ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

HOÀNG THỊ PHƢƠNG NGA

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA
HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Hà Nội, 2015


MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.............................................................................. 6
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ .............................................................. 7
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 9
1. Tính cấp thiết của đề tài ..................................................................................... 9
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................... 10
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ............. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ........................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5. Nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu .............. ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.

5.1. Nguồn tài liệu..................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
6. Đóng góp của luận văn .............................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
7. Cấu trúc của luận văn ................................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
NỘI DUNG ....................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Chƣơng 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ..... ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.

BOOKMARK NOT DEFINED.
1.3.3. Kinh nghiệm của huyện Sơn Dƣơng, tỉnh Tuyên Quang ......... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ...... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4.1. Lịch sử hình thành và phát triển huyện Định Hóa ................... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4.2. Đặc điểm tự nhiên ...................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4.3. Đặc điểm dân cƣ, kinh tế, xã hội ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4.4. Cơ sở hạ tầng .............................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.4.5. Tài nguyên du lịch văn hóa ........ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Tiểu kết chƣơng 1.............................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA HUYỆN ĐỊNH
HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN .............. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.1. Thị trƣờng khách du lịch văn hóa ở Định Hóa .. ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.

2.1.1. Lƣợng khách và phân kỳ khách du lịch đến Định Hóa ............ ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
2.1.2. Nhu cầu của khách du lịch ......... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.1.3. Đặc điểm của du khách .............. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.2. Nguồn nhân lực .................................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.2.1. Lao động thƣờng xuyên.............. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.2.2. Lao động thời vụ ........................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.2.3. Cộng đồng địa phƣơng ............... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch............. ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.

2.4. Vốn đầu tƣ ......................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.5. Sản phẩm du lịch văn hóa .................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.


BOOKMARK NOT DEFINED.
2.8.3. Về lễ hội, phong tục tập quán ..... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.8.4. Về nghệ thuật dân gian ............... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.8.5. Về các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh ... ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.

2.9. Tác động của du lịch văn hóa đối với huyện Định Hóa .................. ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
2.9.1. Tác động đến môi trƣờng, cảnh quan ......... ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.

2.9.2. Tác động đến kinh tế .................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.9.3. Tác động đến xã hội ................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.


2.9.4. Tác động đến văn hóa ................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2.10. Đánh giá chung ................................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Tiểu kết chƣơng 2 ......................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Chƣơng 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN ............... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
DU LỊCH VĂN HÓA HUYỆN ĐỊNH HÓA, TỈNH THÁI NGUYÊN
........................................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1. Những căn cứ đề xuất giái pháp ........ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1.1. Căn cứ vào chủ trƣơng, chính sách của Nhà nƣớc ................... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1.2. Định hƣớng, chiến lƣợc phát triển của địa phƣơng .................. ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1.3. Căn cứ vào thực trạng phát triển du lịch văn hóa của Định Hóa
........................................................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.2. Một số giải pháp nhằm phát triển du lịch văn hóa tại huyện Định Hóa

3.3.3. Kiến nghị đối với công ty lữ hành .............. ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.

3.3.4. Kiến nghị đối với cộng đồng địa phƣơng ... ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.

3.3.5. Kiến nghị đối với khách du lịch . ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Tiểu kết chƣơng 3 ......................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
KẾT LUẬN ....................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 11
PHỤ LỤC……………………………………………………………………...124


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ATK

An toàn khu

BQL

Ban quản lý

ICOMOS

International Council On Monuments and Sites
(Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ)

NĐ-CP



STT

Loại

Tên nhận diện
Bảng 1.1: Các loại hình dân ca dân vũ tiêu

1

Trang
29

biểu của Định Hóa
Bảng 2.1: Trình độ nhân lực tại Khu di tích

2

47

lịch sử - sinh thái ATK Định Hóa
Bảng 2.2: Doanh thu hoạt động du lịch của

3

83

Định Hóa
4


khách nội địa (homnestay)

10

Bảng 7: Phân kì đầu tƣ và khai toán vốn

(Phụ lục 4)

thực hiện đề án TM – DV (2006 – 2010)
11

Bảng 8: Kinh phí đầu từ cho bảo tồn di sản
văn hóa

12

Bảng 9 – Phụ lục 4: Thực đơn mẫu

13

Bảng 10 – Phụ lục 4: Một số thực đơn phổ
biến khác

1

Biểu đồ 2.1: Lƣợng khách du lịch văn hóa

39



văn hóa đến Định Hóa
Biểu đồ 2.6: Vốn thực hiện đầu tƣ cho du

6

50

lịch văn hóa 2006 – 2010
1

Sơ đồ

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của BQL di tích
lịch sử - sinh thái ATK Định Hóa

