1

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................2
Chương 1: Hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện nay .............................5
1.1. Nhận thức chung về hiện tượng vô cảm ...............................................5
1.1.1. Khái niệm về vô cảm ............................................................................5
1.1.2. Những biểu hiện của hiện tượng vô cảm ..............................................7
1.1.3. Tác hại của hiện tượng vô cảm đối với sự hình thành và phát triển tâm
lý cá nhân.........................................................................................................9
1.2. Khái quát thực trạng về hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện nay ....11
1.2.1. Vài nét về lối sống của giới trẻ hiện nay ..............................................11
1.2.2. Những biểu hiện cụ thể của hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện
nay ..................................................................................................................12
Chương 2: Những yếu tố tâm lý – xã hội dẫn đến hiện tượng vô cảm
trong giới trẻ hiện nay và một số kiến nghị ................................................15
2.1. Những yếu tố tâm lý – xã hội dẫn đến hiện tượng vô cảm trong giới trẻ
hiện nay ..........................................................................................................15
2.1.1. Nhận thức về mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng xã hội của giới
trẻ còn kém .....................................................................................................15
2.1.2. Sự chênh lệch về nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần ......................17
2.1.3. Môi trường giáo dục ngày càng trở nên bất ổn ....................................20
2.2. Một số kiến nghị .....................................................................................24
2.2.1. Đẩy mạnh vai trò của gia đình trong việc hình thành nhân cách sống
của giới trẻ hiện nay .......................................................................................25
2.2.2. Nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức trong trường học.....................27
2.2.3. Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể tại địa phương.....................29
KẾT LUẬN ...................................................................................................32
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................34



trợ giúp của giới trẻ hay một hành động đẹp khi thấy người bị tai nạn khi
tham gia giao thông.


3

Có thể nói, truyền thống yêu nước, tương thân, tương ái và tinh thần
đoàn kết đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau là truyền thống quí báu và tự hào của dân
tộc ta. Trên con đường hội nhập với thế giới, Việt Nam đã trở thành một nước
công nghiệp hóa, đang trên đà phát triển. Chúng ta có quyền tự hào bởi ta là
người Việt Nam, được sinh ra trên mảnh đất anh hùng, luôn tồn tại những con
người kiên cường, bất khuất, đầy trí tuệ, thông minh và sáng tạo. Thanh niên
Việt Nam, những người trẻ tuổi, với sự năng nổ và đầy nhiệt huyết, là một
trong những nhân tố góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Song hiện
nay, giới trẻ Việt Nam với sự tác động quá nhiều của môi trường đã khiến họ
ngày càng buông thả, tự đánh mất mình trong cuộc sống. Hơn nữa, từ nhận
thức lệch lạc về cuộc sống khiến họ có những suy nghĩ, hành động đi ngược
lại với đạo lí làm người, với truyền thống cao đẹp của dân tộc. Vấn đề đặt ra
là làm sao để giới trẻ ngày nay nhận ra, trong cuộc sống tấp nập chạy đua để
kiếm sống, tình nhân ái vẫn là nhân cách đáng quý nhất của mỗi người. Và vô
cảm là gì? Những yếu tố nào dẫn đến hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện
nay? Phải chăng, không có giải pháp nào để thay đổi nhận thức trong giới trẻ?
Với những lí do trên, người nghiên cứu chọn đề tài: “Yếu tố tâm lý - xã hội
dẫn đến hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện nay và một số kiến nghị.”
làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Đối tượng nghiên cứu
- Yếu tố tâm lý – xã hội dẫn đến hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện nay.
3. Mục tiêu nghiên cứu
- Làm rõ những yếu tố tâm lý – xã hội dẫn đến hiện tượng vô cảm trong
giới trẻ hiện nay.

