnh viễn; mọc lông nách; vú phát triển; vòng eo thu hẹp lại; hông nở rộng hơn, đùi trở nên
thon; tử cung và buồng trứng phát triển; mọc lông vùng mu; bộ phận sinh dục ngoài phát triển; hiện tượng rụng
trứng xảy ra; bắt đầu có kinh nguyệt và dịch âm đạo
Câu 4: Tâm sinh lý tuổi dậy thì ở nam có đặc điểm gì?
Trả lời:
• Tâm sinh lý tuổi dậy thì ở nam có đặc điểm: "muốn làm người lớn"; có sự xáo trộn trong các trạng thái tâm lý;
nhu cầu tình bạn, tình bạn khác giới, tình yêu; có xu hướng muốn tự khẳng định mình; thích tôn sùng thần tượng;
trí tuệ phát triển mạnh, thích tò mò, khám phá, thử nghiệm.
• Cơ quan sinh dục phát triển mạnh: tinh hoàn bắt đầu có khả năng sản xuất tinh trùng và tiếp tục sản sinh ra
hoóc-môn sinh dục nam. Có khả năng sinh con nếu gặp trứng và thụ tinh

• Bình thường em gái khoảng 13-15 tuổi là có hành kinh; tuy nhiên có em có hành kinh sớm hoặc muộn hơn với
độ tuổi trung bình nêu trên.
• Thời gian ra máu kinh thường từ 3-5 ngày; cá biệt có em chỉ thấy có 2 ngày hoặc có em lại kéo dài tới 7 ngày là
chuyện bình thường
Câu 9: Chu kỳ kinh nguyệt là gì, sự rụng trứng xảy ra như thế nào?
Trả lời:
• Bắt đầu kinh nguyệt là 1 chu kỳ kinh, sau khi sạch kinh, buồng trứng bắt đầu hoạt động tiết ra nội tiết tố sinh dục
khiến cho niêm mạc tử cung dầy lên để chuẩn bị cho trứng đã thụ tinh vào làm tổ. Nếu trứng không thụ tinh, niêm
mạc tử cung sẽ teo đi và bong theo máu chảy ra ngoài; chu kỳ khác cứ thế tiếp diễn cho đến khi mãn kinh (vào
khoảng 45- 55 tuổi) mỗi chu kỳ kinh khoảng 21- 35 ngày
• Trong 1 chu kỳ kinh nguyệt, sự rụng trứng thường xảy ra vào ngày thứ 14 trước khi bước vào chu kỳ kinh
nguyệt tiếp theo. (Ví dụ: một người có chu kỳ kinh nguyệt là 28 ngày thì ngày rụng trứng là ngày thứ 14 trong chu
kỳ. Trứng chín, rụng và có thể sống trong ống dẫn trứng và tử cung từ 1-2 ngày)
Câu 10: Chu kỳ kinh nguyệt của VTN có khác của người lớn không?
Trả lời:
• Ở các em gái mới dậy thì, hệ thống nội tiết - sinh dục hoạt động chưa nhịp nhàng vì vậy kinh nguyệt của các em
thường chưa đều đặn. Thời gian đầu mới có kinh có thể gặp những thất thường như chu kỳ có khi kéo dài, có khi
không có, có khi ra máu nhiều... Nguyên nhân thường là do trứng chưa rụng, biến đổi lượng các nội tiết tố chưa
điều hoà. Thông thường sau một thời gian kinh nguyệt sẽ trở nên ổn định. Nếu tình trạng này kéo dài các em cần
nói với cha mẹ đưa đi khám để được tư vấn và chữa trị.
• Ở một số em thấy kinh kéo dài và ra máu nhiều gây thiếu máu. Các em cần nói với người lớn để giúp đỡ các
em đến bác sĩ chuyên khoa khám tìm nguyên nhân cụ thể và chữa trị kịp thời
Câu 11: Trong những ngày có kinh nguyệt có nên nghỉ học, làm việc không? và hàng ngày cần vệ sinh cơ
quan sinh dục như thế nào?
Trả lời:
• Kinh nguyệt là hiện tượng sinh lý bình thường hàng tháng nên trong những ngày có kinh không cần kiêng hoạt
động, kể cả bơi lội hay leo núi và không cần nghỉ học, làm việc. Tuy nhiên, không nên ngâm mình trong nước bẩn
dễ nhiễm khuẩn đường sinh sản, cũng không nên hoạt động quá sức hoặc làm những việc nặng nhọc gây co bóp
tử cung, đau đớn
• Hàng ngày, mỗi buổi tối trước khi đi ngủ các em nữ cần rửa bộ phận sinh dục ngoài và hậu môn bằng xà phòng,

ngày thì đó là hiện tượng bệnh lý, nguyên nhân có thể do viêm tuyến tiền liệt, túi tinh hay niệu đạo. Cần đến cơ sở
y tế để được khám và điều trị
Câu 16: Các em nam ở tuổi dậy thì có nên mặc quần lót (quần sịp) không? và các em cần vệ sinh cơ quan
sinh dục như thế nào?
