kế HOạCH PHáT TRIểN GIáO DụC thcs
Phần 1. Lập kế hoạch năm học
trờng THCS
Thông tin cơ bản cho hoạt động 1.1
1.1.1. Kế hoạch năm học là gì?
Đây là kế hoạch tổng hợp tất cả các hoạt động trong năm học của toàn tr-
ờng. Nó đóng vai trò chủ đạo, chi phối các hoạt động của trờng và là cơ sở để xây
dựng các kế hoạch khác ở trờng học, nên phải tập trung trí và lực để xây dựng.
1.1.2. Cấu trúc nội dung của một bản kế hoạch năm học
Theo nguyên tắc cấu trúc nội dung phải tơng xứng với nhiệm vụ công tác,
cho nên khó có một mẫu cấu trúc chung dùng cho tất cả các trờng. Tuy nhiên,
trong mức độ nào đó, các nhiệm vụ công tác lớn của các trờng cũng có rất nhiều
công việc trùng nhau mà chỉ khác nhau trong chi tiết. Do vậy, giải pháp cho tốt cho
vấn đề này là coi những cấu trúc nêu ra là những mẫu tham khảo.
Một cấu trúc cần phải đạt đợc yêu cầu: Đơn giản, rõ ràng, có liên hệ bên trong
một cách lôgic, cụ thể, không bỏ sót việc, giúp cho việc quản lý và thực thi dễ dàng.
Với ý nghĩa nh vậy, cấu trúc nội dung một bản kế hoạch thông thờng có thể
gồm các phần sau:
Phân tích đặc điểm tình hình khi vào kỳ kế hoạch mới.
Phơng hớng, nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu, biện pháp trong các mặt công tác kỳ
kế hoạch.
Lập chơng trình công tác cho bản kế hoạch.
Dới đây là ví dụ về một cấu trúc nội dung bản kế hoạch năm học của trờng
THCS:
Phần thứ nhất: Phân tích (đặc điểm tình hình)
Phân tích đánh giá tình hình đặc điểm bên trong và bên ngoài nhà trờng:
- Tình hình, đặc điểm của nhà trờng: Mặt mạnh, mặt yếu của trờng (các yếu
tố nội lực) về đội ngũ, học sinh, về cơ sở vật chất, tài chính,.... cùng những phân
tích về chúng.
- Tình hình môi trờng xã hội (các yếu tố ngoại lực): Những cơ hội mà nhà tr-
ờng có thể tận dụng nh sự quan tâm của Đảng và nhà nớc, của chính quyền địa ph-

tiêu quy định trong chơng trình của Bộ. Chú ý những nghề truyền thống của địa ph-
ơng, những nghề xã hội có nhu cầu lớn, những kỹ thuật mới có sự đón nhận của phát
triển xã hội. Kế hoạch phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp - Hớng
nghiệp dạy nghề trong việc quản lý giáo dục hớng nghiệp cho học sinh.
5) Hoạt động ngoài giờ, hoạt động xã hội: Các chỉ tiêu cụ thể hoặc các mục tiêu
trong hoạt động này. Các hoạt động xã hội và giáo dục ngoài giờ theo các chủ điểm
chính trị - xã hội đã quy định trong chơng trình. Kế hoạch phối hợp với các lực lợng
giáo dục ngoài nhà trờng tổ chức, bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học,
văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao; Các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch,
giao lu văn hoá; Các hoạt động giáo dục môi trờng, lao động công ích, từ thiện.
6) Xây dựng cơ sở vật chất, th viện, sách giáo khoa và các cơ sở vật chất khác
phục vụ cho giáo dục: Chỉ tiêu và kế hoạch từng mặt nh tu bổ, sửa chữa, mua mới,
26
xây mới các thứ thuộc về cơ sở vật chất phục vụ cho giáo dục. Phải phân định rõ về
thời gian thực hiện, phân công nhân lực hoặc thành lập bộ máy thực hiện. Phân bổ
nguồn lực và tài chính cho mỗi công việc theo từng thời gian. Th viện, sách giáo
khoa phải có kế hoạch cụ thể, đợc xúc tiến sớm trớc năm học và suốt thời gian của
năm học cũng nh trong hè.
7) Xã hội hoá công tác giáo dục: Xây dựng tổ chức Ban đại diện cha mẹ học
sinh, thiết lập mối quan hệ chặt chẽ và thờng xuyên với Hội đồng của nhà trờng.
Xây dựng quan hệ giữa nhà trờng với các tổ chức xã hội địa phơng, trong đó trờng
đóng vai trò chủ đạo và chủ động huy động sự giúp đỡ, đóng góp của cộng đồng.
Xây dựng quan hệ giữa nhà trờng với các cá nhân và tổ chức nớc ngoài. Khai thác
các hoạt động từ thiện, nhân đạo của Quốc tế.
Cần chú ý đến giáo dục và nhà trờng góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa ph-
ơng. Có thể đề cập tới các nội dung sau đây:
- Nhà trờng đa các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào địa phơng.
- Nhà trờng tham gia chống mù chữ. Tham gia công tác phổ cập giáo dục.
Tham gia công tác giáo dục thờng xuyên.
- Trờng tham gia phục vụ cho các ngành nghề chủ yếu của địa phơng, hoặc