Từ xa xưa, lý trí được xem là thành tựu cao nhất của con người, ngược
lại tình cảm lại bị coi rẻ như là ngu ngốc và không tin cậy được. Tình cảm
trong văn hóa phương Tây không được đánh giá cao. Từ Platon qua
Aristoteles cho đến những người của thời kỳ sau này, lý trí luôn được xem là
vượt trội - ngược lại, tình cảm bị coi là sơ đẳng, ngu ngốc, thú vật, không thể
tin cậy được và nguy hiểm. Trong vòng 20 năm vừa qua, sự đánh giá tình
cảm này đã trải qua một biến đổi sâu sắc. Các nhà thần kinh học hiện đã kết
luận rằng tình cảm không phải ngu ngốc và sơ đẳng mà có trí tuệ dưới hình
thức riêng của nó. Chúng ta sẽ không hoàn hảo nếu như không có chúng. Hay
nói ngắn gọn hơn: không có cảm xúc thì con người không phải là con người.
Như J.Piagiê (1896 - 1980), nhà tâm lí học Thụy Sĩ cho rằng: “ mỗi
ứng xử bao hàm hai mặt: mặt năng lượng và mặt nhận thức hay cấu trúc. Mặt
năng lượng là do cảm xúc tạo ra, còn cấu trúc hay nhận thức là kết quả của trí
tuệ. Một hành động trí tuệ bao hàm sự điều tiết năng lượng liên quan tới cảm
xúc. Cảm xúc và nhận thức không thể tách rời nhau” . Vưgôtxki (1896 –
1934), nhà tâm lí học người Nga cho rằng: “việc phân tích một ý nghĩ nào đó
chỉ đúng khi phát hiện ra được bình diện động cơ, cảm xúc bên trong”. Do đó,
cảm xúc đảm nhận một chức năng quan trọng sống còn, đã từ lâu người ta
không còn hoài nghi về điều này nữa - nhưng như thế nào thì vẫn còn là câu
đố. Các nhà khoa học chỉ biết rõ là không có một trung tâm nhất định cho
cảm xúc, tình cảm của chúng ta được tạo nên bởi nhiều mạng lưới tế bào thần
kinh phức tạp.
Để đánh giá cảm xúc, hiện nay đã xuất hiện một khái niệm mới được
nhiều người quan tâm, đó là trí tuệ cảm xúc. Trí tuệ xúc cảm (emotional
intelligence - EI) thường dùng dưới hàm nghĩa nói về chỉ số cảm xúc
(emotional intelligence quotient - EQ) của mỗi cá nhân. Chỉ số này mô tả khả
năng, năng lực, kỹ năng (trong trường hợp của mô hình tính cách về trí tuệ


6

không có cảm xúc hay tình cảm mang tính nhân bản nào đối với những sự vật,
sự việc diễn ra xung quanh họ, trước mắt họ, miễn là không đụng chạm trực
tiếp đến lợi ích cá nhân của họ là được.


7

Vô cảm không chỉ dừng lại ở trạng thái không có cảm xúc, không
buồn, không vui, không giận hờn, yêu ghét, mà trái tim của người vô cảm
không còn biết rung động trước bất kì điều gì. Những người sống vô cảm, họ
luôn luôn không quan tâm hoặc thích thú với những hoạt động, những sự kiện
trong đại, những vấn đề quan trọng của cộng đồng, của xã hội, của đất nước.
Họ sống tách biệt bản thân với xã hội.
1.1.2. Những biểu hiện của hiện tượng vô cảm
Ngày qua ngày, dòng người tấp nập trong cuộc sống với bao bộn bề,
và hiện tượng vô cảm dường như xảy ra quanh ta, hiển hiện ngay trước mắt
ta. Dân gian có câu “giàu hai con mắt, khó hai bàn tay”. Những người bị mù
mắt thật đáng thương, nhưng vẫn không đáng sợ bằng những kẻ mắt sáng mà
tim mù.
Vô cảm trước cái tốt, bắt nguồn từ sự thờ ơ với xã hội, thờ ơ với cộng
đồng. Những người vô cảm chỉ biết vuông vén cho bản thân và gia đình, còn
tình làng nghĩa xóm, “thương người như thể thương thân” với họ dường như
trở nên quá xa lạ. Nhà hàng xóm bị mất trộm hay có người thân vừa qua đời,
họ dửng dưng, thờ ơ như không có chuyện gì, nếu có cũng chỉ là những hành
động mang tính gượng ép mà không xuất phát từ lòng chân thành. Ngoài xã
hội, người vô cảm đem đến những luồng gió lạnh cho cuộc sống. Họ dường
như không nhìn thấy gì, không nghe thấy gì, họ thờ ơ với tất cả những gì diễn
ra xung quanh mà đối với họ là không liên quan, không ảnh hưởng đến. Thời
gian gần đây, Công an quận Thanh Xuân (Hà Nội) đã khởi tố, bắt tạm giam
vợ chồng chủ quán phở Chu Văn Đức và Trịnh Hạnh Phương để điều tra về

