ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ THÚY BÌNH

CÔNG TÁC LƯU TRỮ TÀI LIỆU NGHE, NHÌN Ở CÁC ĐÀI
TRUYỀN HÌNH – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ

HÀ NỘI - 2002



Phần Mở đầu
I. Mục đích, ý nghĩa của đề tài
Tài liệu l-u trữ là ph-ơng tiện bảo đảm thông tin cho hoạt động quản
lý, sản xuất và nghiên cứu khoa học. Chúng cần thiết cho mọi lĩnh vực hoạt
động của xã hội loài ng-ời, nhằm ghi lại những tri thức và kinh nghiệm trong
quá trình sống, làm việc và đấu tranh bảo vệ quyền lợi của mình. Tài liệu ngày
càng gia tăng cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ. Điều đó đòi
hỏi tài liệu l-u trữ phải đ-ợc tổ chức một cánh khoa học thì mới có thể " bảo
quản an toàn và phục vụ khai thác sử dụng có hiệu quả tài liệu l-u trữ quốc
gia". [26,7] Song tài liệu l-u trữ đ-ợc sản sinh ra trong các cơ quan không chỉ
khác nhau về nội dung mà còn khác nhau cả về hình thức phản ánh. Nhu cầu
khai thác thông tin tài liệu l-u trữ ở mỗi cơ quan cũng rất khác nhau. Chính vì
thế mà công tác l-u trữ mỗi loại hình tài liệu, ở mỗi cơ quan, tổ chức cũng
phải có những ph-ơng pháp và cách thức khác nhau. Cùng với sự phát triển
của khoa học công nghệ, ngoài những tài liệu chữ viết truyền thống, còn có
nhiều loại hình tài liệu đ-ợc sản sinh ra trong quá trình hoạt động của các cơ
quan, tổ chức xã hội. Một trong số những loại hình tài liệu đó là tài liệu ảnh,

nhiều, nhu cầu sử dụng chúng vào các mục đích khác nhau của xã hội ngày
càng lớn. Điều đó đòi hỏi các nhà l-u trữ phải quan tâm nhiều hơn nữa đến
việc l-u trữ loại hình tài liệu này. Một trong những dạng cơ quan sản sinh ra
nhiều loại hình tài liệu nghe nhìn hơn cả là hệ thống các Đài Truyền hình từ
Trung -ơng đến địa ph-ơng. Tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình rất đa
dạng và phong phú. Nh-ng cho đến nay các Đài Truyền hình vẫn còn lúng
túng trong việc l-u trữ khối tài liệu này. Công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở
các Đài Truyền hình ch-a đ-ợc quan tâm đúng mức, ch-a theo những quy
định thống nhất. Tình trạng thất thoát tài liệu nghe nhìn ở các Đài Phát thanh Truyền hình địa ph-ơng là phổ biến, bộ phận l-u trữ của các Đài hầu nhkhông quản lý đ-ợc tài liệu của Đài. Là một cán bộ l-u trữ, đ-ợc học tập,
tham quan và nghiên cứu về công tác l-u trữ của một số n-ớc tiên tiến, tr-ớc
thực trạng công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình còn nhiều
tồn tại và ch-a đ-ợc quan tâm đúng mức, tôi đã chọn vấn đề Công tác l-u


