Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa

LỜI MỞ ĐẦU
Từ sau khi đổi mới nền kinh tế, nước ta đã có nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội,
khoa học - kĩ thuật, kinh tế ngày càng phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của người
dân ngày càng được nâng cao. Với sự hội nhập quốc tế như hiện nay người dân có
nhiều điều kiện tiếp xúc với nhiều luồng văn hóa tiên tiến và văn minh trên thế giới.
Tuy nhiên, những hủ tục lạc hậu, lỗi thời điển hình là sự mê tín dị đoan vẫn còn
là vấn đề đáng lo ngại.Với đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng
được nâng cao như hiện nay nhưng tệ nạn mê tín dị đoan có chiều hướng phát triền với
nhiều hình thức khác nhau. Vấn đề này ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội, làm đảo lộn trật
tự, cũng như văn hóa đạo đức của mỗi con người. Hiện tượng không lành mạnh từ việc
mê tín dị đoan đã và đang gây nhiều ảnh hưởng xấu trong xã hội, gây tác hại cho nhiều
gia đình, cá nhân, làm lãng phí thời gian, tiền bạc cho con người. Chính vì vậy việc
nghiên cứu tình hình cũng như ảnh hưởng của mê tín dị đoan là việc hết sức cần thiết,
từ những nghiên cứu đó ta có thể đề ra những biện pháp khắc phục phù hợp nhằm hạn
chế tác hại do mê tín dị đoan gây ra trên thực tế, cũng như phòng chống những tội
phạm về mê tín dị đoan. Vấn đề này sẽ được làm rõ hơn qua đề tài “Tình hình tội
phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải pháp phòng
ngừa”.

GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

1


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ MÊ TÍN DỊ ĐOAN VÀ CÁC TỘI PHẠM VỀ MÊ
TÍN DỊ ĐOAN

hoặc có hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt, thì bị phạt cải tạo không giam
giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

2


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 nămđến
07 năm:

-

-

Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
Chiếm đoạt hoặc hủy hoại vật có giá trị lịch sử, văn hóa;
Vì động cơ đê hèn;
Chiếm đoạt bộ phận thi thể, hài cốt.”

Xét về dấu hiệu pháp lý:

Khách thể: Tội phạm này xâm phạm trật tự công cộng, phong tục, tập quán, truyền
thống của dân tộc Việt Nam.
Khách quan: Người phạm tội có hành vi như đào, phá hủy mồ mả; làm hư hỏng các
tượng đài, bia đá xây trên mồ mả; chiếm đoạt những đồ vật trong mộ, đào mả, khai
quật xác,... Hành vi này có thể tiến hành bí mật hoặc công khai. Tội phạm hoàn thành
khi phạm một trong các hành vi nói trên không cần hậu quả xảy ra.
Chủ quan: là lỗi cố ý trực tiếp. Hành vi này được tiến hành vì động cơ cá nhân: vụ lợi

hội Việt Nam nhờ Thúy tìm người thân.Sau khi lừa được người này, Thúy phán “còn
nhiều hài cốt” và đề nghị phát tâm cất bốc.Ngân hàng CSXH Việt Nam sau đó triển
khai chương trình “Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ”.Đường dây của Thuý tham gia và
đã lừa, chiếm đoạt 7 tỷ đồng qua 4 đợt cất bốc. Để thực hiện phi vụ làm ăn béo bở này,
Thúy, Duyên và đồng bọn đã tìm đến các nghĩa trang liệt sĩ như Nghĩa trang liệt sĩ
Tuyên Hóa, Quảng Bình, Hương Điền, Thừa - Thiên Huế, Quảng Trị đào lấy trộm
tổng cộng khoảng 60 bộ hài cốt liệt sĩ đi chôn ở các nơi để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Đến ngày 25/7/2013, khi Thúy, Duyên và đồng bọn đang thực hiện cái gọi là “soi” hài
cốt, “tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ” tại thôn Lâm Xuân (Gio Mai, Gio Linh, Quảng
Trị) thì bị các cơ quan chức năng địa phương phát hiện, ngăn chặn và tố cáo. Trong
quá trình điều tra, Công an Quảng Trị cũng xác định được ông Vũ Đức Chung (69
tuổi, quản trang tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Đắk Tô) đã nhận 30 triệu đồng để nhóm
của Thúy lấy một số hài cốt liệt sĩ vô danh ở nghĩa trang.
1.2.2. Tội Lừa đảo, chiếm đoạt tài sản
Bộ luật hình sự 2015 quy định 13 Điều tại chương XVI về các tội xâm phạm sở
hữu. Khoa học luật hình sự đã đưa ra khái niệm chung đối với các tội xâm phạm quyền
sở hữu như sau: “Các tội xâm phạm quyền sở hữu là là hành vi của người có năng lực
trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến quyền sở hữu
tài sản của nhà nước,tổ chức, cá nhân”.
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một trong các tội phạm này, vì vậy khái niệm
tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản phải thỏa mãn khái niệm chung của các tội xâm phạm sở
hữu, đồng thời thỏa mãn dấu hiệu đặc thù riêng. Khoa học luật hình sự đã đưa ra khái
niệm lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác bằng thủ
đoạn gian dối. Tuy nhiên khái niệm trên chỉ đề cập đến tội lừa đảo chiếm đoạt tàisản ở
khía cạnh khái quát nhất. Căn cứ Điều 174 BLHS 2015 “Người nào dùng thủ đoạn
gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu
đồng”, hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp tại các điểm quy định
trong điều luật của BLHSnày thì phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù
từ 6 tháng đến 3 năm.
Ta thấy tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một trong những tội phạm xâm phạm

đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự theo khoản 3, khoản 4 Điều
này.
 Vụ án cụ thể :
Chỉ vì mê tín dị đoan mà bà P.T.T, thường trú khu phố Sơn Thịnh, thị trấn Sóc
Sơn, huyện Hòn Đất đã bị kẻ gian lừa gạt và chiếm đoạt số tiền trên 3 tỷ đồng 3.Chồng
qua đời trong một vụ tai nạn giao thông cách đây khoảng 10 năm, bà P.T.T một mình
vất vả gánh vác mọi chuyện trong gia đình, vừa làm cha, vừa làm mẹ, nuôi dạy cô con
gái P.V.Q.N khôn lớn. Cách đây ít năm, N lập gia đình, đó là niềm vui, niềm hạnh
phúc lớn nhất của người mẹ… Nhưng niềm vui, niềm hạnh phúc đó của bà P.T.T chưa
được bao lâu thì chuyện buồn ập đến, khi vợ chồng con gái xảy ra xích mích dẫn đến
ly thân.Thương con, bà cho rằng có người khác muốn phá vỡ hạnh phúc của con mình
nên đã “ếm bùa” làm cho gia đình li tán.Vìvậy, bà P.T.T tìm đủ mọi cách để gỡ bùa,
mong muốn hàn gắn lại hạnh phúc cho con.
Đoán biết được suy nghỉ của bà P.T.T, đối tượng Dư Thị Thu Trang, người
cùng xóm với bà đã nảy sinh ý định lừa gạt để chiếm đoạt tài sản. Đầu tiên, Trang nói
đã tìm được một “thầy” chuyên gỡ bùa, chi phí cho lần “gỡ bùa” đầu tiên là 2,5 triệu
đồng và cần 1 bức ảnh cưới của hai vợ chồng con gái bà để đem đến cho thầy “làm
phép”, đảm bảo con rể của bà sẽ quay lại. Tuy nhiên, khi nhận được tiền, trái với mong
đợi của bà T, Trang không đi gặp thầy bùa nào cả mà mang về nhà tiêu xài hết.

3 Xem thêm: Quốc Thuận, Mê tín dị đoan bị lừa tiền tỷ, Công an tỉnh Kiên Giang,
[truy cập
2-3-2016].

GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

5


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải

bói chữ ký, bói tướng số... Đa số họ dựa vào tâm lí của người mê bói toán, để vẽ ra
những điều không có thực để lừa bịp những người nhẹ dạ cả tin để có thể nuôi sống họ
hằng ngày, và họ không cần phải làm lụng vất vả gì cả.Tệ nạn hành nghề mê tín dị
đoan gây lãng phí cả về mặt thời gian, lẫn tiền tệ cho người mê tín, đồng thời còn gây
ra những bất ổn trong đời sống xã hội.
 Vụ án cụ thể:
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

