ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƢ PHẠM

TRẦN VĂN HƢỚNG

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỦA HIỆU TRƢỞNG
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VĨNH BẢO
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG NHẰM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. NGUYỄN ĐỨC TRÍ

HÀ NỘI - 2008


MỤC LỤC

Trang
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4. Giả thuyết khoa học
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
6. Phạm vi nghiên cứu
7. Phƣơng pháp nghiên cứu

3
3
4
4
4
5
5
6
6
7
8
10
12
12
13
14
14
14
14
15
17
17
19
22


1.5.1. Về số lƣợng
1.5.2. Về cơ cấu
1.5.3. Về chất lƣợng
1.6. Các yếu tố cơ bản ảnh hƣởng đến việc phát triển đội ngũ giáo viên

năm vừa qua
2.3.1. Thực trạng công tác lập kế hoạch, quy hoạch đội ngũ giáo viên

23
23
24
28
28
28
29
29
29
30
30
31
32
33
35
36

37
37
37
38
40
40
42
42
44
45

3.2.4. Tăng cƣờng công tác kiểm tra, đánh giá, sàng lọc đội ngũ giáo viên
theo chuẩn giáo viên Trung học phổ thông
3.2.5. Tạo môi trƣờng, điều kiện thuận lợi để đội ngũ giáo viên phát triển
đáp ứng yêu cầu đổi mới
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Khuyến nghị
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

55
57
58
60
61

63

67
67
67
68

69
69
75
80
87
89

9/12/2000 về đổi mới giáo dục phổ thông đã đánh dấu một bƣớc tiến rất quan trọng
của giáo dục Việt Nam trong giai đoạn mới, đề ra mục tiêu đổi mới chƣơng trình
GDPT là xây dựng nội dung, chƣơng trình, phƣơng pháp GD, SGK phổ thông mới
nhằm nâng cao chất lƣợng GD toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn
nhân lực phục vụ CNH, HĐH đất nƣớc, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt
Nam, tiếp cận trình độ GD phổ thông ở các nƣớc phát triển trong khu vực và trên thế
giới.
Trong những năm qua ngành GD - ĐT đã xây dựng đƣợc đội ngũ nhà giáo và


cán bộ quản lý giáo dục ngày càng đông đảo, phần lớn có phẩm chất đạo đức và ý
thức chính trị tốt, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng đƣợc nâng cao. Đội ngũ
này đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng
nhân tài, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nƣớc.
Tuy nhiên, trƣớc những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong thời kỳ
CNH, HĐH đất nƣớc, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn có những bất
cập, hạn chế. Điều này đã đƣợc Chỉ Thị 40 – CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thƣ
về việc “Xây dựng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục”
chỉ rõ: “Số lượng giáo viên còn thiếu nhiều, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng
bào dân tộc thiểu số... Cơ cấu giáo viên đang mất cân đối giữa các môn học, bậc học,
vùng miền. Chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển KT - XH, đa số vẫn dạy theo lối cũ, nặng
nề về truyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển tư duy, năng lực sáng tạo, kỹ năng
thực hành của người học; một bộ phận nhà giáo thiếu gương mẫu trong đạo đức, lối
sống, nhân cách, chưa làm gương tốt cho học sinh, sinh viên. Năng lực đội ngũ cán
bộ QLGD chưa ngang tầm với yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục ...” [1, tr. 1].
Do đó, việc xây dựng và phát triển ĐNGV của ngành giáo dục - đào tạo nói
chung và ĐNGV trƣờng THPT nói riêng là vấn đề quan trọng và cấp bách trong giai
đoạn hiện nay, đã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc đặc biệt quan tâm. Ban bí thƣ có Chỉ thị 40
– CT/ TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý

Hiệu trưởng các trường Trung học phổ thông huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng
nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay”
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý ĐNGV của Hiệu trƣởng các trƣờng THPT huyện
Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
ĐNGV ở các trƣờng THPT huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Công tác quản lý ĐNGV của Hiệu trƣởng các trƣờng THPT huyện Vĩnh Bảo
thành phố Hải Phòng để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.


