SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO CƠ BẢN TRONG CÔNG TÁC
CHUẨN BỊ CHO TRẺ 5 TUỔI VÀO LỚP MỘT Ở TRƯỜNG MẦM
NON"

1


I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.

Lý do chọn đề tài

Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu của giáo dục
Mầm non là hình thành cơ sở ban đầu về nhân cách con người phát triển toàn diện. Trong
đó, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một là một nội dung quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu
giáo dục Mầm non và phát triển trí tuệ, giáo dục nhân cách con người toàn diện cho trẻ,
chuẩn bị cho trẻ học tập ở trường tiểu học. Vì vậy, trẻ cần phải có sự rèn luyện về các
thao tác trí tuệ, có sự hiểu biết về bản thân, gia đình, môi trường xung quanh, các biểu
tượng về thời gian, không gian đồng thời có kỷ năng thực hiện hoạt động trí óc như biết
so sánh, phân tích, tổng hợp…..
Bên cạnh đó, mục đích của lớp 1 Tiểu học là làm thế nào để các em có kỹ năng giao tiếp
với cô giáo, bạn bè, yêu cầu kỷ luật, làm quen việc học, không đặt nặng vấn đề kiến thức.
Vì thế, chuẩn bị cho các em vào lớp 1 không phải là chuyện học chữ mà chúng ta cần
chuẩn bị tâm thế cho các em.
Mấy năm gần đây có hiện tượng một số trẻ trước khi vào lớp 1 đã “đọc thông viết thạo”.
Có một số trường Tiểu học lấy đó làm tiêu chuẩn để ưu tiên tuyển trẻ vào lớp 1. Với thực
trạng trên nhiều bài báo của các nhà giáo, phụ huynh lên tiếng. Theo họ chuẩn bị cho trẻ
vào lớp 1 cần quan tâm phát triển toàn diện: về thể lực, các tố chất, năng lực nhận thức,

lớp một, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục
và chuẩn bị một cách toàn diện cho trẻ 5 tuổi trước khi vào lớp 1. Đây là một yêu cầu cần
thiết có tính cấp bách phải nghiên cứu chu đáo để đưa ra các biện pháp có tính khả thi
cao. Nên tôi chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo cơ bản trong công tác chuẩn bị
cho trẻ 5 tuổi vào lớp một ở trường mầm non” với mong muốn đóng góp thêm một
phần nhỏ công lao của mình đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nhằm
chuẩn bị tâm thế cho trẻ 5 tuổi ở trường mầm non vào lớp một.
2. Mục đích:
Tìm hiểu tình hình thực tế của việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp một ở trường
mầm non nơi tôi công tác để đưa ra một số biện pháp cơ bản nhằm góp phần giúp cán bộ
quản lý nhà trường có được các biện pháp hiệu quả trong công tác chỉ đạo chuẩn bị cho
trẻ 5 tuổi vào lớp 1 và giúp cho các cấp quản lý biết được thực trạng để có các giải pháp
thực hiện tốt hơn trong công tác giáo dục mầm non nói chung và chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi
vào lớp 1 nói riêng.
3.

Nhiệm vụ:

Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn công tác chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp 1.
Tìm hiểu thực trạng về công tác chuẩn bị cho trẻ 5 vào lớp 1 ở trường mầm non nơi tôi
công tác.
Phân tích kết quả nghiên cứu và rút ra một số biện pháp cơ bản góp phần nâng cao chất
lượng trong công tác chỉ đạo chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp 1 ở trường mầm non.
4.

Đối tượng nghiên cứu:

Trẻ em 5 tuổi ở trường mầm non nơi tôi công tác;
Chương trình chăm sóc giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi;


- Giúp các em được học một cách bài bản, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi để
các em tự tin, vui vẽ, có hứng thú, ham thích đi học ở các trường phổ thông;
- Tránh được hiện tượng dạy thêm, học thêm và tránh được dư luận xã hội về quan điểm
trẻ 5 tuổi vào lớp 1 như hiện nay;
4


