MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Suốt mấy nghìn năm trước đây, những trí tuệ ưu tú nhất của loài người
đều cố gắng tìm kiếm con đường để các dân tộc được sống trong hòa bình,
hữu nghị, thoát khỏi cảnh thống khổ lầm than, mâu thuẫn, chống đối lẫn
nhau. Nhưng hầu như tất cả không tìm thấy hướng đi đúng và lực lượng thật
sự để thực hiện ước mơ của mình. Chỉ đến thế kỷ XIX, các nhà sáng lập ra
chủ nghĩa cộng sản khoa học mới là người mở đầu một con đường thật sự
giải phóng những người lao động khỏi bất công, ngang trái. Bằng việc đưa
ra quan điểm duy vật về lịch sử và phát hiện ra quy luật giá trị thặng dư,
C.Mác đã tìm được lực lượng và vũ khí để giải phóng người lao động, và
cũng từ đó, chủ nghĩa cộng sản mới trở thành một trong những khoa học giải
phóng loài người.
Vận dụng và phát triển lý luận của C.Mác về giải phóng giai cấp vô sản
vào nước Nga, trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản chuyển sang chủ nghĩa đế quốc,
V.I.Lê-nin thấy rõ hơn mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc, giữa cuộc đấu
tranh giải phóng giai cấp vô sản và cuộc đấu tranh giải phóng các dân tộc bị
áp bức. V.I.Lê-nin đề ra khẩu hiệu: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị
áp bức đoàn kết lại!”. Và, với cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga, mở đầu cho
việc thủ tiêu chế độ người bóc lột người, thủ tiêu nạn áp bức dân tộc, và bằng
chính sách dân tộc đúng đắn, V.I.Lê-nin đã đưa nước Nga từ “nhà tù đối với
các dân tộc” thành “Tổ quốc của nhiều dân tộc”.
Ở Việt Nam, từ thiên tài trí tuệ của mình, vượt lên những tầm nhìn hạn
chế của các nhà yêu nước đương thời, Nguyễn Ái Quốc-Hồ Chí Minh đến với
chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tìm thấy ở học thuyết này con đường cứu dân, cứu
nước. Bác khẳng định: “Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại
cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng,

1





2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để làm rõ mục đích của đề tài, cần triển khai thực hiện các nhiệm vụ sau;
- Làm rõ quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về đổi mới phương
thức lãnh đạo của Đảng và sự cần thiết phải đổi mới.
- Làm rõ phương thức lãnh đạo của Đảng ta trong các thời kỳ và
phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị hiện nay.
- Đưa ra các phương hướng và giải pháp cụ thể tiếp tục đổi mới phương
thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị giai đoạn
hiện nay.
3. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được xây dựng trên cơ sở lý luận và phương pháp duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
hệ thống các quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về đổi mới phương
thức lãnh đạo của Đảng. Trong quá trình nghiên cứu, sử dụng một số phương
pháp như phương pháp phân tích tài liệu, phương pháp thống kê, tổng hợp.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung vào nghiên cứu các quan điểm về đổi mới phương thức
lãnh đạo của Đảng mà Đảng cộng sản Việt Nam nêu ra.
Phạm vi nghiên cứu: quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam.
5. Kết cấu đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu
đề tài gồm 3 chương:
Chương 1: Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về phương thức
lãnh đạo của Đảng – khái niệm và sự cần thiết đổi mới
Chương 2: Phương thức lãnh đạo của Đảng trong các thời kỳ và
phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị hiện nay
Chương 3: Phương hướng và giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức
lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị giai đoạn hiện nay

ương 3 khóa VII “về một số nhiệm vụ đổi mới và chỉnh đốn Đảng” khái niệm
phương thức lãnh đạo của Đảng được sử dụng nhiều trong các văn kiện Đảng
4


