SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY
ĐỊA LÝ THPT"

1


PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
I. LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Như chúng ta đã biết, hiện nay ứng dụng công nghệ thông tin ( CNTT) đã được áp
dụng ở hầu hết các lĩnh vực hoạt động xã hội và mang lại hiệu quả thiết thực. Trong giáo
dục nói chung và đối với việc giảng dạy bộ môn địa lí nói riêng, CNTT đã mang lại triển
vọng to lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực.
Cùng với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa thì việc đổi mới phương pháp
giảng dạy để nâng cao chất lượng giáo dục là hết sức cần thiết. Hiện nay ngoài các
phương pháp dạy học truyền thống việc ứng dụng CNTT trong dạy học sẽ góp phần làm
cho giờ học trở nên sinh động, hiệu quả, kích thích được tính tích cực, sáng tạo của học
sinh. Đối với chương trình sách giáo khoa 12 mới hiện nay được thiết kế với rất nhiều
tranh ảnh, lược đồ, bảng biểu... vì vậy theo tôi việc ứng dụng CNTT vào soạn giảng giáo
án điện tử sẽ đem lại kết quả học tập rất tốt đồng thời phát huy được tính tích cực của học
sinh, cho nên tôi đã chọn đề tài này để nghiên cứu và thực nghiệm trong quá trình giảng
dạy, đến nay đã thu được những kết quả khả quan, đồng thời rút ra được một số kinh
nghiệm xin trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp để cùng nhau tìm ra phương pháp dạy học
môn Địa lí đạt kết quả cao hơn.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Nhằm năng cao khả năng sử dụng các thiết bị dạy học phục vụ cho một tiết học có hiệu
quả của giáo viên địa lí.
- Giúp học sinh có khả năng tiếp nhận kiến thức và tự hoàn thiện kiến thức trên cơ sở
những tri thức giáo viên đã nghiên cứu, truyền tải thông qua các thiết bị dạy học trong

Việc dạy học địa lí nói chung cần đẩm bảo những nguyên tắc giáo dục, đây là
những quy định và yêu cầu cơ bản mà người giáo viên cần phải tuân thủ để mang lại hiệu
quả cao nhất trong quá trình dạy học. Việc ứng dụng CNTT trong dạy học Địa lí là căn
cứ vào các nguyên tắc giáo dục sau:
- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức đối với học sinh
- Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và tính thực tiễn
- Nguyên tắc đảm bảo tính giáo dục
- Nguyên tắc đảm bảo tính tự lực và phát triển tư duy của học sinh
Qua thực tiễn giảng dạy tôi thấy rằng việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy Địa lí 12 đều
đảm bảo các nguyên tắc trên đặc biệt là nguyên tắc đảm bảo tính tự lực và phát triển tư
duy của học sinh.
2. Cơ sở thực tiễn

3


Xuất phát từ thực tiễn tại trường THPT số 2 Bát Xát đã được cấp 4 máy chiếu và 2
phòng tin học và nhiều máy tính... có thể ứng dụng CNTT trong giảng dạy thường
xuyên.Tuy nhiên việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy nói chung và môn Địa lí nói riêng
còn ít và chưa thường xuyên.
II. ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TỚI DẠY HỌC ĐỊA LÍ.
Công nghệ thông tin đã làm thay đổi vị trí của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy
học môn địa lí:
- Giáo viên là người hướng dẫn học sinh học tập chứ không chỉ đơn thuần là người phát
thông tin vào đầu học sinh.
- Học sinh có thể lấy thông tin từ nhiều nguồn khác nhau: sách, Internet, CD-ROM…
- Học sinh phải biết đánh giá và lựa chọn thông tin, không chỉ đơn thuần nhận thông tin
một cách thụ động.
- Thầy giáo cũng đóng vai trò là người học thường xuyên vì sự nâng cao dân trí của chính
mình, với mạng máy tính người thầy có điều kiện dễ dàng hơn trong việc thu thập thông

- Bài giảng giáo án điện tử không được quá nhiều slide, các slide phải trình bày khoa học,
ngắn gọn xúc tích theo thứ tự logic của bài ( nên sử dụng các liên kết, các đường linh
giữa các slie để bài giảng xúc tích và khoa học hơn)
- Phông chữ trong các slie phải chuẩn để đảm bảo tính trực quan, khoa học nên dùng: Cỡ
chữ 14 ( các đề mục cỡ chữ 18 hoặc 20), chữ màu đen trên nền trắng hoặc chữ trắng nền
màu tối.
- Các hiệu ứng trong slide phải đơn giản tránh rối mắt, tránh sự phân tán tư tưởng tập
trung vào bài học của học sinh
- Hình ảnh, bản đồ, biểu đồ... phải tiêu biểu, trực quan, khoa học, chính xác đặc biệt khi
sử dụng video phải tiêu biểu, phù hợp nhưng ngắn gọn ( mỗi đoạn video chỉ nên tối đa là
2’ )...
- Giáo viên cần kết hợp giữa trình chiếu, viết bảng và lời giảng của giáo viên một cách
linh hoạt, phù hợp để đạt hiệu quả cao.
3. Minh họa - soạn giảng giáo án điện tử
Tiết 10 bài 9: Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa- Địa lí lớp 12 THPT
Phần mở bài( 2’)
* Hoạt động 1 Cá nhân
- Bước 1: GV chiếu slie giới thiệu về nội dung của bài:
1. Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa
a. Tính chất nhiệt đới
5