- Tạo niềm tin cho phụ huynh có con nhỏ chuẩn bị vào lớp 1. Tạo sự tin tưởng của xã hội
về Ngành giáo dục nói chung và bậc học mầm non nói riêng;
- Giúp các nhà quản lý giáo dục biết được thực trạng của việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào
lớp 1 hiện nay để có những giải pháp khắc phục phù hợp, kịp thời.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở khoa học
1.1. Cơ sở lý luận
Sinh thời, Chủ Tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm và chăm lo cho sự nghiệp giáo dục
và đào tạo nước nhà. Người coi: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” trong quá trình xây
dựng và bảo vệ tổ quốc. Người luôn nhắc nhở toàn Đảng, toàn nhân dân ta phải chăm lo
đến sự nghiệp giáo dục. Người căn dặn “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách
mạng cho họ, đào tạo họ trở thành người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”
vừa “chuyên”. Đó là tinh thần, là tình cảm sâu sắc của Chủ Tịch Hồ Chí Minh đối với sự
nghiệp giáo dục và đào tạo nước ta.
Người coi “con người” là vốn quý nhất, là yếu tố quyết định của sự nghiệp cách
mạng. Trước đây, Khổng Tử đã từng khuyên nhà cầm quyền phải chăm lo đời sống vật
chất cho dân, phải giáo hóa dân để thực hiện đường lối “đức trị”, thì tư tưởng của Người,
Người cũng thường xuyên nhắc nhở rằng: “Vì lợi ích mười năm trồng cây. Vì lợi ích
trăm năm trồng người”. Hồ Chí Minh đã mượn câu nói trên để chỉ ra tầm quan trọng của
sự nghiệp giáo dục. Trong tư tưởng của Người, tất cả vì “con người”. Đối với giáo dục
thế hệ trẻ, Người viết: Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt
Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay
không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”.

buộc, đòi hỏi trẻ phải lao động trí óc một cách nghiêm túc, căng thẳng. Nội dung và tính
chất của hoạt động học tập yêu cầu trẻ phải có những hành vi mới như: Sự tập trung chú
ý tương đối cao trong một thời gian dài, hoạt động thần kinh căng thẳng hơn với sự kiên
trì, nổ lực, có ý chí cao và sự linh hoạt mềm dẻo trong tư duy, tính khái quát, tính lô gic
trong tư duy là yếu tố quan trọng.
Khi học tập ở trường phổ thông một loạt quan hệ xã hội cần được thay đổi: Quan
hệ giữa trẻ với cô giáo ở trường mầm non được thay thế bằng quan hệ “Thầy – trò”, quan
hệ giữa trẻ với trẻ ở trường mầm non là quan hệ bạn bè cùng chơi chuyển sang quan hệ
bạn bè cùng học. Hơn thế nữa, ở trường mầm non trẻ 5 tuổi là lớp “Đàn anh” khi vào lớp
1 các em trở thành “em út” của trường tiểu học.
Để chuẩn bị cho trẻ vào học lớp 1 được thuận lợi, chương trình giáo dục mầm non
cho trẻ năm tuổi chỉ thực hiện việc dạy trẻ nhận biết các chữ cái tiếng Việt và con số từ 110. Các trường mầm non ngoài việc giáo dục trẻ năm tuổi những kỹ năng sống cần thiết
phù hợp với lứa tuổi chỉ được phép thông qua các hoạt động vui chơi nhẹ nhàng giúp trẻ
học đếm, phát triển ngôn ngữ. Điều 24, điều lệ trường mầm non cũng đã qui định rõ các
hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em.

6


Căn cứ để đánh giá chất lượng của trẻ 5 tuổi là Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi do Bộ
giáo dục và đào tạo ban hành gồm 4 lĩnh vực, có 28 chuẩn với 120 chỉ số để đánh giá sự
phát triển của trẻ em 5 tuổi.
1.2. Cơ sở thực tiễn:
Chiều ngày 25 tháng 3 năm 2013, Bộ GD&ĐT đã trao đổi với báo chí về vấn đề cho trẻ
học trước khi vào lớp 1. Theo Vụ trưởng Giáo dục tiểu học Phạm Ngọc Định, Bộ đã có
chương trình giáo dục trẻ mầm non rất phù hợp với lứa tuổi. Trẻ từ 1 đến 5 tuổi cần được
vui chơi là chính, việc học chỉ là làm quen với chữ cái và chữ số mà thôi. Khi vào lớp 1,
theo chương trình của Bộ, tuần đầu tiên trẻ sẽ được làm quen với môi trường mới, lớp,
giáo viên, bạn bè, mục đích để trẻ thích đến lớp. Đây là giai đoạn chuẩn bị cho các cháu
chuyển từ mẫu giáo sang tiểu học…

