Đại học Quốc gia Hà Nội
Khoa S- phạm

Trần Thị Thanh Ph-ơng

biện pháp quản lý hoạt động dạy - học
Nhằm nâng cao chất l-ợng đào tạo
ở tr-ờng đại học điện lực

luận văn thạc sĩ quản lí giáo dục

Hà nội 2007


Đại học Quốc gia Hà Nội
Khoa S- phạm
------o0o------

Trần Thị Thanh Ph-ơng

biện pháp quản lý hoạt động dạy - học
Nhằm nâng cao chất l-ợng đào tạo
ở tr-ờng đại học điện lực

luận văn thạc sĩ quản lí giáo dục
Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 60 14 05

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: TS. NGUYễN THị PHƯƠNG HOA

Hà nội 2007

hội để phục vụ mục tiêu chung của đất nước, của xã hội.
Nhu cầu phát triển nguồn lực của ngành Điện không nằm ngoài những đòi
hỏi trên của xã hội mà còn cần phát triển những nhà quản lý giỏi, những cán bộ
khoa học kỹ thuật có trình độ cao và những công nhân kỹ thuật lành nghề để đáp
ứng được sự phát triển của xã hội.
1.4. Xuất phát từ thực tế hoạt động dạy - học của trường Đại học Điện lực


Trường Đại học Điện lực trực thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam là cơ sở
đào tạo cán bộ có trình độ Đại học, Cao đẳng và các bậc học thấp hơn theo cơ cấu
khung của hệ thống GD quốc dân thuộc lĩnh vực ngành Điện. Bốn mươi năm qua,
trường đã đóng góp đáng kể nguồn nhân lực đã qua đào tạo cho ngành Điện, đáp
ứng phần nào nhu cầu lao động cho toàn ngành và cho xã hội, bước đầu khẳng
định uy tín và vị thế của nhà trường trong hệ thống GD quốc dân. Trong thực tế, số
lượng, chất lượng và hiệu quả đào tạo vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và thế
mạnh của Trường và đòi hỏi mà xã hội đặt ra. Có nhiều nguyên nhân và lý do khác
nhau ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, trong đó cần phải kể đến một nguyên nhân
rất quan trọng đó là công tác quản lý HĐD-H còn nhiều bất cập. Vì vậy, cần phải
có cái nhìn khách quan, khoa học trong việc đánh giá thực trạng, tìm ra biện pháp
tăng cường quản lý HĐD-H ở Trường Đại học Điện lực.
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tế nêu trên, tôi chọn: “Biện pháp
quản lý hoạt động dạy - học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở trường Đại học
Điện lực” làm nội dung nghiên cứu cho luận văn của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy - học
nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở trường Đại học Điện lực.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy - học ở trường Đại học Điện lực.
3.2. Đối tượng nghiên cứu

Cuối luận văn là phần danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục.


Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Sơ lược lịch sử vấn đề nghiên cứu
Từ hơn hai nghìn năm trước đây, trên thế giới đã có rất nhiều nhà chính trị,
tư tưởng nghiên cứu về quản lý và đưa ra những luận điểm về quản lý, đồng thời
áp dụng vào thực tế và đã có những thành công lớn trong lĩnh vực này.
Ở phương Đông, nổi lên hai nền văn hoá lâu đời đó là Trung Hoa cổ đại và
Ấn Độ cổ đại. Đặc biệt là Trung Hoa cổ đại đã sản sinh ra những nhà tư tưởng về
quản lý như Khổng tử (551 - 479 Tr CN), Mạnh tử (372 - 289 Tr CN), Hàn Phi Tử
(280 - 233 Tr CN), Thương Ưởng (390 - 338 Tr CN), v.v... Tuy tư tưởng về quản lý
của họ có khác nhau về quan điểm, như Khổng Tử, ông chú trọng về “đức trị” để


quản lý xã hội và cai trị dân. Còn Hàn Phi Tử, Thương Ưởng thì thiên về “pháp trị”.
Nhưng cho đến nay, những quan điểm trên vẫn còn ảnh hưởng sâu sắc đến phong
cách quản lý của các nước châu Á. Ví dụ nước Nhật bản, họ coi sự thành công về
kinh tế của ngày hôm nay là do sự kết hợp hài hoà giữa chủ nghĩa tư bản phương
Tây với tư tưởng Khổng giáo về quản lý kinh tế ở đất nước này.
Ở phương Tây cổ đại, thì có nhà triết học Socrat (Thế kỷ IV - III Tr CN) cũng đề cập
đến quản lý. Còn Hy lạp cổ đại thì có Platon (427 - 346 Tr CN). Theo ông, muốn cai trị nước
phải biết đoàn kết dân lại và phải vì dân, tiêu chuẩn của người đứng đầu là ham hiểu biết,
trung thực, tự chủ, điều độ, ít tham vọng về vật chất và phải được đào tạo kỹ lưỡng.
Trong thời kỳ lịch sử cận đại thì có Chales Babrage (1792 – 1871), H.Fayol
(1841 – 1925), Elton Mayor (1850 – 1947), F.Taylor (1841 – 1925), .... là những
người đã đóng góp cho khoa học quản lý và làm cho nó ngày càng hoàn thiện hơn.
Lịch sử Việt nam đã ghi lại những tư tưởng QL có từ xa xưa. Thời kỳ tiền Lê,
tư tưởng QL là pháp trị. Thời kỳ nhà Lý, tư tưởng chủ đạo trong QL là đức trị.
Nhưng sang thời hậu Lê thì hướng cả vào đức trị và pháp trị. Trong tác phẩm “Đức

thuyết hành vi trong quản lý khẳng định: “Quản lý là một quá trình lao động, liên
tục, kế tiếp nhau chứ không tĩnh tại” [14, tr.33].