trữ tài liệu nghe, nhìn ở các Đài Truyền hình Thực trạng và giải pháp
làm đề tài luận văn thạc sĩ khoa học thuộc chuyên ngành L-u trữ học và Tliệu học.
II. Đóng góp của luận văn:
Từ kết quả nghiên cứu khảo sát thực tiễn công tác l-u trữ ở Đài Truyền
hình Việt Nam và các Đài Phát thanh - Truyền hình địa ph-ơng (từ đây xin gọi
tắt là các Đài Truyền hình), tìm ra đ-ợc những tồn tại cơ bản, từ đó có những
giải pháp để củng cố công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn của hệ thống các Đài
Truyền hình từ Trung -ơng đến địa ph-ơng.
Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần giúp cho các cơ quan quản lý l-u trữ có
cơ sở để h-ớng dẫn, chỉ đạo nghiệp vụ cụ thể đối với tài liệu nghe nhìn nói
chung và tài liệu nghe nhìn của các Đài Truyền hình nói riêng, nhằm thu thập
đ-ợc những tài liệu có giá trị, góp phần tối -u hoá thành phần Phông l-u trữ
Quốc gia.
Đối với các Đài truyền hình, kết quả nghiên cứu sẽ giúp cho việc tổ
chức, quản lý tài liệu nghe nhìn đ-ợc hiệu quả và thống nhất. Qua đó, giúp
cho các Đài ngay từ đầu đã có kế hoạch xử lý và bảo quản, không làm thất

Với mục tiêu đã nêu trên, luận văn có nhiệm vụ nh- sau:
- Khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng công tác l-u trữ tài liệu nghe
nhìn ở các Đài Truyền hình. Trong đó đánh giá về hệ thống các văn bản qui
phạm pháp luật, văn bản h-ớng dẫn chỉ đạo nghiệp vụ của ngành L-u trữ
cũng nh- của các Đài Truyền hình về công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn và về
thực trạng các nghiệp vụ l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình hiện
nay.
- Đề xuất các giải pháp nhằm củng cố, tăng c-ờng công tác l-u trữ tài
liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình.
3. Đối t-ợng nghiên cứu:
Đối t-ợng nghiên cứu của luận văn là tài liệu nghe nhìn và thực trạng
công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình.
4. Phạm vi nghiên cứu:
Luận văn chỉ đề cập đến tài liệu nghe nhìn và công tác l-u trữ tài liệu
nghe nhìn ở Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Phát thanh - Truyền hình địa


ph-ơng. ở đây luận văn không đề cập đến tài liệu của Đài Phát thanh tiếng nói
Việt Nam và mảng tài liệu chữ viết của các Đài Truyền hình.
IV. Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn là vấn đề t-ơng đối mới so với công
tác l-u trữ tài liệu chữ viết. ở Việt Nam, vấn đề này cũng đã đ-ợc nghiên cứu
trong những năm gần đây, nh-ng ch-a nhiều và phần lớn mới chỉ dừng ở mức
độ giới thiệu trong những bài viết ngắn trên báo , tạp chí, luận văn thạc sĩ, cử
nhân.
1.Vấn đề tổ chức công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn
Một số công trình nghiên cứu về vấn đề này và đã đ-ợc công bố trên
các tạp chí. Ví dụ: trong các bài viết "Cần quan tâm hơn nữa đến công tác l-u
trữ tài liệu ảnh, phim điện ảnh và ghi âm", tạp chí Văn th- L-u trữ ,số
02/1983; "Tài liệu l-u trữ phim điện ảnh ở Việt Nam- Những b-ớc phát

về " Viết thuyết minh và biên mục, bảo quản tài liệu ảnh", tạp chí L-u trữ việt
Nam, số 03/1998; Nguyễn Đức Hà với đề tài "Một số ý kiến về xây dựng bộ
thẻ tra tìm ảnh cho phòng T- liệu ảnh của Thông tấn xã Việt Nam (1945 1980)", luận văn cử nhân, năm 1980 ; Tác giả Nguyễn Việt Thắng thì đề cập
đến một công cụ phân loại, tra cứu tổng hợp hơn cho tài liệu phim điện ảnh,
đó là việc "Xây dựng khung phân loại thông tin tài liệu phim điện ảnh và bộ
thẻ hệ thống ở Phông l-u trữ t- liệu phim quân đội", luận văn cử nhân, năm
1991..
Tuy nhiên, ch-a có tác giả nào đề cập đến các yếu tố thông tin cần biên
mục, các loại hình công cụ tra cứu cho tất cả các thể loại của tài liệu nghe
nhìn nói chung và tài liệu nhe nhìn của các Đài Truyền hình nói riêng.
5. Khai thác sử dụng tài liệu nghe nhìn:
Về vấn đề này, phần lớn các công trình nghiên cứu mới chỉ tập trung
giới thiệu các nguồn sử liệu nghe nhìn về các chủ đề khác nhau. Ch-a có một
công trình nào đề cập đến vấn đề chế độ khai thác sử dụng tài liệu nghe nhìn
nói chung cũng nh- tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình nói riêng. Ví dụ


