Bô GIÁO DUC VÀ ĐÀO TAO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYÊN NGỌC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN

cúu

KHOA HỌC CỦA

GIÁO VIÊN ở TR ỜNG TRUNG CẤP NGHÊ GIAO
THỐNG CỐNG CHÍNH HÀ NỘI ĐÁP ÚNG YÊU CẦU

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2
NGUYỄN NGỌC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN

cúu

KHOA HỌC CỦA

GIÁO VIÊN ở TR ỜNG TRUNG CẤP NGHÊ GIAO
THỐNG CỐNG CHÍNH HÀ NỘI OÁP ÚNG YÊU CẦU

Chuyên ngành: Quản lý giáo


Nguyễn Ngọc Thành


MỤC LỤC
Trang bìa phụ
Lòi cảm 0'n
Lòi cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt sử dụng trong luận văn
Danh mục bảng biểu Danh mục sơ đồ, biểu đồ

CHƯƠNG 2: THựC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIÁO
VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHÈ GIAO THÔNG CÔNG CHÍNH
HÀ NỘI.........................................................................................................47
2.1.
Tổ chức khảo sát thực trạng nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt
động nghiên cứu khoa học.......................................................................47
2.1.1.
2.1.2....................
2.4.1.
Các yếu tố thuộc về nhà quản lý ( Lãnh đạo các cấp trong nhà
2.1.3...............................................................................................................
2.1.4....................................................................................................................
2.1.5.CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN cứu
KHOA HỌC CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHÈ GIAO
THÔNG CÔNG CHÍNH HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO
DỤC................................................................................................................. 94
1.1.


2.1.3.

Giải nghĩa

TC

2.1.6.

Trung cấp

2.1.5.

2.1.7.

2.1.8.

QLGD

2.1.10.

2.1.11.

CBQL

2.1.13.

2.1.14.

NCKH

KHCN

2.1.25.

2.1.26.

CSVC

7
8

2.1.28.
9

2.1.29.

TT

2.1.9.

Quản lý giáo dục

2.1.12.

Cán bộ quản lý

2.1.21.
2.1.24.

Giáo viên


Cán bộ khoa học

2.1.40.

2.1.41.

ĐNGV

2.1.42.

Đội ngũ giáo viên

10
11

12
13

2.1.43.
14

2.1.44.

BC

2.1.33.
2.1.36.

Đổi mới giáo dục

2.1.21.

1.1. Hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động

nghiên cứu khoa học có vai ừò to lớn đối vói việc nâng cao chất lượng hoạt
động nghiên cứu khoa học trong nhà trường đại học, cao đẳng, trung cấp
chuyên nghiệp và trung cấp nghề, hoạt động nghiên cứu khoa học ở đại học rất
quan trọng có ý nghĩa sống còn. Giáo dục nước ta đặt ra mục tiêu đến năm
2020, sẽ có trường thuộc tốp 200 đại học tốt nhất thế giới. Một trong những
chuẩn của đẳng cấp quốc tế là phải có thả nh tích nghiên cứu khoa học rất tốt,
thế nhưng ở các trường hiện nay vẫn còn tình trạng quá ít giảng viên tâm huyết
với công việc nghiên cứu khoa học, có một bộ phận giảng viên vẫn có hoạt
động nghiên cứu khoa học hàng năm nhưng hầu như chỉ mang tính chất đối
phó, không mang tính ứng dụng cao. Dù đã được báo động rất nhiều nhưng đây
vẫn là điểm yếu tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp. Theo quyết định 64
của Bộ Giáo dục và Đào tạo, giảng viên mỗi năm phải đảm bảo 900 giờ giảng
dạy, 500 giờ NCKH; PGS và giảng viên chính là 900 giờ giảng dạy, 600 giờ
NCKH; GS và giảng viên cao cấp là 900 giờ giảng dạy, 700 giờ NCKH. NCKH
được xem là nhiệm vụ bắt buộc và là một tiêu chí đánh giá lao động của giảng
viên. Tuy nhiên, công việc này của giảng viên hiện đang rất ít được chú trọng,
chưa thật sự phát triển mạnh mẽ, chưa diễn ra đồng đều và gần như chỉ tập
trung vào một số ít giảng viên. Có nhiều lý do để có thể giải thích cho việc này
là: kinh phí NCKH được cấp không theo những tiêu chí rõ ràng minh bạch,
năng lực nghiên cứu của giảng viên và nghiên cứu viên còn nhiều hạn chế,
lương bổng thấp cũng khiến giảng viên không chú tâm nghiên cứu. Theo con số
thống kê ừên báo cáo tổng quan - Bộ Giáo dục của hơn 300 trường đại học, cao
đẳng và trung cấp chuyên nghiệp trên cả nước, từ năm 2010-2015 cả nước có
648 đề tài cấp Nhà nước; 10.823 đề tài cấp bộ; 18.505 đề tài cấp trường, vói




