TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA LỊCH SỬ

======

NGUYỄN THỊ HƢƠNG LY

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP LIÊN MÔN
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THẾ GIỚI
CỔ TRUNG ĐẠI LỚP 10 THPT
(CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN)
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học Lịch sử

HÀ NỘI, 2016


LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, cô khoa Lich sử, trƣờng Đại
học Sƣ phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện trong suốt thời gian em học tập và nghiên
cứu tại trƣờng.
Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo - TS Nguyễn Văn
Ninh, ngƣời đã hƣớng dẫn, động viên và tận tình giúp đỡ em hoàn thành khóa luận
này.
Đồng thời em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo, các em
học sinh trƣờng Trung học phổ thông Lê Qúy Đôn (Nam Định), THPT Tiền Phong
(Hà Nội), THPT Hải Hậu A (Nam Định), THPT Trung Gĩa (Hà Nội), THPT Trần
Quốc Tuấn (Nam Định) đã giúp em trong quá trình điều tra.
Lần đầu tiên bƣớc vào nghiên cứu khoa học, hơn nữa do thời gian nghiên cứu
còn nhiều hạn chế nên em khó tránh khỏi thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự góp
ý, chỉ bảo của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để khóa luận này hoàn thiện


Học sinh

GV:

Giáo viên

SGK:

Sách giáo khoa

Tr:

Trang

TL:

Tranh luận

PPTL:

Phƣơng pháp tranh luận

NCGD:

Nghiên cứu giáo dục


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................1

1.2.2. Thực trạng vận dụng phƣơng pháp liên môn trong dạy - học lịch sử ở trƣờng
phổ thông ...................................................................................................................26
1.2.3. Nguyên nhân thực trạng và định hƣớng của việc vận dụng phƣơng pháp liên
môn trong dạy học lịch sử ở trƣờng phổ thông .........................................................32
CHƢƠNG 2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP LIÊN MÔN
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THẾ GIỚI CỔ TRUNG ĐẠI LỚP 10 THPT
(CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN) ..................................................................................34
2.1 VỊ TRÍ, Ý NGHĨA NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CHƢƠNG TRÌNH LỊCH SỬ
THẾ GIỚI CỔ ĐẠI, TRUNG ĐẠI TRONG SÁCH GIÁO KHAO LỊCH SỬ LỚP
10 THPT (CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN) ..................................................................34
2.1.1. Vị trí ................................................................................................................34
2.1.2. Ý nghĩa ............................................................................................................35
2.1.3. Nội dung cơ bản của chƣơng trình Lịch sử thế giới cổ đại, trung đại trong
SGK lịch sử lớp 10 THPT chƣơng trình chuẩn.........................................................36
2.1.3.1. Thời kì cổ đại ............................................................................................... 36
2.1.3.2. Thời kì trung đại ........................................................................................... 37
2.2. NHỮNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN CÓ THỂ VÀ CẦN KHAI THÁC KHI
DẠY “LỊCH SỬ THẾ GIỚI CỔ TRUNG ĐẠI” ......................................................38
2.2.1. Sử dụng tài liệu văn học ..................................................................................38
2.2.2. Sử dụng tài liệu về các tác phẩm nghệ thuật ...................................................40
2.2.3. Sử dụng tài liệu địa lí ......................................................................................42
2.2.4. Sử dụng tài liệu các lĩnh vực khoa học khác ...................................................42
2.3. VẬN DỤNG LIÊN MÔN ĐỂ GIẢNG DẠY VỀ CHƢƠNG TRÌNH LỊCH SỬ
THẾ GIỚI CỔ, TRUNG ĐẠI TRONG SGK LỊCH SỬ LỚP 10 THPT (CHƢƠNG
TRÌNH CHUẨN) ......................................................................................................46
2.3.1. Vận dụng liên môn để thực hiện phƣơng pháp đóng vai ................................ 46
2.3.1.1. Đóng vai trong bài nội khóa .........................................................................47
2.3.1.2. Đóng vai trong hoạt động ngoại khóa: Thiết kế một chủ đề ngoại khóa theo
phƣơng pháp dự án ....................................................................................................50