và trong hoạt động lãnh đạo của Đảng. Phương thức lãnh đạo của Đảng trở
thành vấn đề rất quan trọng của Đảng cộng sản Việt Nam cầm quyền, thu hút
sự chú ý của cán bộ, Đảng viên và nhân dân.
Trong tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ
rõ: lãnh đạo đúng nghĩa là phải quyết định vấn đề một cách cho đúng, phải tổ
chức sự thi hành cho đúng, phải tổ chức sự kiểm soát. Như vậy, Người đã chỉ
ra các yếu tố tạo nên sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, đó cũng chính là quy
trình, cách thức, phương pháp lãnh đạo đứng đắn của Đảng.
Theo cuốn sách “Đối mới phương thức lãnh đạo của Đảng” do Trần Đình
Nghiêm chủ biên, thì: “Phương thức lãnh đạo là tổng thể phương pháp, hình
thức, biện pháp, quy trình, lề lối làm việc, tác phong công tác mà Đảng sử dụng
để thực hiện sụ lãnh đạo toàn xã hội thông qua tổ chức đảng, đảng viên...”.
Tại Đại hội VII Đảng ta thông qua cương lĩnh xây dựng đất nước trong
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội , đã nói khá rõ phương thức lãnh đạo của
Đảng trong giai đoạn hiện nay: “Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến
lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác, bằng công tác
tuyên truyền thuyết phục, vận động, tổ chức kiểm tra và bằng hành động
gương mẫu của Đảng viên. Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú đủ năng
lực phẩm chất vao hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền và các
đoàn thể. Đảng không làm thay thế công việc của các tổ chức khác trong hệ
thống chính trị”.
Tại Đại hội X Đảng ta đã có bước phát triển lớn về phương thức lãnh
đạo. Đảng nhấn mạnh “tiếp tục đổi mới, phong cách, lề lối làm việc của Đảng
theo hướng thức sự dân chủ, kỷ cương, thiết thực, sâu sát cơ sở, quần chúng,
làm việc có chương trình, kề hoạch, có trọng tâm, trọng điểm, nói đi đôi với

năng lực, có sức chiến đấu cao theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; quan
tâm bồi dưỡng, đào tạo lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và
dân tộc”.
Từ những điều trình bày ở trên có thể quan niệm: phương thức lãnh đạo
của Đảng là hệ thống các hình thức, phương pháp, quy chế, quy định, quy
trình, chế độ, lề lối làm việc, tác phong công tác... mà Đảng sử dụng để tác
6


động vào các tổ chức trong hệ thống chính trị, các lĩnh vực đời sống xã hội và
nhân dân nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng.
Như vậy, chủ thể lãnh đạo của Đảng. Đối tượng lãnh đạo là các tổ chức
trong hệ thống chính trị, các lĩnh vực đời sống xã hội. Nội dung lãnh đạo là
những công việc Đảng phải làm, phải xác định trong một khoảng thời gian
nhất định, thường là một nhiệm kỳ Đại hội Đảng nhằm thực hiện thắng lợi
nhiệm vụ cách mạng.
1.2. Những yếu tố tác động đến phương thức lãnh đạo của Đảng
Thực tiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng cho thấy, phương thức lãnh
đạo của Đảng có vai trò rất quan trọng đối với sự lãnh đạo của Đảng. Trong
quá trình lãnh đạo cách mạng, cùng với việc xác định nội dung lãnh đạo đúng
đắn, việc xác lập phương thức lãnh đạo đúng, phù hợp có ý nghĩa quyết định
chất lượng, hiệu quả lãnh đạo của Đảng. Để có thể xác định phương thức lãnh
đạo đúng đắn, Đảng đã xác định những yếu tố chủ yếu tác động đến phương
thức lãnh đạo của Đảng:
1.2.1. Đường lối, nhiệm vụ chính trị của Đảng trong mỗi thời kỳ cách
mạng
Đường lối, nhiệm vụ chính trị của Đảng trong mỗi thời kỳ cách mạng
chi phối và quy định nội dung lãnh đạo của Đảng. Nói cách khác, phải trên cơ
sở đường lối, nhiệm vụ chính trị của Đảng trong mỗi thời kỳ cách mạng để
xác định nội dung lãnh đạo của Đảng, đó là những công việc mà Đảng phải

điều kiện hoạt động của Đảng
Đây chính là những đòi hỏi với chủ thể lãnh đạo, tức đòi hỏi với Đảng.
Phương thức lãnh đạo của Đảng được xác định và thực hiện chủ yếu thông
qua đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt các
ngành, các cấp. Đội ngũ này có chất lượng tốt sẽ xác định phương thức lãnh
đạo đúng đắn và thực hiện đem lại kết quả cao.
Môi trường hoạt động cũng tác động và chi phối không nhỏ phương
thức lãnh đạo của Đảng. Đất nước ổn định về chính trị, an ninh, trật tự được
giữ vững, thế giới ít có những diễn biến phực tạp, Đảng sẽ có điều kiện thuận
lợi để tiến hành đổi mới phương thức lãnh đạo.
8


