i

Mở đầu
Các doanh nghiệp thương mại có vai trò rất quan trọng đối với đời sống
kinh tế xã hội và còn là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng. Với vai trò là một
công cụ quản lý, kế toán phải được đổi mới một cách thực sự nhằm phù hợp với
các yêu cầu của cơ chế quản lý kinh tế đang dần hoàn thiện trong lĩnh vực này.
Mặt khác chế độ kế toán Việt nam hiện nay đang có nhiều sự thay đổi
dẫn tới sự lúng túng trong hạch toán ở các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh
nghiệp thương mại, mà thực tế hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp
thương mại lại mang tính đa dạng rất cao ví dụ như: tự kinh doanh, nhận đại
lý ký gửi, cho thuê cửa hàng, kinh doanh siêu thị, hàng tự chọn v.v.
Xuất phát từ những lý do trên, việc chọn đề tài: “Hoàn thiện tổ chức kế
toán trong các doanh nghiệp thuộc Tổng Công ty thương mại Hà Nội “ có
ý nghĩa quan trọng giúp các doanh nghiệp thương mại phát triển bền vững và
hội nhập với nền kinh tế thế giới.
Luận văn khảo sát công tác tổ chức kế toán tại 3 loại hình doanh nghiệp
khác nhau thuộc Tổng công ty thương mại Hà nội là: Công ty TNHH Nhà
nước một thành viên Thực phẩm Hà nội (là loại hình Công ty TNHH Nhà
nước một thành viên chưa chuyển đổi hình thức sở hữu); Công ty thương mại
dịch vụ Tràng Thi (Doanh nghiệp 100% vốn nhà nước); Công ty cổ phần
Thăng Long (Công ty cổ phần).
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương I: Lý luận chung về tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp
thương mại
Chương II: Thực trạng tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp thuộc
Tổng Công ty thương mại Hà Nội
Chương III: Phương hướng hoàn thiện tổ chức kế toán trong các doanh
nghiệp thuộc Tổng Công ty thương mại Hà Nội



iii

- Thu thập, xử lý, phản ánh tổng hợp thông tin về tài sản, nguồn hình
thành tài sản và tình hình sử dụng các tài sản đó.
- Kiểm tra, giám sát các khoản thu chi tài chính, tình hình thực hiện các
chỉ tiêu kinh tế và sử dụng các loại tài sản, vật tư...
- Phân tích thông tin, số liệu kế toán
- Thường xuyên thực hiện việc kiểm tra, kiểm toán nội bộ, hướng dẫn
CB CNV thực hiện tốt chế độ chính sách tài chính - kế toán.
- Cung cấp thông tin số liệu kế toán theo đúng quy định của pháp luật.
- Lập và nộp đúng hạn các loại báo cáo tài chính
1.2.4. Nguyên tắc tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp thương mại
Tạo điều kiện hạch toán kế toán thực hiện tốt các yêu cầu cung cấp thông
tin tin cậy, kịp thời cho quản lý với chi phí thấp nhất, tổ chức kế toán phải
được thực hiện theo các nguyên tắc sau: Nguyên tắc phù hợp, nguyên tắc
nhất quán, nguyên tắc tự kiểm tra, nguyên tắc đồng bộ, nguyên tắc bất
kiêm nhiệm, nguyên tắc tiết kiệm, thiết thực và hiệu quả, nguyên tắc linh
hoạt.
1.3. Nội dung tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp thương mại
1.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán
Trong các doanh nghiệp thương mại việc lựa chọn hình thức tổ chức bộ
máy kế toán phù hợp là một nội dung quan trọng của tổ chức kế toán có thể
lựa chọn các hình thức tổ chức bộ máy kế toán cơ bản là: Hình thức tổ chức
bộ máy kế toán tập trung, hình thức tổ chức bộ máy kế toán phân tán, hình
thức tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung, vừa phân tán.
1.3.2. Tổ chức công tác kế toán
1.3.2.1. Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ và ghi chép hạch toán ban
đầu trong doanh nghiệp thương mại