bộ, và nghị quyết Hội nghị cán bộ công chức nhà trờng.
1.2.2. Các mục tiêu, chỉ tiêu cần thực hiện
Các chỉ tiêu này có thể do đơn vị xây dựng và cũng có thể đợc giao từ cấp
quản lý cấp trên (chẳng hạn nh chỉ tiêu đào tạo, chỉ tiêu tuyển sinh, chỉ tiêu biên
chế, chỉ tiêu về xây dựng cơ sở vật chất...).
1.2.3. Các điều kiện nội lực của trờng
Nh đã đề cập ở trên, khi xây dựng kế hoạch ta phải phân tích những mặt
mạnh, mặt yếu của nhà trờng về các mặt nh:
- Đội ngũ cán bộ, giáo viên, cán bộ quản lý.
- Cơ sở vật chất và thiết bị: Phòng học, phòng học bộ môn; Khối phục vụ
học tập (nhà tập đa năng, th viện, phòng thiết bị giáo dục, phòng hoạt động Đoàn -
Đội,...) Khối hành chính quản trị; khu sân chơi bãi tập....
- Các thành tích về giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trờng
và các kết quả thực hiện kế hoạch của năm học trớc...
1.2.4. Các điều kiện ngoại lực
Khi xem xét vấn đề này, phải xét đến các yếu tố ngoại lực ảnh hởng đến sự
phát triển của nhà trờng, đến việc thực hiện kế hoạch. Các yếu tố này có thể là
những cơ hội nhng cũng có thể là những thách thức, những nguy cơ cho sự phát
triển và thực hiện kế hoạch của nhà trờng. Các yếu tố đó là:
- Sự quan tâm của xã hội, các chủ trơng và chính sách về giáo dục.
- Sự phát triển của kinh tế - xã hội.
- Nhu cầu của xã hội, của phát triển kinh tế đối với giáo dục.
- Sự phát triển dân số.
- Mặt bằng dân trí, truyền thống văn hoá.
- Các ảnh hởng tiêu cực của môi trờng tác động vào giáo dục.
- Các cạnh tranh hiện hữu và tiềm ẩn đối với nhà trờng.
Thông tin cơ bản cho hoạt động 1.3
Ta có thể mô tả tiến trình kế hoạch hoá gồm 4 bớc sau:
- Xây dựng kế hoạch.
28

kế hoạch
Chỉ đạo thực hiện
kế hoạch
các nguy cơ các thách thức cần tránh, từ đó xác định trạng thái xuất phát và những
phân tích s phạm về trạng thái đó.
- Dự báo các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chỉ tiêu phát triển dân số của
địa phơng nơi trờng đóng và của khu vực (xã, huyện, tỉnh).
- Dự đoán chiều hớng phát triển về các chỉ tiêu cần có trong kế hoạch (chỉ
tiêu huy động học sinh ; Chỉ tiêu trí dục, đức dục ở các khối lớp; Chỉ tiêu học sinh
tốt nghiệp; Chỉ tiêu về xây dựng cơ sở vật chất,...).
- Dự báo các hoạt động của nhà trờng nhằm góp phần thực hiện mục tiêu
phát triển kinh tế - xã hội của địa phơng.
b) Xây dựng kế hoạch sơ bộ:
- Xây dựng hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu cần đạt đợc.
- Xây dựng các điều kiện cần thiết (nhân lực, phơng tiện, thiết bị, tài chính)
cho kế hoạch.
- Dự thảo các phơng án, dự án về kế hoạch.
Trong kế hoạch sơ bộ ta có thể đề xuất nhiều phơng án khác nhau để lựa chọn.
c) Xây dựng kế hoạch chính thức:
Trên cơ sở của kế hoạch sơ bộ, tiến hành xây dựng kế hoạch chính thức. Có
thể chọn một trong các phơng án tổng hợp các phơng án đã nêu ra ở bớc xây dựng
kế hoạch sơ bộ.
Cho thảo luận tập thể (cán bộ chủ chốt, toàn thể cán bộ nhân viên, giáo viên
của trờng). Bản kế hoạch chính thức phải đợc trình xét duyệt cấp trên. Sau khi đã
đợc duyệt, tổ chức thực hiện kế hoạch.
Hiện nay trên thực tế, trong các trờng THCS có ba cách thức lập kế hoạch
năm học khác nhau:
- Cách thứ nhất là Hiệu trởng làm toàn bộ;
- Cách thứ hai là Hiệu trởng lập kế hoạch có tham khảo ý kiến một số ngời
có trách nhiệm (phó Hiệu trởng, Chủ tịch Công đoàn, tổ trởng chuyên môn,...);