4. Giả thuyết khoa học
Nếu triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý ĐNGV đƣợc đề xuất trong luận
văn thì sẽ xây dựng ĐNGV của các trƣờng THPT huyện Vĩnh Bảo đáp ứng đƣợc yêu
cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định cơ sở lý luận về quản lý ĐNGV trƣờng THPT.
- Đánh giá thực trạng ĐNGV và công tác quản lý ĐNGV của Hiệu trƣởng các
trƣờng THPT huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng giai đoạn 2004 - 2008.
- Đề xuất các biện pháp quản lý ĐNGV của Hiệu trƣởng các trƣờng THPT huyện
Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
6. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn giới hạn việc đánh giá thực trạng công tác quản lý ĐNGV của Hiệu
trƣởng các trƣờng THPT ở huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng trong giai đoạn
2004 - 2008.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết: phân tích, tổng hợp, hệ thống

nào cũng dành đƣợc nhiều sự quan tâm của toàn xã hội. Ngày nay, các nƣớc đều nhận
thức đƣợc tầm quan trọng đặc biệt của giáo dục đối với sự phát triển của quốc gia nên
giáo dục đƣợc đặt ở vị trí trung tâm trong các chiến lƣợc phát triển đất nƣớc. Các
nƣớc trên thế giới đều coi việc phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, là nhân tố
quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi quốc gia. Để phát triển giáo dục
cần nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng nhất là ĐNGV - nhân tố quyết định chất
lƣợng giáo dục.
Ở Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu khoa học giáo dục đã quan tâm nghiên cứu
đến các vấn đề về lý luận và thực tiễn về công tác quản lý ĐNGV cả ở góc độ quản lý
vĩ mô và vi mô. Nhiều hội thảo khoa học về quản lý ĐNGV dƣới góc độ quản lý giáo
dục theo ngành, bậc học đã đƣợc thực hiện. Nhiều kết quả, nhiều công trình nghiên
cứu đã và đang đƣợc ứng dụng trong các nhà trƣờng, hệ thống giáo dục các cấp. Có


thể kể đến một số nghiên cứu loại này của tác giả Phạm Minh Hạc, Đặng Quốc Bảo,
Trần Kiểm, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị
Mỹ Lộc, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Đức Trí, Phạm Viết Vƣợng, Trần Kiều,...Tuy nhiên
việc nghiên cứu ứng dụng thực tiễn vào các cấp học, ngành học, vùng miền, các
trƣờng học trên địa bàn dân cƣ cụ thể, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn,
miền núi vẫn còn hạn chế.
Những năm gần đây, nhiều luận văn tốt nghiệp thạc sĩ đã chọn đề tài nghiên cứu
thuộc lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục, trong đó có vấn đề quản lý
ĐNGV. Các tác giả nghiên cứu về vấn đề quản lý ĐNGV theo bậc học và ngành học,
vùng miền và địa phƣơng khác nhau, nhƣ tác giả Lƣu Hoài Nam với đề tài " Một số
biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên của trường Đại học Dân lập
Quản lý và Kinh doanh Hà Nội", Nguyễn Thị Lan với " Những biện pháp xây dựng
và phát triển đội ngũ giảng viên của trường Cao đẳng Sư phạm Nhạc - Hoạ trung
ương", Phan Văn Anh với đề tài "Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trong các
trường Trung cấp nghề thuộc tổng liên đoàn lao động Việt Nam trong thời kỳ CNH HĐH đất nước", Nguyễn Hồng Sơn với đề tài " Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo
viên tiểu học ở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

làm nghề dạy học - giáo dục đƣợc tổ chức thành một lực lƣợng, có chung một lý
tƣởng, mục đích, nhiệm vụ là tạo ra sản phẩm giáo dục “Nhân cách – Sức lao động”.
Họ là một tập hợp có tổ chức, có sự chỉ huy thống nhất, bị ràng buộc bởi trách nhiệm,
quyền hạn và đƣợc hƣởng các quyền lợi về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ qui
định của luật pháp, luật giáo dục và điều lệ nhà trƣờng.
- Từ khái niệm ĐNGV nói chung ta còn có khái niệm đội ngũ riêng cho từng cấp
học, bậc học. Đội ngũ giáo viên THPT là những nhà giáo giảng dạy, giáo dục ở cấp
THPT.
1.2.3. Quản lý
1.2.3.1. Khái niệm về quản lý
Trong quá trình hình thành và phát triển của lý luận quản lý, khái niệm quản lý
đã đƣợc các nhà nghiên cứu đƣa ra theo nhiều cách khác nhau, tuỳ theo những cách
tiếp cận khác nhau:


