i

TÓM TẮT LUẬN VĂN
1. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài.
Hoạt động nhập khẩu đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế
của đất nước, bởi mặt hàng chủ yếu được nhập khẩu là những mặt hàng mà trong
nước không có, chưa sản xuất được hoặc chưa đáp ứng được nhu cầu cả về số
lượng, chất lượng, thị hiếu. Để đạt được hiệu quả trong hoạt động kinh doanh nhập
khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải có những công cụ quản lý hữu hiệu. Một trong
những công cụ quan trọng để quản lý hoạt động nhập khẩu chính là hạch toán kế
toán. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác kế toán nhập khẩu hàng hoá đối
với sự tồn tại phát triển của doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa nhập khẩu, trong
quá trình tìm hiểu thực tế kết hợp với nghiên cứu lý luận, tác giả đã chọn đề tài:
“Hoàn thiện kế toán nhập khẩu hàng hoá trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng
hoá nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội”.
2. Mục đích nghiên cứu.
- Nghiên cứu và hệ thống hoá các vấn đề lý luận cơ bản về kế toán nhập khẩu
hàng hoá trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá nhập khẩu.
- Nghiên cứu thực trạng kế toán nhập khẩu hàng hoá trong các doanh nghiệp
kinh doanh hàng hoá nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội.
- Trên cơ sở các nghiên cứu thực tế, đưa ra những đánh giá và những giải pháp
chủ yếu nhằm hoàn thiện kế toán nhập khẩu hàng hoá trong các doanh nghiệp kinh
doanh hàng hoá nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài.
- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn về kế
toán nhập khẩu hàng hoá trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá nhập khẩu.
Từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện những nội dung hạch toán chưa phù hợp
với chế độ hiện hành cũng như thực tế của đơn vị


ii



iii

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH HÀNG HÓA NHẬP KHẨU

1.1 Những vấn đề chung về hoạt động kinh doanh nhập khẩu.
1.1.1 Sự cần thiết của hoạt động nhập khẩu.
Luận văn đề cập đến những tác động của hoạt động nhập khẩu đối với quá trình
sản xuất, quá trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật và đời sống trong nước; đến vai
trò tích cực của hoạt động nhập khẩu trong việc thúc đẩy xuất khẩu và tạo cầu nối
giữa nền kinh tế trong nước với nền kinh tế thế giới.
1.1.2 Đặc điểm của hoạt động kinh doanh nhập khẩu.
Luận văn đi vào phân tích các đặc điểm của hoạt động nhập khẩu, như: Thời
gian lưu chuyển hàng hoá nhập khẩu; Đặc điểm của hàng hoá nhập khẩu; Đặc điểm
về phương thức thanh toán và đồng tiền thanh toán; Đặc điểm về trình độ quản lý,
phong tục, tập quán tiêu dùng và chính sách ngoại thương.
1.1.3 Giá cả và tiền tệ sử dụng trong nhập khẩu.
1.1.3.1 Giá cả nhập khẩu.
Theo các điều kiện thương mại quốc tế “INCOTERM 2000” có 13 loại điều
kiện giao hàng, được phân thành 4 nhóm: Nhóm E - Giao hàng tại xưởng của người
bán; Nhóm F - Cước vận chuyển chính chưa trả; Nhóm C - Cước vận chuyển chính
đã trả; Nhóm D - Nơi hàng đến, tức người bán giao hàng tại nước người mua.
1.1.3.2 Tiền tệ sử dụng trong nhập khẩu
Đồng tiền sử dụng trong thanh toán quốc tế phải được thoả thuận giữa 2 bên
mua – bán, và bị phụ thuộc vào các yếu tố sau: Tương quan so sánh lực lượng trong
quan hệ thương mại; Vị trí của đồng tiền lựa chọn trên thị trường thời điểm giao
dịch; Tập quán sử dụng đồng tiền trong thanh toán ngành hàng.
1.1.4 Các phương thức nhập khẩu.

định 149/2001/QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính
và Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 10 - Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối
đoái (VAS 10) được ban hành kèm theo quyết định số 165/2002/QĐ – BTC ngày
31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.


