ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÙI THU HÕA

GÓP PHẦN TÌM HIỂU THÀNH NGỮ CÓ THÀNH TỐ CHỈ TÊN GỌI
ĐỘNG VẬT TRONG TIẾNG ANH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LÝ LUẬN NGÔN NGỮ
Mã số: 5 04 08
Người hướng dẫn: GS.TS. Lê Quang Thiêm

HÀ NỘI – 2004


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài:
Thành ngữ là một đơn vị từ vựng mà ngôn ngữ nào cũng có. Nhưng
nó luôn luôn là một đề tài hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu bởi thành ngữ
có cấu tạo phức tạp về mặt cấu trúc cũng như về mặt nghĩa. Không những
thế nó còn liên quan đến đặc điểm văn hoá và cách nói năng có tính chất ví
von của từng dân tộc hay nói cách khác là tư duy dân tộc được phản chiếu rừ
nột trong cỏc thành ngữ. Thành ngữ tạo cho ngụn ngữ dõn tộc những sắc
màu. Tiếng Anh với những đặc điểm ưu việt đang trở thành một trong những
ngôn ngữ được sử dụng rộng rói trờn thế giới và ở Việt Nam hiện nay. Ngụn
ngữ này ngày càng được nhiều người học và sử dụng. Với tư cách là một
người học và sử dụng ngoại ngữ, chứ không phải là người bản ngữ tỡm hiểu
tiếng mẹ đẻ, chúng tôi trước hết mong muốn trang bị thờm cho mỡnh những
hiểu biết về thành ngữ tiếng Anh, xem chỳng được cấu tạo như thế nào và
thông qua đú tỡm hiểu những giỏ trị văn hoá ẩn sâu trong lớp vỏ ngôn ngữ.
Ngoài những mục tiêu đó, chúng tôi hy vọng đề tài mỡnh lựa chọn đi vào

University Press). Đây là những cuốn sách về vốn thành ngữ thông dụng và
mới nhất được người Anh thừa nhận. Khái niệm thành ngữ trong tiếng Anh
cũng có những điểm khỏc so với tiếng Việt vỡ tiếng Anh vốn là một ngụn
ngữ vừa mang tớnh tổng hợp tớnh và phõn tớch tớnh. Chỳng tụi sẽ quan tõm


giới thuyết phần sau khi bàn về những khỏi niệm liờn quan. Sau khi tập hợp
tạm đủ, chúng tôi sẽ tiến hành phân tích về mặt cấu tạo và về mặt nghĩa của
các đơn vị thành ngữ đó.
0.4. Phương pháp và tư liệu nghiên cứu:
Chúng tôi áp dụng những phương pháp thường gặp trong ngôn ngữ
học như: phương pháp nhận diện xác định các đơn vị, phương pháp thống kê
định lượng, phương pháp miêu tả, phân tích cấu trúc, phương pháp phân tích
ngữ nghĩa.
Cùng với việc quan sát cách sử dụng thành ngữ trong giao tiếp cũng
như trong sách, báo tiếng Anh hàng ngày, chúng tôi tập hợp tư liệu chủ yếu
từ những quyển từ điển thành ngữ mới nhất như đó dẫn trên.
0.5. í nghĩa lớn luận và thực tiễn:
Việc nghiên cứu thành ngữ tiếng Anh ở Việt Nam không phải là mới.
Tuy nhiên chưa có nhiều nghiên cứu theo hướng này và cỏc nghiờn cứu cũn
chưa đi sâu miêu tả cấu tạo và cấu trúc ngữ nghĩa của các đơn vị thành ngữ
tập trung vào một chủ đề, đặc biệt là có thành tố chỉ con vật. Các thành tố
này đúng vai trũ như thế nào trong việc tạo nên ngữ nghĩa thành ngữ, vị trí
của các thành tố và chức năng ngữ pháp của nó có ảnh hưởng tới nghĩa thành
ngữ như thế nào? Và một điều quan trọng nữa là dựa trên những phân tích có
tính chất miêu tả như vậy ta rút ra được những đặc điểm gỡ về tư duy dân
tộc, quan điểm thẩm mỹ tạo nên bản sắc của ngôn ngữ và văn hoá Anh. Đú
chớnh là ý nghĩa lớ luận của luận văn.



