Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

A.TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 4
B. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Tập đọc là một môn học có ví trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống các môn
học ở bậc Tiểu học.Biết đọc là có thêm công cụ mới để học tập,để giao tiếp.Trong
môn Tiếng Việt thì phân môn tập đọc có khả năng thực hiện tốt các nhiệm vụ của
môn Tiếng Việt đề ra là: Trau dồi kiến thức ngôn ngữ,kiến thức văn học,kiến thức
đời sống ,rèn luyện kỹ năng đọc ,nói,viết và đặc biệt nó góp phần không nhỏ vào
việc giáo dục tình cảm ,mĩ cảm và năng lực phát triển tư duy của học sinh.
Tóm lại,Tập đọc là một phân môn rất quan trọng trong chương trình Tiếng
Việt của bậc Tiểu học.Dạy tốt phân môn này không những rèn luyện cho học sinh
kỹ năng đọc mà phát triển tư duy ở các em vốn từ phong phú,tạo điều kiện cho
các em học tốt các phân môn khác như :Luyện từ và câu,Chính tả,Tập làm văn,Kể
chuyện.Hơn thế nữa dạy tốt phân môn Tập đọc sẽ giúp các em có được một
phương tiện để học các môn học khác như Toán,Đạo đức ,Khoa học,Lịch sử và
Địa lý …Do vậy việc suy nghĩ,tìm chọn những biện pháp hữu hiệu nhat để góp
phần nâng cao chất lượng giờ dạy của phân môn Tập đọc là vô cùng cần
thiết.Nhưng đối với học sinh người dân tộc thiểu số lại là một vấn đề cần thiết
hơn.Vì tiếng nói của học sinh dân tộc thiểu số có nhiều khác biệt so với Tiếng Việt
của chúng ta,cụ thể ở lớp tôi 100% là học sinh dân tộc Vân Kiều.Do vậy trong quá
trình giảng dạy phân môn Tập đọc đối với học sinh dân tộc thiểu số còn gặp rất
nhiều khó khăn và bất cập.Chính vì vậy mà kết quả đọc của các em chưa đáp ứng
được yêu cầu của việc hình thành kĩ năng đọc. Các giờ Tập đọc thì hầu như học
sinh khá giỏi chỉ mới biết đọc đúng, đọc trơn. Giáo viên Tiểu học còn lúng túng
khi dạy Tập đọc, đồng thời những phương pháp cụ thể hướng dẫn đọc cho học
sinh Tiểu học cũng rất ít được quan tâm.
Để giúp học sinh đọc đúng, cảm thụ được bài văn đòi hỏi người giáo viên
phải đổi mới phương pháp dạy học, mọi học sinh đều phải tích cực tham gia vào

môn Tập đọc lớp 4.
- Phương pháp phân tích kết quả điều tra trước và sau khi nghiên cứu để so
sánh.
- Phương pháp luyện tập thực hành.
- Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp hoạt động theo nhóm nhỏ.
- Phương pháp đọc mẫu.
VI. Phạm vi, kế hoạch nghiên cứu
1. Phạm vi nghiên cứu
Để các biện pháp trên được thực hiện một cách hiệu quả, tôi đã chú trọng đến
các vấn đề:
- Tâm lí lứa tuổi của học sinh
- Năng lực đọc của học sinh.
- Các biện pháp phù hợp theo từng thời gian.
2. Kế hoạch nghiên cứu
- Kế hoạch này được tiến hành từ tháng 9/2015 đến hết tháng 3/2016.

Người thực hiện: Phạm Thị Thao - Trường Tiểu học Hướng Phùng

2


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4
C. PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận của việc luyện đọc
1. Vị trí của dạy Tập đọc ở trường Tiểu học
a. Đọc là gì?
Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt
động ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh được thể
hiện trong 4 dạng hoạt động tương ứng với 4 kĩ năng ( nghe, đọc, nói, viết), đọc là