thầy, cô giáo bị cuốn theo thành tích nên làm những chuyện sai lầm, trái cả lương tâm.
Một nền giáo dục giúp cho học sinh dở thành học sinh giỏi phải được đánh giá cao hơn
nền giáo dục làm cho học sinh đã giỏi trở nên giỏi hơn. Một thầy giáo làm cho học sinh
chưa ngoan thành học sinh ngoan phải được đánh giá cao hơn việc người thầy giáo làm
cho học sinh đã ngoan rồi mà ngoan hơn. Nhà sư phạm phải khác một ông “thợ dạy” ở
chỗ ông thợ dạy cứ tiếp tục cái đà cũ còn nhà sư phạm phải tạo được sự thay đổi, biến
chuyển cơ bản giúp cho học sinh hình thành ý thức không phải cứ hơn người khác bằng
bất cứ giá nào là tốt, mà phải hơn chính mình hôm qua mới là tốt.
Nếu chỉ giáo dục và phụ huynh thay đổi cách suy nghĩ cũng sẽ không tạo biến chuyển căn
bản được mà ý thức xã hội phải thay đổi: Việc đánh giá “hơn kém” phải theo một tiêu chí
khác. Không phải so sánh đơn vị mình hơn đơn vị kia mà so sánh đơn vị mình có hơn
chính đơn vị mình hôm qua hay không và có tiếp tục mãi được như thế hay không?
Nhưng trên thực tế việc dạy trước chương trình lớp 1 vẫn diễn ra tràn lan. Một trong
những lý do dẫn đến việc này là do ở trường tiểu học giáo viên cũng đã quen việc trẻ phải
biết đọc, biết viết trước khi vào lớp 1, những đứa trẻ không được học trước trở nên lạc
lõng, mang tâm lý thua kém bạn bè từ ngày đầu đến trường.
Vấn đề này nên nhìn nhận từ hai phía: một phần do nhu cầu xã hội, cụ thể là các
bậc cha mẹ. Với tâm lý lo lắng thái quá, muốn chuẩn bị kỹ càng cho con trước khi đi học
nên một số người đã cho con đi học sớm. Và sau đó nhiều người khác cũng lo sợ con
mình bị tụt hậu. Tôi nghĩ trong số này chắc chắn có nhiều người không biết rõ quy định
của Bộ giáo dục và đào tạo về điều kiện đối với trẻ trước khi vào lớp 1, không biết trong
trường tiểu học giáo viên sẽ dạy thế nào... Không biết và lo sợ nên phải đi theo số đông.
Nhìn từ phía khác, các cơ sở giáo dục cũng có xảy ra tình trạng giáo viên chủ quan nghĩ
trẻ đã biết chữ, biết số nên dạy không đúng quy định phân phối chương trình.
Trong khi Hoạt động chủ đạo để phát triển tâm lý, nhận thức ở mỗi lứa tuổi khác nhau.
Lứa tuổi mầm non thì chơi là chính. Còn ở tiểu học thì hoạt động chủ đạo là học. Để
chuẩn bị tốt hoạt động học của trẻ, theo quy định của Bộ giáo dục và đào tạo, các trường
đều phải dành ra một tuần trước ngày khai giảng để hướng dẫn các em chuẩn bị tâm thế,
làm quen với nề nếp học tập, sinh hoạt trước khi bắt đầu vào học lớp 1. Trong chương
trình giáo dục mầm non cũng đã có chủ đề làm quen với trường tiểu học. Việc cho con đi

biệt thực hiện chủ đề năm học “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới
quản lý giáo dục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện”, trường chúng tôi đã quan tâm
đến công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên, tích cực tăng cường
ứng dụng công nghệ thông tin nhằm đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra
đánh giá đối với giáo viên và học sinh. Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ
dùng dạy học nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy. Thực hiện nghiêm túc chương trình, kế
hoạch giảng dạy, các phong trào văn nghệ, thể dục thể thao nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện.
Đội ngũ cán bộ, giáo viên hiện nay có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn khá cao nhưng
do đào tạo chắp vá, cộng thêm điều kiện cơ sở vật chất trường lớp nghèo nàn, thiếu tài
9


liệu tham khảo, ít được đi tham quan, kiến tập học hỏi, trao đổi kinh nghiệm bên ngoài
nhà trường, ít được bồi dưỡng chuyên môn, cập nhật kiến thức mới nên năng lực chuyên
môn còn hạn chế. Thường mỗi năm, trong dịp hè, giáo viên chỉ được bồi dưỡng 1 lần về
nội dung chuyên đề như: Giáo dục an toàn giao thông; vệ sinh thực phẩm; làm quen chữ
cái; hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới... Chất lượng và hiệu quả
của các lớp tập huấn này chưa cao vì lớp học ngắn ngày, đông học viên, ít thời gian thực
hành, kiến tập, tham quan.
Năng lực của nhiều giáo viên vẫn hạn chế và bộc lộ khá rõ ở việc tổ chức các hoạt động
giáo dục cho trẻ. Trong dạy học và tổ chức hoạt động cho trẻ, giáo viên vẫn còn ôm
đồm, đưa nhiều nội dung vào trong một hoạt động, chưa chú ý đến đặc điểm lứa tuổi
của trẻ, nhiều giáo viên chưa biết sử dụng phương pháp giáo dục phù hợp (phương pháp
trực quan, sử dụng hành động nhiều chứ không phải dùng lời là chủ yếu), việc giao tiếp
giữa cô và trẻ còn hạn chế, nên khi tổ chức cho trẻ hoạt động giáo viên thường nói và
làm thay cho trẻ.
Bên cạnh đó, phụ huynh thường có tâm lí ganh đua làm khổ trẻ. Học đúng chương trình
mầm non đã đủ điều kiện cả về thể chất và tâm thế để trẻ bước vào lớp 1. Việc cần làm
của phụ huynh là trò chuyện, khuyến khích trẻ nói suy nghĩ về trường lớp, môi trường