76


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong xu thế hiện nay, đời sống vật chất của con ngƣời ngày một nâng cao. Con
ngƣời không chỉ muốn đƣợc đáp ứng các nhu cầu về vật chất (ăn, mặc, ở, phƣơng tiện đi
lại và các tiện nghi khác) mà còn muốn có một đời sống tinh thần đa dạng, phong phú.
Trong bối cảnh ấy, du lịch là một trong những giải pháp đƣợc lựa chọn/yêu thích bởi nó
là nhu cầu thiết yếu, mang lại cho con ngƣời thời gian nghỉ ngơi thoải mái sau những giờ
làm việc căng thẳng. Đi song song với sự phát triển của xã hội, ngành công nghiệp
không khói này ngày càng trở thành một lĩnh vực kinh tế vô cùng quan trọng.
Sự bứt phá mạnh mẽ của ngành du lịch đã ghi nhận sự lớn mạnh của những
loại hình, hình thức du lịch khác nhau mà một trong số đó chính là du lịch văn hóa.
Đây là loại hình du lịch đã và đang trở thành xu hƣớng phổ biến của nhiều quốc gia

Chính vì vậy trong Chiến lược phát triển du lịch của vùng trung du miền núi phía
Bắc giai đoạn 2010 – 2020 tầm nhìn 2030 đã xác định du lịch văn hóa là sản phẩm
đặc thù của vùng. Cùng với đó, mục tiêu tổng quát trong Đề án phát triển du lịch
Thái Nguyên giai đoạn 2009 – 2015, tầm nhìn đến 2020 đã chỉ rõ: “Khai thác có
hiệu quả các tiềm năng du lịch sinh thái, du lịch văn hóa – lịch sử, phấn đấu đến
2015 đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh và tỉnh Thái Nguyên
trở thành trung tâm du lịch vùng Việt Bắc” [40, tr.2].
So với thế mạnh trên thì việc phát triển du lịch văn hóa hiện hay là chƣa
tƣơng xứng, còn nhiều vấn đề làm cho du lịch văn hóa của huyện Định Hóa nói
riêng và của tỉnh Thái Nguyên nói chung chƣa “cất cánh”. Sản phẩm du lịch còn
nghèo nàn, đơn điệu, chƣa mang tính đặc trƣng của địa phƣơng, chƣa tạo đƣợc tính
cạnh tranh trên thị trƣờng, vì vậy chƣa thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu của du khách,
nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ, chƣa đƣợc nghiên cứu thấu đáo, chƣa đƣợc đầu tƣ phát
triển nên chƣa thu hút khách du lịch trong và ngoài nƣớc.
Căn cứ vào thực trạng và tính cấp bách của vấn đề, tôi đã lựa chọn đề tài
“Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên”
làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích:
+ Nhằm tìm hiểu tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch văn hóa của
huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
+ Đề xuất một số giải pháp khả thi nhằm phát triển du lịch văn hóa ở Định
Hóa một cách hiệu quả và bền vững.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Trần Thúy Anh (2004), Ứng xử văn hóa trong du lịch, sách tham khảo,
Nxb Đại học Quốc gia
2. Trần Thúy Anh (Chủ biên) (2011), Du lịch văn hóa những vấn đề lý luận

lịch bền vững ở Việt Nam, Nxb Giáo dục
16. Nguyễn Thị Bích Ngọc (2008), An toàn khu Định Hóa trong căn cứ địa
kháng chiến Việt Bắc, Luận văn thạc sĩ ngành Lịch sử, Thái Nguyên
17. Nhà xuất bản chính trị quốc gia (2005), Thái Nguyên thế và lực mới
trong thế kỷ XXI
18. Trần Quang Phúc (tổng hợp và biên soạn) (2013), Việt Nam sắc màu văn
hóa 54 dân tộc anh em, Nxb Đồng Nai
19. Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2001), Luật Di sản văn hóa
20. Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2009), Luật Du
lịch, Nxb Lao động
21. Dƣơng Văn Sáu (2009), Du lịch lễ hội và lễ hội du lịch ở Việt Nam, Tạp
chí du lịch Việt Nam, số 4, tr.26-27
22. Dƣơng Văn Sáu, Phát triển sản phẩm du lịch ở Việt Nam, Tạp chí Du
lịch Việt Nam, số 3/2010, tr.33
23. Sở Thƣơng mại và Du lịch Thái Nguyên (2006), Sổ tay du lịch Thái Nguyên
24. Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thái Nguyên (2008), Đề án phát triển
du lịch Thái Nguyên giai đoạn 2009 – 2015, tầm nhìn đến 2020
25. Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thái Nguyên (2009), Đề án phát triển
du lịch Thái Nguyên giai đoạn 2009-2015
26. Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thái Nguyên (2014), Đề án Hỗ trợ bảo tồn,
tôn tạo, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, kiên trúc nghệ
thuật đã được xếp hạng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, giai đoạn 2014 – 2020
27. Phạm Thị Phƣơng Thái (Chủ biên) (2014), Sắc diện văn hóa dân tộc
thiểu số vùng núi phía Bắc, Nxb Giáo dục
28. Trần Đức Thanh (2005), Nhập môn khoa học du lịch, Nxb Đại học Quốc
gia Hà Nội
29. Trần Ngọc Thêm (1997), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Tp Hồ
Chí Minh.
30. Đồng Khắc Thọ (2003), Di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh
Thái Nguyên

sustainable Tourism Development, Tourism Management, N04, Page 85-90
46. Dallen J.Timothy, Stephen W.Boud (2003), Heritage Tourism, Prentice
Hall, Page 10