Sáng kiến kinh nghiệm

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Phần I : LÍ DO CHỌ ĐỀ TÀI
Trong thời gian này, biên giới, biển đảo luôn là thời sự nóng thu hút sự quan
tâm của người Việt Nam cũng như trên thế giới. Đặc biệt là tình hình phức tạp trên
Biển Đông. Một trong những nguyên nhân chính là do từ phía Trung Quốc đang cố
áp đặt chủ quyền, tham vọng bành trướng ở khu vực này. Chính vì vậy, mỗi con
người chúng ta cần phải có những nhìn nhận, đánh giá, tư duy, định hướng đúng
đắn vấn đề một cách hết sức thuyết phục. Mặt khác cần phải tăng cường mở rộng
giáo dục, tuyên truyền về hải phận, chủ quyền biển đảo, thềm lục địa cho học sinh
trong các trường học. Hơn ai hết quý thầy, cô giáo là những người trực tiếp giáo
dục cho các em kiến thức, tình yêu thắm thiết đối với những vùng biển, đảo thiêng
liêng và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Giúp các em xác định được tình yêu lớn
nhất, cao cả và thiêng liêng nhất là tình yêu Tổ quốc, dân tộc, yêu chuộng hòa
bình, tự do. Các em phải có ý thức để được học trong môi trường hòa bình như
ngày hôm nay. Đó là kết quả của cha ông chúng ta đã phải chiến đấu hy sinh gian
khổ giành lại từng tấc đất, mặt biển, bằng máu, nước mắt, của cải, vật chất. Do đó,
việc học không chỉ để lập thân, lập nghiệp mà còn vì tình yêu quê hương đất nước.
Chính vì vậy, tôi chọn đề tài “ Lồng ghép chủ đề biển đảo vào việc dạy học môn
Ngữ văn trường trung học cơ sơ” trong lúc này là hết sức quan trọng và cấp bách
hơn bao giờ hết.
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận
Việc giảng dạy trong điều kiện xã hội ngày nay cho thấy rằng việc dạy môn
ngữ văn không chỉ đơn thuần là truyền đạt Ngữ Văn mà cần phải lồng ghép, tích
hợp giáo dục tình yêu biển đảo, lịch sử, địa lý, đạo đức... Trong mỗi tiết học được
phân bố trong chương trình Ngữ Văn bậc trung học cơ sở. Từ đó, có thể giảm tải
số tiết, môn học khác, giảm bớt phần nào áp lực trong việc học mà vẫn mang lại
được hiệu quả. Sự sắp xếp đan xen một số tác phẩm về biển đảo Việt Nam tạo ra

và từ khi có quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi
lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy. Cây trên núi đảo
lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đặm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại
vàng giòn hơn nữa. Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão, thì nay
lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi.”
GV dẫn dắt vấn đề - đặt câu hỏi
Em có nhận xét gì về thiên nhiên ở đảo Cô Tô sau trận bão đi qua? ( Đẹp,
một vẻ đẹp trong sáng và tràn đầy sức sống.)
Em hiểu gì về đảo Cô Tô? ( Cô Tô là quần đảo gồm nhiều đảo nhỏ trong
vịnh Bái Tử Long ( thuộc vịnh Bắc Bộ), cách bờ biển Quảng Ninh khoảng 100 km.
Ngoài cá, biển Cô Tô còn nổi tiếng về mực, ngọc trai, hải sản, bào ngư.
Em nhận xét gì về tài nguyên, hải sản của biển Cô Tô? ( tài nguyên hải sản
phong phú).
Với tài nguyên và hải sản phong phú như vậy, em cần làm gì để bảo vệ
nguồn tài nguyên đó? (có ý thức giữ gìn môi trường biển và bảo vệ chủ quyền của
biển đảo).
Khối 7: Tiết 17: Văn bản : SÔNG NÚI NƯỚC NAM của Lý Thường
Kiệt
2


Sáng kiến kinh nghiệm

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Giáo viên có thể lồng ghép thông qua việc khai thác nghệ thuật và nội dung
kết hợp với liên hệ thực tế:''SÔNG NÚI NƯỚC NAM '' được coi là bản Tuyên
ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc ta được viết bằng thơ:
GV dẫn dắt: Qua các cụm từ: “tiệt nhiên” ( rõ ràng, dứt khoát,không thể
khác), “định phận tại thiên thư” (định phận tại sách trời), “hành khan thủ bại hư”