Tập đọc là một phân môn thực hành năng lực đọc được tạo nên 4 kĩ năng là 4
yêu cầu của chất lượng; đọc đúng, đọc có ý thức và đọc diễn cảm được rèn luyện
đồng thời hỗ trợ cho nhau. Sự hoàn thiện một trong 4 kĩ năng này sẽ có tác động
tích cực đến kĩ năng khác.
Dạy đọc là giáo dục lòng ham muốn đọc sách làm việc với sách văn bản cho
học sinh. Nói cách khác thông qua dạy Tập đọc làm cho học sinh thích đọc, đó là
con đường đặc biệt tạo nên một trí tuệ đầy đủ và phát triển.
Người thực hiện: Phạm Thị Thao - Trường Tiểu học Hướng Phùng

3


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4
3. Cơ sở tâm sinh lí, đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học.
Học sinh Tiểu học - con người với cấu tạo đầy đủ các bộ phận của một con
người đang phát triển. Trong đó, cơ quan phát âm, ngôn ngữ phát triển mạnh, phù
hợp với sự tiếp nhận và thực hiện dễ dàng các hoạt động mới, theo chức năng của
chúng, chức năng phát âm - Tập đọc.
Khả năng nhận thức, tư duy, tưởng tượng, tình cảm trí nhớ và nhân cách học
sinh đang được hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang phát triển.
Học sinh Tiểu học hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, hiếu động, tò mò, thích
hoạt động hồn nhiên, khám phá, tự lực làm việc theo hứng thú của mình.
Thầy cô là hình tượng mẫu mực nhất được trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ
đều nhất nhất nghe theo, sự phát triển nhân cách của học sinh Tiểu học phụ thuộc
phần lớn vào quá trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trường Tiểu
học.
Dạy Tập đọc cho học sinh Tiểu học bước đầu đem đến sự vận động khoa học
cho não bộ và cơ quan phát âm, ngôn ngữ, đem đến những tinh hoa văn hoá, văn
học nghệ thuật trong tâm hồn trẻ, rèn kĩ năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học, rèn
luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, phát triển khả năng



Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4
đọc nhanh, đọc có ý thức (đọc hiểu) và đọc hay (đọc diễn cảm). Cần phải hiểu kĩ
năng đọc có nhiều mức độ, nhiều tầng bậc khác nhau.
Đầu tiên là giải mã chữ - âm một cách sơ bộ, tiếp theo đọc là phải hiểu được
nghĩa của từ, tìm được các từ, câu "chìa khoá"(chốt, trọng yếu) trong bài, biết tóm
tắt nội dung của đoạn. Với những bài văn biết phát hiện ra yếu tố "văn" và đánh
giá được giá trị của chúng trong việc biểu đạt nội dung. Như vậy, biết đọc đồng
nghĩa với kĩ năng làm việc với văn bản, chiếm lĩnh được văn bản ở các tầng bậc
khác nhau.
II. Cơ sở thực tiễn của việc luyện đọc cho học sinh lớp 4
1. Đặc điểm chung của địa phương
Hướng Phùng là một trong những xã khó khăn của vùng Bắc Hướng Hóa, đa
số học sinh là con em đồng bào Vân Kiều, điều kiện kinh tế và đi lại còn gặp
nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, phụ huynh chưa có đủ điều kiện và chưa có sự quan
tâm đến việc học của con em. Nhưng nhờ sự quan tâm của chính quyền địa
phương, sự chỉ đạo sát sao và kịp thời của Ban Giám Hiệu, Chuyên môn nhà
trường, tổ khối, đã vận động, huy động để các em đến lớp đều đặn hơn, đặc biệt là
những em học sinh còn đọc yếu, giúp các em có cơ hội rèn luyện việc đọc của
mình nhiều hơn.
2. Đặc điểm chung của lớp 4B
- Tổng số lớp là 16 em, trong đó có 9 nữ.
- Tất cả các em là người Vân Kiều, môi trường tiếp xúc và sử dụng tiếng
Việt còn ít nên khả năng đọc, tiếp thu và hiểu văn bản còn nhiều hạn chế.
- Tuy số lượng học sinh của lớp ít nhưng theo khảo sát đầu năm thì số học
sinh đọc yếu chiếm tỉ lệ khá cao. Số học sinh đã biết đọc thì còn rụt rè, chưa mạnh
dạn trong học tập nên việc nêu gương, giúp đỡ các bạn học yếu cũng còn gặp
nhiều khó khăn.
- Các em đọc yếu thường hay tự ti, mặc cảm và nghỉ học dài ngày nên việc