1.2.4. Sự phát triển của khoa học lãnh đạo, quản lý, vào các phương tiện
kỹ thuật phục vụ hoạt động lãnh đạo của Đảng
Thành tựu của khoa học xã hội, khoa học nhân văn và khoa học công
nghệ có vai trò rất lớn đối với phương thức lãnh đạo của Đảng, nó cung cấp
cho Đảng cơ sở lý luận và các phương tiện kỹ thuật hiện đại để Đảng thực
hiện phương thức lãnh đạo của mình.
1.3. Sự cần thiết đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng giai đoạn hiện nay
1.3.1. Nhiệm vụ cách mạng đã thay đổi căn bản
Sau thắng lợi Cách mạng tháng Tám 1945, Đảng ta lãnh đạo nhân dân
thực hiện cuộc khắng chiến trường kỳ, gian khổ chống thực dân Pháp xâm
lược. Trong khi phải tập trung lãnh đạo kháng chiến, với nhiều công việc
nặng nề, chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra nhiều điều bổ ích về phương thức
lãnh đạo của Đảng, đặt cơ sở cho việc đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng trong điều kiện trong điều kiện Đảng lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã
hội và bảo vệ Tổ quốc sau khi chiến thắng thực dân Pháp xâm lược. Những
chỉ dẫn quý báu đó được Người viết trong tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc”.
Từ năm 1986, Đảng bước vào công cuộc lãnh đạo đổi mới toàn diện đất

phát triển, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước
công nghiệp theo hướng hiện đại”.
Đại hội XI chỉ ra rõ hơn mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội 2011 – 2020: “Phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở
thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị - xã hội ổn định, dân
chủ, kỷ cương, đồng thuận; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được
nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ
vững; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền
đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau”.
1.3.2.Sự phát triển của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa và các tổ chức
xã hội ở Việt Nam
Trở thành Đảng cầm quyền Đảng có hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa
được thành lập từ trung ương đến cơ sở. Đó là một chỉnh thể gồm Đảng cộng

10


sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.
Các tổ chức trong hệ thống chính trị có mối quan hệ mật thiết với nhau và
đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhằm đảm bảo mọi quyền lực thuộc về nhân dân,
thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, tiến tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh,
dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
So với thời kỳ trước đổi mới, các tổ chức trong hệ thống chính trị nước
ta đã có sự phát triển khá lớn về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, nội dung,
phương thức hoạt động và số lượng các tổ chức thành viên.
Cùng với quá trình lãnh đạo và những thành tựu của công cuộc đổi
mới, các tổ chức trong hệ thống chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, xã hội –
nghề nghiệp và các lĩnh vực đời sống xã hội nước ta phát triển mạnh mẽ. Hệ
thống chính trị được củng cố kiện toàn về tổ chức bộ máy và cán bộ, chức

quả cao... điều này đòi hỏi Đảng phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo
của mình nhằm sử dụng khai thác triệt để các thành tựu khoa học – công nghệ
hiện đại phục vụ sự lãnh đạo của Đảng.
So với thời kỳ Đảng lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội theo cơ chế
hành chính, tập trung, quan liêu, bao cấp thì điều kiện, môi trường hoạt động
của Đảng hiện nay có những biến đổi lớn. Trong thời gian rất dài trước đổi
mới, Việt Nam chủ yếu quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa. Hiện nay,
chúng ta đã và đnag mở rộng quan hệ với nhiều nước trên thế giới, không
phân biệt chế độ chính trị khác nhau trên nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau,
không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, đôi bên cùng phát triển, vì sự
tiến bộ mỗi nước và tiến bộ nhân loại... Những biến đổi căn bản to lớn đó đòi
hỏi Đảng không thể sử dụng phương thức lãnh đạo của các thời kỳ trước đây,
mà phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo.