v

- Tổ chức vận dụng chứng từ phải căn cứ vào cơ cấu tài sản, nguồn vốn,
đặc điểm sản xuất kinh doanh và trình độ tổ chức quản lý
- Tổ chức vận dụng chứng từ kế toán phải căn cứ vào yêu cầu quản lý tài
sản và tình hình biến động của chúng để tổ chức sử dụng chứng từ thích hợp
và luân chuyển giữa các bộ phận liên quan.
- Tổ chức vận dụng chứng từ phải căn cứ vào nội dung và đặc điểm của
từng loại chứng từ.
Tổ chức luân chuyển chứng từ
Tổ chức luân chuyển chứng từ là thiết lập đường đi cho mỗi loại chứng
từ, từ khâu lập, thu nhận, kiểm tra, hoàn chỉnh, sử dụng và bảo quản lưu giữ
chứng từ nhằm giúp việc ghi sổ kế toán, thông tin kinh tế nội bộ được khoa
học, nhanh chóng, bảo quản chặt chẽ.
Trên cơ sở các biểu mẫu chứng từ đã được xây dựng cho đơn vị mình, từ
đó tổ chức quy trình lập, luân chuyển và sử dụng chứng từ kế toán theo trình
tự sau: lập chứng từ kế toán và phản ánh các nghiệp vụ kế toán vào chứng từ
kế toán; kiểm tra chứng từ, ghi sổ kế toán và lưu trữ bảo quản chứng từ.
1.3.2.2. Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán ở doanh nghiệp
thương mại.
Hệ thống tài khoản kế toán trong các doanh nghiệp thương mại đã được
xây dựng dựa vào bản chất, nội dung và nguyên tắc phân loại tài khoản, nhằm
phản ánh một cách thường xuyên liên tục có tính hệ thống tình hình vận động
của tài sản và nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp.
Khi tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán ở các doanh nghiệp
thương mại cần phải tôn trọng các nguyên tắc sau:
- Hệ thống tài khoản kế toán áp dụng ở doanh nghiệp thương mại phải
đảm bảo bao quát được toàn bộ hoạt động về kinh tế và tài chính của đơn vị,



vii

Phân loại sổ kế toán theo cách ghi chép trên sổ kế toán có 3 loại: Sổ ghi
theo thứ tự thời, sổ ghi theo hệ thống, sổ liên hợp
Phân loại sổ kế toán theo nội dung ghi chép trên sổ kế toán. Theo cách
này sổ kế toán được chia làm 3 loại: Sổ kế toán tổng hợp, sổ kế toán chi, sổ
kết hợp kế toán tổng hợp và kế toán
Phân loại sổ kế toán theo cấu trúc mẫu số. Theo cách này sổ kế toán
chia ra làm 2 loại: Sổ tờ rơi, số đóng thành
Tổ chức vận dụng sổ kế toán
Tổ chức vận dụng hình thức kế toán, hiện nay các doanh nghiệp có thể
lựa chọn áp dụng một trong các hình thức kế toán: Hình thức kế toán Nhật ký
sổ cái, hình thức kế toán chứng từ ghi sổ, hình thức kế toán nhật ký chứng từ,
hình thức kế toán nhật ký chung
1.3.2.4. Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán
Hệ thống báo cáo kế toán gồm: Báo cáo tài chính và báo cáo quản trị
Hệ thống báo cáo tài chính của doanh nghiệp gồm bảng cân đối kế
toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh báo
cáo tài chính.
Báo cáo quản trị: Là những báo cáo kế toán phục vụ cho nhu cầu quản
lý nội bộ doanh nghiệp. Tuỳ theo yêu cầu quản lý mà báo cáo kế toán quản trị
có nội dung cụ thể khác nhau
1.3.2.5. Tổ chức kiểm tra kế toán
Công tác kiểm tra kế toán trong doanh nghiệp gồm các nội dung: Kiểm
tra việc ghi chép, xử lý, cung cấp thông tin; kiểm tra thực hiện chính sách, chế
độ quản lý kinh tế, kiểm tra tổ chức, chỉ đạo công tác kế toán, đánh giá hiệu
quả công tác kế toán.
1.3.2.6. ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán.