Trẻ đã gọi được tên đồ vật, hát được bài hát ngắn và kể được những câu chuyện
đơn giản là nhờ trí nhớ, ngôn ngữ đặc biệt phát triển ở lứa tuổi này.
Trẻ biết tập trung chú ý vào lời nói của người lớn nếu âm thanh ngôn ngữ kết hợp
với cử chỉ, điệu bộ, trẻ bắt đầu biết phân biệt và khái quát hóa những dấu hiệu đặc trưng.
Được sự ưu tiên về phân công giáo viên đứng lớp 5 tuổi nên đội ngũ giáo viên dạy
lớp 5 tuổi trẻ, khỏe, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ. Có trình độ đại học sư phạm mầm non
100%; Trong đó: Biên chế Nhà nước là 5/6 đồng chí.
Ban giám hiệu là những người có năng lực, nắm vững chuyên môn, có trình độ Đại
học 100%.
Một số phụ huynh là những người luôn quan tâm đến việc học tập của các cháu. Tích cực
tham gia vào các hoạt động, các chủ trương của nhà trường đề ra.
Trường công lập được công nhận là trường Mầm non đạt chuẩn Quốc gia, xã đạt
phổ cập giáo dục mầm non trẻ cho năm tuổi.
Trường tổ chức cho trẻ ăn bán trú trên 86,8 %. Riêng trẻ 5 tuổi, trẻ được ăn bán trú
tại trường 100% tạo điều kiện tốt để nhà trường chăm sóc – giáo dục trẻ. Nhà trường đã
rất cố gắng trong việc nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ cả về tinh thần lẫn thể chất, tạo điều kiện
tốt nhất để phục hồi suy dinh dưỡng cho trẻ.
* Khó khăn:
Trường chúng tôi thuộc trường nằm trong vùng nông thôn nghèo, kinh phí đầu tư
của địa phương hạn chế. Phụ huynh các cháu chủ yếu là thuần nông nên kinh tế gia đình
có phần eo hẹp, dẫn đến một số trẻ chưa được học ở lớp 4 tuổi, đi học chưa chuyên cần.
Một số phụ huynh do chưa nhận thức đúng đắn về công tác chăm sóc giáo dục trẻ ở
trường mầm non nói chung và công tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 nói riêng nên còn có
biểu hiện nóng vội trong quá trình dạy trẻ học đọc và học viết.
11


Hiện nay do kế hoạch hóa gia đình, mỗi gia đình chỉ có 1 đến 2 con, chính vì thế
mà trẻ được coi là “Trung tâm chú ý của cả nhà” nên chưa hình thành và phát triển tính tự
lập cho trẻ.



- 60% trẻ có kỷ năng nghe và làm theo chỉ dẫn của người lớn.
- 70 % trẻ có khả năng phát âm tiếng việt: to, rõ ràng.
- 50 % trẻ biết hướng chữ đọc, viết.
- 60% trẻ biết cầm sách đúng tư thế và thích thú với sách truyện tranh.
- 20 % trẻ biết mối quan mối quan hệ giữa lời nói và chữ viết.
- 40 % trẻ nhận biết được một số chữ cái, từ đơn giản.
- 30 % trẻ phân biệt được sự giống và khác nhau của các chữ cái qua thị giác.
- 30 % trẻ biết tô màu các chữ cái, các hình đơn giản.
- 20% trẻ biết ngồi đúng tư thế khi tô – vẽ và xem sách.
- 80 % trẻ biết cất đồ chơi vào nơi qui định sau khi chơi.
- 50 % trẻ có thói quen văn minh.
- 30 % trẻ còn nói lắp, nói ngọng, nói trống không.
- 14% trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân, 12,5% trẻ suy dinh dưỡng thể thấp còi.
- 10 % trẻ đạt theo chuẩn theo bộ chuẩn phát triển trẻ mầm non 5 tuổi của Bộ qui
định.
- 60% trẻ biết giao tiếp với nhau qua các trò chơi phân vai, các hoạt động hằng
ngày, biết giao tiếp với nhau và mọi người xung quanh.
- 25% trẻ nhận biết được các hình hình học, các khối, các số từ 01 – 10, nhận biết
các nhóm có số lượng từ 01 – 10; biết thêm bớt, chia các nhóm đối tượng thành 2 phần
bằng nhiều cách trong phạm vi 10.
- Ngôn ngữ trẻ phát triển, trẻ nói được một số từ khó khi trả lời các câu hỏi.
- 100% lớp 5 tuổi có môi trường chữ viết trong và ngoài lớp.
- 100% giáo viên đạt chuẩn. Trong đó có 95% giáo viên có trình độ trên chuẩn.
- 95% giáo viên chưa có trình độ tin học, chưa biết soạn bài bằng máy vi tính, chưa
biết sử dụng mạng Internet.
- 50% giáo viên dạy lớp 5 tuổi là những tuyên truyền viên giỏi trong công tác tuyên
truyền cho các bậc cha mẹ nuôi con theo khoa học và chuẩn bị cho trẻ vào lớp một
trường tiểu học.