Khi xa quê hương, tác giả đã nhớ về hình ảnh nào? ( màu nước xanh, cá bạc,
cánh buồm vôi).
Theo em, từ nồng mặn được hiểu theo mấy nghĩa? Đó là những nghĩa nào? (
Hai nghĩa: mặn của muối biển và mặn mà tình cảm với quê hương.)
Với tác giả, nỗi nhớ quê hương là như thế. Với chúng ta, nếu được sinh ra ở
miền quê vùng biển, khi xa quê, em sẽ bày tỏ tình cảm gì với quê hương? ( yêu
nghề chài lưới, yêu tính chất thật thà chân chất của những người ngư dân nơi
đây...)

Khối 9: Tiết 52,53 :Văn bản ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ của Huy Cận.
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Sau khi học sinh nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật,giáo viên có thể đặt
câu hỏi tích hợp.
Với biện pháp nghệ thuật ấy, em có nhận xét gì về cảnh hoàng hôn nơi đây?
( đẹp,một vẻ đẹp kì ảo, được đặt trong một không gian rộng lớn, bao la. )
Em hiểu từ lại ở đây có ý nghĩa như thế nào? ( Công việc hằng ngày, diễn ra
thường xuyên như một vòng tuần hoàn).
Hiện nay mặc dù còn nhiều khó khăn thiếu thốn về phương tiện đánh bắt
nhưng các đoàn tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam vẫn không ngừng ra khơi ( lại
ra khơi ) vì những lí do gì? (Tình yêu lao động, yêu thiên nhiên, niềm hăng say lao
động, ý thức chinh phục biển không có bất kì một thế lực nào có thể ngăn nổi ...)
Giáo viên có thể tích hợp qua đoạn thơ:
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
4


Chiến sĩ trong giờ luyện tập

7


Sáng kiến kinh nghiệm

Hiên ngang trước biển đảo

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Giây phút thư giãn cùng cây đàn ghi-ta

Vườn rau xanh trên đảo Trường Sa

8


Sáng kiến kinh nghiệm

Cuộc sống trên đảo Trường Sa

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Các em nhỏ tuổi trên đảo Trường sa
Trẻ thơ cắp sách đến trường

.




Sáng kiến kinh nghiệm

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Đá san hô kê lên thành sân khấu
Vài tấm tôn chôn mấy cánh gà
Em đừng trách bọn chúng anh tạm bợ
Chẳng phông màn nào chịu nổi gió Trường
Sa .

Rằng có đêm trăng dắt em đi dạo
Gương mặt em dịu dàng. Hàng cây cũng tươi
xinh
Mở mắt chung chiêng nghe lưng trời sóng vỗ
Và tay mình lại nắm lấy tay mình .

Gió rát mặt, đảo luôn thay hình dạng
Đá củ đậu bay như lũ chim hoang
Cứ mặc nó! Nào hỡi các chiến hữu
Ta bắt đầu thôi. Mây nước đã mở màn...

Người yêu chúng anh ơi, các em ở phương nào?
Các em cao hay lùn? Có trời mà biết được
Bóng dáng nào sẽ đến với chúng anh?
Trông bốn phía chỉ âm u mây nước .

Sân khấu lô nhô mấy chàng đầu trọc
Người xem ngổn ngang cũng... rặt lính trọc

Tôi sinh ra ở một vùng quê nghèo xa cách biển và càng xa hơn Trường Sa
nơi đầu sóng ngọn gió. Nên tôi không hiểu hết được vị mặn của biển, cái nắng rát
của gió cát nơi đây. Nhưng khi đọc bài thơ của nhà thơ Trần Đăng Khoa tôi đã
hình dung ra một Trường Sa đầy nắng, đầy gió, hình dung ra cuộc sống người lính
Trường Sa đầy khó khăn gian khổ và thiếu thốn mà xưa nay tôi chưa từng biết.
Qua bài thơ tôi cũng cảm nhận được rằng đó chỉ là những khó khăn thiếu thốn bên
ngoài còn trong tâm hồn các anh luôn tràn đầy sự hài hước dí dỏm, sự lãng mạn vô
tư bay bổng đầy chất lính của những chàng trai trẻ tuổi đôi mươi. Các anh đã hâm
11


