ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƢ PHẠM

SỬ DỤNG PHẦN MỀM CABRI II PLUS
THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC
SINH
TRONG DẠY HỌC GIẢI TOÁN PHẦN “PHÉP ĐỐI XỨNG TRỤC VÀ
PHÉP VỊ TỰ”
LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN HỌC
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC (BỘ MÔN TOÁN)
Mã số: 60 14 10

HÀ NỘI - 2008


LỜI CẢM ƠN

Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể các thầy, cô giáo trong Khoa
sư phạm - Đại học quốc gia Hà Nội, các thầy cô là người đã giúp đỡ em trong
thời gian học tập và làm luận văn.
Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS.Nguyễn Chí Thành, thầy đã
hướng dẫn em tận tình và giúp đỡ em từ những ngày đầu cho đến khi hoàn
thành luận văn này.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô giáo Trường THPT Cẩm Thủy
I, Thanh Hóa, đặc biệt là Ban giám hiệu, đã tạo mọi điều kiện và giúp đỡ em tìm
hiểu thực tế, tổ chức thực nghiệm liên quan đến luận văn.
Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và
động viên suốt quá trình học tập và làm luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn!

MTĐT

Máy tính điện tử

PMDH

Phần mềm dạy học

PPDH

Phương pháp dạy học

PTTH

Phổ thông trung học

SGK

Sách giáo khoa

TCHHĐHT

Tích cực hóa hoạt động học tập

TNSP

Thực nghiệm sư phạm


MỤC LỤC

Nhiệm vụ nghiên cứu

4

6.

Phương pháp nghiên cứu

4

7.

Đóng góp của luận văn

5

8.

Cấu trúc của luận văn

6

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

7

1.1

Hoạt động học tập của học sinh


13

1.4.

Dạy học giải toán

15

1.4.1.

Bài toán và một số cách phân loại bài toán

15

1.4.2..

Vai trò và chức năng của bài tập toán trong quá trình

15

dạy học
1.4.3.

Các bước của hoạt động giải toán

1.5.

Một số khía cạnh cơ bản của tư tưởng TCHHĐHT của học

16


Môi trường dạy học có sự hỗ trợ của CNTT-TT

24

1.7.

Phần mềm dạy học hình học

26

1.7.1.

Phần mềm dạy học và một số chứng năng của phần

26

mềm dạy học trong dạy học Toán
1.7.2.

Các phần mềm dạy học hình học

27

1.7.3.

Một số đặc điểm PMDH hình học Cabri II plus

29


trung học phổ thông của nước ta
2.2.

Nội dung phép biến hình trong các SGK nước ta hiện

42

nay
2.2.1.

Nội dung các phép biến hình trong SGK Hình học lớp

42

10- sách chỉnh lí hợp nhất năm 2000
2.2.2.

Nội dung các phép dời hình trong SGK hình học lớp

44

11- Nâng cao năm 2006
2.2.3.

Nội dung các phép biến hình trong SGK hình học lớp 11-

45

cơ bản- năm 2006
2.3.


58

3.1.2.

Một số biện pháp

66

3.2.

Thực nghiệm sư phạm A

82

3.2.1.

Địa điểm và thời gian tiến hành thực nghiệm

82

3.2.2.

Mục đích thực nghiệm

82

3.2.3.

Đối tượng thực nghiệm


92

3.3.2.