nh-: các bài viết của tác giả Đào Xuân Chúc " Vài nét về hoạt động Điện ảnh
ở Việt Nam tr-ớc Cách mạng tháng Tám", tạp chí Nghiên cứu văn hoá nghệ
thuật, số 04/ 1981; " Ph-ơng ph-ơng pháp nghiên cứu t- t-ởng Chủ tịch Hồ
Chí Minh qua tài liệu phim, ảnh, tạp chí Thông tin Khoa học - Xã hội, số 5/
1993; đặc biệt gần đây, tiến sĩ Đào Xuân Chúc đã giới thiệu cho bạn đọc và
các nhà nghiên cứu lịch sử một nguồn t- liệu quí giá về cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp của dân tộc ta "Nguồn t- liệu ảnh về cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp (1945- 1954)", nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, năm
2002.
Ngoài ra, các tác giả khác cũng đã có những công trình tổng hợp các tài
liệu l-u trữ nghe nhìn đã đ-ợc công bố trên các ph-ơng tiện thông tin đại
chúng nh- " ảnh l-u trữ về các sự kiện lịch sử đã đ-ợc công bố trên báo Quân
đội nhân dân từ 1975- 1995" của Nguyễn Việt Hằng, luận văn cử nhân, năm

Trong ch-ơng này luận văn nêu khái quát về chức năng, nhiệm vụ
thành phần, nội dung tài liệu nghe nhìn của Đài Truyền hình Việt Nam, Đài
Phát thanh - Truyền hình địa ph-ơng.
Để có cơ sở cho những đề xuất của ch-ơng 3, luận văn tiếp tục nghiên
cứu, khảo sát thực trạng công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền
hình về các vấn đề : Cơ sở pháp lý, tổ chức- cán bộ, tổ chức khoa học, bảo
quản và khai thác sử dụng tài liệu nghe nhìn. Từ đó nêu ra những tồn tại của
công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình, để làm cơ sở cho
những giải pháp về công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở ch-ơng 3.
Những số liệu và thông tin khảo sát trong luận văn chủ yếu đ-ợc lấy từ
thực tế của Đài Truyền hình Việt Nam, một số Đài Phát thanh - Truyền hình
địa ph-ơng nh- Hà Nội, Phú Thọ, Hà Tây, Hà Bắc, Thanh Hoá, Hải Phòng,
Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ v.v. ..


Ch-ơng 3: Những giải pháp về công tác l-u trữ tài liệu nghe nhìn ở
các Đài Truyền hình
Trên cơ sở các thông tin khảo sát, phân tích ở các ch-ơng 1 và 2, trong
ch-ơng 3 luận văn đ-a ra những giải pháp cụ thể cho công tác l-u trữ tài liệu
l-u trữ nghe nhìn của hệ thống Đài Truyền hình. Đó là những giải pháp về các
vấn đề:
- Xây dựng các văn bản chỉ đạo, h-ớng dẫn nghiệp vụ vè công tác l-u
trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình.
- Hoàn thiện bộ máy tổ chức- cán bộ làm công tác l-u trữ ở các Đài
Truyền hình.
- Tổ chức khoa học tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình.
- Bảo quản tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình.
- Khai thác sử dụng tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình.
Kết luận: Dựa trên những kết quả khảo sát và nghiên cứu thực tế công
tác l-u trữ ở các Đài Truyền hình, luận văn đ-a ra một số nhận xét và kiến