1

2.1.23. Trong bối cảnh giao lưu và hội nhập của nước ta như hiện nay, để
khoa học công nghệ đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội, các nhà nghiên
cứu, những người làm công tác khoa học, nhất là giảng viên, giáo viên tại các
trường đại họ, cao đẳng và trung cấp phải là lực lượng nòng cốt trong việc
nghiên cứu và ứng dụng các kết quả nghiên cứu đó vào hoạt động giảng dạy và
mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa
học, mỗi trường luôn muốn tự làm mới mình, muốn không bị lạc hậu trước xu
thế phát triển ngày càng sâu và rộng của quá trình hội nhập, muốn luôn đổi mới,
sáng tạo và đảm bảo chất lượng đào tạo cần phải coi trọng hoạt động nghiên
cứu khoa học trong suốt quá trình đào tạo của mình.... Để làm được điều đó thì
mỗi nhà giáo phải thực hiện cùng lúc hai nhiệm vụ song hành là giảng dạy và
nghiên cứu khoa học, thực hiện mục tiêu lâu dài “mỗi trường học là một viện
nghiên cứu”.
2.1.24. Nhận thức được vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học của
đội ngũ giáo viên, trong những năm gần đây lãnh đạo trường Trung cấp nghề
giao thông công chính Hà Nội luôn có sự quan tâm đúng mức cho hoạt động
nghiên cứu và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu khoa học của
trường. Cả những đề tài cấp trường và có thêm những đề tài cấp thành phố chất
lượng ngày càng cao. Có nhiều kết quả nghiên cứu được áp dụng có hiệu quả
vào công tác giảng dạy tại trường và các lĩnh vực khác của cuộc sống. Tuy
nhiên, vói sự phát triển nhanh chóng của đất nước như hiện nay, đánh giá một
cách khách quan thì đội ngũ cán bộ khoa học nói chung, lực lượng giáo viên tại
trường Trung cấp nghề giao thông công ch ính Hà Nội nói riêng chưa đáp ứng
được yêu cầu (cả về số lượng và chất lượng) để áp ứng đòi hỏi ngày càng cao
của đổi mới giáo dục hiện nay. Để hoạt động nghiên cứu khoa học chuyển biến
sâu về mặt chất lượng thì cần phải có bước chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa
không những chỉ trong nhận thức, mà phải được chuyển hóa bằng hành động từ

2.1.27.

Có khá nhiều bài viết được đăng trên báo và tạp chí về chủ


1

đề nghiên cứu khoa học, các công trình nghiên cứu đi theo các hướng khác
nhau như quản lý đào tạo nghề, quản lý dạy nghề...Có thể kể đến đề tài “ Hoạt
động nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên ”, Nguyễn Sỹ Hưng. Theo tác giả,

“công tác nghiên cứu khoa học của giảng viên là phương pháp có hiệu quả nhất
trong việc đào tạo ra những chuyên gia có chất lượng cao”. Tác giả Nguyễn
Cảnh Toàn trong đề tài “Tự giáo dục, tự học, tự nghiên cứu” cũng đã nhấn mạnh
vai ừò, tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học đối với đội ngũ giảng viên,
giáo viên. Tác giả Phan Huy Lê trong bài viết “ Bồi dưỡng phương pháp nghiên
cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên” đã đề xuất các phương pháp nghiên cứu

khoa học cho giảng viên đó là đi sâu vào thực tế, kết hợp thực tế với các đề tài
mình đang nghiên cứu.
2.1.28.

