I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

NGUYN TH LOAN

THỏA THUậN LựA CHọN TòA áN
GIảI QUYếT TRANH CHấP THƯƠNG MạI QUốC Tế
Chuyờn ngnh: Lut quc t
Mó s: 60 38 01 08

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: TS. NGUYN TIN VINH

H NI - 2015


MỤC LỤC

Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỎA THUẬN LỰA CHỌN
TÒA ÁN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƢƠNG MẠI
QUỐC TẾ ............................................................................................ 6
1.1.

Khái niệm giải quyết tranh chấp thƣơng mại quốc tế bằng tòa án ..... 6

2.1.

Hiệu lực của thỏa thuận lựa chọn tòa ánError! Bookmark not defined.

2.1.1. Phạm vi thỏa thuận.............................. Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Hình thức thỏa thuận ........................... Error! Bookmark not defined.
2.2.

Hệ quả của việc thừa nhận thỏa thuận lựa chọn Tòa ánError! Bookmark no

2.2.1. Hệ quả về mặt xác định thẩm quyền của Tòa ánError! Bookmark not defined.

2.2.2. Hệ quả về công nhận và thi hành phán quyết của Tòa ánError! Bookmark not d
Chƣơng 3: THỎA THUẬN LỰA CHỌN TÒA ÁN GIẢI QUYẾT

TRANH CHẤP THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI VIỆT NAMError! Bookma
3.1.

Thực trạng pháp luật và thực tiễn giải quyết về thỏa thuận lựa
chọn tòa án tại Việt Nam .................. Error! Bookmark not defined.

3.1.1. Quyền thỏa thuận lựa chọn Tòa án theo quy định của pháp luật
Việt Nam ............................................. Error! Bookmark not defined.

3.1.2. Thực tiễn giải quyết về thỏa thuận lựa chọn tòa án tại Việt NamError! Bookmark n
3.2.

Một số giải pháp, kiến nghị hoàn thiện và tăng cƣờng thực thi
pháp luật ............................................ Error! Bookmark not defined.


tốn kém và tiết kiệm thời gian. Mặt khác, mỗi quốc gia lại có các quy định về
tố tụng tòa án khác nhau, dẫn đến quy trình tố tụng và kết quả giải quyết tranh
chấp cũng có thể khác nhau. Thỏa thuận lựa chọn tòa án cho phép các bên có
chiến lược lựa chọn tòa án với các quy định về thủ tục và chứng cứ thuận lợi
nhất cho mình nhất.
Liên hệ đến Việt Nam hiện nay, do thực tiễn hội nhập kinh tế, các

1


quan hệ thương mại quốc tế trở nên phổ biến và nhu cầu giải quyết tranh
chấp là điều tất yếu. Phương thức giải quyết tranh chấp bằng Tòa án cũng
cần được quy định linh hoạt, phù hợp với thực tiễn quan hệ thương mại và
đảm bảo quyền lợi nhất cho các bên. Tuy nhiên, Bộ luật tố tụng dân sự hiện
hành chưa có quy định nào cho phép các bên thỏa thuận về vấn đề này. Một
số văn bản pháp luật khác có những quy định đơn lẻ, mang tính nguyên tắc,
chưa thực sự rõ ràng.
Đến thời điểm hiện tại Việt Nam chưa gia nhập bất cứ điều ước quốc tế
đa phương nào về vấn đề xác định thẩm quyền xét xử dân sự quốc tế mà chủ
yếu ký kết các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương với các quốc gia.
Tuy nhiên, trong số các Hiệp định tương trợ tư pháp đã ký kết đến thời điểm
này chỉ có một số Hiệp định tương trợ tư pháp có quy định cho phép các bên
lựa chọn cơ quan giải quyết tranh chấp khác với Tòa án Việt Nam
Từ những cơ sở trên, việc nghiên cứu vấn đề “thỏa thuận lựa chọn tòa
án giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế” là rất cần thiết cho việc nghiên
cứu cũng như thực tiến đặt ra trong bối cảnh hiện nay, nhằm xây dựng một
chế định về thỏa thuận lựa chọn tòa án cho Việt Nam trong tương lai và việc
áp dụng nó vào thực tế.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu tổng quát