chƣơng trình đã đƣợc xây dựng, áp dụng ở trƣờng phổ thông trong những năm qua,
bộ môn Lịch sử (LS) có ƣu thế lớn về vấn đề này.
Lịch sử là môn học có ƣu thế và sở trƣờng trong giáo dục thế hệ trẻ bởi lịch sử
không chỉ là quá khứ mà còn là kết tinh giá trị các thế hệ trƣớc để lại và thế hệ sau
cần tiếp nối và phát huy. Lịch sử cung cấp cho chúng ta những kiến thức tổng hợp
về kinh tế, chính trị, xã hội và quân sự để giáo dục tƣ tƣởng tình cảm đạo đức góp
phần hoàn thiện nhân cách cho học sinh. Điều đó đặt ra yêu cầu bức thiết, trách
nhiệm nặng nề trên vai nền giáo dục nƣớc nhà là làm sao để học sinh, những thế hệ
trẻ biết, hiểu và yêu Lịch sử.
Tuy nhiên, thực tiễn dạy học lịch sử ở trƣờng phổ thông hiện nay vẫn còn
mang nhiều bất cập, chất lƣợng dạy học lịch sử đang có chiều hƣớng đi xuống, học
sinh không thích học môn Lịch sử, kết quả thi cử giảm sút điều này đang đƣợc dƣ
luận quan tâm trong những năm gần đây. Sở dĩ tồn tại tình trạng này là do trong một
thời gian khá dài, trong xã hội vẫn tồn tại quan niệm không đúng, coi Lịch sử là

1


môn phụ, nên không có đầu tƣ đúng mức, gây nên tình trạng “học lệch” đối với môn
học. Bên cạnh đó cơ chế thị trƣờng hiện nay đã làm cho nhiều ngƣời coi trọng làm
kinh tế, học các môn học để làm giàu. Cơ sở vật chất trang bị cho giáo dục phổ
thông hiện nay còn nhiều yếu kém. Đào tạo giáo viên lịch sử hiện nay lại không
đồng nhất, có nhiều trƣờng sƣ phạm nhƣng lại chƣa có một chƣơng trình thống nhất
để đào tạo giáo viên, nên việc giảng dạy còn nhiều bất cập. Có thể nói, có rất nhiều
nguyên nhân làm cho chất lƣợng dạy học lịch sử đi xuống. Trong đó phải kể đến tri
thức tổng hợp của học sinh (HS), kiến thức chung của học sinh còn kém. Học sinh
chƣa nhận thức đƣợc rằng học tập Lịch sử cần có kiến thức rộng, có nhiều liên quan
đến các môn học khác nhƣ văn học, địa lí, chính trị, toán, lý, hóa, sinh …Vì không
biết không gian Lịch sử, không có tài liệu văn học, nên chất lƣợng học tập của học
sinh nói chung giảm sút, giờ học không hiệu quả.

khác nhau [31; 245]. Trong phần nhiệm vụ việc giảng dạy kĩ thuật tổng hợp, tác giả
yêu cầu phải:“ xác lập mối liên hệ giữa các bộ môn nhằm vạch ra cho học sinh thấy
mối liên hệ qua lại của các khoa học” [31;153].
M.T. Ogơrôtnhicôp trong cuốn “Giáo dục học” (NXB Giáo dục Matxcơva, Tổ
tƣ liệu trƣờng ĐHSP Hà Nội I, 1986), nhấn mạnh quan điểm đòi hỏi việc tổ chức
bài học phù hợp với hứng thú của trẻ em nhƣng cần: “giải thích những tài liệu
nghiên cứu bằng những môn học khác nhau xung quanh môn học đó” [23; 43].
Nhà giáo dục học I.A. Cai - Rốp, N.K. Gôn – Sa - Rốp - B.P.Ét - Si- Pốp, L.V.
Dan - Cốp nêu ra những yêu cầu đối với trình độ của giáo sƣ, trong đó các ông nhấn
mạnh: “Giáo sư không chỉ có tri thức phong phú về chuyên môn nghiệp vụ của
mình mà phải chú ý đến sự phát triển của những môn khoa học gần gũi với môn
chuyên nghiệp chủ yếu của mình” [14; 87].
Trong các công trình nghiên cứu của mình, Linđa đã khẳng định vai trò của
thầy giáo là phải “có kiến thức toàn diện và có trình độ văn hóa cao. Ngoài kiến
thức chuyên môn của mình, các thầy giáo cần phải hướng vào một vài lĩnh vực khác
của khoa học và kĩ thuật mà hiện nay thanh niên ta bất cứ ngành nào cũng yêu
thích” [30; 229] .
N.U. Savin trong cuốn “Giáo dục học” (NXB Giáo dục Hà Nội, 1983) nêu rõ:
Nền học vấn phổ thông phản ánh đầy đủ và chính xác nhất tri thức khoa học và thực
tiễn của nhân loại và nó thực sự là toàn diện. “Ở đó đã kết hợp một cách hữu cơ các