12


Chương 2
PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CÁC THỜI KỲ
VÀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI HỆ THỐNG
CHÍNH TRỊ HIỆN NAY
2.1. Phương thức lãnh đạo của Đảng trong các thời kỳ
2.1.1. Thời kỳ 1945 – 1975 – thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc
Đây là thời kỳ Đảng cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền.
Song, Đảng ta chưa bắt tay ngay vào lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội mà
chủ yếu là bảo vệ tổ quốc, lãnh đạo cuộc đấu tranh chống thù trong giặc
ngoài, bảo vệ chính quyền non trẻ và lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp
xâm lược trong suốt 9 năm trường kỳ. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ lẫy
lừng thế giới, đất nước tạm chia thành hai miền, Đảng tiếp tục thực hiện đồng
thời hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (xây

hậu quả nặng nề của cuộc chiến tranh tàn khốc kéo dài, các vấn đề xã hội rất
phức tạp chưa thể giải quyết có hiệu quả trong thời gian ngắn. Đội ngũ cán
bộ, đảng viên hoạt động lâu năm trong chiến tranh có nhiều ưu điểm song vẫn
có những hạn chế nhất định. Cơ chế hành chính tập trung quan liêu bao cấp
được duy trì trong thời gian dài, thích hợp với thời chiến, đã ăn sâu bắm chắc
vào cán bộ, đảng viên. Phương thức lãnh đạo ấy cũng dần bộc lộ những
nhược điểm. Trong xã hội cũng bộc lộ những nhân tố mới, yếu tố mới của
phương thức lãnh đạo mới của Đảng.
Qua các Đại hội IV, V Đảng đã dần dần hình thành hệ quan điểm về
phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chuyên chính vô sản, nhất là
đối với Nhà nước, các lĩnh vực của đời sống xã hội và toàn xã hội trong điều
kiện hòa bình, xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đảng chú ý việc cụ thể hóa một
bước về mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các đoàn thể trong Điều lệ
Đảng thông qua Đại hội IV. Đảng coi trọng lãnh đạo thông qua công tác tổ
chức cán bộ, mở rộng dân chủ, thông qua các tổ chức đảng và cán bộ, coi
trọng giáo dục thuyết phục và quy chế làm việc...

14


Tuy nhiên, có lúc có nơi vẫn còn tình trạng lãnh đạo theo kiểu tập
trung, quan liêu, bao cáo, duy ý chí, thiếu dân chủ, máy móc, giáo điều khi
vận dụng kinh nghiệm của nước ngoài vào nước ta. Phong cách lãnh đạo của
nhiều cấp ủy còn mang nặng dấu ấn của thời chiến và phong cách làm việc
kiểu hành chính, mệnh lệnh, hạn chế dân chủ.
2.1.3. Thời kỳ từ năm 1986 đến nay – thời kỳ đổi mới
Trong công cuộc đổi mới, việc chuyển sang nền kinh tế nhiều thành
phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước và mở cửa
hội nhập với nền kinh tế thế giới, hệ thống chính trị đã có bước phát triển
mới. Nhà nước tiến hành quản lý đất nước bằng pháp luật. Các tổ chức chính

lãnh đạo của Đảng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của đổi mới,
chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng, đồng thời “
đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải đồng bộ với đổi mới tổ chức và
hoạt động của hệ thống chính trị, đổi mới kinh tế”. Trong đổi mới phương
thức lãnh đạo của Đảng, “khâu mấu chốt là đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng đối với Nhà nước ở các cấp từ Trung ương đến cơ sở, xây dựng hệ
thống các quy chế về sự lãnh đạo của Đảng ở các cấp, các ngành theo tinh
thần: Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng cương lĩnh, đường lối, quan điểm, chủ
trương, các nghị quyết, nguyên tắc giải quyết các vấn đề lớn, có ý nghĩa chính
trị quan trọng. Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo và tinh thần trách
nhiệm của Nhà nước trong quản lý đất nước và xã hội theo pháp luật”.
Và tại Đại hội XI, Đảng ta nhấn mạnh cần phải đổi mới phương thức
lãnh đạo của Đảng: “Tập trung rà soát, bổ sung, điều chỉnh, ban hành mới,
xây dựng đồng bộ hệ thống các quy chế, quy định, quy trình công tác để tiếp
tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống
chính trị. Khắc phục tình trạng Đảng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng lãnh
đạo các cơ quan quản lý nhà nước. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, tôn trọng nguyên tắc hiệp
thương dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam .
Đổi mới phong cách, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo của Đảng từ
trung ương đến địa phương, cơ sở. Thực hiện tốt chế độ lãnh đạo tập thể đi
16