Trả lời:
• Các em nên mặc quần lót. Tuy nhiên cần chú ý quần lót nên bằng vải cotton, thoáng và cảm thấy dễ chịu khi
mặc. Không nên mặc quần bằng nilon vì nó sẽ bí, làm cho cơ quan sinh dục dễ mẩn ngứa, khó chịu. Không nên
mặc quần lót quá bó, làm cho tinh hoàn bị ép chặt vào người sẽ bị ảnh hưởng đến việc sản xuất ra tinh trùng của
tinh hoàn
• Hàng ngày các em nam cần rửa dương vật, quy đầu, bao dịch hoàn bằng nước sạch và xà phòng vì quy đầu
thường hay đọng các chất dịch sinh dục, nước tiểu, mồ hôi…gây mất vệ sinh, rất dễ bị nhiễm khuẩn nếu không
rửa thường xuyên.
Câu 17: Tình bạn ở tuổi vị thành niên và đặc điểm của nó là thế nào?
Trả lời:
•Tình bạn ở tuổi VTN là một loại tình cảm gắn bó hai hoặc nhiều người (cùng hoặc khác giới) trên cơ sở hợp nhau
về tính tình, giống nhau về sở thích và cùng một quan niệm sống, ý tưởng, ước mơ…
•Đặc điểm của tình bạn ở tuổi VTN là:
-Nhu cầu tình bạn phát triển mạnh mẽ, tình bạn dựa trên các yếu tố: hợp nhau về tính tình, sở thích, lối sống, cùng
lớp, cùng trường…
-Tình bạn thường trong sáng, chân thành; khi kết bạn, VTN thường bị chi phối nhiều bởi yếu tố tình cảm nên sự
can thiệp của lý tính khi lựa chọn bạn không cao.
-Trong tình bạn khác giới,VTN coi đối tượng là yếu tố để tự hoàn thiện mình và cũng hay ngộ nnhận tình bạn thân
thiết là tình yêu.
Câu 18: Dấu hiệu của tình bạn tốt và không tốt trong độ tuổi VTN là thế nào?
Trả lời:
•Dấu hiệu của tình bạn tốt là: có trách nhiệm, giúp nhau trong học tập, rèn luyện đạo đức, lao động để cùng tiến bộ;
cùng chí hướng, lý tưởng, quan điểm; hứng trhú, sở thích phù hợp với chuẩn mực đạo đức của xã hội; bình đẳng
và tôn trong nhau; chân thành , tin cậy, thông cảm sâu sắc với nhau; Có thể kết bạn với nhiều người 1 lúc không
làm giảm mức độ gắn bó sâu sắc trong nhóm bạn thân.
•Dấu hiệu của tình bạn không tốt là: luôn gen gét, đố kỵ, nói xấu; trong quan hệ bạn bè thiếu sự chân thành, có

nhau trong quan hệ bạn bè khác giới; tránh gen gét nói xấu, đối xử thô bạo với nhau khi thấy bạn mình có thêm
bạn khác giới; tránh ngộ nhận tình bạn khác giới là tình yêu; tránh thái độ mập mờ gây cho bạn khác giới hiểu lầm
là tình yêu.
Câu 22: Tình bạn có vai trò quan trọng như thế nào? và trong quan hệ bạn bè cần tránh những điều gì?
Trả lời
•Tình bạn đúng đắn sẽ là một sức mạnh tinh thần giúp mỗi người tiến bộ, hoàn thiện nhân cách của mình và
trưởng thành về mọi mặt. trong quan hệ bạn bè, mọi người thường tự đánh giá bản thân, so sánh mình với những
người bạn khác đẻ nỗ lực phấn đấu không tụt hậu hoặc thua kém bạn, tự giáo dục và hoàn thiện nhân cách của
mình
•Trong quan hệ bạn bè cần tránh: tránh kết bạn trên cơ sở có chung xu hướng tiêu cực; đi ngược lại với lợi ích và
giá trị đạo đức của xã hội, tập thể, gây tác hại cho xã hội, tập thể; tránh bao che khuyết điểm cho nhau; tránh ích
kỷ, tránh vụ lợi trong quan hệ bạn bè; đồng thời tránh “kéo bè, kéo cánh”, cục bộ
Câu 23: Tình yêu, tình yêu đôi lứa là gì?