tư 02 của Bộ giáo dục qui định.
Giáo viên không có thời gian tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ, kỷ năng sống cũng như kỷ năng, năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ.
Nhằm khắc phục những nguyên nhân, hạn chế để nâng cao chất lượng giáo dục,
chuẩn bị tốt cho trẻ 5 tuổi vào lớp một, chúng tôi đã đưa ra những biện pháp khắc phục
cơ bản sau:
2. Các biện pháp cơ bản:
14


2.1. Tuyên truyền nâng cao nhận thức:
* Đối với lãnh đạo địa phương, các bậc phụ huynh, các cơ quan đoàn thể có
liên quan
Tham mưu, tuyên truyền với Lãnh đạo địa phương, quần chúng nhân dân về tầm
quan trọng của giáo dục mầm non nói chung và tầm quan trọng của việc chuẩn bị tốt cho
trẻ vào lớp 1 nói riêng. Tham mưu làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục, khuyến khích
các tổ chức, cá nhân đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục mầm non. Làm tốt công tác phổ
cập mầm non cho trẻ 5 tuổi trên địa bàn. Trước hết chúng tôi đã:
- Xây dựng chương trình giáo dục trẻ 5 tuổi theo hướng tích hợp, tổ chức các hoạt động
giáo dục nhằm phát triển ở trẻ tất cả các lĩnh vực, giúp trẻ vững vàng, tự tin khi bước
chân vào trường Tiểu học.
- Tổ chức các hoạt động mời phụ huynh, Lãnh đạo địa phương tham dự nhằm tuyên
truyền cho phụ huynh, Lãnh đạo địa phương hiểu được mục đích ý nghĩa, nội dung của
việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp một.
- Phối hợp với trường Tiểu học, chuẩn bị và thống nhất dạy trẻ một số kỹ năng, nội dung,
phương pháp học tập.
- Hướng dẫn phụ huynh sưu tầm sách, chọn sách, hướng dẫn trẻ các kỹ năng học tập cần
thiết nhất.
- Chuẩn bị thể lực cho trẻ là một việc làm quan trọng đòi hỏi chúng ta phải có sự quan
tâm sâu sắc. Một cơ thể khoẻ mạnh là tiền đề vật chất giúp cho trẻ phát triển năng lực

nhiêu, những điều trẻ học thiếu bài bản, thiếu hệ thống sẽ làm cản trở việc học sau này
của trẻ.
Mặt khác, chúng tôi yêu cầu giáo viên là người có hiểu biết khoa học về giáo dục mầm
non cần phải kết hợp với gia đình trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và
trong công tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp một nói riêng. Trong sự kết hợp này, chúng tôi,
giáo viên mầm non phải giữ vai trò chủ đạo, dựa trên những yêu cầu chuẩn bị cho trẻ vào
lớp một, chúng tôi đã xây dựng phương hướng kết hợp và trao đổi với gia đình về mục
tiêu, nội dung, phương pháp, biện pháp, hình thức chuẩn bị cho trẻ vào lớp một. Chúng
tôi vạch rõ mục tiêu, nhiệm vụ của gia đình trong công tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp một,
trao đổi để các bậc phụ huynh hiểu và thực hiện một cách nghiêm túc mục tiêu, yêu cầu,
nhiệm vụ mà chúng tôi đã vạch ra, tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi thực hiện có hiệu
quả công tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp một. Không còn tình trạng “Trống đánh xuôi, kèn
thổi ngược”. Có được kết quả như vậy là nhờ chúng tôi đã bồi dưỡng giáo viên trở thành
những tuyên truyền viên giỏi và luôn xem công tác chuẩn bị toàn diện cho trẻ vào lớp
một là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng nhằm khẳng định chất lượng chăm sóc - giáo
dục của trường. Tuyên truyền như thế nào? Hình thức ra sao? Để các bậc phụ huynh, các
cấp, các ngành và toàn thể xã hội hiểu được sâu sắc việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp một.
Chúng tôi đã tổ chức tuyên truyền với các bậc phụ huynh bằng nhiều hình thức như: Họp
phụ huynh, mở các hội thảo, diễn đàn tuần lễ chăm sóc giáo dục trẻ thơ, các buổi giao lưu
giữa cô và phụ huynh để bàn về vấn đề nuôi con theo khoa học và các nội dung, hình
thức chuẩn bị cho trẻ vào lớp một. Tổ chức các tiết dạy mẫu mời 100% phụ huynh có trẻ
5 tuổi đến dự.
16