Sáng kiến kinh nghiệm

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

nóng tâm hồn mình bằng giọng hát vui tươi, bằng tiếng cười tếu táo về những cái
đầu trọc lóc... Các anh là biểu tượng cho hình ảnh những người lính trong gian khổ
nhưng vẫn sáng ngời sức sống.
(Chu Thị Kiều Trang -Hà Nam )
Như vậy sau khi học sinh được đọc xong lời bình và quan sát một số tranh ảnh,kết
hợp với giáo viên hướng dẫn thì học sinh đã viết được những bài thơ, những lời
bình về người lính như sau:
NGƯỜI LÍNH ĐẢO XA
Xa đất liền anh đến với biển đảo.
Biển bao la gió lộng khơi xa.
Tàu băng qua muôn ngàn con sóng vỗ.
Xa quê nhà bao nỗi nhớ chơi vơi.
Thức thâu đêm anh canh giữ biển khơi.
Nghe con sóng rì rào ru đêm ngủ.
Nghe lá cờ vẫy mình trong cơn gió.

trực tiếp bảo vệ tài sản cho đất nước, bảo vệ bình yên cho Tổ Quốc.Nhìn hình ảnh
những người lính luôn cầm chắc tay súng dù phong ba bão táp, dù khó khăn vất vả,
tôi vô cùng hãnh diện về những người dám từ bỏ cuộc sống đất liền để đương đầu
với những sóng gió hiểm nguy như thế.Là học sinh, bản thân tôi luôn mang trong
tim tình yêu biển đảo, yêu những người lính biển vất vả nơi đảo xa với lòng yêu
quê hương tha thiết. Tôi càng tự hào hơn khi mình là người con đất Việt, nơi có
những vùng biển đẹp bao la, được cảm nhận sự chân thật, bất khuất của những
người lính đảo anh dũng, kiên cường ,hiên ngang luôn ngày đêm nắm chắc tay
súng để bảo vệ biển đảo quê hương.
Võ Khánh Ly- HS lớp 9/1 Trường THCS Vĩnh An –

LÍ DO CHO MỘT TÌNH YÊU
Ai cũng bảo rằng em yêu lính đảo.

Nếu ai hỏi tại sao thương lính đảo?
13


Sáng kiến kinh nghiệm

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Mà lúc nào cũng chỉ nhắc Trường Sa

Em nói rằng, em thương những người cha.

Cứ tự nhiên như tình yêu đất nước

Của đứa con bé bỏng mới chào đời.


Khắc lời thề bằng máu ở Trường Sa.
Trần Thị Thu Hà - HS lớp 9/1 Trường THCS Vĩnh An
Phần III : HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Một số kết quả đạt được: Sau một thời gian giảng dạy, tôi nhận thấy các
tiết Ngữ Văn có tích hợp giáo dục tình yêu biển đảo đã trở nên gần gũi với học
sinh, các em hứng thú hơn với tiết học và có ý thức tìm đọc các tài liệu về biển
đảo.Tỉ lệ học sinh khá, giỏi tăng cao, hạn chế được học sinh yếu.

14


Sáng kiến kinh nghiệm

Lồng ghép Biển Đảo vào dạy học Ngữ văn THCS

Như vậy việc làm này đã tác động vào tình cảm của các em, các em bồi đắp cho
mình tình yêu biển đảo, yêu đất nước và ý thức giữ gìn chủ quyền biển đảo quê
hương. Đây là một vấn đề mang tính thời sự, chính trị, để giảng dạy tốt đòi hỏi
người giáo viên phải luôn nắm vững quan điểm, tư tưởng của Đảng của nhà nước,
có lập trường kiên định vững vàng, phải biết cập nhật và nhận thức đúng đắn về
những thông tin tư liệu tiếp nhận được. Những gì tôi trình bày ở trên chỉ là một vài
phương pháp nhỏ, mong được đón nhận những đóng xây dựng của đồng nghiệp để
chúng ta thực hiện tốt hơn giáo dục biển đảo cho học sinh
IV. ĐỀ XUẤT- KIẾN KIẾN NGHỊ THỰC HIỆN :
Thư viện nhà trường cần cập nhật những tài liệu có liên quan đến biển đảo
để học sinh và giáo viên có tư liệu tham khảo.
Nhà trường cần tổ chức mời các đồng chí trong quân đội nói chuyện trong
tiết chào cờ hoặc tiết học ngoại khóa để học sinh có điều kiện giao lưu học hỏi và
nắm bắt tình hình biển đảo một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.
V. TÀI LIỆU THAM KHẢO