khu vực xảy ra vụ cướp đã ào ra giữa đường lượm mất số tiền bị rơi ra trước
ánh mắt thẫn thờ và bất lực của người đàn ông bị nạn. Chỉ trong vòng chưa tới
hai phút, số tiền của người đàn ông ấy đã bay vào túi của những người “hôi
của” quá vô tâm và đi mất. Không biết những người lượm tiền có biết đó là
tiền của người đàn ông đó hay không, hay là nghĩ đó là tiền từ trên trời rơi
xuống.
Hơn thế nữa, hiện tượng vô cảm còn đáng sợ ở những con người được
giao trách nhiệm, nhiệm vụ cao cả hoặc có địa vị xã hội. Ví như một bệnh
viện dù được trang bị tối tân hiện đại, có một đội ngũ thầy thuốc có trình độ
cao, thế nhưng chỉ một số ít thầy thuốc có thái độ vô cảm với bệnh nhân cũng
đủ gây tai họa cho người bệnh. Điều này xuất phát từ sự thiếu nhiệt tình của
đội ngũ y bác sĩ. Họ không có niềm đam mê trong công việc, không muốn
gần gũi người bệnh, khám chữa bệnh qua loa chiếu lệ, không thật lòng thương
yêu người bệnh. Lương y như từ mẫu nhưng khi vị từ mẫu ấy vô cảm thì cái


9

chết của bệnh nhân là điều dễ hiểu. Đó là trường hợp của em Dương Thị Thu
Hiền ở huyện Năm Căn, Cà Mau sau khi bị cưỡng hiếp và bị chấn thương sọ
não được đưa vào bệnh viên Năm Căn nhưng sự thờ ơ không kiểm tra bệnh
tình của bệnh nhân khiến em đã phải ra đi trong sự tức tưởi của người thân và
những người chứng kiến. Hay việc những người có chức trách trong xã hội
không quan tâm giải quyết công việc cho người dân, mặc dân phải đến trình
bày lần này lượt khác, có khi còn vòi vĩnh rồi mới giải quyết. Vụ Công ty CP
Dịch vụ Sonadezi Long Thành (Sonadezi) xả nước thải chưa qua xử lý ra sông
Đồng Nai làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và đời sống, sinh hoạt
của hàng trăm hộ dân ở huyện Long Thành (Đồng Nai) mà báo chí đăng tải
thời gian qua, đang gây bức xúc dư luận về một kiểu kiếm lợi bất chính, bất
chấp lợi ích cộng đồng. Có thể gọi vụ vi phạm này là “Vedan 2”, bởi tính