v

1.3.3 Kế toán nhập khẩu hàng hoá trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng
hoá nhập khẩu theo chế độ hiện hành.
1.3.3.1 Hệ thống chứng từ kế toán..
- Chứng từ hàng hóa: bao gồm Hoá đơn thương mại; Bảng kê chi tiết; Phiếu
đóng gói; Phiếu chứng nhận kiểm nghiệm; Giấy chứng nhận số lượng; ...
- Chứng từ bảo hiểm. bao gồm Bảo hiểm đơn cho hàng hoá vận chuyển;
Chứng thư bảo hiểm.
- Chứng từ vận tải: bao gồm Vận đơn hàng hải; Vận đơn hàng không; Vận đơn
liên hợp; Vận đơn chở suốt; Lệnh giao hàng...
- Chứng từ hải quan: bao gồm Tờ khai hải quan; Giấy phép nhập khẩu; Giấy
chứng nhận kiểm dịch; Giấy chứng nhận xuất xứ...
1.3.3.2 Tài khoản sử dụng
Để theo dõi kế toán nhập khẩu hàng hóa, kế toán đã sử dụng các TK sau:
TK156 “Hàng hoá”, TK 131 “Phải thu khách hàng”, TK 331 “Phải trả nhà cung
cấp”, TK 111 “Tiền mặt”, TK 112 “Tiền gửi ngân hàng,....
1.3.3.3 Kế toán nhập khẩu hàng hóa trực tiếp.
Kế toán nhập khẩu hàng hóa trực tiếp được hạch toán theo sơ đồ 1.1
1.3.3.4 Kế toán nhập khẩu hàng hoá uỷ thác.
- Kế toán nhập khẩu hàng hoá tại đơn vị nhận uỷ thác nhập khẩu: sơ đồ 1.2
- Kế toán nhập khẩu ủy thác hàng hóa tại đơn vị giao uỷ thác: sơ đồ 1.3
1.4 So sánh Chuẩn mực kế toán Việt Nam với Chuẩn mực kế toán quốc tế
trong điều kiện thương mại hóa toàn cầu.

- Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung thường được vận dụng bởi những
doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, địa bàn hoạt động hẹp. (Sơ đồ 2.3)
- Mô hình tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán được vận dụng
bởi các doanh nghiệp lớn có nhiều đơn vị kế toán cấp cơ sở mà mức độ phân cấp
quản lý kinh tế khác nhau, quy mô và trình độ cán bộ quản lý khác nhau, địa bàn
hoạt động rộng, vừa tập trung, vừa phân tán. (Sơ đồ 2.4)


vii

2.2 Thực trạng kế toán nhập khẩu hàng hóa trong các doanh nghiệp kinh
doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
2.2.1 Thực trạng kế toán nhập khẩu hàng hóa trực tiếp trong các doanh
nghiệp kinh doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
2.2.1.1 Quy trình nhập khẩu hàng hóa trực tiếp trong các doanh nghiệp kinh
doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
Quy trình nhập khẩu hàng hóa trực tiếp trongcác doanh nghiệp kinh doanh hàng
hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội được khái quát qua sơ đồ 2.5
2.2.1.2 Chứng từ sử dụng.
Mọi nghiệp vụ nhập khẩu phát sinh đều được phản ánh đầy đủ, chính xác vào
trong chứng từ kế toán theo đúng chế độ chứng từ do Bộ Tài chính ban hành. Trình
tự luân chuyển chứng từ cũng được các doanh nghiệp xây dựng khá hợp lý.
2.2.1.3 Tài khoản sử dụng và phương pháp kế toán.
 Tài khoản và phương pháp kế toán các nghiệp vụ liên quan đến ngoại tệ.
Hầu hết các doanh nghiệp hạch toán các nghiệp vụ liên quan đến ngoại tệ theo
tỷ giá thực tế. Song có một số doanh nghiệp đã sử dụng không đúng tài khoản khi
xác định chênh lệch tỷ giá ngoại tệ trong ngày, thay vì phải hạch toán vào tài khoản
thu, chi hoạt động tài chính thì họ lại hạch toán vào TK 413, chẳng hạn như Công ty
TNHH Kho vận Danko, Công ty Cổ phần Thương mại Công nghiệp Thủ Đô,....
Điều này là vi phạm Chuẩn mực kế toán Việt Nam - VAS10 ban hành và công bố

bàn Thành phố Hà Nội đều tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Việc tính
toán, nộp thuế và mở sổ theo dõi các loại thuế NK, thuế TTĐB, thuế GTGT đều
được thực hiện theo đúng chế độ kế toán hiện hành.
 Tài khoản và phương pháp kế toán các nghiệp vụ thanh toán.
Các doanh nghiệp chủ yếu sử dụng TK 144 “Cầm cố, ký quỹ, ký cược ngắn
hạn” để theo dõi các khoản tiền ký quỹ mở L/C và TK 331 “Phải trả cho người bán”
để theo dõi tình hình thanh toán với người xuất khẩu. Các tài khoản này đều được
mở sổ và hạch toán theo đúng chế độ hiện hành.
2.2.1.4 Sổ kế toán.