ix

2.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán
Các đơn vị thuộc Tổng công ty Thương mại Hà nội đã tổ chức bộ máy kế
toán theo mô hình tổ chức kế toán phân tán. Theo mô hình này, cơ cấu hoạt động
của bộ máy kế toán ở các Công ty được chia thành hai cấp: Cấp Công ty là
Phòng kế toán tài chính Công ty và cấp các đơn vị trực thuộc là các bộ phận kế
toán tài chính tại từng đơn vị riêng biệt.
2.2.2. Tổ chức công tác kế toán
2.2.2.1. Thực trạng tổ chức hệ thống chứng từ kế toán
Hiện nay việc lập chứng từ kế toán và luân chuyển chứng từ ở các Công
ty thuộc Tổng công ty Thương mại Hà Nội được tuân thủ theo các bước sau:
Căn cứ vào
nghiệp vụ kinh

Lập chứng

Kiểm tra

từ

chứng từ

Lưu trữ và

Ghi sổ kế

Phân loại


trên các sổ kế toán tổng hợp, sổ kế toán chi tiết và các báo cáo tài chính
- Kiểm tra trách nhiệm, kết quả công tác của bộ máy kế toán, mối quan
hệ giữa bộ phận kế toán với các đơn vị phòng ban khác trong doanh nghiệp.
- Tổ chức kiểm tra định kỳ tại các đơn vị trực thuộc.
- Phương pháp kiểm tra kế toán chủ yếu là phương pháp đối chiếu: Đối
chiếu giữa số liệu trên chứng từ với sổ kế toán và báo cáo kế toán với nhau,
đối chiếu giữa số liệu trên sổ tổng hợp với sổ kế toán chi tiết.
2.2.3.6. Thực trạng tình hình áp dụng tin học vào công tác kế toán.
Cho đến nay, các doanh nghiệp trực thuộc Tổng Công ty Thương mại Hà
nội hầu hết đều đã ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán, nhưng
việc sử dụng phần mềm kế toán lại khác nhau vì chưa có sự chỉ đạo thống nhất
của Tổng Công ty. Tại các đơn vị mà luận văn khảo sát đã ứng dụng tốt tin học
vào công tác kế toán từ khâu lập chứng từ, ghi sổ tổng hợp, chi tiết, xử lý
chứng từ và đưa ra báo cáo tài chính theo một sổ hệ thống liên hoàn thống nhất.
2.3. Đánh giá thực trạng tổ chức kế toán tại các doanh nghiệp thuộc Tổng
công ty Thương mại Hà Nội


xi

2.3.1. Về ưu điểm
- Việc tổ chức bộ máy kế toán phù hợp với đặc thù của các đơn vị,
- Việc sử dụng hệ thống chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo kế toán đã
đảm bảo tuân thủ đúng những quy định, chế độ
- Việc vận dụng hệ thống tài khoản kế toán khá thống nhất trong hoạt
động kinh doanh
- Việc vận dụng hệ thống báo cáo kế toán liên quan đến hoạt động kinh
doanh của các doanh nghiệp khá ngắn gọn, theo đúng chế độ kế toán của Nhà
nước ban hành
2.3.2. Về nhược điểm: Tổ chức bộ máy kế toán chỉ tập trung cung cấp thông