3


tri thức về tự nhiên, xã hội và tư duy con người đã đạt được sự hài hòa giữa học
vấn về nhân văn và về tự nhiên...” [29; 99].
Trong cuốn “Tám đổi mới để trở thành người giáo viên giỏi” của Giselle O.
Martin – Kniep đề cập đến quy trình xây dựng các đơn vị bài học tích hợp là gì, có nêu
rõ Tích hợp chƣơng trình có nhiều hình thức khác nhau, trong đó có hình thức kết nối
nội dung trong nội bộ môn học và giữa các môn học với nhau. Việc giáo viên môn

dụng tổng hợp với các tri thức khác nhau của chúng. Cần phải dần dần dạy cho học
sinh hiểu được tính đa diện, đa dạng của các quan hệ đó”[16; 177].
I.F. Kharlamôp trong cuốn “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như
thế nào?” đã nêu rõ tác dụng, ý nghĩa của việc vận dụng kiến thức các môn học:
“Việc giáo viên có khả năng tìm được mối liên hệ giữa các vấn đề mà các nhà bác
học đã nghiên cứu với điều mà các em đã học ở nhà trường thuộc một môn học nào
đó cũng gây cho học sinh niềm hứng thú đặc biệt đối với việc học tập tài liệu mới”
[18; 102].
Vấn đề phƣơng pháp dạy học liên môn cũng đƣợc đề cập trong cuốn “Phát
triển tư duy học sinh” và “Phương pháp và kĩ thuật lên lớp trong trường phổ
thông”. Các tác giả M.Alêcxêep, Ônhisúc... cho rằng: “Việc sử dụng rộng rãi các
môn học như vậy để bồi dưỡng cho học sinh các thủ thuật và phương pháp tư duy
lôgic sẽ góp phần thực hiện một trong những yêu cầu quan trọng nhất của lí luận
dạy học là xác lập các mối liên hệ chặt chẽ giữa các bộ môn trong dạy học”[22;
100].
I.Đ. Giôvêrốp, N.A. Mac-xi-mô-va trong cuốn “Mối liên hệ các môn học ở nhà
trường phổ thông hiện nay” khẳng định: “Cũng như các nguyên tắc khác của lí luận
dạy học, lí luận về mối liên hệ liên môn có tính chất phổ biến ở tất cả các môn học
cũng như khi nghiên cứu một khóa trình, một chương trình thậm chí một bài cũng có
thể hiện nguyên tắc liên môn”[15; 52].
2.2. Tài liệu trong nước
2.2.1. Tài liệu giáo dục học- tâm lý học
Sử dụng kiến thức liên môn trong DHLS cũng đƣợc nhiều nhà giáo dục Việt
Nam quan tâm, chỉ rõ vai trò tầm quan trọng của vấn đề.
Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt trong cuốn “Giáo dục học” nêu một cách khái
quát nhất về vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng kiến thức liên môn: “Tiềm năng giáo
dục thế giới quan cho học sinh đặc biệt được khai thác trong mối liên hệ giữa các