cái lợi của bản thân mình mà quên lợi ích chung, dẫn đến những lời nói, hành
động, thái độ vô tâm, vô tình, nguy hiểm hơn nữa là sự vô nhân tính, mất
nhân đạo. Ví như việc nhìn thấy một người bị tai nạn giao thông, mặc dù biết
mình có điều kiện để có thể đưa người ta tới bệnh viện, nhưng có thể vì tính
cá nhân quá lớn, họ thờ ơ bỏ đi, mặc nạn nhân sống chết ra sao. Một trong
những điển hình ấy được thể hiện trong buổi chiều 13/8/2011, từ vụ tai nạn xe
máy của một thanh niên tại quận 3, TPHCM. Người thanh niên bị nạn do va
quệt xe máy nằm bất tỉnh dưới đường, nhưng những hành khách ngồi trên
chiếc xe buýt dừng ngay trước nạn nhân vẫn ung dung ngồi xem. Nhiều người
khác sẵn sàng vi phạm luật giao thông khi phóng như bay để vượt qua đèn đỏ,
với “mục tiêu” duy nhất là tiết kiệm được vài giây, song họ lại sẵn sàng đứng
lì trên phố, “ngắm” người bị nạn nằm bất động dưới lòng đường. Nếu như
sau đó không có ba thanh niên trong đội phản ứng nhanh của Thành đoàn
TPHCM đứng ra chặn đường, yêu cầu các xe ô tô trợ giúp chở người bị nạn
đi cấp cứu thì không biết hậu quả sẽ ra sao.
Hay hình ảnh hàng chục tấn rác bị đổ tràn lan xuống lòng sông, cây
cầu vốn nhỏ hẹp cũng bị rác “ngoạm” dần. Hai bên đầu cầu, rác chất thành
“núi”, môi trường nước bị ô nhiễm nghiêm trọng, dòng chảy bị thu hẹp lại.
Đây là tình trạng “bức tử” của sông Đáy tại khu vực cầu 72 II (thuộc địa bàn
xã Vân Côn, Hoài Đức, Hà Nội). Theo người dân khu vực cho biết, cầu 72II
bắc qua sông Đáy, là đầu mối giao thông nối huyện Quốc Oai với huyện Hoài
Đức. Tuy nhiên, khoảng 5 năm trở lại đây, cây cầu này bị biến thành bãi đổ
rác của người dân thuộc địa phận các xã Cộng Hòa (Quốc Oai) và Vân Côn
(Hoài Đức). Bà Nguyễn Thị Mai (60 tuổi) người dân xã Vân Côn phản ánh:


11

"Cách đây vài năm, chỉ có một số cá nhân, hộ gia đình sinh sống ở gần bờ
sông mang rác ra đổ. Thế nhưng, người nọ nhìn thấy người kia đổ thì cứ


12

đáng là những chủ nhân tương lai của đất nước. Trong số đó, vẫn có không ít
bạn trẻ sinh ra ở những vùng quê nhỏ bé, điều kiện kinh tế còn khó khăn.
Nhưng với ý chí đổi đời và ước vọng giúp ích họ đã tạo động lực giúp họ
vươn lên cố gắng vượt qua những khó khăn của cuộc sống để thực hiện ước
mơ. Và rồi với nghị lực và ý chí kiên cường ấy, họ vượt lên làm chủ cuộc
sống, đồng thời cống hiến sức mình cho xã hội.
Thế nhưng, bên cạnh những mặt tích cực đó, lối sống của giới trẻ hiện
nay lại được xã hội quan tâm và chú ý nhiều hơn bởi chúng có quá nhiều quan
niệm lệch lạc và không lành mạnh. Giới trẻ ngày nay đang chạy theo lối sống
hưởng thụ mà họ cho là hợp thời, sành điệu. Họ bỏ qua những giá trị đạo
đức, là nền tảng cốt yếu của con người và chà đạp lên những gì gọi là thiêng
liêng nhất của cội nguồn. Bên cạnh đó còn là sự xuống dốc về đạo đức của
một số người lớn. Đây chính là kết quả của sự mở cửa về văn hóa quá nhanh.
Không biết từ khi nào xã hội Việt Nam chúng ta lại đánh giá chúng ta theo
tiêu chuẩn phương Tây. Lối đánh giá đó đi vào đời sống người Việt, từ công
sở cho đến bên ngoài xã hội. Vấn đề này đang là thách đố cho các nhà giáo
dục cũng như những người có trách nhiệm.
“Giới trẻ là tương lai của toàn nhân loại”. Đó là câu khẳng định
nhiều người đã biết. Nhưng đối diện với thực tế thì ai cũng thấy lo lắng cho
tương lai ấy. Liệu nó có tốt đẹp như người ta tưởng không? Cứ như thực tế
hiện nay thì nhân loại sẽ đi tới đâu, khi giới trẻ sống thực dụng chỉ chạy theo
những giá trị vật chất mà bỏ quên những giá trị tinh thần.
1.2.2. Những biểu hiện của hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện nay
Vô cảm trong giới trẻ bắt nguồn từ chính sự nhận thức về giá trị cộng
đồng quá kém. Tâm lý sống "chỉ biết mình" khá phổ biến trong giới trẻ ngày
nay. Thêm vào đó, tính ích kỉ chỉ lo cho bản thân mình nên họ thờ ơ với
những khó khăn cần đến sự giúp đỡ của họ. Đi xe buýt thấy người già, trẻ em