- Ít quan tâm đến truyện, sách có chữ.
- Do cách phát âm theo phương ngữ, thường phát âm lệch chuẩn viết, cụ thể
các em thường mắc lỗi sau:
+ Các lỗi phụ âm đầu: s/x.
Ví dụ: xuất hiện/ suất hiện; súc vật/ xúc vật ( Tiếng Việt 4, tập 2, trang 4)
+ Các lỗi về thanh: Các em đọc còn nhầm lẫn giữa thanh ngã và thanh hỏi.
Ví dụ: trẻ con/ trẽ con; hiểu biết / hiễu biết;chữ/ chử (Tiếng Việt 4, tập 2, trang 9)
+Đối với học sinh là người Vân Kiều không chỉ đọc sai thanh hỏi, ngã mà sai
tất cả các thanh.
Ví dụ: đi đâu/ đì đầu, tim ta/ tìm ta,…
- Do các em chưa nắm vững cách ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu, biết nhấn
giọng, lên giọng, hạ giọng những từ cần thiết.
- Do các em lười đọc sách, không chịu khó rèn đọc.
Nên ngay từ đầu năm học, trong phạm vi nghiên cứu, tôi đã thống kê chất
lượng đọc của học sinh lớp 4B như sau:
Bảng 1: Chất lượng khảo sát đầu năm phân môn Tập đọc lớp 4B.
Lớp

Tổng Số em đọc chưa Số em đọc Số em đọc Số em đọc
đạt yêu cầu
đạt trung bình đúng, rõ ràng diễn cảm tốt
số
HS
SL
%
SL
%
SL
%
SL

1. Hướng dẫn học sinh luyện đọc đúng một cách linh hoạt, khéo léo
Như chúng ta đã biết đọc đúng chỉ thực hiện được trên cơ sở học sinh đã
biết chữ cái, ghép vần. Đọc đúng không thừa, không sót tiếng. Đọc đúng phải thể
hiện được hệ thống ngôn ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm. Bởi vậy việc
rèn cho học sinh luyện đọc đúng là khâu đầu tiên của việc rèn đọc diễn cảm và đã
thực hiện ở các lớp 1, 2, 3. Đối với học sinh lớp 4 thì việc rèn luyện đọc đúng
được rèn luyện như sau:
6
Người thực hiện: Phạm Thị Thao - Trường Tiểu học Hướng Phùng


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4
a. Luyện đọc đúng:
- Trước khi tiến hành luyện đọc, chia văn bản thành các đoạn đọc ( đơn vị
chia tạm thời, không phải bao giờ cũng đồng nhất với cách chia đoạn theo bố cục
của văn bản) mà giáo viên căn cứ vào trình độ đọc của học sinh trong lớp để chia
văn bản thành các đoạn, sao cho các đoạn không quá dài hoặc quá chênh lệch
nhau về chữ số, cách ngắt đoạn không quá chi li, gây khó khăn cho học sinh theo
dõi và đọc nối tiếp.
- Dựa vào số đoạn, giáo viên chỉ định trước số học sinh tham gia đọc nối
tiếp ở mỗi vòng đọc. Học sinh có thể đứng hoặc ngồi tại chỗ với tâm thế sẵn sàng
đọc nối tiếp.
- Để củng cố kĩ năng đọc trơn đã được rèn ở các lớp dưới, giáo viên nên
hướng dẫn học sinh đọc nối tiếp qua 3 lần:
+ Lần 1: Qua những học sinh đọc nối tiếp, giáo viên nghe và phát hiện những
hạn chế về cách ngắt âm, ngắt nghỉ, ngữ điệu câu, từ đó có biện pháp hướng dẫn
đối với cá nhân hoặc nhắc nhở chung đối với cả lớp để học sinh đạt yêu cầu đọc
đúng và đõ rành mạch.
+ Lần 2: Học sinh đọc nối tiếp kết hợp nắm nghĩa của từ được chú giải trong
SGK, nó có tác dụng góp phần nâng cao kĩ năng đọc hiểu (việc tìm hiểu nghĩa từ