5



6


2.2.2. Tài liệu giáo dục lịch sử
Nhƣ vậy, các nhà giáo dục luôn khẳng định rõ vai trò quan trọng của kiến
thức liên môn trong dạy DHLS đối với việc nâng cao chất lƣợng bộ môn.
Trong các tài liệu liên quan đến phƣơng pháp dạy DHLS, vấn đề dạy học liên
môn cũng đƣợc nhiều tác giả đề cập tới ở những góc độ khác nhau. Cuốn “Hệ thống
các phương pháp dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở” của Trịnh Đình Tùng
(chủ biên), Đặng Văn Hồ, Trần Văn Cƣờng, đặc biệt giáo trình “Phương pháp dạy
học lịch sử” (tập 1) của các tác giả Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị
Côi có đề cập đến nguyên tắc dạy học liên môn. Sách nhấn mạnh: “Dạy học liên
môn là một trong những nguyên tắc quan trọng của dạy học ở trường phổ thông nói
chung, môn lịch sử nói riêng. Đối với bộ môn Lịch sử, mà chức năng cung cấp
những kiến thức cơ bản về quá trình phát triển của xã hội loài người (và dân tộc),
việc nắm vững các sự kiện lịch sử liên quan chặt chẽ với việc hiểu biết tri thức về
môn khoa học xã hội và nhân văn (Văn học, Giáo dục công dân, Triết học, Địa lí)
và cả về khoa học tự nhiên (những kiến thức về sự phát triển khoa học - kĩ thuật.
[21; 259].
Về mặt phƣơng pháp luận sử học, cũng có nhiều ý kiến liên quan đến đề tài
nghiên cứu này. Với nhan đề “Mấy vấn đề phương pháp luận sử học” (phần “Đối
tượng của khoa học lịch sử”), Đặng Thanh Bình nêu: “Lịch sử văn học, lịch sử nhà
nước và pháp quyền là đối tượng nghiên cứu của văn hóa, luật học đồng thời cũng
là đối tượng nghiên cứu của sử học. Nghiên cứu lịch sử không chỉ là nhiệm vụ của
các ngành thuộc khoa học lịch sử, các ngành khoa học xã hội khác đều sử dụng tới
thành tựu của sử học và góp phần vận dụng khoa học lịch sử.” [23; tr.119-120]
Ngoài ra, vấn đề trên còn đƣợc đề cập đến trong các bài báo, tạp chí giáo dục
nhƣ bài viết của Nguyễn Quang Vinh “Dạy học các môn học theo quan điểm liên
môn” (trên tạp chí NCGD số 10/1986), Trần Văn Cƣờng “Vận dụng nguyên tắc liên

Nguyên tắc liên môn cần được quán triệt trong khi giảng dạy các loại bài lịch sử,
đặc biệt các vấn đề văn hóa, khoa học kĩ thuật, kinh tế, v.v… Phương pháp liên môn
trong dạy lịch sử cần phải được coi trọng, nhất là đối với các môn học gần gũi như
văn học. địa lí, chính trị”.[33; 13]
Tác giả Trần Văn Cƣờng, trong bài viết “Vận dụng nguyên tắc liên môn trong
dạy học lịch sử ở trường PTTH” đăng trên tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 7 năm
1997, cũng khẳng định: “Môn lịch sử ở trường PTTH cung cấp cho HS những kiến
thức thuộc các mặt của đời sống xã hội và liên quan đến kiến thức nhiều môn học

8


khác. Vì vậy, việc vận dụng kiến thức các môn học có liên quan đến lịch sử để hiểu
sâu sắc, toàn diện kiến thức lịch sử là một nội dung cơ bản của nguyên tắc liên môn
trong dạy học lịch sử”.[8; 20] Trong bài viết này, tác giả cũng đƣa ra một số
phƣơng pháp vận dụng kiến thức liên môn trong các vấn đề kinh tế, khoa học và kĩ
thuật trong chƣơng trình lịch sử ở trƣờng PTTH theo nguyên tắc liên môn.
Những công trình nghiên cứu trên đều thấy đƣợc tầm quan trọng của dạy học
liên môn trong quá trình dạy học nói chung và trong dạy học lịch sử nói riêng. Có
một số công trình đã đƣa ra đƣợc một số biện pháp khi vận dụng phƣơng pháp liên
môn trong dạy học lịch sử. Tuy nhiên, chƣa có công trình nào đề cập tới những biện
pháp cụ thể vận dụng tất cả các kiến thức theo phƣơng pháp liên môn, cũng nhƣ vận
dụng nó vào dạy học “ Lịch sử thế giới cổ, trung đại ” (lớp 10 THPT chương trình
chuẩn). Chính vì vậy đề tài này tôi muốn nghiên cứu về phƣơng pháp liên môn để
vận dụng nó trong quá trình dạy học lịch sử.
3. Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn đề tài khẳng định vai trò, ý nghĩa
của việc vận dụng phƣơng pháp liên môn trong dạy học lịch sử, đề xuất các biện
pháp nâng cao chất lƣợng DHLS ở trƣờng THPT, theo hƣớng phát huy tính tích cực