Phối hợp với ban chấp hành hội phụ huynh, hội phụ nữ, đoàn thanh niên và các cơ quan
đoàn thể khác có liên quan, tạo điều kiện để hội phụ huynh của trẻ thường xuyên theo
dõi, kiểm tra chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ và các hoạt động của nhà trường.
* Đối với giáo viên trong trường
Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020 đã chỉ ra rằng, một trong những nguyên nhân


mỗi giáo viên luôn có ý thức phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng Sản. Mỗi một
đảng viên phải thật sự gương mẫu về mọi mặt là hạt nhân của phong trào quần chúng. Vì
vậy phải làm cho giáo viên hiểu được quan điểm đường lối giáo dục của Đảng, nhiệm vụ
của ngành học mầm non bằng cách: Tạo điều kiện cho tất cả giáo viên được học tập nghị
quyết, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tiếp thu các chế độ,
chính sách của chính quyền địa phương, in ấn tài liệu đủ cho 100% giáo viên nghiên cứu
trước, sau đó tổ chức thảo luận, sau mỗi buổi học đều có bài thu hoạch kiểm tra việc hiểu
nội dung, các chủ trương đó như thế nào, việc học tập các chủ trương, đường lối phải
được cụ thể hóa với nhiệm vụ của bậc học. Tổ chức cho giáo viên học tập nhiệm vụ năm
học của ngành, nội qui quy chế của nhà trường, tiếp thu những chính sách đổi mới về
giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng. Từ đó giúp cho giáo viên nhận thức
và xác định đúng vị trí của mình trong giai đoạn hiện nay. Hưởng ứng cuộc vận động
“Hai không”với “4 nội dung” trọng tâm do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động, trước hết
cần phải chuẩn bị những nội dung để cho giáo viên biết mình cần phải làm gì. Vấn đề thứ
nhất là vấn đề dạy học như thế nào để phát huy tính tích cực ở trẻ, vì vậy đòi hỏi giáo
viên lên lớp phải tận tụy, phải chuẩn bị đồ dùng dạy học thật đầy đủ và chu đáo, áp dụng
đổi mới hình thức, đổi mới phương hướng dạy học một cách hợp lý. Vấn đề thứ hai đó là
chúng ta chăm sóc giáo dục trẻ với mục tiêu phát triển toàn diện nên tất cả các nội dung
phải được cân bằng, như vậy kết quả mới thực chất. Một vấn đề nữa là việc “Học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được cụ thể hóa bằng các buổi nói chuyện về
Bác Hồ, thi kể chuyện về tấm gương đạo đức của Người trong tập thể giáo viên, từ đó
giúp giáo viên thấm nhuần tư tưởng của Người. Việc học tập tư tưởng chính trị là việc
làm thường xuyên thông qua các cuộc họp hội đồng, chi bộ, công đoàn từ đó giúp giáo
viên có lập trường tư tưởng tốt, xây dựng khối đoàn kết nhất trí cao.
* Bồi dưỡng kiến thức về công tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1
Để đội ngũ giáo viên trong trường nhận thức được tầm quan trọng của công tác chuẩn bị
cho trẻ vào lớp 1, chúng tôi đã tổ chức các hội thảo, các buổi chuyên đề chuẩn bị cho trẻ
vào lớp để giáo viên hiểu chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 là chuẩn bị một cách toàn diện, hợp
lý về thể lực, trí tuệ và những phẩm chất cần thiết cho trẻ. Cụ thể:

Giáo dục mầm non có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc chuẩn bị tâm
thế sẵn sàng đi học cũng như tập cho trẻ làm quen những sinh hoạt gần gũi với hoạt động
học tập. Vì vậy, trẻ cần phải có sự rèn luyện về các thao tác trí tuệ, có sự hiểu biết về bản
thân, gia đình, môi trường xung quanh, các biểu tượng về thời gian, không gian đồng thời
có kỷ năng thực hiện hoạt động trí óc như biết so sánh, phân tích, tổng hợp…..
+ Trang bị trí tuệ cho trẻ về thế giới xung quanh:
Trí tuệ ở đây là những hiểu biết nhất định của trẻ về các sự vật, hiện tượng xung
quanh như nắng, mưa, nóng, lạnh, thứ bậc trong gia đình….Đây là việc quan trọng có ý
nghĩa đối với trẻ, việc mở rộng và làm phong phú sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung
quanh giúp cho trí tuệ và đạo đức của trẻ em phát triển. Và là điều kiện, là phương tiện
cho trẻ lĩnh hội tri thức trong quá trình học tập ở trường phổ thông. Cho nên trong quá
trình chỉ đạo cần hướng dẫn giáo viên xác định rõ mức độ cụ thể của từng độ tuổi, yêu
cầu trẻ em vào trường phổ thông cần phải biết và hiểu cái gì? các em được phát triển như
thế nào? Cái gì có thể giúp các em phát triển.

