ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

********************

NGUYỄN HỮU TOÀN

TÌM HIỂU ĐẶC ĐIỂM TỰ Ý THỨC CỦA THANH NIÊN
TÁI NGHIỆN MA TÚY TẠI ĐỊA BÀN HÀ NỘI
Chuyên ngành

: Tâm lý học

Mã số

: 5.06.07

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC TÂM LÝ

GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. LÊ KHANH

HÀ NỘI, 2004


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng
được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.


: Nghiện ma tuý

7. TYT

: Tự ý thức

8. TYT TNTNMT

: Tự ý thức thanh niên tái nghiện ma tuý

9. NC

: Nhân cách

10. LĐTBXH

: Lao động Thương binh Xã hội

2


MỞ ĐẦU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tệ nạn ma tuý đã và đang là hiểm họa của toàn cầu, việc lạm dụng, buôn bán
các chất ma tuý trong mấy thập kỷ qua diễn ra hết sức phức tạp và ngày càng gia
tăng ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, dẫn đến tình trạng nghiện ma tuý tràn lan,
đặc biệt trong tầng lớp thanh thiếu niên. Ở nước ta Đảng và Nhà nước đã thi hành

đem lại còn rất thấp. Theo số liệu của Bộ Công an thì số người tái nghiện sau khi
cai nghiện lên tới 70 – 80 %, thậm chí lên tới hơn 90%.
Làm thế nào để nâng cao hiệu quả cai nghiện và chống tái nghiện cho những
thanh niên đã sa ngã vào tệ nạn này, nhanh chóng đưa họ về với cuộc sống lao động
sáng tạo, góp phần xây dựng cuộc sống gia đình hạnh phúc, tổ quốc giàu mạnh là
một câu hỏi đặc biệt quan trọng. Để giải quyết vấn đề này đòi hỏi có sự tham gia
của toàn xã hội. Trên cơ sở đó chúng tôi muốn góp phần nhỏ bé vào công việc có ý
nghĩa to lớn này bằng cách nghiên cứu: “Tìm hiểu đặc điểm tự ý thức của thanh
niên tái nghiện ma tuý tại địa bàn Hà Nội”, với hy vọng qua đó có thể đề xuất được
một số khuyến nghị nhằm góp phần nhỏ trong việc làm tăng thêm hiệu quả trong
quá trình giáo dục đối tượng nghiện ma tuý nói chung, thanh niên tái nghiện ma tuý
nói riêng, nhằm đưa họ trở thành người công dân có ích cho gia đình và xã hội.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu nhằm tìm hiểu một số đặc điểm tự ý thức nổi trội của
thanh niên tái nghiện ma túy tại địa bàn Hà Nội (trong độ tuổi 18 đến 30 tuổi).
Trên cơ sở kết quả thu được qua nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị về
phương diện giáo dục nhằm đóng góp một phần nhỏ vào công việc nâng cao hiệu
quả cai nghiện, giảm số người tái nghiện ma tuý.
3. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu

Tự ý thức của thanh niên tái nghiện ma tuý
3.2. Khách thể nghiên cứu

Chúng tôi tiến hành khảo sát các khách thể là TNTNMT thường trú tại địa
bàn Hà Nội, nhưng đang cai nghiện tại trung tâm giáo dục số số 02 và số 04 thuộc
địa bàn xã Yên Bài - huyện Ba Vì - tỉnh Hà Tây. Số mẫu là 200 người trong điều tra
tổng thể, độ tuổi khách thể từ 18 - 30 tuổi.


TNTNMT tự ý thức chưa đúng vị trí của mình, khả năng tự kiểm soát thấp, tự đánh
giá mình cao hơn thực tế của bản thân, khả năng tự giáo dục thấp, không tự vạch ra
được kế hoạch để tự điều khiển, điều chỉnh mình theo những quy tắc hành vi và
chuẩn mực xã hội, do đó khả năng tái nghiện ma túy rất cao.

5


6. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để hoàn thành những nhiệm vụ nêu trên chúng tôi kết hợp sử dụng những
phương pháp sau:
6.1. Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu

Phương pháp này nhằm tìm hiểu về mặt lý luận và thực tiễn đã được đúc kết
về các vấn đề có liên quan đến đề tài.
6.2. Phƣơng pháp điều tra thực tiễn

- Phương pháp trắc nghiệm 16 yếu tố nhân cách Cattell (16PF)
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi cá nhân
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phỏng vấn sâu, đàm thoại trực tiếp
6.3. Phƣơng pháp thống kê toán học

Số liệu thu được sau điều tra chính thức được xử lý bằng chương trình thống
kê SPSS dùng trong môi trường Window, phiên bản 9.0.

6



Đồng Nai 2000.

7


17. Phạm Quốc Kinh: Các chất ma tuý ở Việt Nam. Nhà xuất bản khoa học và kỹ
thuật Hà Nội 1995.
18. A.N. Leonchiev. Hoạt động, ý thức, nhân cách. Nxb Giáo dục, 1989.
19. Một số vấn đề về phòng chống tệ nạn xã hội ở nước ta hiện nay. Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội 1997.
20. Nguyễn Hồng Minh – Lại thế Sử. Những điều tuổi trẻ cần biết về Ma túy. TW
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Trung tâm giáo dục dân số – sức khỏe-môi trường,
1994.
21. Tác giả Nikki babbit. Nguyên nhân và cách chữa trị chứng nghiện rượu và ma
tuý. NXB Y học 2002.
22. TS. Vũ Thị Nho. Tâm lý học phát triển. NXB Đại học quốc gia Hà Nội 1999.
23. PETROVSKI (Chủ biên). Người dịch Đặng Xuân Hoài. Tâm lý học lứa tuổi và
tâm lý học sư phạm. Tập I. NXB Giáo dục 1982.
24. PETROVSKI (Chủ biên). Người dịch Đặng Xuân Hoài. Tâm lý học lứa tuổi và
tâm lý học sư phạm. Tập II. NXB Giáo dục 1982.
25. Phòng chống ma tuý trong thanh thiếu niên. Trung ương đoàn thanh niên. Hà
Nội 1994.
26. Tác giả Trương Văn Phong. Người dịch Nguyễn Khắc Khoái. Cuộc chiến chống
ma tuý của thế giới đương đại. NXB Trẻ 2001.
27. Rubinstêin S.L - Những cơ sở TLH đại cương
28. Sổ tay truyền thông về ma tuý. NXB Thành Phố Hồ Chí Minh 2001.
29. Tác giả Dr Fitzhugh Dodson Leo Paur. Biên soạn Nguyễn Hạc Đạm Thư. Giúp
con từ chối ma tuý. NXB phụ nữ 2000.
30. Thái Duy Tuyên (chủ biên). Tìm hiểu về định hướng giá trị của thanh niên Việt
Nam trong điều kiện kinh tế thị trường. Hà Nội 1994.

nội 1997.
42. Phan Mai Hương. Tìm hiểu đặc điểm nhân cách, hoàn cảnh xã hội của thanh
niên nghiện ma túy và mối tương quan giữa chúng. Luận án tiến sĩ Tâm lý học
Hà Nội 2002.
Báo - Tạp chí
43. Tạp chí khoa học thanh niên số 4 – 1999.
44. Tạp chí Tâm lý học số 4 năm 2003.
45. Nguyễn Hữu Long. Mô hình hóa hệ thống phương pháp nghiên cứu nhân cách.
46. Tạp chí đại học và Giáo dục chuyên nghiệp số 12/1992.

9