Ngoài ra còn có một số đề tài khác như: “Công tác nghiên

cứu khoa học với việc nâng cao chất lượng đào tạo” của Hà Thế Ngữ - Giảng viên

Đại học sư phạm Hà Nội; “Đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn đơn vị
trường học ” của giảng viên Huỳnh Văn Sơn - Đại học báo chí tuyên truyền. Tác

giả cho rằng việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn trường học là

2.1.33.Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên trường trung
cấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu càu đổi mới giáo dục.

4. Giả thuyết khoa học
2.1.34.Thực tế quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường trung
cấp nghề giao thông công chính Hà Nội trong thòi gian qua đã đạt được kết quả
nhất định. Nhưng đứng trước yêu càu đổi mới giáo dục giai đoạn hiện nay thì
còn những bất cập. Đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động nghiên
cứu khoa học phù họp với yêu cầu đổi mới giáo dục, với điều kiện và hoàn cảnh
cụ thể hiện nay của nhà trường thì sẽ nâng cao được chất lượng hoạt động
nghiên cứu khoa học và nâng cao được chất lượng đào tạo trong nhà trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
5.1. Xấc định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học
đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
5.2. Khảo sát thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt


1

động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà
Nội.
5.3. Đe xuất các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở
trường trung cấp nghề giao thông công c hính Hà Nội đáp ứng yêu càu đổi mói
giáo dục.
2.1.35. Khảo nghiệm về nhận thức tính cần thiết và mức độ khả thi của
biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề giao
thông công chính Hà Nội.
6. Giói hạn, phạm vỉ nghiên cứu của đề tài
6.1.
Giới hạn về đổi tượng nghiên cứu

các yếu tố tạo nên chất lượng và hiệu quả nhất.
7.1.2. Tiếp cận thực tiễn
2.1.39.Khảo sát thực trạng hoạt động công tác quản lý NCKH của giáo
viên trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội để phát hiện ra
những mâu thuẫn, khó khăn vướng mắc trong thực tiễn giáo dục. Trên cơ sở
thực tiễn so sánh với lý luận và đề xuất những biện pháp để nâng cao hiệu quả
của công tác quản lý hoạt động này. Như vậy xuất phát từ quan điểm thực tiễn,
luận văn chú ý các mặt sau đây:
- Phân tích tình hình thực tế của công tác quản lý hoạt động NCKH của
giáo viên trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội.
- Thực trạng quản lý công tác NCKH được khảo sát trên cơ sở các tiêu
chí khoa học có thể đo lường được.
- Đề xuất một số biện pháp trong hoạt động thực tiễn của nhà quản lý.
7.1.3. Tiếp cận lịch sử - logic
2.1.40.Tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển của các biện pháp quản
lý hoạt động NCKH tại trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội.
7.1.4. Tiếp cận chức năng quản lỷ
2.1.41.Nghiên cứu quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học thông qua lập
kế hoạch, tổ chức bộ máy, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nghiên cứu
khoa học.
7.2. Phương pháp nghiên cứu


1

7.2.1. Phương pháp nghiên cứu lỷ thuyết
2.1.42.Phân tích, tổng họp, hệ thống hóa các tài liệu lý thuyết, các văn
bản của Đảng; chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; thông tư, qui chế của Bộ
GD&ĐT, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và các Bộ liên quan; văn bản
qui định quản lý hoạt động NCKH nhằm tìm ra cơ sở lý luận để khảo sát và đề


2.1.50.CHƯƠNG 1
2.1.51.Cơ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN cứu KHOA
HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI
2.1.52.MỚI GIÁO DỤC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
2.1.53.

Vấn đề liên quan đến luận án đã được nghiên cứu, công bố tại

các công trình trong nước và trên thế giới. Các nghiên cứu này có thể tổng hợp theo
các hướng sau:
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động nghiên cứu khoa học
2.1.54.