đôi với phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cá nhân, nhất là
trách nhiệm của người đứng đầu. Đổi mới cách ra nghị quyết, tập trung lãnh
đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện, kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thực hiện nghị
quyết của Đảng. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong Đảng, khắc
phục tình trạng rườm rà, bất hợp lý về thủ tục, giảm bớt giấy tờ, hội họp; sâu
sát thực tế, cơ sở; nói đi đôi với làm”

của công tác xây dựng Đảng, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng và bám sát
thực tiễn đất nước, tổng kết thực tiễn, phát huy dân chủ để tiến hành đổi mới
một cách sáng tạo.
Tuy nhiên, sự chậm chễ và những khuyết điểm trong phương thức lãnh
đạo của Đảng do những nguyên nhân chủ yếu sau:
Thứ nhất, do điều kiện lịch sử. Đảng ta là đảng duy nhất lãnh đạo cách
mạng Việt Nam. Từ khi ra đời đến khi cầm quyền, hoạt động của Đảng gắn
bó chặt chẽ với hoạt động của cả hệ thống chính trị. Cán bộ lãnh đạo nhà
nước và đoàn thể chính trị hầu hết là đảng viên, do đó, chưa coi trọng đúng
mức việc tổ chức và xây dựng phương thức lãnh đạo phù hợp trong điều kiện
có chính quyền.
Thứ hai, bản thân Đảng (chủ thể lãnh đạo) và hệ thống nhà nước, các
đoàn thể và cả xã hội (đối tượng lãnh đạo) trong quá trình đổi mới, nhiều vấn
đề mới hình thành, các đoàn thể chính trị... phát triển mạnh mẽ. Con đường
xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa còn đang trong quá trình tìm
tòi cả về quy mô tổ chức, khuôn khổ pháp lý và xây dựng đội ngũ viên chức
nhà nước. Do đó, phương thức lãnh đạo của Đảng không đổi mới kịp và trong
quá trình đổi mới khó tránh khỏi những khuyết điểm.
Thứ ba, từ trước tới nay, Đảng mới đặt vấn đề đổi mới cách thức lề lối
làm việc, cải tiến phương pháp lãnh đạo, phong cách công tác của cán bộ,
chưa đặt vấn đề về hình thành, đổi mới ở tầm phương thức lãnh đạo cùng với
công tác tổ chức cán bộ là nội dung cốt yếu cho công tác xây dựng Đảng.
Từ thực tiễn lãnh đạo cách mạng rất phong phú và đa dạng của
Đảng trong 82 năm qua, có thể rút ra kết luận về cơ sở của sự hình thành
phương thức lãnh đạo của Đảng như sau:
18


Thứ nhất, phương thức lãnh đạo của Đảng phải phù hợp với nhiệm vụ
chính trị của Đảng trong mỗi thời kỳ và với từng lĩnh vực khác nhau. Mỗi giai

Thứ năm, bản lĩnh và trình độ, phong cách của người đứng đầu tổ chức
Đảng có ảnh hưởng lớn đến phương pháp lãnh đạo của cấp ủy. Người lãnh
đạo có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực trí tuệ, có phong cách lãnh
đạo khoa học thì những quy định của Đảng không những được thực hiện tốt
mà còn phát huy tính năng động sáng tạo của tập thể. Ngược lại, nếu người
lãnh đạo kém, năng lực thấp,độc đoán chuyên quyền thì sự lãnh đọa của cấp
ủy khó đạt hiệu quả và có khi chỉ là hình thức mà thôi. Như vậy, ở đây, vai trò
của công tác tổ chức và cán bộ có ý nghĩa rất quan trọng.
2.2. Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống
chính trị giai đoạn hiện nay
2.2.1. Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước
Đảng cộng sản là đáng cầm quyền, do đó có hệ thống lãnh đạo từ
Trung ương đến cơ sở, trong đó, Nhà nước là công cụ mạnh mẽ, sắc bén của
giai cấp công nhân, nhân dân lao động, có vai trò đặc biệt quan trọng trong
thực hiện mục tiêu chính trị của Đảng, Đảng cầm quyền, Đảng lãnh đạo hệ
thống chính trị, trong đó quan trọng nhất là lãnh đạo Nhà nước.
Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng phương thức sau:
Thứ nhất, Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua cương lĩnh chính trị,
đường lối, quan điểm, chủ trương, các nghị quyết, nguyên tắc giải quyết
những vấn đề lớn, có ý nghĩa chính trị quan trọng. Phát huy mạnh mẽ vai trò
chủ động, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của Nhà nước trong quản lý đất
nước và xã hội theo pháp luật.
Thứ hai, Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua việc thể chế hóa, cụ thể
hóa đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách lớn của Đảng thành Hiến
pháp và pháp luật, kế hoạch, các chương trình, mục tiêu lớn của Nhà nước,
Đảng lãnh đạo nhưng không làm thay Nhà nước. Đề phòng và khắc phục
khuynh hướng tổ chức đảng buông lỏng lãnh đạo hoặc bao biện làm thay
cũng như khuynh hướng các cơ quan nhà nước thụ động, né tránh nhiệm, việc
gì cũng xin ý kiến cấp ủy Đảng.
Thứ ba, về công tác tổ chức cán bộ, Đảng lãnh đạo xây dựng đất nước