- Luận văn cao học…
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Trong khi giải quyết vấn đề, tôi có sử dụng các phƣơng pháp lịch sử, phƣơng
pháp giáo dục học, các phƣơng pháp lí thuyết. Tôi sử dụng chủ yếu những phƣơng
pháp nghiên cứu khoa học giáo dục sau:
- Nghiên cứu các nguồn tài liệu về tâm lí học, giáo dục học … đặc biệt là lí
luận dạy học bộ môn liên quan đến vận dụng phƣơng pháp liên môn nói chung và
vận dụng phƣơng pháp liên môn trong dạy học lịch sử nói riêng và các tài liệu có
liên quan khác.
- Điều tra cơ bản, với những phƣơng pháp định lƣợng định tính thích hợp, so
sánh đối chiếu lịch sử với các môn khác.
- Sử dụng toán học thống kê, tập hợp xử lí số liệu đã thu đƣợc để phân tích,
nhận xét, rút ra kết luận.
5. Đóng góp của khóa luận
- Lí luận: Làm phong phú thêm lí luận dạy học bộ môn về sử dụng các loại
kiến thức ở các bộ môn trong nhà trƣờng vào DHLS ở trƣờng phổ thông; giúp

10


chúng tôi nâng cao trình độ lí luận dạy học, nhất là các biện pháp vận dụng phƣơng
pháp liên môn trong dạy học môn Lịch sử.
- Thực tiễn: Giúp cho giáo viên (GV) cũng nhƣ học sinh hiểu rõ tầm quan
trọng của vận dụng phƣơng pháp liên môn trong dạy học nói chung và trong DHLS
nói riêng. Đặc biệt, đây là nguồn kiến thức đặc biệt cũng nhƣ kinh nghiệm quý báu
để tôi vận dụng trong quá trình dạy học của bản thân trong quá trình học tập và sau
khi tốt nghiệp.
6. Bố cục
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, khóa luận gồm hai
chƣơng:

sự phát triển của lịch sử.
Nhƣ vậy, kiến thức liên môn là mối liên hệ kiến thức giữa các môn học. Sử
dụng kiến thức liên môn bằng con đƣờng tích hợp những nội dung kiến thức từ một
số môn học để làm rõ kiến thức của một số môn học nào đó.
Kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử là kiến thức giữa các môn học có
cùng tƣ tƣởng, quan điểm. Nắm đƣợc mối liên hệ giữa kiến thức của các môn có
liên quan, tính hệ thống của tri thức lịch sử sẽ giúp cho học sinh có khả năng phân
tích các sự kiện, tìm ra bản chất, quy luật chi phối sự phát triển của lịch sử.