Thực nghiệm lần 2

98

Kết luận chương 3

104

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

106

1. Kết luận

106

2. Khuyến nghị

107

TÀI LIỆU THAM KHẢO

108

PHỤ LỤC


nhà lí luận dạy học cho rằng để thực hiện được mục tiêu giáo dục thì cần phải
coi đổi mới PPDH là trọng tâm, quản lí giáo dục là khâu đột phá. Dạy học
phải hướng vào người học, “lấy người học làm trung tâm”. Để thực hiện được
các mục tiêu giáo dục thì sử dụng tốt các PPDH truyền thống và đồng thời kết
hợp với các PPDH không truyền thống, trong đó sử dụng CNTT-TT là một yếu
tố không tách rời.
Mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người xây dựng xã hội công nghiệp
hóa, hiện đại hóa với thực trạng lạc hậu của phương pháp dạy học Toán đã làm
nảy sinh và thúc đẩy cuộc vận động đổi mới PPDH Toán với định hướng đổi
mới là tổ chức cho người học học tập trong hoạt động và bằng hoạt động, tự
giác, tích cực, sáng tạo.
Nghị quyết TW2 (khoá VIII,1997) khẳng định: “Phải đổi mới phƣơng
pháp giáo dục- đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành
nếp tƣ duy sáng tạo cho ngƣời học, từng bƣớc áp dụng các phƣơng pháp tiên
tiến hiện đại vào quá trình dạy học”.
Luật Giáo dục nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (năm 2005) quy
định: “Phƣơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn
học, bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho
học sinh”.
Tính tự giác, tích cực của người học từ lâu đã trở thành một nguyên tắc
của giáo dục. Nguyên tắc này bây giờ không mới nhưng vẫn chưa được thực
hiện một cách hiệu quả trong quá trình dạy học.
Nhiều tác giả đã nghiên cứu về tính tích cực trong hoạt động học tập của
học sinh. Các kết quả nghiên cứu của các công trình này đã bổ sung thêm lý


luận về PPDH và đã có một số ứng dụng vào thực tiễn. Tuy nhiên chưa có nhiều

+ Khách thể
Quá trình dạy học phép biến hình với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học.
+ Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động giải toán của giáo viên và học sinh khi dạy học nội dung “Phép đối
xứng trục và phép vị tự trong mặt phẳng” với sự hỗ trợ của phần mềm Cabri II plus.
4. Giả thuyết khoa học
Trong dạy học giải các bài toán hình học về “Phép dời hình và phép đồng
dạng trong mặt phẳng” lớp 11 Trung học phổ thông, nếu tổ chức được các hoạt
động dạy và học giải toán với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học hình học Cabri II
plus theo các hướng đã nêu ra trong luận văn thì có thể tích cực hoá hoạt động của
học sinh qua đó nâng cao chất lượng dạy và học trong trường THPT.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống một số khía cạnh cơ bản của tư tưởng tích cực hóa hoạt động học
tập của học sinh.
5.2. Làm sáng tỏ một số khía cạnh về tích cực hóa hoạt động học tập của học
sinh trong dạy học giải toán liên quan nội dung “phép đối xứng trục và phép vị
tự” có sự hỗ trợ của phần mềm Cabri II Plus.
5.3. Làm rõ một số khía cạnh của sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
trong dạy học.
5.4. Nghiên cứu nội dung dạy học (chương trình, SGK) về phép biến hình trong
chương “Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng” ở các sách giáo
khoa: Hình học 10 (chỉnh lí hợp nhất năm 2000), Hình học 11 (bộ cơ bản và bộ
nâng cao)).


TÀI LIỆU THAM KHẢO

* Tài liệu tiếng Việt
1. Bộ Giáo Dục và Đào Tạo. Sách giáo khoa Hình học 10- chương trình chỉnh lí
hợp nhất năm 2000. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 2005.

16. Phạm Văn Đồng. Phƣơng pháp dạy học phát huy tính tích cực- một
phƣơng pháp vô cùng quý báu. Thông tin Khoa học giáo dục, số 2, 1995.
17. Đặng Văn Đức, Nguyễn Thu Hằng. Phƣơng pháp dạy học địa lí theo hƣớng
tích cực. Nxb Đại học sư phạm. Hà Nội, 2004
18. G. Polia. Sáng tạo toán học. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 1997
19. G. Polia. Toán học và những suy luận có lý. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 1997.
20. G. Polia. Giải bài toán nhƣ thế nào?. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 1997.
21. Trịnh Thanh Hải. Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học hình học lớp7
theo hƣớng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh. Luận án tiến sĩ giáo
dục học. Đại học sư phạm Hà Nội. Hà Nội, 1997.
22. Trương Đức Hinh, Đào Tam. Giáo tình cơ sở hình học và hình học sơ cấp.
Nxb Giáo dục. Hà Nội, 1995.
23. Trần Bá Hoành. Đổi mới phƣơng pháp dạy học, chƣơng trình và sách giáo
khoa. Nxb Đại học sư phạm. Hà Nội, 2006.
24. Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan và Nguyễn Văn Thàng. Tâm lí học lứa tuổi và
tâm lí học sƣ phạm. Nxb Đại học quốc gia Hà Nội. Hà Nội, 2007.
25. Đặng Thành Hưng. Tƣơng tác hoạt động Thầy-Trò trên lớp học. Nxb Giáo
dục. Hà Nội, 2002
26. Đặng Thành Hưng. Dạy học hiện đại : Lý luận- Biện pháp- Kĩ thuật. Nxb
Đại học quốc gia Hà Nội. Hà Nội, 2002.