chọn tòa án nằm trong phạm vi các quy định trong Công ước Lahay 2005 về
thỏa thuận lựa chọn tòa án, Quy chế Brussel I sửa đổi của Hội đồng Châu Âu,
quy định pháp luật và thực tiễn ở một số quốc gia như Pháp, Anh, Hoa Kỳ…
về thỏa thuận lựa chọn tòa án. Từ đó, so sánh với thực trạng pháp luật Việt
Nam hiện nay.
3


5. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Thời điểm hiện tại, Việt Nam có một số nghiên cứu về cơ chế giải
quyết tranh chấp cũng như thẩm quyền của tòa án trong tư pháp quốc tế nói
chung và thẩm quyền của tòa án theo thỏa thuận lựa chọn tòa án của các bên
đương sự nói riêng.
Một số nghiên cứu liên quan đến những vấn đề chung về thẩm quyền
của tòa án trong đó một phần đề cập đến vấn đề về quyền thỏa thuận lựa chọn
tòa án, như Luận án tiến sĩ “Cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc
tế” năm 2013 của tác giả Đồng Thị Kim Thoa, Luận văn thạc sỹ “Giải quyết
tranh chấp hợp đồng thương mại quốc tế bằng Tòa án” năm 2010 của
Nguyễn Thị Thoa, Luận văn thạc sỹ “Pháp luật quốc tế và pháp luật nước
ngoài về giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài bằng tòa án –
những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” năm 2012 của Lê Quang Minh
Bên cạnh đó, có một số nghiên cứu nội dung chính liên quan đến vấn
đề thỏa thuận lựa chọn tòa án của các bên đương sự. Cụ thể, “Quyền thỏa
thuận lựa chọn tòa án giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài”
của Bành Quốc Tuấn trên Tạp chí Khoa học Đại học quốc gia Hà Nội, Luật
học 28 (2012), “Thỏa thuận lựa chọn tòa án trong giải quyết tranh chấp
thương mại quốc tế” của Trần Thị Thu Phương, Tạp chí luật học số 3/2015.
Tuy vậy, mặc dù các nghiên cứu trên đã phần nào hoặc có nội chính
phân tích về quyền thỏa thuận lựa chọn tòa án nhưng vẫn cần có những
nghiên cứu cụ thể và hệ thống hơn . Do vậy, Luận văn sẽ nghiên cứu phát

Chương 3: Thỏa thuận lựa chọn tòa án giải quyết tranh chấp thương
mại quốc tế tại Việt Nam.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỎA THUẬN LỰA CHỌN TÒA ÁN
GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƢƠNG MẠI QUỐC TẾ
1.1. Khái niệm giải quyết tranh chấp thƣơng mại quốc tế bằng tòa án
1.1.1. Tranh chấp thương mại quốc tế
Có thể hiểu một cách khái quát, tranh chấp trong hoạt động thương mại
là những mâu thuẫn, bất đồng giữa các bên tham gia quan hệ thương mại mà
chủ yếu liên quan đến việc thực hiện hoặc không thực hiện các quyền và
nghĩa vụ theo hợp đồng.
Tranh chấp thương mại thường có các yếu tố sau: Có quan hệ thương
mại tồn tại giữa các bên tranh chấp; Có sự vi phạm (hoặc giả thiết vi phạm)
nghĩa vụ của một bên làm ảnh hưởng tới quyền và lợi ích của bên kia; Có sự
bất đồng quan điểm giữa các bên về sự vi phạm hoặc việc xử lý hậu quả phát
sinh từ sự vi phạm. Tranh chấp thương mại thường có yếu tố tài sản, gắn liền
với lợi ích của các bên tranh chấp và phát sinh trực tiếp từ quan hệ hợp đồng.
Do đó, các bên luôn có quyền định đoạt và giải quyết theo nguyên tắc bình
đẳng, thỏa thuận [7].
Hoạt động thương mại, theo khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại Việt
Nam 2005, là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa,
cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục
đích sinh lợi khác.
Hiểu theo nghĩa rộng như Luật mẫu UNCITRAL thì hoạt động
thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá
nhân, tổ chức kinh doanh bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ,

làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra ở nước ngoài hoặc
theo pháp luật nước ngoài. Việc nhận diện YTNN trong quan hệ thương mạ
7


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu Tiếng Việt
1.