12


 Khái niệm liên môn
Quan điểm của Xavier Roegier – Phó giám đốc Văn phòng Công nghệ Giáo
dục và Đào tạo (BIEF), tác giả cuốn sách “Khoa sƣ phạm tích hợp hay làm thế
nào để phát triển các năng lực ở nhà trƣờng”. Ông cho rằng: “Quan điểm liên
môn hay tích hợp giữa các môn học mà nội dung là vận dụng các thông tin lấy từ
nhiều môn học khác nhau để giải quyết một vấn đề”.[16; 232] Ông nhấn mạnh
“quan điểm liên môn được thể hiện bằng những ứng dụng chung cho nhiều môn
hoặc bằng sự phối hợp các quá trình học tập của nhiều bộ môn, sự phối hợp này
thực hiện bằng cách theo đuổi một mục tiêu tích hợp duy nhất”. Quan điểm “liên
môn”: đề xuất những tình huống chỉ có thể đƣợc tiếp cận một cách hợp lí qua sự soi
sáng của nhiều môn học. Đồng thời nhấn mạnh sự liên kết giữa các môn học làm
cho chúng tích hợp với nhau để giải quyết một tình huống cho trƣớc, các quá trình
học tập có sự kết hợp với nhau xung quanh những vấn đề phải giải quyết chứ không
đƣợc rời rạc.
 Khái niệm dạy học liên môn
Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học nói
chung và dạy học Lịch sử nói riêng, đây đƣợc coi là quan niệm dạy học hiện đại,
nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lƣợng giáo dục.

Dự thảo Chƣơng trình hành động đề ra các nhiệm vụ chủ yếu: Tổ chức truyên
truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, ban, ngành,
đoàn thể và cộng đồng xã hội về vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà
nƣớc đối với quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; nâng cao
nhận thức về vai trò quyết định chất lƣợng giáo dục và đào tạo của đội ngũ nhà
giáo, cũng nhƣ cán bộ quản lý giáo dục.
Đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ chƣơng trình giáo dục tất cả các bậc học, ngành
học theo yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực ngƣời học; đổi mới căn bản hình
thức và phƣơng pháp kiểm tra, thi và đánh giá chất lƣợng giáo dục, bảo đảm trung
thực, khách quan theo yêu cầu phát triển năng lực, phẩm chất ngƣời học; hoàn thiện
hệ thống giáo dục quốc dân theo hƣớng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và
xây dựng xã hội học tập; phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo; đổi mới chính sách, cơ chế tài chính; tăng
cƣờng cơ sở vật chất, huy động sự tham gia đóng góp của toàn xã hội, nâng cao
hiệu quả đầu tƣ để phát triển giáo dục; chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hợp
tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo...

14


Dự thảo Đề án đổi mới chƣơng trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau
năm 2015 có ba phần gồm: mục tiêu đề án; phạm vi và nhiệm vụ của đề án; nội
dung đề án.
Trong phần ba của đề án đã xác định rõ các nội dung về định hƣớng đổi mới
chƣơng trình, sách giáo khoa nhƣ quán triệt quan điểm, chủ trƣơng, chính sách của
Đảng, Nhà nƣớc về đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới chƣơng trình, sách giáo
khoa nói riêng; cấu trúc, nội dung chƣơng trình, sách giáo khoa phải đảm bảo chuẩn
hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và đảm bảo tính chỉnh thể, linh hoạt, thống nhất
trong và giữa các cấp học; đổi mới phƣơng pháp và hình thức tổ chức giáo dục
nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh; đổi mới hình thức và phƣơng pháp

Giáo dục lòng yêu tổ quốc xã hội chủ nghĩa, lòng yêu quê hƣơng đất nƣớc,
trong lao động cũng nhƣ trong đấu tranh bảo vệ tổ quốc.
Tinh thần đoàn kết quốc tế, tình hữu nghị với các dân tộc, đấu tranh cho độc
lập, tự do, văn minh, tiến bộ xã hội. Niềm tin vào sự phát triển hợp quy luật của xã
hội loài ngƣời và dân tộc, dù cho trong tiến trình lịch sử có những bƣớc quanh co,
khúc khuỷu.
Có ý thức công dân, sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ của mình đối với đất nƣớc.
Có ý thức bảo vệ và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc.
Nhƣ vậy, mục tiêu bộ môn Lịch sử ở trƣờng phổ thông là cung cấp kiến thức
cơ bản, có hệ thống về sự phát triển hợp quy luật của dân tộc và xã hội loài ngƣời.
Trên cơ sở đó giáo dục tƣ tƣởng tình cảm, lòng yêu nƣớc, tự hào dân tộc, lý tƣởng
dân tộc và chủ nghĩa xã hội, rèn luyện năng lực tƣ duy và thực hành. Thực hiện
hoàn chỉnh các nhiệm vụ giáo dục, giáo dƣỡng và phát triển.
Việc nhận thức mục tiêu của bộ môn Lịch sử ở trƣờng phổ thông không chỉ
dừng lại ở mặt lí luận mà còn đƣợc quán triệt trong nội dung và phƣơng pháp dạy
học. Trong đó, vận dụng phƣơng pháp liên môn trong giảng dạy là một trong những
biện pháp rất hữu hiệu trong hệ thống các phƣơng pháp dạy học lịch sử để thực hiện
mục tiêu trên.
1.1.2.3. Yêu cầu đổi mới dạy học lịch sử
Hiện nay cùng với việc đổi mới nội dung việc đổi mới phƣơng pháp dạy học
lịch sử trở thành một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lƣợng giáo dục. Việc đổi
mới phƣơng pháp dạy học lịch sử phải quán triệt mục tiêu môn học: tích cực hóa
việc dạy và học, thực hiện các phƣơng pháp để liên môn. Việc đổi mới phƣơng