tới bệnh viện.
Đất nước ngày một đi lên, nhiều gia đình đã thoát khỏi cảnh đói nghèo
nhờ sự nỗ lực vươn lên không ngừng. Bên mặt tích cực đạt được đó, đã xuất
hiện những hiện tượng tiêu cực gây đau lòng. Chính vì chạy theo những giá
trị vật chất mà họ đã bỏ quên những giá trị tinh thần, đạo lí “thương người
như thể thương thân” của cha ông ta. Cuộc sống bôn chen của đa số giới trẻ
hiện nay đã khiến họ đánh mất đi tình thương người trong họ. Theo kết quả
điều tra tại một đề tài nghiên cứu khoa học do Trường ĐHSP Hà Nội thực
hiện mang tên "Thực trạng biểu hiện của một số xúc cảm và kỹ năng đương
đầu với xúc cảm tiêu cực ở thiếu niên", 28% học sinh được hỏi sẽ làm gì khi


14

thấy bạn gặp khó khăn đã chọn cách “lảng tránh” với những câu trả lời như
"tham gia vào thêm rắc rối", "em sẽ phớt lờ"....Hay trường hợp của bà Hương,
chủ một cửa hàng bán tạp hóa tại thị trấn Liễu Đề (Nam Định) kể lại rằng vài
ngày trước, bà thấy một bé gái đạp xe đi học đến đoạn trước cửa nhà mình thì
bị ngã, chảy máu đầu gối. "Khi con bé còn đang loay hoay chưa ra được khỏi
xe thì có mấy đứa con gái đạp xe đi qua, thấy vậy chửi: mày đi gọn vào, nằm
lăn ra đường đợi mẹ mày đến đỡ à!". Bà nhớ lại: "ngày xưa tầm tuổi chúng tôi
mà thấy thế thì thể nào cũng dừng lại hỏi han xem em bé có bị đau không,
bọn trẻ bây giờ vô tình vô nghĩa quá” - bà lắc đầu buồn bã nói.
Song song với việc nhận thức là việc học theo của đa số giới trẻ từ xã
hội thông qua các phương tiện truyền thông internet. Trong đoạn clip quay
cảnh nữ sinh trường THPT Trần Nhân Tông (Hà Nội) đánh bạn ở vườn hoa
Lý Thái Tổ gần đây, ngoài cảnh một nữ sinh mặc áo kẻ sẫm màu liên tục túm
tóc, kéo lê, dùng chân đi giày đá vào mặt một bạn gái mặc áo phông trắng,
chúng ta còn dễ dàng nhìn thấy ở ghế đá cạnh đó, một số học sinh đeo cặp
sách thản nhiên ngồi xem, một số khác còn xông vào đánh hội đồng, xúm lại