ix

Các doanh nghiệp đều thực hiện kế toán trên máy vi tính và áp dụng phổ biến
hai hình thức sổ là Nhật ký chung và Chứng từ ghi sổ. Ngoài ra cũng có một số ít
doanh nghiệp sử dụng hình thức Nhật ký sổ cái để ghi sổ. Tuy nhiên, đối với một số
doanh nghiệp mặc dù đăng ký với cơ quan thuế là hình thức chứng từ ghi sổ nhưng
các công ty này không mở sổ đăng ký chứng từ ghi sổ mà chỉ căn cứ vào chứng từ
ghi sổ, ghi chép ngay vào sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản liên quan.
Trình tự kế toán nhập khẩu trực tiếp trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng
hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội được khái quát ở sơ đồ 2.6
2.2.2 Thực trạng kế toán nhập khẩu hàng hóa uỷ thác trong các doanh
nghiệp kinh doanh hàng hoá nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội.
2.2.2.1 Quy trình nhập khẩu hàng hóa ủy thác trong các doanh nghiệp kinh
doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội..
Quy trình nhập khẩu hàng hóa ủy thác tại các doanh nghiệp kinh doanh hàng
hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội được khái quát ở sơ đồ 2.7
2.2.2.2 Chứng từ sử dụng.
Về cơ bản, các doanh nghiệp đều lập và sử dụng chứng từ theo đúng chế độ
chứng từ kế toán hiện hành.

 Về tổ chức bộ máy kế toán.
Việc áp dụng hai hình thức kế toán tập trung và vừa tập trung, vừa phân tán là
phù hợp với đặc điểm kinh doanh, tổ chức quản lý của doanh nghiệp.
 Về tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ kế toán.
Các chứng từ sử dụng trong quá trình hạch toán nhập khẩu đều phù hợp với yêu
cầu kinh tế và pháp lý của nghiệp vụ nhập khẩu.
 Về hệ thống tài khoản.
Các tài khoản được mở phù hợp với đặc điểm kinh doanh của từng doanh
nghiệp và phù hợp với hệ thống tài khoản do Bộ Tài chính ban hành.
 Về tổ chức vận dụng hệ thống sổ sách kế toán.
Về hệ thống sổ sách, các doanh nghiệp đều sử dụng sổ sách theo đúng mẫu của
Bộ tài chính và mở riêng từng sổ cho mỗi đối tượng khác nhau để tiện theo dõi.


xi

 Về phương pháp hạch toán.
Việc hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên là phù
hợp với hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp. Đặc biệt, các doanh nghiệp đã ghi
chép, tính toán, phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời giá mua của hàng hóa nhập
khẩu, thuế NK, thuế GTGT hàng nhập khẩu, thuế TTĐB, chi phí nhập khẩu, nhờ
đó xác định được chính xác hiệu quả kinh doanh của từng lô hàng nhập khẩu.
2.3.2 Một số tồn tại cần khắc phục.
 Về chế độ kế toán.
Theo chế độ kế toán hiện hành các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ phải được
đánh giá lại vào thời điểm cuối năm tài chính theo tỷ giá hối đoái giao dịch bình
quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
công bố. Song theo pháp lệnh về ngoại hối ban hành vào ngày 13 tháng 12 năm
2005 thì “mọi giao dịch thanh toán và chuyển tiền liên quan đến xuất khẩu, nhập
khẩu hàng hoá, dịch vụ phải thực hiện thông qua tổ chức tín dụng được phép”. Mà

+ Tại một số doanh nghiệp, kế toán đã hạch toán thẳng chi phí lãi vay ngân
hàng để tiến hành nhập khẩu vào trị giá của hàng nhập khẩu và coi đó như một
khoản chi phí thu mua hàng hóa. Điều này là vi phạm vào chuẩn mực VAS 02
“Hàng tồn kho”và chuẩn mực VAS 16 “Chi phí đi vay”.
+ Khi phát sinh các nghiệp vụ liên quan đến ngoại tệ, hầu hết các doanh nghiệp
kinh doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội chỉ mở sổ chi tiết
TK 1122 hoặc TK 1112 chi tiết cho từng ngân hàng, từng loại ngoại tệ cả về số
lượng nguyên tệ và giá trị quy đổi chứ không mở sổ theo dõi trên TK 007. Điều
này là vi phạm vào thông tư số 105/2003/TT – BTC ban hành ngày 04/11/2003.
Đối với chênh lệch tỷ giá trong ngày, thay vì phải hạch toán vào TK 515 (nếu
lãi tỷ giá) và TK 635 (nếu lỗ tỷ giá) thì một số doanh nghiệp lại hạch toán vào TK
413. Điều này là vi phạm chuẩn mực kế toán Việt Nam số 10 – VAS 10 ban hành
và công bố tại Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng
Bộ Tài chính và Thông tư số 105/2003/TT-BTC ngày 04/11/2003.
- Về sổ sách kế toán.
Một số doanh nghiệp mặc dù đăng ký với cơ quan thuế là áp dụng hình thức sổ
kế toán Chứng từ ghi sổ nhưng lại không mở sổ đăng ký chứng từ ghi sổ.