1+2/2003)
4. Dương Kỳ Đức., Ngựa ta và ngựa tây. Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống (số
1+2/2002)
5. Hoàng Trinh., 1992. Từ kí hiệu học đến thi pháp học. Nxb Khoa học xó hội,
Hà Nội.
6. Hoàng Văn Hành., Các kiểu thành ngữ ẩn dụ hoá đối xứng. Tạp chí Ngôn
ngữ (số 8/2001)
7. Kể chuyện thành ngữ, tục ngữ. 1998. Nxb Khoa học xó hội, Hà Nội.
8. Lõm Thị Hoà Bỡnh., 2000. Đối chiếu thành ngữ chỉ trạng thái tâm lí trong
tiếng Anh và tiếng Việt. Luận án Thạc sĩ ngữ văn, Hà Nội.
9. Lê Quang Thiêm., 1989. Nghiên cứu đối chiếu các ngôn ngữ. Nxb Giáo dục,
Hà Nội.
10. Lê Quang Thiêm. 2003. Lịch sử từ vựng tiếng Việt thời kỡ 1858-1945. Nxb
Khoa học xó hội, Hà Nội
11. Lý Toàn Thắng., Ngôn ngữ và sự tri nhận không gian. Tạp chí Ngôn ngữ (số
4/1994)
12. Mai Ngọc Chừ., Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng Phiến., 1991. Cơ sở Ngôn ngữ


học và Tiếng Việt. Nxb Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, Hà Nội.
13. Nguyễn Đức Tồn., 2002. Tỡm hiểu đặc trưng văn hóa-dân tộc của ngôn ngữ
và tư duy ở người Việt. Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
14. Nguyễn Lai., 1999. Những bài giảng Ngôn ngữ học đại cương, Tập 1: Mối
quan hệ giữa ngôn ngữ và tư duy. Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
15. Nguyễn Thiện Giáp, Đoàn Thiện Thuật, Nguyễn Minh Thuyết., 2000. Dẫn
luận Ngôn ngữ học, Nxb Giáo dục, Hà Nội,
16. Nguyễn Thiện Giáp., 1996. Từ và nhận diện từ tiếng Việt, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
17. Nguyễn Thiện Giáp., 1998. Từ vựng học tiếng Việt, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
18. Nguyễn Xuân Hoà ., 1996. Đối chiếu thành ngữ Nga-Việt trên bỡnh diện giao

Nxb Giỏo dục
34. V.B.Kasevich.,1998. Những yếu tố cơ sở của Ngôn ngữ học đại cương. Nxb
Giáo dục, Hà Nội.
35. Vũ Phương Anh., Màu sắc trong thành ngữ tiếng Anh. Tạp chí Ngôn ngữ và
đời sống (số 8/2003)
36. Wallace L.Chafe. í nghĩa và cấu trỳc của ngụn ngữ. Hà Nội, Nxb Giáo dục,


1998
37. Xuân Hùng biên soạn., 1998, Thành ngữ và giới từ trong tiếng Anh, Nxb
Đồng Nai

Tiếng Anh
38. Alan Cruse., 2000. Meaning in Language – An Introduction to Semantic and
Pragmatics. Oxford University Press.
39. British civilization.
40. Howard Jackson. Analizing English – An Introduction to descriptive
linguistics.(Second edition). Pergamon Institute of English. Chú giải: Đặng
Trung Toàn. Nxb Thanh Niên
41. James O’driscoll.,1999. Britain – The country and its people: an introduction
for learners of English. Oxford University Press.
42. Jennifer Seidl, W.Mc Mordie., 1997. English idioms and how to use them
(Fifth edition). Oxford University Press
43. Longman Dictionary of contemporary English, 3rd edition with new words
supplement. 2000.
44. Peter Watcyn-Jones. Test your English idioms. Dịch và chú giải: Nguyễn
Trung Tánh, Phạm Tấn Quyền, Nguyễn Trí Lợi. Nxb Thành phố Hồ Chí
Minh.
45. Rosalind Fergusson., edition 2002.Cassell’s Dictionary of English idioms.
Cassell Wellington House – London.