rời khỏi những cộng đồng xã hội nhất định, đồng thời mối quan hệ giữa cá
nhân và xã hội là hiện tượng có tính lịch sử. Là một hiện tượng lịch sử, quan
hệ cá nhân - xã hội luôn luôn vận động, biến đổi và phát triển, trong đó, sự
thay đổi về chất chỉ diễn ra khi có sự thay thế hình thái kinh tế - xã hội này
bằng hình thái kinh tế - xã hội khác. Trong giai đoạn cộng sản nguyên thuỷ,
không có sự đối kháng giữa cá nhân và xã hội. Lợi ích cá nhân và lợi ích xã
hội căn bản là thống nhất. Khi xã hội phân chia giai cấp, quan hệ cá nhân và
xã hội vừa có thống nhất vừa có mâu thuẫn và mâu thuẫn đối kháng. Trong
chủ nghĩa xã hội, những điều kiện của xã hội mới tạo tiền đề cho cá nhân, để
mỗi cá nhân phát huy năng lực và bản sắc riêng của mình, phù hợp với lợi ích
và mục tiêu của xã hội mới. Vì vậy, xã hội xã hội chủ nghĩa và cá nhân là
thống nhất biện chứng, là tiền đề và điều kiện của nhau.
Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin, xã hội giữ vai trò quyết
định đối với cá nhân. Bởi vậy, thực chất của việc tổ chức xã hội là giải quyết


16

quan hệ lợi ích nhằm tạo khả năng cao nhất cho mỗi cá nhân tác động vào mọi
quá trình kinh tế, xã hội, cho sự phát triển được thực hiện. Xã hội càng phát
triển thì cá nhân càng có điều kiện để tiếp nhận ngày càng nhiều những giá trị
vật chất và tinh thần. Mặt khác, mỗi cá nhân trong xã hội càng phát triển thì
càng có điều kiện để thúc đẩy xã hội tiến lên. Vì vậy, thỏa mãn ngày càng tốt
hơn nhu cầu và lợi ích chính đáng của cá nhân là mục tiêu và động lực thúc
đẩy sự phát triển xã hội. Bất cứ vấn đề gì, dù là phạm vi nhân loại hay cá
nhân, dù trực tiếp hay gián tiếp, nếu lợi ích cá nhân và xã hội là thống nhất thì
chính ở đó bắt gặp động lực của sự nỗ lực chung vì một tương lai tốt đẹp.
Tuy nhiên trong xã hội Việt Nam hiện nay, mối quan hệ giữa cá nhân
với cộng đồng xã hội lại có những biểu hiện rời rạc đáng kể. Bên cạnh những
tấm gương người tốt việc tốt vẫn được đăng tải thường xuyên trên báo đài là

tờ rơi quảng cáo thôi, nhưng họ cũng đã gây phiền toái cho không ít người khi
trong chỉ nửa tiếng "trao quà" tích cực, cổng trường bị tờ rơi bủa vây. Mặc dù
thấy người đi đường cầm tờ rơi chưa đọc gì hết đã vo tròn và ném xuống lòng
đường, những người phát tờ rơi vẫn mặc nhiên làm tiếp công việc của mình
bởi theo họ “có làm mới có tiền”, công việc của họ là phát tờ rơi còn người ta
có đọc hay không, người ta làm gì với tờ rơi đó, họ mặc nhiên không quan
tâm.
Có thể nói sự nhận thức của giới trẻ về mối quan hệ giữa cá nhân và
cộng đồng còn quá kém. Dường như mọi người chỉ còn làm việc theo trách
nhiệm và làm vừa đủ, vừa đúng thậm chí chưa hoàn thành công việc của
mình. Sẽ có người bảo: "Người ta vẫn biết cười, biết khóc, biết lắng nghe, biết
đọc, biết nhìn… Tại sao lại bảo là vô cảm?". Xin trả lời rằng, cảm xúc của họ
chỉ tồn tại trong chính bản thân họ mà không hề được san sẻ cùng cộng đồng.
Cảm xúc của họ không làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn mà ngược lại,
làm cho nó ngày càng giảm dần giá trị nhân văn, và kéo nó đi xuống.
“Con người là động vật có tinh thần”, và cái tinh thần đó thể hiện ở
tính cộng đồng, tính gắn kết lẫn nhau giữa những con người. Sự thờ ơ, lạnh
lùng của giới trẻ hiện nay phải chăng đã khiến cho tính “người” trong họ đã
dần biến mất đi, và thay vào đó là sự lớn dần của phần “con”. Bởi con vật thì
làm gì có tình thương với đồng loại, thậm chí chúng có thể ăn thịt lẫn nhau để
có thể sinh tồn.
2.1.2. Sự chênh lệch về nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần
Trong đời sống xã hội, nhu cầu được hiểu đơn giản là những đòi hỏi
cần được thỏa mãn của người, sinh vật để tồn tại và phát triển (cây cối có nhu
cầu nước, ánh sáng…, động vật có nhu cầu ăn, sinh dục…, con người có cả
nhu cầu về ăn, ở, giao tiếp, hoạt động…)