xiii

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN
NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH
HÀNG HOÁ NHẬP KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện kế toán nhập khẩu hàng hóa trong các DN
kinh doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
- Hoàn thiện kế toán NK sẽ giúp hài hòa được lợi ích giữa các bên tham gia cả
về lợi ích kinh tế, phong tục tập quán và chính sách riêng của từng nước.
- Hoàn thiện kế toán NK tạo điều kiện cho công tác kế toán trong các DN ngày
càng hoàn thiện, có khả năng đáp ứng được với sự hội nhập của nền kinh tế thế giới.

 Hoàn thiện hạch toán chi phí thu mua hàng hóa:
Luận văn đề nghị các doanh nghiệp phải tập hợp chi phí và hạch toán trên tiểu
khoản 1562 “Chi phí thu mua”. Cuối tháng, kế toán sẽ tiến hành phân bổ chi phí thu
mua cho cả lượng hàng tiêu thụ trong kỳ và hàng còn lại theo tiêu thức phù hợp
(theo doanh thu, trị giá mua, số lượng, trọng lượng…). Trình tự hạch toán chi phí
thu mua hàng hóa được khái quát theo sơ đồ 3.1
 Hoàn thiện chi phí lãi vay.
Đối với các khoản chi phí lãi vay ngân hàng, doanh nghiệp nên hạch toán đúng
vào tài khoản 635 “Chi phí hoạt động tài chính”. Trình tự hạch toán chi phí lãi vay
được khái quát theo sơ đồ 3.2.
 Hoàn thiện kế toán theo dõi ngoại tệ.
Luận văn đề nghị các doanh nghiệp phải mở thêm TK 007 “ngoại tệ các loại”
chi tiết theo tài khoản tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, theo từng loại ngoại tệ theo
đúng chế độ hiện hành.
 Hoàn thiện hạch toán chênh lệch TGHĐ ngoại tệ phát sinh trong ngày.
Đối với chênh lệch tỷ giá hối đoái ngoại tệ phát sinh trong ngày, tác giả kiến
nghị các doanh nghiệp phải hạch toán đúng vào TK 515 – doanh thu hoạt động tài
chính (nếu phát sinh lãi do chênh lệch tỷ giá) và TK 635 – chi phí hoạt động tài
chính (nếu phát sinh lỗ do chênh lệch tỷ giá ). Trình tự hạch toán chênh lệch tỷ giá
hối đoái ngoại tệ phát sinh trong ngày được khái quát qua sơ đồ 3.3
 Hoàn thiện hạch toán các nghiệp vụ liên quan đến ngoại tệ.


xv

Các doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà
Nội thường có nhiều phát sinh liên quan đến ngoại tệ nên theo tác giả doanh nghiệp
nên sử dụng tỷ giá hạch toán để ghi sổ. Trình tự hạch toán các nghiệp vụ liên quan
đến ngoại tệ theo tỷ giá hạch toán được khái quát ở sơ đồ 3.4.
 Hoàn thiện hạch toán hàng hóa nhập khẩu đang đi trên đường.

- Tạo điều kiện cho kế toán tham gia các lớp huấn luyện, đào tạo về nghiệp vụ.
- Triển khai thêm hệ thống kế toán quản trị

KẾT LUẬN
Hoạt động kinh doanh nhập khẩu đã và đang trở thành một bộ phận không thể
thiếu trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế của nước ta. Xuất phát từ tầm
quan trọng đó và xuất phát từ thực trạng kế toán nhập khẩu tại các doanh nghiệp
kinh doanh hàng hóa nhập khẩu trên địa bàn Thành phố Hà Nội, luận văn đã đề cập
được những vấn đề cơ bản sau:
- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán nhập khẩu hàng hoá
trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá nhập khẩu.
- Có kết quả khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng kế toán nhập khẩu hàng
hoá trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá nhập khẩu trên địa bàn thành phố
Hà Nội.
- Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán nhập khẩu hàng hoá
trong các doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hà
Nội.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song do khả năng và kinh nghiệm nghiên cứu còn
nhiều hạn chế, luận văn không tránh khỏi có những sai sót. Tác giả rất mong nhận
được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các Thầy, Cô giáo, các nhà khoa học cùng
các bạn để luận văn này được hoàn thiện hơn.
Tác giả xin chân trọng cảm ơn!