19


Những hiểu biết này bao gồm: những kiến thức về tự nhiên, những kiến thức về đời
sống xã hội; Trong quá trình trang bị cho các em những kiến thức về thế giới xung quanh
chúng tôi đã chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên thường xuyên cho trẻ có điều kiện để thực
hành cách hệ thống hóa các kiến thức, biết sắp xếp, phân loại các sự vật hiện tượng xung
quanh. Tạo điều kiện cho trẻ thích khám phá, tìm hiểu môi trường xung quanh, thích hoạt
động, thích sáng tạo, chủ động suy nghĩ để giải quyết các vấn đề trong hoạt động nhận
thức.
+ Hình thành cho trẻ biểu tượng về sự vật, hiện tượng xung quanh:
Ở đây biểu tượng là những hình ảnh của các sự vật hiện tượng mà trẻ hình dung
được ở trong đầu mỗi khi nhắc đến. Ví dụ: Khi ta nói Ôtô trẻ sẽ hình dung được ở trong
đầu rằng đó là cái gì, dùng để làm gì….qua đó rèn kỷ năng hoạt động trí óc cho trẻ, chuẩn
bị cho trẻ vào trường phổ thông.

tập trung chú ý có chủ định và sự nổ lực ý chí để giải quyết các nhiệm vụ trí óc căng
thẳng ở trường phổ thông.
Chúng tôi đã hướng dẫn giáo viên trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ
phải đặt ra mục đích, nhiệm vụ quan sát, ghi nhớ và hoàn thành những nhiệm vụ, những
công việc mà người lớn yêu cầu. Biết lắng nghe sự chỉ dẫn của người lớn là điều kiện
quan trọng dẫn đến thành công trong công việc của trẻ, cần phải gây hứng thú cho trẻ
trong các hoạt động để trẻ tập trung chú ý hoàn thành nhiệm vụ, cần hình thành ở trẻ kỷ
năng chú ý có chủ định tới những cái mà tự nó không hấp dẫn nhưng cần thiết để lĩnh hội
tri thức là điều quan trọng nhất để trẻ học tập có kết quả tốt ở lớp một.
+ Giúp trẻ làm quen với hoạt động nghệ thuật:
Cho trẻ tiếp xúc và làm quen với hoạt động nghệ thuật là điều kiện cần thiết để trẻ
tiếp thu, lĩnh hội được nội dung các môn học mang tính nghệ thuật ở trường phổ thông
như: Âm nhạc; Mỹ thuật; Lao động – kỷ thuật….chúng tôi đã chỉ đạo và hướng dẫn giáo
viên thực hiện tốt chương trình giáo dục âm nhạc, hoạt động tạo hình, hoạt động phát
triển ngôn ngữ và phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học; Làm quen với
môi trường xung quanh không chỉ trên hoạt động chung mà phải biết lồng ghép, tích hợp
vào tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ sao cho linh hoạt, phù hợp nhằm giúp trẻ hoạt
động một cách tích cực, sáng tạo để hình thành ở trẻ nhu cầu làm tiền đề cảm thụ và sáng
tạo nghệ thuật.
- Chuẩn bị về mặt tình cảm – xã hội:
Sự phát triển các mặt tình cảm – xã hội là tiền đề quan trọng cho việc học và phát
triển toàn diện nhân cách của trẻ. Chính việc phát triển tính tự tin, tự trọng, thực hiện
nhiệm vụ một cách độc lập; Khả năng tập trung, chấp hành những qui định chung và sự
chỉ dẫn của người lớn (Phù hợp với lứa tuổi của trẻ) là vô cùng cần thiết giúp trẻ học tốt ở
trường phổ thông sau này. Khi trẻ tự tin vào chính bản thân mình, trẻ sẽ học được cách
chủ động, độc lập trong việc thực hiện các nhiệm vụ đến cùng. Vì vậy để chuẩn bị tình
cảm – xã hội giáo viên mầm non cần:
+ Giáo dục cho trẻ ý thức về bản thân như đặt câu hỏi để kích thích trẻ biểu lộ
những suy nghĩ, cảm xúc của mình thông qua hình vẽ, thơ, chuyện. Khuyến khích trẻ tự
tổ chức các trò chơi, đặc biệt là trò chơi phân vai theo chủ đề, giáo dục trẻ có thói quen tự

kịp thời ngôn ngữ của trẻ để trẻ nói đúng câu, không nói câu cụt, không nói lắp, nói
ngọng trong giao tiếp hằng ngày.
Ví dụ: Trong hoạt động chơi của trẻ chúng ta khuyến khích trẻ diễn đạt suy nghĩ và
tiến trình hoạt động của trẻ như: Cháu làm thế này; cháu làm thế kia; hoặc tập cho trẻ kể
lại nội dung câu chuyện mà cô vừa kể.
Tổ chức cho trẻ nói chuyện, trao đổi với nhau là rất cần thiết để phát triển ngôn ngữ
cho trẻ, có thể tổ chức cho trẻ trao đổi, trò chuyện với nhau về những công việc trẻ đã
làm, những niềm vui đã có vào đầu giờ hàng ngày, điều này đã giúp cho trẻ diễn đạt ngôn
22