- Các nhà lý luận quản lý quốc tế nhƣ Frederick Winslow Taylor (Mỹ - 1856 1915), Henri Fayol (Pháp - 1841- 1925), Max Weber (Đức- 1864 - 1920), Mary
Parker Follett (Mỹ - 1868 - 1933) đều đã khẳng định: Quản lý là khoa học đồng thời
là nghệ thuật.
- Nói đến quản lí, không thể không nhắc đến tƣ tƣởng sâu sắc của Marx, ông
nhìn nhận vấn đề quản lí dƣới ý tƣởng phân công và hợp tác trong lao động: “Bất cứ
lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn
đều cần một chừng mực nhất định của quản lý” [9, tr. 195].
Theo Marx, quản lý về bản chất nó là quá trình điều chỉnh mọi quá trình xã hội
khác: “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng”
[9, tr. 23].
- Theo lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lê nin về quản lý: “Quản lý xã hội một cách
khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ
thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn
những quy luật khách quan vốn có của nó, nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát
triển tối ưu theo mục đích đặt ra” [9, tr. 283].

4.

Bộ GD&ĐT (2007), Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông

có nhiều cấp học. Hà Nội.
5.

Bộ GD&ĐT (2008), Tài liệu thí điểm Đánh giá Hiệu trưởng trường trung học

phổ thông (theo chuẩn Hiệu trưởng trường THPT và trường THCS).
6.

Bộ GD&ĐT (2008), Dự thảo chuẩn nghề nghiệp giáo viên Trung học. Nxb

Đại học sƣ phạm. Hà Nội
7.

Bộ Giáo dục - Đào tạo (2007), Tạp chí giáo dục. Hà Nội.

8.

Chính phủ nƣớc CHXHCN Việt Nam (2002), Chiến lược phát triển giáo dục

2001 – 2010. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
9. Các Mác- Anghen toàn tập (1993), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
10.

Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1996), Cơ sở khoa học quản lý. Hà Nội.

11.

17.

Vũ Cao Đàm (2005), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học. Nxb khoa học

kỹ thuật, Hà Nội.
18.

Nguyễn Minh Đƣờng (1996), Bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực trong điều kiện

mới. Chƣơng trình đề tài khoa học cấp nhà nƣớc, Đề tài KX – 07 – 14, Hà Nội.

19.

Phạm Minh Hạc (2001), Một số vấn đề về giáo dục và khoa học giáo dục. Nxb

Giáo dục, Hà Nội.
20.

Đặng Xuân Hải (2007), Cơ sở pháp lí của quản lí và quản lý giáo dục. Bài

giảng dành cho học viên lớp cao học QLGD - Khoa SP - ĐHQG Hà Nội.
21.

Huyện uỷ Vĩnh Bảo (2005), Báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng bộ huyện

lần thứ 23 nhiệm kỳ 2005 – 2010.
22.

Trần Kiểm (2002), Khoa học quản lí nhà trường phổ thông. Nxb Đại học Quốc



Sở GD&ĐT Hải Phòng (2003), Quy hoạch phát triển giáo dục đào tạo thành

phố Hải Phòng giai đoạn 2001 – 2010.


31.

Sở GD&ĐT Hải Phòng, Báo cáo tổng kết 10 năm đổi mới sự nghiệp GD-ĐT

Hải Phòng.
32.

Sở GD&ĐT Hải Phòng, Báo cáo tổng kết năm học 2004 - 2005, 2005 - 2006,

2006 - 2007, 2007 - 2008.
33.

Tập thể tác giả (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường. Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội.
34.

Tập thể tác giả (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội ngũ

giáo viên. Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
35.

Thành uỷ Hải Phòng (2005), Báo cáo chính trị trình Đại hội XIII Đảng bộ