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4
trả lời đúng nội dung. Có thể kết hợp cho học sinh đọc thành tiếng, những học
sinh khác đọc thầm thảo luận vấn đề do giáo viên đưa ra.
Ví dụ: Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thầm khổ thơ 3 trong bài thơ "Mẹ
ốm"(lớp 4) để trả lời câu hỏi: Sự quan tâm chăm sóc của xóm làng đối với mẹ
bạn nhỏ được thể hiện qua những câu thơ nào?
- Tuỳ theo trình độ học sinh trong lớp, giáo viên có thể đưa ra nguyên văn
câu hỏi, bài tập trong SGK chia tách câu hỏi thành các ý nhỏ để học sinh dễ thực
hiện hoặc bổ sung câu hỏi phụ có tác dụng dẫn dắt học sinh trả lời câu hỏi.
Ví dụ: Câu hỏi 2 trong bài "Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ"(lớp
4) nên tách thành2 ý nhỏ để học sinh dễ trả lời.
+ Người mẹ làm những công việc gì ?
+ Những công việc đó có ý nghĩa như thế nào ?
- Bằng nhiều hình thức khác nhau (làm việc cá nhân, theo cặp hoặc theo
nhóm..), giáo viên tạo điều kiện cho học sinh luyện tập một cách tích cực. Trong
quá trình tìm hiểu bài, giáo viên cần rèn luyện cho học sinh cách trả lời câu hỏi,
trao đổi ý kiến.Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thật tốt một đoạn văn nhằm "thăm
dò" khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng đọc của học sinh. Qua
kết quả đọc của học sinh, giáo viên dẫn dắt, gợi ý để học sinh phát huy những ưu
điểm, khắc phục những hạn chế và tìm ra cách đọc hợp lí.
Ví dụ: Đoạn vừa rồi đọc với giọng như thế nào? Để nêu đặc điểm của nhân
vật, em cần chú ý nhấn giọng ở những từ ngữ nào?
Hoặc: Qua nội dung bài, em hãy xác định giọng đọc chung của toàn bài?
Học sinh thảo luận và trả lời - sau đó giáo viên rút ra kết luận chung.
3. Giáo viên đọc mẫu.
- Đọc mẫu là sử dụng ngữ điệu để phô diễn cảm xúc của bài đọc. Phải hoà
nhập tâm hồn với nội dung bài đọc, với văn cảnh thì mới có cảm xúc, mới tìm
thấy ngữ điệu phù hợp.
- Đọc mẫu đòi hỏi giáo viên phải đọc đúng, rõ ràng, ngữ điệu đọc phù hợp.

+ Học sinh luyện đọc theo nhóm, tổ, cá nhân.
- Luyện đọc đoạn văn hoặc khổ thơ.
Giáo viên cho học sinh nhắc lại cách thể hiện giọng đọc, cách ngắt giọng,
nhấn giọng ở những từ ngữ biểu cảm trong đoạn hoặc khổ thơ đó rồi cho học sinh
luyện đọc theo trình tự sau:
+ Giáo viên đọc mẫu- học sinh thảo luận, nhận xét về giọng đọc.
+ Học sinh luyện đọc theo cặp.
+ Tổ chức cho học sinh thi đọc trước lớp để các em học tập lẫn nhau và được
giáo viên động viên hay uốn nắn.
- Học sinh luyện đọc cả bài.
+ Giáo viên tiến hành các bước như trên.
+ Học sinh đọc cá nhân, giáo viên nhận xét đánh giá.
* Đối với những văn bản có từ hai nhân vật trở lên, tổ chức cho học sinh thể
hiện giọng đọc theo nhân vật của văn bản hoặc cho học sinh đọc phân vai. Rèn
cho các em biết thay đổi giọng đọc khi nhập vai các nhân vật trong bài đọc.
- Cụ thể các em phải đọc phân biệt được lời của tác giả và lời của nhân vật;
phân biệt được lời của nhân vật khác. Giáo viên hướng dẫn như sau:
+ Cho học sinh đọc bài và tìm trong bài có mấy nhân vật.
+ Giáo viên giúp học sinh chỉ ra tính cách của từng nhân vật và xác định
giọngđọc phù hợp với từng nhân vật.
+ Giáo viên thực hiện đọc mẫu lời các nhân vật bằng giọng đọc của mình
(hoặc có thể học sinh có năng lực đọc tốt thể hiện).
- Học sinh luyện tập nhiều lần theo hướng dẫn của giáo viên.
5. Xây dựng không khí hào hứng, say mê học tập cho học sinh bằng cách
tổ chức trò chơi học tập trước và trong giờ học.
Để kích thích hứng thú luyện đọc của học sinh, giáo viên có thể tổ chức các
trò chơi học tập cho học sinh. Thông qua các trò chơi kích thích hứng thú đọc; rèn
tư duy linh hoạt; luyện tác phong nhanh nhẹn, tháo vát, tự tin; giáo dục tư tưởng
tình cảm tốt đẹp.
Trò chơi học tập thường được tổ chức khi luyện đọc hoặc đọc diễn cảm (HTL).