b. Tính chất ẩm
c. Tính chất gió mùa
2. Ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến các thành phần tự nhiên khác
a. Địa hình
b. Sông ngòi
c. Đất
d. sinh vật

+ Lượng mưa trung bình năm:cao 1500- 2000mm/năm
+ Độ ẩm không khí cao: TB 80%/ năm
+ Cân băng ẩm luôn dương
- Nguyên nhân chính : vị trí nước ta giáp biển, các khối khí đi qua biển...
c. Tính chất gió mùa
* Hoạt động 3: Cá nhân + Thảo luận nhóm ( 25’)
- Bước 1: GV yêu cầu hs quan sát hình ảnh và nhớ lại kiến thức lớp 10 trả lời các câu hỏi
sau:

8


- Khí áp là gì?
- Khi nhiệt độ thay đổi thì khí áp thay đổi như thế nào?
- Gió là gì?
- Việt Nam nằm trong vùng chịu ảnh hưởng của loại gió nào?
- So sánh khả năng nhận nhiệt và tỏa nhiệt của lục địa và đại dương
* Bước 2: HS dựa vào kênh hình, kênh chữ SGK thảo luận theo nội dung phiếu học tập

9


- Nhóm 1: gió mùa mùa đông
- Nhóm 2: Gió mùa mùa hạ
10


* Phiếu học tập
Gió mùa Thời
gian

mùa

Nguồn
gốc

Thời gian Phạm vi Hướng
gió

Tính chấtHệ quả

*Gió
mùa
mùa
đông

- Áp cao- T 11- T 4- MiềnĐôngĐầu- Mùa đông ở
xibia
Bắc
Bắc
mùa lạnhkhu vực Miền
khô
Bắc
-Cuối
mùa lạnh
ẩm

*Gió - Nửa đầu- T 5- T 10Cả- Tây Nam
Đầu mùa:
mùa mùa
áp

+ Mùa hạ: Nóng- mua nhiều
- Miền Nam: Chia làm 2 mùa : mưa- khô
- Tây Nguyên và Duyên Hải Nam Trung bộ: Có sự đối lập về mùa mưa và mùa khô
* Tóm lại: Khí hậu là tài nguyên quan trọng ảnh hưởng đến các thành phần tự nhiên khác,
kinh tế và hoạt động sản xuất của nước ta.
Phần củng cố ( 5’)
- Gv sử dụng các hình ảnh để hệ thống kiến thức trọng tâm của bài
- Gv chiếu lên màn hình các câu hỏi yêu cầu HS trả lời
1.Câu nào dưới đây không đúng với gió mùa mùa đông?

14


a.

Thổi theo hướng Tây Nam

b.

Chỉ hoạt động ở Miền Bắc nước ta

c.

Đầu mùa lạnh khô, cuối mùa lạnh ẩm

d.

Thời gian hoạt động từ t11- t4

2. Câu nào sau đây không đúng với gió mùa mùa hạ?

phương tiện hiện đại (máy chiếu Overhead, máy chiếu đa năng…) trong dạy học địa lý là
rất cần thiết. Tuy nhiên, chúng ta không nên lạm dụng cần phải sử dụng linh hoạt, kết hợp
sử dụng các phương tiện hiện đại với việc vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học
truyền thống với các phương pháp dạy học hiện đại sao cho phù hợp với nội dung bài học
và đối tượng học sinh.
Trên đây là một số vấn đề về lý luận và thực tiễn của việc Ứng dụng CNTT trong
soạn giảng giáo án điện tử để nâng cao hiệu quả dạy học Địa lý lớp 12 THPT mà tôi đã
tìm hiểu, vận dụng và đạt được kết quả bước đầu đáng khả quan. Tuy nhiên, việc thực
hiện chưa được nhiều năm, nhiều lớp, vì vậy chưa thể hoàn thiện được, tôi sẽ tiếp tục
thực hiện trong những năm học tiếp theo và ở tất cả các khối lớp. Rất mong nhận được ý
kiến đánh giá của các thành viên trong Hội đồng Khoa học của ngành giáo dục tỉnh nhà
và sự quan tâm của các đồng nghiệp để tôi có thể thực hiện việc ứng dụng công nghệ
thông tin trong giảng dạy bộ môn được tốt hơn.
Xin chân thành cảm ơn!

16