BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

PHẠM PHÚC VĨNH

QUAN HỆ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC
TỪ 1986 ĐẾN 2006

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2010



LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn
trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố
trong bất kì công trình nào khác.

Tác giả luận án

Phạm Phúc Vĩnh

3


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................. 3
MỤC LỤC ......................................................................................................................... 4
BẢNG QUY ƯỚC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................... 9

2.2.2. Hợp tác giữa hai Đảng, các đoàn thể, các ngành ngoại giao và quốc phòng, an
ninh ..................................................................................................................................... 72
2.3. Quan hệ hợp tác trên lĩnh vực kinh tế ........................................................................... 75
2.3.1. Quan hệ thương mại ................................................................................................. 76
2.3.2. Quan hệ hợp tác đầu tư và du lịch ........................................................................... 82
2.4. Quan hệ hợp tác giao lưu văn hoá, khoa học và giáo dục............................................ 91
2.4.1. Hợp tác, giao lưu văn hóa ........................................................................................ 91
2.4.2. Quan hệ hợp tác trong lĩnh vực khoa học và giáo dục ............................................ 93
2.5. Quá trình giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền giữa hai nước .............................. 96
2.5.1. Giải quyết vấn để tranh chấp chủ quyển trên biển Đông ......................................... 96
2.5.2. Giải quyết vấn đề biên giới trên bộ và phân định Vịnh Bắc Bộ ............................. 111
Tiểu kết chương 2 ................................................................................................................ 121

CHƯƠNG 3: QUAN HỆ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC PHÁT TRIỂN TRONG
NHŨNG NĂM ĐẦU THẾ KỈ XXI (2001 - 2006) ...................................................... 123
3.1. Bối cảnh của quan hệ Việt - Trung đầu thế kỉ XXI .................................................... 123
3.2. Quan hệ chính trị, ngoại giao, quốc phòng, an ninh .................................................. 125
3.2.1. Các hoạt động ngoại giao của lãnh đạo cấp cao hai nước.................................... 125

5


3.2.2. Hợp tác giữa hai Đảng, các đoàn thể, địa phương và các ngành ngoại giao, quốc
phòng, an ninh .................................................................................................................. 130
3.3. Quan hệ hợp tác trên lĩnh vực kinh tế ......................................................................... 133
3.3.1. Sự phát triển mạnh mẽ trong quan hệ thương mại ................................................. 133
3.3.2. Quan hệ hợp tác đầu tư và du lịch ......................................................................... 139
3.4. Quan hệ hợp tác giao lưu văn hóa, khoa học và giáo dục.......................................... 146
3.4.1. Hợp tác, giao lưu văn hóa ...................................................................................... 146
3.4.2. Quan hệ hợp tác trong lĩnh vực khoa học kĩ thuật và giáo dục ............................. 148

hiệu quả ............................................................................................................................ 185
4.4. Cơ hội và thách thức của quan hệ Việt Nam - Trung Quốc ....................................... 186
4.4.1. Những cơ hội phát triển.......................................................................................... 186
4.4.2. Những thách thức ................................................................................................... 189

KẾT LUẬN ................................................................................................................... 191
NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI
DUNG CỦA LUẬN ÁN ............................................................................................... 195
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................... 196
A. Tiếng Việt ......................................................................................................................... 196
B. Tiếng Anh ........................................................................................................................ 216

PHỤ LỤC ...................................................................................................................... 218
PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ SỰ KIỆN VỀ QUAN HỆ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TỪ 1986
ĐẾN 2006 ............................................................................................................................. 219
PHỤ LỤC 2: KIM NGẠCH THƯƠNG MẠI TRUNG - VIỆT GIAI ĐOẠN 1991 - 2006
(THEO SỐ LIỆU THÔNG KÊ CỦA TRUNG QUỐC) ...................................................... 228

7


PHỤ LỤC 3: MỘT SỐ MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VIỆT NAM SANG
TRUNG QUỐC TỪ 1991 ĐẾN 2006 .................................................................................. 229
PHỤ LỤC 4: MỘT SỐ MẶT HÀNG CHỦ YẾU NHẬP KHẨU TỪ TRUNG QUỐC CỦA
VIỆT NAM TỪ 1996 ĐẾN 2006 ......................................................................................... 231
PHỤ LỤC 5: ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM PHÂN
THEO NGÀNH ĐẦU TƯ .................................................................................................... 233
PHỤ LỤC 6: MỘT SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỦA TRUNG QUỐC HỢP TÁC ĐÀO TẠO
VỚI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM – 2008 ...................................................... 234
PHỤ LỤC 7: TỔNG HỢP BẢNG XẾP HẠNG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG ĐẦU