đã giảm đi. Số em đọc đúng được nâng lên rõ rệt.
Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi đúc rút từ giảng dạy thực tế.Bằng
những kinh nghiệm mà tôi áp dụng từ đó.
Kết quả thực nghiệm được thể hiện qua bảng sau:
Bảng 2: Kết quả thực nghiệm.
Tổng Số em đọc chưa Số em đọc đạt
Số em đọc
Số em đọc
số
đạt yêu cầu
trung bình
đúng, rõ ràng diễn cảm tốt
HS
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
4B 16
2
12,5%
6
37,5%
7
43,8%
1
6,2%

+ Việc nắm nội dung bài đọc và xác định giọng đọc cả bài, đoạn, câu là yếu
tố cơ bản giúp học sinh đọc tốt.
+ Cần phát huy luyện đọc theo cặp, theo nhóm để học sinh luyện tập lẫn
nhau.
+ Tăng cường sự hoạt động của các đôi bạn cùng tiến, giúp học sinh có nhiều
thời gian luyện đọc hơn.
+ Trong quá trình giảng dạy nên tổ chức trò chơi học tập để thay đổi không
khí học tập gây hứng thú cho học sinh.
+Vận dụng linh hoạt các hình thức dạy học, khuyến khích, động viên những
cố gắng dù là nhỏ bé của học sinh để các em tự tin hơn khi đọc bài.
+ Quan tâm đến từng đối tượng học sinh đặc biệt (học sinh nhút nhát và học
sinh yếu).

Người thực hiện: Phạm Thị Thao - Trường Tiểu học Hướng Phùng

11


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

D. PHẦN KẾT LUẬN
I. Kết luận
Trong thời đại ngày nay - thời đại của tri thức và trí tuệ, của khoa học công
nghệ và thông tin, biết đọc càng quan trọng vì nó giúp người ta sử dụng các nguồn
thông tin, để đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội. Dạy đọc cho học sinh Tiểu
học là cả một vấn đề hết sức cần thiết, đặc biệt là đối với các em người đồng bào
dân tộc thiểu số. Nó có ý nghĩa rất to lớn để kích thích tính sáng tạo của học sinh,
mở rộng vốn hiểu biết, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm, nhân cách cho học sinh. Qua
các bài tập đọc, học sinh còn được cung cấp vốn từ, năng lực diễn đạt, những hiểu
biết về tác phẩm văn học. Từ đó nâng cáo trình độ văn hoá chung và trình độ

12


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Hướng Phùng, ngày 28 tháng 3 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Phạm Thị Thao

Người thực hiện: Phạm Thị Thao - Trường Tiểu học Hướng Phùng

13


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách giáo khoa, môn Tiếng Việt Lớp 4 , nhà xuất bản giáo dục.
- Sách giáo viên, thiết kế bài dạy Tiếng Việt 4.
- Bộ giáo dục (2009), chuẩn kiến thức kĩ năng môn Tiếng Việt trường Tiểu
học .
- Giáo dục Kỹ năng sống các môn học ở Tiểu học, nhà xuất bản giáo dục
năm 2010.
- Tăng cường năng lực về đánh giá học sinh Tiểu học (Thông tư số
30/2014/TT- BGDDT)


15


Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 4

Người thực hiện: Phạm Thị Thao - Trường Tiểu học Hướng Phùng

16