16


pháp dạy học lịch sử lấy “học sinh làm trung tâm” theo hƣớng phát huy tính tích
cực của học sinh đòi hỏi phải gây hứng thú học tập ở các em, là cơ sở để các em
tích cực, chủ động độc lập sáng tạo trong quá trình lĩnh hội kiến thức. Để gây hứng

dạy lịch sử cần phải được coi trọng, nhất là đối với các môn học gần gũi như văn
học. địa lí, chính trị”.[33; 13]
Bộ môn Lịch sử ở trƣờng phổ thông cung cấp cho học sinh những tri thức về
nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội trong quá trình phát triển của lịch sử dân tộc và
thế giới. Lịch sử xã hội loài ngƣời là tổng thể thống nhất bao gồm tất cả các lĩnh
vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Việc nắm vững những sự kiện, quá trình lịch
sử đòi hỏi phải nắm kiến thức liên quan đến khoa học tƣ nhiên và khoa học xã hội.
Vì vậy, Lịch sử liên quan đến cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Cho nên cần
phải dạy học liên môn trong học tập Lịch sử để có thể hoàn thành đúng đƣợc mục
tiêu của môn học.
1.1.4. Vai trò, ý nghĩa của việc vận dụng phƣơng pháp liên môn trong DHLS
1.1.4.1. Vai trò
Dạy học lịch sử cung cấp cho học sinh những kiến thức, hiện tƣợng nhân vật
lịch sử. Vận dụng phƣơng pháp liên môn trong giờ học lịch sử THPT trong giờ học
lịch sử có vai trò đổi mới phƣơng pháp dạy học lịch sử góp phần nâng cao chất
lƣợng hiệu quả dạy học. Cụ thể của vai trò đó đƣợc thể hiện nhƣ sau:
 Đối với giáo viên
Việc vận dụng phƣơng pháp liên môn trong dạy học lịch sử, giúp nâng cao
trình độ hiểu biết về các môn học khác trong nhà trƣờng phổ thông cho giáo viên
lịch sử. Mặt khác nâng cao trình độ vận dụng các phƣơng pháp dạy học vào dạy học
lịch sử.
Hơn thế nữa đối với giáo viên, đây cũng là một biện pháp hiệu quả để nâng
cao chất lƣợng cũng nhƣ hiệu quả dạy học lịch sử. Điều này đƣợc thể hiện ở chỗ:
Tiết kiệm đƣợc thời gian trong quá trình lên lớp; Giúp cho học sinh hiểu sâu hơn bài
học, trên cơ sở kiến thức đã học, có tác dụng gây hứng thú học tập và giờ học đƣợc
thể hiện qua hành động suy nghĩ của học sinh cao hơn về nhận thức các sự kiện,
hiện tƣợng lịch sử, từ đó hiểu đƣợc những khái niệm lịch sử cụ thể và sẽ thể hiện
hành động của mình trong cuộc sống hiện tại. Nâng cao chất lƣợng truyền thụ kiến
thức, mỗi môn học (trong đó có môn Lịch sử) có cấu tạo đặc biệt của hệ thống kiến
thức: Những sự kiện hiện tƣợng, nhân vật, khái niệm, quy luật, bài học… tất cả