Có khá nhiều bài viết được đăng trên báo và tạp chí về chủ đề

nghiên cứu khoa học, các công trình nghiên cứu đi theo các hướng khác nhau như
quản lý đào tạo nghề, quản lý dạy nghề...Có thể kể đến đề tài “ Hoạt động nghiên cứu
khoa học của đội ngũ giảng viên”, Nguyễn Sỹ Hưng. Theo tác giả, “công tác nghiên

cứu khoa học của giảng viên là phương pháp có hiệu quả nhất trong việc đào tạo ra
những chuyên gia có chất lượng cao”. Tác giả Nguyễn Cảnh Toàn trong đề tài “Tự
giáo dục, tự học, tự nghiên cứu” cũng đã nhấn mạnh vai trò, tàm quan trọng của nghiên

cứu khoa học đối với đội ngũ giảng viên, giáo viên. Tác giả Phan Huy Lê trong bài
viết “Bồi dưỡng phương pháp nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên” đã đề xuất
các phương pháp nghiên cứu khoa học cho giảng viên đó là đi sâu vào thực tế, kết
hợp thực tế với các đề tài mình đang nghiên cứu.
2.1.55.

2.1.60.Ngoài ra, chúng ta còn gặp những kết quả nghiên cứu về hoạt động
NCKH của đội ngũ giảng viên tại các trường cụ thể trong các báo cáo của Uỷ ban
quốc gia về giáo dục và tương lai Hoa Kì các năm 2012, 2013... Tất cả các công trình
trên có thể phân chia theo 4 hướng nghiên cứu chính:
- Nghiên cứu các mô hình nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn về
phát triển hoạt động NCKH;
- Nghiên cứu các hoạt động hỗ trợ thực tiễn để phát triển hoạt động nghiên
cứu khoa học;
- Nghiên cứu cải tiến các kĩ năng và tăng cường hiểu biết về nghiên cứu khoa
học cho đội ngũ giảng viên.
2.1.61.

Xu hướng này đang được các quốc gia ttong khối APEC triển


khai thực hiện đào tạo, bồi dưỡng giảng viên. Theo xu hướng này, các quốc gia ở
Châu Á - Thái Bình Dương cũng coi NCKH và quản lý hoạt động NCKH là một
trong những khâu then chốt để đổi mới giáo dục, phát triển kinh tế ở các nước này.
Nghiên cứu và quản lý hoạt động NCKH như là một yêu cầu của tiến trình cải cách
giáo dục.
2.1.62.

Trong nghiên cứu của mình về đào tạo giảng viên, Michel

Develay đã bắt đầu từ lí luận về NCKH đến lí luận về quản lý hoạt động NCKH để
đào tạo giảng viên. Theo ông: “Đào tạo GVmà không làm cho họ có trình độ cao về năng
lực tương ứng không chỉ với các sự kiện, khái niệm, định luật, định lí, hệ biến hóa của môn
học đó, mà còn cả với khoa học luận của chúng là không thể được Ngoài ra, ông còn đề

cập đến nội dung, cách thức nghiên cứu, tính chất và bản sắc nghề nghiệp của hoạt


Tại Hội thảo do 5 Sở giáo dục và đào tạo của 5 thành phố trực

thuộc trung ương tổ chức tại Hà Nội vào tháng 10/2015, các đại biểu là cán bộ quản
lý giáo dục đã rất quan tâm đề cập đến vấn đề nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt
động NCKH. Hội thảo đã thảo luận sôi nổi, đưa ra nhiều giải pháp để quản lý hoạt
động nghiên cứu khoa học hiệu quả từ việc nâng cao tư tưởng, phẩm chất chính trị,
đạo đức; quy hoạch, sắp xếp, ... đến việc thực hiện các chế độ c hính sách, cơ chế
quản lí, sử dụng. Báo cáo kết quả nghiên cứu của Đồ tài: “Đánh giá thực trạng triển
khai chương trình nghiên cứu khoa học thường xuyên cho đội ngũ giảng viên các trường
trung cấp nghề” do tác giả Cao Đức Tiến làm Chủ nhiệm đề tài, đã đánh giá việc bồi