- Hoàn thiện tổ chức công tác hạch toán kế toán phải phù hợp với nguyên
tắc tổ chức kế toán nhằm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của kế toán theo
các chế độ, thông lệ kế toán được quy định.
- Hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán phải phù hợp với đặc điểm, điều
kiện, hoàn cảnh của từng doanh nghiệp, phải phù hợp với trình độ quản lý,
trình độ kế toán của các doanh nghiệp.
- Hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán phải bảo đảm thu nhận, kiểm tra
xử lý và cung cấp thông tin kinh tế tài chính của doanh nghiệp đầy đủ, chính
xác, kịp thời đáp ứng nhu cầu quản lý của doanh nghiệp và Nhà nước.
- Hoàn thiện tổ chức công tác hạch toán kế toán phải phù hợp với điều
kiện về nhân lực và trình độ của đội ngũ cán bộ kế toán, trình độ trang bị các
phương tiện kỹ thuật tính toán, ghi chép và xử lý thông tin của doanh nghiệp.
- Hoàn thiện tổ chức hạch toán kế toán phải bảo đảm được yêu cầu tiết
kiệm chi phí và nâng cao năng suất lao động kế toán.
3.3. Nội dung hoàn thiện tổ chức kế toán tại các doanh nghiệp thuộc tổng
công ty thương mại hà nội.
3.3.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán


xiii

Đối với các doanh nghiệp có quy mô và địa bàn hoạt động rộng lớn như
các doanh nghiệp này thì áp dụng hình thức tổ chức kế toán vừa tập trung vừa
phân tán là phù hợp nhất; vì nó đáp ứng được các yêu cầu của việc chỉ đạo,
kiểm tra và tính kịp thời của các hoạt động kinh doanh trong đơn vị, đồng thời
tiện lợi cho việc phân công, phân nhiệm, thuận tiện cho việc trang bị các
phương tiện, kỹ thuật tính toán xử lý và cơ giới hóa công tác kế toán.
3.3.3. Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán
3.3.3.1. Hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán
Để hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán ở doanh nghiệp, cần tập trung

- Về lâu dài ngoài việc thống nhất sử dụng một hình thức sổ kế toán
theo hình thức nhật ký chung, thì cũng cần phải thống nhất sử dụng và thiết kế
một phần mềm kế toán chung sử dụng cho toàn Tổng công ty
3.3.3.4. Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán
Hệ thống báo cáo tài chính: Là hệ thống báo cáo tài chính do Nhà nước
quy định, mà cụ thể là hệ thống báo cáo tài chính theo quyết định 15/2006/QĐ
- BTC của Bộ Trưởng Bộ Tài chính, bắt buộc các đơn vị phải lập và gửi lên
cơ quan quản lý các cấp.
Hệ thống báo cáo nội bộ: Là những báo cáo mang tính chất nội bộ được
xác lập theo yêu cầu quản lý cụ thể của từng đơn vị nói riêng và của Tổng công
ty nói chung. Hệ thống báo cáo này cần được chú trọng để đáp ứng yêu cầu
thông tin trong nội bộ doanh nghiệp.
3.3.3.5. Hoàn thiện công tác kiểm tra kế toán
Kiểm tra kế toán là một trong những vấn đề rất quan trọng để đảm bảo
cho công tác kế toán của các đơn vị đi vào nề nếp, thực hiện đúng chế độ tài
chính quy định. Do vậy, cần đạt yêu cầu: Xây dựng kế hoạch kiểm tra trong
năm, xác định được mục đích và yêu cầu công tác kiểm tra, xác định nội dung
công tác kiểm tra, xác định thành phần đối tượng kiểm tra, xác định thời gian


xv

kiểm tra, lập báo cáo kết quả công tác kiểm tra, đưa ra những mặ hạn chế, sai
sót cần khắc phục để chấn chỉnh ngay.
3.3.3.6. ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán
Các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Thương mại Hà Nội cần có sự
chủ động sáng tạo xây dựng kế hoạch đưa công nghệ thông tin ứng dụng vào
công tác kế toán trên toàn Tổng công ty với các nội dung sau:
- Tăng cường công tác tuyên truyền đào tạo bồi dưỡng cho lãnh đạo kế
toán của các doanh nghiệp trực thuộc nhận thức rõ tầm quan trọng của việc

đề này để luận văn được hoàn chỉnh hơn