18


Công bố mới nhất của Tổng cục thống kê về kết quả cuộc khảo sát
mức sống hộ dân cư gần đây cho thấy độ chênh lệch giàu nghèo ở Việt Nam


19

lên tới 9,2 lần. Trong khi thu nhập bình quân của người Việt Nam đạt 1,387
triệu đồng/người/tháng thì nhóm nghèo nhất mỗi tháng chỉ thu nhập 369
nghìn đồng/người.
Qua đây ta có thể thấy được sự chênh lệch về giàu nghèo ở nước ta là
khá lớn. Từ sự giàu nghèo về vật chất dẫn đến giàu nghèo về tinh thần. Và hai
dòng chảy này luôn luôn xung khắc với nhau không có câu trả lời thỏa đáng.
Sự chênh lệch quá lớn này sẽ dẫn đến sự thiếu hụt về tình cảm con người,
nhất là giới trẻ hiện nay, khi mà họ chỉ lo chạy đua theo đồng tiền. Một khi
giá trị của con người được nhìn nhận bằng sự giàu có, bằng tiền bạc, thì tài
năng chân chính và nhân cách của con người sẽ bị coi rẻ. Đó là mối nguy của
xã hội. Hiện nay, nổi trội trong việc đua đòi, ăn chơi của giới trẻ là đua xe.
Đây là một trò chơi xem thường tính mạng của người khác. Liên tục trong
thời gian gần đây, vào khoảng 21 giờ đêm thứ bảy và chủ nhật, người dân ở
xã Nhị Thành, huyện Thủ Thừa (Long An) đều không dám ra đường vì sợ
băng đua xe “bão đêm” gây tai nạn. Băng “bão đêm” có khoảng 100 tay đua,
tất cả còn vị thành niên, là con của cán bộ, con nhà giàu có ở huyện Thủ
Thừa, thị xã Tân An (Long An) và huyện Châu Thành (Tiền Giang), tập hợp
tại khu vực Cầu Voi để đua xe trái phép. Điểm xuất phát gần cây xăng Cầu
Voi và điểm kết thúc tại ngã ba Bình Anh. Khi mỗi tốp đua xuất phát, có hàng
chục chiếc xe chạy theo hộ tống, cổ vũ mặc cho cuộc đua đó có thể gây hại
cho nhiều người khác. Bên cạnh đó còn là sự hiếu kì, tò mò của các cô cậu
học sinh – sinh viên dừng lại bên đường để xem.
Nguyên nhân sâu xa của những hệ lụy trên vẫn là sự nghèo nàn về
tình cảm của người lớn trong việc giáo dục cho giới trẻ. Có những ông bố bà

của hoạt động con người, biến đổi và phát triển cùng với biến đổi của con
người, như luận điểm của C.Mác: “Con người sáng tạo ra hoàn cảnh đến mức
nào thì hoàn cảnh cũng tạo ra con người đến mức ấy”. Trong môi trường xã
hội nét đặc trưng nhất đó là hoạt động giáo dục - một hình thái phát triển đặc
biệt của xã hội loài người.
Bách khoa Việt Nam có định nghĩa về môi trường giáo dục như sau:
Môi trường giáo dục là tổng hòa các mối quan hệ trong đó giáo dục và người
được giáo dục tiến hành hoạt động dạy và học. Môi trường giáo dục rất đa
dạng, có thể phân chia một cách tương đối thành các môi trường gia đình, nhà
trường, xã hội và tự nhiên. Về cách thức tác động thì “các phương tiện và
điều kiện vật chất - kĩ thuật và tâm lý - xã hội tác động thường xuyên và tạm
thời, được người dạy và người học sử dụng một cách có ý thức, để đảm bảo
cho lao động dạy và học tiến hành thuận lợi và đạt hiệu quả cao. Đây là một
trong các yếu tố của quá trình giáo dục”. (Dẫn theo Hà Thế Ngữ - Giáo dục