27. NguyễnVũ Quốc Hưng. Sự phát triển của phần mềm dạy học, các công nghệ
mới và các ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục. Báo cáo tại họi thảo
CNTT quốc gia, Hải Phòng, 6/2002.
28.Trần Khánh Hưng. Giáo trình phƣơng pháp dạy- học toán. ĐH Huế. Thừa
Thiên Huế, 1996.
29. Nguyễn Mộng Hy. Các phép biến hình trong mặt phẳng. Nxb Giáo dục. Hà
Nội, 1997.
30. Nguyễn Mộng Hy. Hình học cao cấp. Nxb Giáo dục. Hà nội, 2003.

toán hình học. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 2005.
45. Phạm Thanh Phương. Dạy và học toán với phần mềm Cabri- tập 1. Nxb
Giáo dục. Hà Nội, 2006.
46. Nguyễn Lan Phương. Cải tiến phƣơng pháp dạy học với yêu cầu tích cực hóa
hoạt động của học sinh theo hƣớng giúp học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề
(qua phần giảng dạy " Quan hệ vuông góc trong không gian" lớp 11 trung học phổ
thông). Luận án tiến sĩ giáo dục học. Viện khoa học giáo dục. Hà Nội, 2000.
47. Phạm Đức Quang. Hình thành kĩ năng giải toán hình học phẳng bằng các
phép biến hình cho học sinh lớp 10 phổ thông trung học. Luận án tiến sĩ giáo
dục học, Viện khoa học giáo dục, Hà Nội, 1999.
48. Phạm Đức Quang. Một số chú ý trong dạy và học môn toán ở trƣờng phổ
thông. Tạp chí Giáo dục, số 6, 2001.
49. Đỗ Thanh Sơn. Phép biến hình trong mặt phẳng. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 2006.
50. Đỗ Thanh Sơn. Phép biến hình trong không gian. Nxb Giáo dục. Hà Nội, 2005.
51. Đào Tam. Phƣơng pháp dạy học hình học ở trƣờng phổ thông. Nxb Đại học
sư phạm. Hà Nội, 2004.


52. Nguyễn Chí Thành. Ứng dụng phần mềm hình học động để đối mới phƣơng
pháp dạy học môn Toán phổ thông. Ví dụ phần mềm Cabri. Báo cáo tại hội
thảo Các giải pháp ứng dụng CNTT-TT trong dạy học. Trường Đại học sư
phạm Hà Nội I , tháng 12/2006.
53. Nguyễn Chí Thành. Sử dụng CNTT-TT trong dạy học theo quan điểm
didactic: một số khái niệm cơ bản. Báo cáo tại Khoa sư phạm. Trường Đại học
quốc gia Hà Nội. Hà Nội, 2006.
54. Thái Văn Thành. Phƣơng pháp sử dụng phần mềm dạy học theo hƣớng tích
cực hóa quá trình nhận thức trong dạy học ở tiểu học. Luận án Tiến sĩ. Viện
khoa học giáo dục. Hà Nội, 1999.
55. Lê Văn Tiến. Phƣơng pháp dạy học môn Toán. Nxb Đại học quốc gia Thành
Phố Hồ Chí Minh. Tp. Hồ Chí Minh, 2005.