dưỡng hoạt động NCKH thường xuyên theo chu kì đã tạo ra được một thói quen tự
học tập, tự bồi dưỡng trong toàn thể GV ữên phạm vi cả nước. Nhu cầu được bồi
dưỡng hoạt động NCKH thường xuyên (đào tạo tiếp sau đào tạo ban đầu) đã trở
thành ý thức tự giác trong mỗi GV, nhằm cập nhật hoá kiến thức, từng bước nâng cao
trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sự nghiệp
giáo dục [38].
2.1.66.Báo cáo nghiên cứu đánh giá thực trạng đội ngũ nhà giáo Việt Nam do
Viện Chiến lược và chương t rình giáo dục tiến hành đã đề cập số lượng, chất lượng
nghiên cứu khoa học của giảng viên, từ đó đưa ra giải pháp trong việc đào tạo, quản
lý và phát triển hoạt động NCKH. Trong bài viết “Giảng viên với hoạt động nghiên cứu
khoa học ”, tác giả Trần Bá Hoành đã đưa ra cách tiếp cận hoạt động NCKH từ các

khía cạnh như đặc điểm lao động của người giảng viên, sự thay đổi chức năng của
ngưòi giảng viên trước yêu cầu đổi mói giáo dục, mục tiêu sử dụng giảng viên, chất
lượng từng đề tài nghiên cứu khoa học của giảng viên. Theo tác giả, có 3 yếu tố ảnh
hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên, đó là: quá trình đào tạo sử dụng - bồi dưỡng GV, hoàn cảnh, điều kiện đàu tư cho hoạt động NCKH của GV,
ý chí thói quen và năng lực tự học, tự nghiên cứu của đội ngũ giảng viên. Đồng thời,
tác giả cũng đưa ra 3 giải pháp cho vấn đề nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng

khoa học vào thực tiễn trường học”[29] của Hà Thế Ngữ. Tác giả đã cho rằng việc đưa

kết quả NCKH vào thực tiễn trường học là một vấn đề quan trọng của phương pháp


luận giáo dục học. Giải quyết đúng đắn vấn đề này sẽ thúc đẩy dự phát triển khoa
học giáo dục.
2.1.69.Phạm Minh Hạc và nhiều tác giả khác đã biên soạn “Phương pháp luận
và phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục ” [ 9 ] , Nội dung tài liệu trình bày có tính

chất đặt vấn đề đối vói NCKH trong thực tiễn ở nước ta, những vấn đề cơ bản của
phạm trù và một số chuyên ngành nghiên cứu khác.
2.1.70.Năm 2012, Đặng Vũ Hoạt và Hà Thị Đức có giáo trình “Phương pháp
luận và các phương pháp nghiên cứu khoa học” [14]. Các tác giả đã trình bày những

khái niệm chung về phương pháp luận NCKH, những nguyên tắc phương pháp luận
và một số vấn đề có tính chất phương pháp luận của NCKH và các giai đoạn nghiên
cứu một đề tài khoa học.
2.1.71.Các luận văn thạc sỹ của Nguyễn Lệ Thuỷ, Nguyễn Thị Hảo (2014).
Cao Thị Thu Hằng (2013), Nông Thị Hạnh (2015) đã tiến hành khảo sát thực trạng
quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên tại các trường Cao
đẳng, để trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động
NCKH của giảng viên.
2.1.72.Nguyễn Thị Hảo với đề tài “Tìm hiầi quá trình hình thành kỹ năng nghiên
cứu khoa học cho giảng viền các trường cao đằng nghề’’[10] đã đề xuất các biện pháp

hình thành cho giảng viên khái niệm nghiên cứu khoa học như:
- Dạy lý thuyết về phương pháp nghiên cứu khoa học.
- Tổ chức các hoạt động NCKH là phương pháp cơ bản nhất để hình thành
cho GV hệ thống khái niệm NCKH.