21

học - Một số vấn đề lí luận và thực tiễn, Nhà xuất bản Đại học quốc gia 2001,
tr.358)
Ở Việt Nam hiện nay môi trường giáo dục chính ảnh hưởng tới sự
hình thành và phát triển tâm lý của giới trẻ vẫn là gia đình, nhà trường và xã
hội.
* Gia đình:
Gia đình là nền tảng giáo dục cơ bản nhất của giới trẻ. Song hiện nay,
vì nhiều yếu tố khách quan cũng như chủ quan mà sự giáo dục của gia đình đã
đi xuống.
Nhiều bậc cha mẹ tỏ ra thờ ơ, vô trách nhiệm trong việc giáo dục đạo
đức con cái. Một cuộc khảo sát do khoa Xã hội học, trường ĐHKHXH&NV
(Đại học quốc gia Hà Nội) thực hiện vào năm 2008 tại 2 trường THPT thuộc

dung bạo lực nghiêm trọng. Từ thích thú, tò mò đến mong muốn được “thử”,
được khám phá và được “thực hành” ngoài đời thực là dễ hiểu. Bởi nó có thể


24

xâm nhập vào đầu óc của mỗi người mà bản thân không lường trước được.
Do đó tạo nên cảm giác thích thú khi thấy người khác đánh nhau. Ví như đoạn
clip đánh nhau của nhóm nữ sinh Cẩm Phả (Quảng Ninh) được đưa lên mạng
vào chiều tối 23/10/2010. Đưa tin về vụ việc này, báo Quảng Ninh cho hay,
Công an thị xã Cẩm Phả xác nhận nạn nhân bị đánh là học sinh Nguyễn Hồng
Nhâm, lớp 10D1, Trường THPT Lương Thế Vinh (thị xã Cẩm Phả). Trong
clip, một nữ sinh mặc áo trắng, quần jean bị năm cô gái thi nhau đánh. Họ kéo
tóc, tát, kéo áo rồi xô ngã nạn nhân. Sau đó, nhóm này túm tóc kéo cô gái đi
một đoạn. Đáng phê phán là theo sau nhóm hành hung này là những người
chứng kiến mặc đồng phục học sinh không những không can ngăn mà còn reo
hò cổ vũ. Clip còn thu rõ tiếng nam sinh hô lên “cởi áo đi” và nhắc nhau lấy
máy quay lại. Khi có một bác trung niên định can ngăn, nhóm nam sinh này
tiếp tục ngăn cản: “Bác để kệ chúng nó!”.
Qua đây chúng ta có thể thấy rằng môi trường giáo dục càng trở nên
bất ổn hơn bao giờ hết. Điều này sẽ tác động rất lớn đến quá trình hình thành
tình cảm của mỗi cá nhân, cách xử xự, cách biểu lộ tình cảm trước một sự
việc cụ thể nào đó. Hiện tượng vô cảm trong giới trẻ hiện nay là một minh
chứng cụ thể nhất, thật sự là mối lo ngại sâu sắc đối với ngành giáo dục và cả
xã hội.
2.2. Một số kiến nghị
Về bản chất của con người, C.Mác đã vạch rõ: “Bản chất con người
không phải là cái trừu tượng vốn có của một cá nhân riêng biệt. Trong tính
hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa của tất cả những quan hệ xã
hội”. Sự tổng hòa các quan hệ xã hội ở đây được hiểu là thông qua các quan