Nguyễn Bá Bình (2008), “Việc xác định thẩm quyền giải quyết và luật
áp dụng đối với hợp đồng”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (5).

2.

Đỗ Văn Đại và Trần Việt Dũng (2012), “Về thỏa thuận lựa chọn tòa án
nước ngoài”, Tạp chí khoa học pháp lý, (6).

3.

Đỗ Văn Đại, Mai Hồng Quỳ (2010), Tư pháp quốc tế Việt Nam, NXB
Chính trị quốc gia, Hà Nội.

4.

Đảng cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày
24/05/2005 của Bộ chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020,
Hà Nội.



Nguyễn Văn Năm (2007), Giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước
ngoài bằng Tòa án Việt Nam – Thực trạng và giải pháp, Luận văn thạc
sỹ luật học, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội.

11.

Phan Hoài Nam (2012), “Thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với tranh
chấp Hợp đồng có yếu tố nước ngoài”, Tạp chí khoa học pháp lý, (3).

12.

Đoàn Năng (2001), Những vấn đề lý luận cơ bản về Tư pháp quốc tế,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

13.

Bùi Xuân Nhự (2008), Nghiên cứu giải pháp chống rủi ro pháp lý
trong hoạt động thương mại quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam, Viện
Khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp.

14.

Trần Thị Thu Phương (2015), “Thỏa thuận lựa chọn tòa án trong giải
quyết tranh chấp thương mại quốc tế”, Tạp chí luật học, (3).

15.

Quốc hội (2004), Bộ luật tố tụng dân sự, Hà Nội.



Đồng Thị Kim Thoa (2006), “Một số vấn đề xác định thẩm quyền của
tòa án trong Tư pháp quốc tế”, Tạp chí nhà nước và pháp luật, (6).

24.

Đồng thị Kim Thoa (2012), “Quyền lựa chọn tòa án trong cơ chế giải
quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài”, Tạp chí nghề luật, (6).
9


25.

Đồng Thị Kim Thoa (2013), cơ chế giải quyết tranh chấp trong thương
mại quốc tế, Luận án tiến sỹ luật học, Khoa Luật, ĐHQGHN.

26.

Bành Quốc Tuấn (2012), “Quyền thỏa thuận lựa chọn tòa án giải quyết
tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN,
Luật học, (28).

27.

Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2011), “Thực tiễn về
giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam
và vai trò của các thiết chế tư pháp, bổ trợ tư pháp”, Đặc san thông tin
khoa học pháp lý, (10+11).

II. Tài liệu Tiếng Anh

under Brussels I Regulation, Merkourios 2010 – Volume 27/Issue 71,
Article, pp 12-16.
10


34.

Hannah L. Buxbaum (2004), Forum Selection in International Contract
Litigation: The Role of Judicial Discretion, 12 willamette j. int’l l. &
dispute resolution (185), Maurer school of law, Indiana University.

35.

John Levingston (2008), Choice of law, jurisdiction and ADR clauses,
6th annual Contract Law Conference 26-28 February 2008.

36.

Maebh Harding (2014),Conflict of law, Routledge.

37.

Matthew B. Berlin (2006), The hague convention on choice of court
agreements: creating an international framework for recognizing foreign
judgments, international law & management review, volume 3, 2006.

38.

Paul beaumont (2009), Hague choice of court agreements convention
2005: background, negotiations, analysis and current status, Joual of


http://moj.gov.vn/.

44.

http://toaan.gov.vn/.

45.

http://www.hcch.net/.

46.

http://eur-lex.europa.eu/.

12