- P. Drucker luôn nhấn mạnh QL sinh ra từ thực tiễn và trở về với thực tiễn. Ông quan
niệm: “Quyền uy duy nhất của QL chính là thành tựu mà nó có thể đạt được” [22, tr.338].
- Theo Đại từ điển tiếng Việt: quản lý là “tổ chức, điều khiển hoạt động của
một đơn vị, một cơ quan”, là “trông coi, gìn giữ và theo dõi việc gì” [51, tr.1363].
Nghĩa Hán Việt của “Quản” là trông coi và gìn giữ theo những yêu cầu nhất định,
duy trì sự vật ở trạng thái ổn định; quá trình “Lý” bao gồm sửa sang, sắp đặt công
việc, đổi mới, đưa hệ thống đó vào phát triển. Trong “quản” phải có “lý” thì toàn
hệ mới có thể phát triển, trong “lý” phải có “quản” thì sự phát triển của hệ mới ổn
định, bền vững [16, tr.2]. Hai quá trình này phải được gắn bó chặt chẽ với nhau thì
toàn hệ mới đạt được thế cân bằng động, tồn tại và phát triển phù hợp trong mối
tương tác với các yếu tố bên trong và bên ngoài.
- Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là sự tác động có mục đích tới tập thể những
người lao động nhằm đạt được những kết quả nhất định và mục đích đã định trước” [16, tr.23].
- Theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình định hướng,
quá trình có mục tiêu, quản lý có hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm
đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới
của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [20, tr.225]. Hoặc “Quản lý là một hoạt
động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục
đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà
trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc,
vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ
thuật, còn kiến thức có tổ chức quản lý là khoa học” [19, tr.33].
- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Bản chất của hoạt động QL nhằm làm cho hệ
thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có tính chất lượng mới”.
Quản lý = Quản + Lý
Trong đó : - Quản là chăm sóc, giữ gìn sự ổn định .

giảng dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà nội, 2004.
13 Nguyễn Quốc Chí – Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Cơ sở khoa học quản lý, Tài liệu giảng
dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà nội, 2004.
14 Nguyễn Quốc Chí – Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Lý luận quản lý nhà trường, Tài liệu
giảng dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà nội, 2003.
15 Nguyễn Quốc Chí, Những cơ sở lý luận QLGD, Tài liệu giảng dạy cao học QLGD,
Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà nội, 2003.
16 Nguyễn Quốc Chí – Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Những quan điểm GD hiện đại, Tài liệu
giảng dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà nội, 2001- 2003.


17 Nguyễn Công Giáp, Bàn về phạm trù chất lượng và hiệu quả giáo dục, Tạp chí
phát triển giáo dục số 10/1997.
18 Phạm Minh Hạc, Một số vấn đề về QLGD và khoa học GD, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1986.
19 Đặng Xuân Hải, Nhận diện khái niệm quản lý và lãnh đạo trong quá trình điều
khiển một nhà trường, Tạp chí phát triển giáo dục số 4, tháng 7 và 8 năm 2002.
20 Đặng Xuân Hải - Đỗ Công Vịnh, Nhận diện vấn đề về đảm bảo chất lượng GDĐH
ở Việt nam hiện nay, Tạp chí Giáo dục, (32), trang 11-13, 2000.
21 Bùi Minh Hiển – Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo, Quản lý giáo dục, NXB ĐH Sư
phạm, Hà Nội, 2006.
22 Nguyễn Thị Phương Hoa, Lý luận dạy học hiện đại, Tài liệu giảng dạy cao học
QLGD, Khoa Sư phạm - ĐH Quốc gia Hà Nội, 5/2005.
23 Đặng Vũ Hoạt - Hà Thị Đức, Lý luận dạy học đại học, NXB Đại học Sư phạm, 2006.
24 Harold Koontz - Cyril Odonnell - Heinz Weirich, Những vấn đề cốt yếu của quản
lý, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 1998.
25 K. Marx và F. Engels, Các Mác và Ăng ghen toàn tập - tập 23, NXB Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 1993.
26 Trần Hữu Luyến, Vấn đề giải pháp trong quản lý đào tạo ĐH, Tạp chí giáo dục, 2003.
27 Lê Đức Ngọc, Một số bất cập trong giáo dục đại học hiện nay và năm giải pháp
khắc phục, Tạp chí Giáo dục, 2003.