ngữ một cách tích cực, trẻ phát triển ngôn ngữ nói nhanh hơn. Giáo viên cần tạo điều kiện
cho trẻ nói rõ ràng, sắp xếp các ý theo trình tự cho người khác hiểu. Để chuẩn bị cho việc
học đọc của trẻ giáo viên cần:
+ Tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen văn học và làm quen chữ viết bằng cách: Đổi
mới hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục, chú ý phát huy tính tích cực, sáng tạo
của trẻ, tạo cơ hội cho trẻ tham gia vào các hoạt động. Tổ chức các hoạt động cho trẻ làm
quen chữ viết phong phú. Giáo viên cần sáng tạo trong việc hình thành các kỹ năng đọc
sách, xem sách ở trẻ. Tuyên truyền với các bậc phụ huynh về mục đích, ý nghĩa của việc
chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một.
+ Cho trẻ làm quen với chữ cái trong các hoạt động giáo dục theo chương trình chăm sóc,
giáo dục mầm non.
+ Làm quen cách đọc các từ, câu đơn giản như hướng dẫn trẻ đọc tên trẻ trong bảng danh
sách lớp, gọi tên một số đồ vật được ghi trên những đồ dùng cá nhân, bảng chữ ghi tên đồ
vật thường dùng (như bút chì, giấy, góc sách ….), nhận biết và vẽ ký hiệu tên của bản
thân.
+ Giáo viên nên đọc sách cho trẻ nghe thường xuyên, có thể sử dụng các giờ như dạo
chơi ngoài trời, trước giờ ăn,….Khi trẻ nghe và nhìn cách cô đọc sách trẻ có thể học được
những kiến thức từ nội dung sách, cách sử dụng sách và nguyên tắc đọc, hướng dẫn trẻ ý
thức giữ gìn và bảo vệ sách. Cần lựa chọn những sách có hình ảnh sinh động ngoài bìa

to và rõ ràng…
Cho trẻ làm quen với các con số, chữ cái ở đây không có nghĩa là dạy cháu tập đọc,
tập viết, tập làm tính…vì tập đọc, tập viết, tập làm tính …là nhiệm vụ của học sinh lớp
một, mà cái chính ở đây là giúp trẻ có những biểu tượng về số lượng, nhận dạng được các
chữ cái, chữ số, phát âm chính xác từng chữ cái…và có một số kỹ năng ban đầu của hoạt
động học tập.
Việc tập cho trẻ đọc, viết, làm tính trước sẽ ảnh hưởng không tốt tới việc học tập
của trẻ ở lớp một, nó sẽ tạo ra sức ỳ và giảm hứng thú học tập của trẻ. Hơn thế nữa kỷ
năng học tập của trẻ còn hạn chế, do vậy việc tập đọc, tập viêt, làm tính quá khó đối với
trẻ. Để trẻ thích ứng và hoàn thành được nhiệm vụ học tập của học sinh lớp một, chúng
tôi đã chỉ đạo giáo viên cần hiểu rõ công việc của mình, tránh làm thay, làm trước những
việc của giáo viên lớp một phải làm.
Mục đích của việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trường mầm non là giúp trẻ nhận
được mặt và phát âm chính xác từng chữ cái. Trên cơ sở đó trẻ thích ứng dần với việc tập
đọc, tập viết ở lớp một. Cho trẻ làm quen với chữ cái là nhiệm vụ rất quan trọng trong
việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp một, giáo viên cần phải lên kế hoạch, chương trình và hình
thức cụ thể giúp trẻ làm quen với chữ cái thích hợp, động viên giáo viên sử dụng trò chơi,
nhất là trò chơi lô tô, ghép thẻ chữ rời, ghép nét rời để giúp trẻ làm quen với chữ cái có
hiệu quả hơn.
- Chuẩn bị một số kỹ năng cần thiết cho hoạt động học tập:
Hiện nay, việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực đã giúp trẻ chuyển hoạt động chủ
đạo từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập một cách thuận lợi. Để đạt được những
hiệu quả trên cần tạo điều kiện cho trẻ rèn luyện một số kỹ năng cơ bản của hoạt động
24


học tập như việc sắp xếp bàn ghế, cách cầm bút, cầm sách, mở sách, tư thế ngồi đúng…
giúp trẻ thích ứng với hoạt động mới. Thông qua chủ đề “Trường tiểu học” giáo viên cần
hướng dẫn trẻ làm quen với các đồ dùng học tập ở trường phổ thông, thường xuyên cho
trẻ tiếp xúc với sách, truyện, bút, thước. Bên cạnh đó trẻ phải biết cách điều khiển vận

học qua trường lớp, học qua sách báo, đi thực tế tham quan các đơn vị bạn, học qua các
25