Trả lời
• Tình yêu là khái niệm thuộc phạm trù tình cảm, là hệ thống thái độ của con người đối với người khác và đối với
các sự vật hiện tượng tồn tại trong cuộc sống. Tình yêu được hiểu theo nghĩa rộng là yêu tổ quốc, yêu nhân dân,
yêu bạn bè, cha mẹ , anh em... tất cả những tình yêu đó đều cao đẹp và thiêng liêng
•Tình yêu đôi lứa là tình cảm gắn bó có tính chất riêng tư, thầm kín giữa 2 người khác giới. Tình yêu đôi lứa thể
hiện những rung cảm mãnh liệt nhất của 2 con người muốn hoà nhập và chung sống với nhau trong cuộc đời. Tình
yêu đôi lứa mang tính độc tôn cao (không muốn chia sẻ với người khác); tình yêu đôi lứa có xu hướng tiến tới hôn
nhân và tình dục.
Câu 24: Những biểu hiện của tình yêu tuổi VTN và tại sao tuổi VTN lại có những rung động “đầu đời” ?
Trả lời
•Biểu hiện của tình yêu tuổi VTN là: quan tâm đến những hành vi, thái độ, trang phục của nhau; thích gặp gỡ, gần
gũi, chuyện trò với nhau; thích chia sẻ mọi cảm xúc vui buồn với nhau; sẵn sàng bảo vệ nhau khi gặp chuyện rắc
rối trong cuộc sống
•VTN thường có những rung động “đầu đời” do sinh lý phát triển đột biến, đặc biệt là sự phát triển của hoóc môn
giới tính đã tác động tới hoạt động tâm lý; vì vậy, xuất hiện cảm xúc đầu đời với người bạn khác giới; sự giao tiếp
bạn bè được mở rộng giữa các VTN khác giới, có điều kiện gần gũi, đã tạo cơ hội cho họ bộc lộ tình cảm
Câu 25: Tuổi VTN có nên yêu không? khi nào nên yêu và không nên yêu ?

sai về giới tính, cho rằng khi các em đã trưởng thành nếu ức chế bản năng sinh dục sẽ có hại.
Câu 28: Tình yêu và tình dục có khác nhau không? Tình yêu và tình dục có mối quan hệ như thế nào?
Trả lời
• Tình yêu là sự hấp dẫn, đồng điệu với nhau về tinh thần, tình cảm, thúc đẩy 2 người gần gũi, hiểu nhau; có nhu
cầu mong muốn đi đến sự hài hoà về tân hồn và sự tự nguyện, gắn bó bền vững. Còn tình dục là quan hệ về thể
xác, đem lại cho người ta những cảm xúc, khoái cảm và sự thoả mãn nhu cầu sinh lý mà thôi.
•Tình yêu và tình dục có mối quan hệ mật thiết với nhau nhưng không phải là một. Tình yêu và tình dục là 2 yếu tố
quan trọng của hôn nhân bền vững và hạnh phúc gia đình. Tình dục trên cơ sở tình yêu sẽ tăng khoái cảm, tăng
trách nhiệm và có văn hoá; Tình yêu và tình dục là lĩnh vực phức tạp, bị chi phối bởi nhiêu yếu tố như sinh lý, tâm
lý, giới tính, lứa tuổi và các yếu tố xã hội
Câu 29: Thế nào là tình dục an toàn có trách nhiệm?
Trả lời
•Tình dục an toàn có trách nhiệm là khi quan hệ tình dục mỗi người phải biết quan tâm đến mong muốn, ý nguyện
của nhau và biết tự kiểm soát hành vi tình dục của mình, đáp ứng hài lòng bạn tình; Mặt khác, hoạt động tình dục
phải đảm bảo phòng tránh được mang thai ngoài ý muốn, phòng tránh được các NK LTQĐTD và HIV/AIDS
Câu 30: Hậu quả của việc quan hệ tình dục sớm ở tuổi VTN là gì ?
Trả lời
• Quan hệ tình dục sớm ở tuổi VTN sễ dẫn đến mang thai ngoài ý muốn, gây nhiều hậu quả xấu về sức khoẻ như:
dễ bị tai biến khi mang thai và sinh nở; tỷ lệ chết mẹ, chết con cao. Nếu phá thai không an toàn sẽ dẫn đến thủng
tử cung, chảy máu, nhiễm trùng gây biến chứng vô sinh sau này, thậm chí có thể bị tử vong; bị lây nhiễm các NK
LTQĐTD và HIV/AIDS
• Quan hệ tình dục ở tuổi VTN có thể dẫn tới bỏ học, tăng gánh nặng chi phí trong gia đình cho phá thai hay nuôi
con. Về tâm lý, làm tổn thương tình cảm, tạo dư luận xấu...