trận và các đoàn thể được thực hiện trên tất cả các khâu của công tác cán bộ,
nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận, các đoàn thể đủ số lượng, có cơ cấu
hợp lý, có chất lượng, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

21


Chương 3
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI PHƯƠNG
THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ
THỐNG CHÍNH TRỊ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
3.1. Phương hướng
Tại Đại hội XI, Đảng ta đã chỉ ra những phương hướng chung của
công tác xây dựng Đảng trong những năm tới, trong đó có phương hướng đổi
mới phương thức lãnh đạo của Đảng: “ Đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng, bảo đảm vừa nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy tính
chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của Nhà nước, Mặt trận, các đoàn
thể nhân dân và người đứng đầu, khắc phục khuynh hướng buông lỏng lãnh
đạo hoặc bao biện làm thay, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống
chính trị”.
3.2. Giải pháp
3.2.1. Nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ của Đảng
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là vấn đề chính trị trọng đại
và là vấn đề khoa học, phải được nghiên cứu và thể hiện trong thực tiễn hoạt
động lãnh đọa của Đảng. Bởi vậy, Đảng phải có bản lĩnh chính trị vững vàng,
bình tĩnh, sáng suốt trước mọi khó khăn, thách thức và phải có trình độ trí tuệ
cao, có năng lực lãnh đạo để tìm tòi, thực hiện phương thức lãnh đạo có hiệu
quả, đồng thời phát hiện những điểm chưa hợp lý trong phương thức lãnh đạo
và đề ra giải pháp đúng đắn, kịp thời đem lại kết quả.
Để nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ của Đảng, cán bộ, đảng

chuyển cán bộ một cách khoa học, và tổ chức thực hiện đạt kết quả. Lựa chọn,
bố trí đề bạt cán bộ đúng người, đúng việc, đúng lúc, đúng sở trường. Tăng
cường quản lý giám sát cán bộ, đồng thời cấn xử lý nghiêm minh, kịp thời
những cán bộ độc đoán, chuyên quyền, quan liêu, thiếu tinh thần trách nhiệm.
Xây dựng phong các lề lối làm việc khoa học, “làm việc thực sự dân
chủ, thiết thực, nói đi đôi với làm”.

23


3.2.4. Tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước
Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng đường lối, quan điểm, các nghị quyết;
lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa, cụ thể hóa đúng đắn và kịp thời đường lối của
Đảng thành Hiến pháp, pháp luật, kế hoạch, các chương trình công tác lớn của
Nhà nước, bố trí đúng cán bộ và thường xuyên kiểm tra việc thực hiện.
Đảng lãnh đạo nhưng không bao biện, làm thay Nhà nước, trái lại, phát
huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước trong quản lý đất nước
và xã hội. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy định cụ thể về
nguyên tắc, nội dung và cơ chế Đảng lãnh đạo đối với Nhà nước trong từng
lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp và ở từng cấp, từng loại hình tổ chức
nhà nước.
3.2.5. Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn liền với thực hiện dân chủ trong
Đảng và trong xã hội, tạo điều kiện để nhân dân tham gia vào đổi mới
phương thức lãnh đạo của Đảng
Cải cách hành chính là vấn đề rất quan trọng liên quan trực tiếp đến đổi
mới phương thức lãnh đạo của Đảng. Cần tập trung lãnh đạo tạo ra bước
chuyển biến quan trọng trên lĩnh vực này đồng thời cần đẩy mạnh thực hiện
dân chủ trong Đảng và trong xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân tham
gia vào quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng nói riêng và xây
dựng Đảng nói chung.