6


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa
Vào đầu tháng 7 năm 2011 TAND TP Cà Mau đã đưa ra xét xử vụ án hành
nghề mê tín dị đoan do bà Bùi Thị Thúy thực hiện 4. Vào ngày 3/6/2010, cả gia đình bà
Trần Thị Thơm đến ấp Chánh Tài, xã Nguyễn Huân, huyện Đầm Dơi để nhờ "thầy"
Bùi Thị Thuý sinh năm 1978 để nhờ ra tay đuổi hồn ma ra người bà Thơm. Do bà
Thơm nói nhảm, không nhận thức được hành vi của mình, nên cả gia đình đã cho rằng
bà đã bị ma ám, anh Nguyễn Văn Đô và chị Nguyễn Thị Đèo là don ruột bà Thơm đã
nhờ thầy là bà Thuý để đuổi ma đi khỏi mẹ mình.
Sáng ngày 4/6/2010, bà Thơm được đưa đến nhà bà thầy pháp Bùi Thị Thúy
(ngụ ấp Chánh Tài, xã Nguyễn Huân, huyện Đầm Dơi, Cà Mau). Tại đây, bà thầy pháp
yêu cầu gia đình cúng lễ vật bao gồm một cặp vịt, một con gà, một mâm trái cây với
giá phải từ 600.000 đồng trở lên thì việc “trừ ma” mới hiệu quả. Sau khi gia đình bệnh
nhân đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, bà thầy pháp bắt bà Thơm nằm xuống nền nhà, thắp 12
cây nến xung quanh người. Sau đó, thầy pháp dùng một thanh gỗ, trên có vẽ những
chữ bùa chú, đánh vào người bà Thơm. Bị đánh đau, bà Thơm kêu la thì bà thầy pháp
lại nói đó là “ma kêu” và quát lại: “Con quỷ này lì quá, bà sẽ cho mày biết tay…”.Cứ
thế bà Thơm liên tục bị đánh không thương tiếc.
Tối cùng ngày, bà thầy pháp lấy nhang thổi vào mặt bà Thơm, sau đó dùng

 Dấu hiệu pháp lý:
-

-

-

-

Khách thể: Hành vi giết con mới đẻ xâm phạm tính mạng của người khác một cách trái
pháp luật, đặc biệt khi người đó lại có mối quan hệ ruột thịt, huyết thống với người
phạm tội
Khách quan: Hành vi giết con mới đẻ thường được thể hiện dưới dạng không hành
động như: bỏ con đói cho đến chết, không cho trẻ ăn, uống, không cho bú, không
chăm sóc trẻ dẫn đến hậu quả là đứa trẻ chết; hay cũng có thể được thể hiện dưới dạng
hành động như người mẹ có những hành vi làm cho trẻ ngạt thở (bóp mũi, úp gối lên
mặt con, vứt con ngoài đường...) dẫn đến hậu quả là đứa trẻ bị chết.
Chủ quan: Tội phạm được thực hiện do lỗi cố ý. Khi thực hiện hành vi phạm tội, người
mẹ đang trong tình trạng tâm – sinh lý không bình thường, khả năng nhận thức và
kiềm chế đều bị hạn chế.
Chủ thể: tội phạm có chủ thể đặc biệt, đó là những người mẹ đang trong tình trạng mới
sinh con trong vòng 7 ngày tuổi, có năng lực trách nhiệm hình sự.
Dựa vào dấu hiệu pháp lý thì ta có thể thấy, người mẹ tận tay sát hại đứa con do
chính mình sinh ra (dưới 7 ngày tuổi) có thể là do tác động mạnh mẽ đến từ gia đình
người thân đặc biệt là những người lớn tuổi trong gia đình. Vì những người trong nhà
mê tín dị đoan, cho rằng ngày, giờ và năm sinh ra đứa bé hoặc khi sinh ra đứa bé có
một đặc điểm nào đó đặc biệt, dựa vào những đặc điểm đó và theo mê tín dị đoan thì
những người trong gia đình quan niệm là đó là điềm báo không tốt cho gia đình hoặc
có thể đứa bé sẽ khắc chết cha, mẹ, hoặc kinh tế của gia đinh sẽ suy sụp nặng nề nếu
như để cho đứa bé đó còn sống.

phạm ẩn này sẽ không có trong số liệu thống kê tội phạm của các cơ quan chức năng.
Đôi khi phương pháp và tiêu chí thống kê của các cơ quan chức năng còn có thể bỏ lọt
số lượng đáng kể những hành vi phạm tội đã bị xử lí bằng chế tài hình sự.
Cơ cấu tội phạm
Tình hình tội phạm về mê tín dị đoan ngày càng có sự thay đổi về cơ cấu và
tính chất của tội phạm.
Về mức độ thực hiện tội phạm ngày càng nghiêm trọng, có những hành vi
phạm tội lên đến đặc biệt nghiêm trọng.
Về động cơ thì ngày càng phức tạp, với nhiều thủ đoạn ngày một tinh vi, lợi
ích trước mắt mà tội phạm muốn thực hiện là vì lợi ích vật chất (tiền bạc, tài sản…), sự
mê muội, hay đơn giản là xuất phát lòng tham bản thân từng người.
Về bản chất bên trong của người thực hiện hành vi phạm tội, do sự thiếu hiểu
biết, đặc biệt là việc lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin của nạn nhân mà người phạm tội có thể
thực hiện hành vi của mình một cách dễ dàng.
3 Diễn biến
Y học chưa phát triển, những các bệnh ngày càng gia tăng, nhưng chi phí trị
bệnh ở các bệnh viện thì rất cao, nhưng tìm đến những cơ sở chữa bệnh bằng hình thức
mê tín, thì giá cả không là bao, nhưng người tin tưởng vào điều đó đôi khi cảm thấy rất
thoải mái và có khi khỏi bệnh, từ những điều đó thì lòng tin của con người vào những
điều mà khoa học chưa công nhận lại càng cao hơn.
2

GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

9


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa
Việt Nam là nước đang phát triển, đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập hiện nay,

Do ở các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, người dân không có đủ điều kiện
tiếp cận với kiến thức pháp luật nên họ không nhận biết được đâu là hành vi phạm tội.
Và cũng do không tiếp cận được với tri thức khoa học nên họ chỉ biết tin vào thần linh.

GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

10


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa
Do tác động bởi hoàn cảnh thực tế như: trong vùng địa phương có nhiều người
mê tín dị đoan, muốn kiếm được thu nhập mà không phải lao động vất vả,… Hay từ
các phong tục lạc hậu của từng địa phương.
2 Ảnh hưởng từ xã hội
Nền kinh tế hiện nay ở nước ta là nền kinh tế thị trường nhiều thành phần. Sự ưu
việt của nó là tuân theo những quy luật đúng đắn như quy luật cung cầu, quy luật giá
trị, làm cho hàng hóa ngày càng phong phú, chất lượng không ngừng nâng cao, người
có tài phát huy được khả năng sáng tạo, công sức được đền bù thỏa đáng. Cuộc sống
vật chất của người dân sung túc hơn và đời sống tinh thần cũng phong phú, đa dạng
hơn trước rất nhiều.
Bên cạnh những yếu tố tích cực, nền kinh tế thị trường cũng bộc lộ mặt tiêu cực
của nó. Đó là khoảng cách quá xa giữa giàu và nghèo; sự phân hóa xã hội phức tạp;
các giá trị tốt – xấu, đúng – sai, chân thực – giả tạo, cao cả – thấp hèn… đan xen lẫn
lộn. Tất cả những thứ đó đã ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận thanh niên, làm lệch
lạc nhận thức của họ, dẫn đến sai lầm trong việc chọn hướng đi. Do không nắm vững
bản chất và quá trình vận động tất yếu của cuộc sống nên họ có lối sống thụ động, ỷ
lại. Thay vì dựa vào sự nỗ lực của chính mình thì họ lại trông đợi vào thế lực siêu hình
là thần thánh để hi vọng sẽ có được một kết quả tốt đẹp, một tương lai rực rỡ


tam bồi dưỡng chính trị, cán bộ làm công tác pháp luật tham gia vào hoạt động giáo
dục pháp luật cho người dân;
+ Mở các chuyên mục giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại
chúng. Đối với phụ nữ nghèo vùng sâu, vùng xa có chính sách hỗ trợ để các gia đình
nghèo có tiền mua các phương tiện tivi, radio.... để tiếp thu sự tuyên truyền pháp luật;
Thứ hai, giải quyết vấn đề việc làm cho những người thất nghiệp, đặc biệt là ở
vùng nông thôn bẳng cách tư vấn giới thiệu việc làm giúp những người không có việc
làm tìm được công việc ổn định.
Thứ ba, cần phải có chế tài quy định và giao trách nhiệm cụ thể cho một cơ quan
hoặc cán bộ có chức danh chuyên trách có đủ thẩm quyền trực tiếp theo dõi, giám sát,
quản lý việc hành nghề mê tín dị đoan. Đi đôi với thẩm quyền thì cần phải quy định cụ
thể nghĩa vụ, trách nhiệm nếu như để xảy ra việc hành nghề mê tín dị đoan trên địa bàn
mình quản lý.
GVHD: Nguyễn Chí Hiếu

12


Tình hình tội phạm mê tín dị đoan ở Việt nam hiện nay – Nguyên nhân và giải
pháp phòng ngừa
Để đấu tranh phòng, chống và từng bước loại trừ các hiện tượng tiêu cực này ra
khỏi đời sống xã hội, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và đời sống văn minh, bảo vệ tính
mạng, tài sản và sức khỏe của nhân dân, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan đoàn thể,
tổ chức xã hội và các đơn vị dân cư, tăng cường công tác tuyên truyền cho quần chúng
nhân dân nhận thức rõ quan điểm chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về tự do tín
ngưỡng, thấy rõ sự khác biệt giữa mê tín dị đoan với các phong tục tập quán của địa
phương và các hoạt động tôn giáo, hậu quả tác hại do đối tượng hoạt động mê tin dị
đoan gây ra, để từ đó quần chúng nhân dân tự giác, tích cực đấu tranh, lên án với tệ
nạn mê tín dị đoan. Cơ quan chức năng tăng cường công tác nắm tình hình, thống kê
lập danh sách của các đối tượng hoạt động mê tín dị đoan trên địa bàn để có biện pháp


14